I OSK 2117/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-01-24
Skład orzekający: Jan Paweł Tarno, Janina Antosiewicz, Jerzy Stankowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady miasta dotycząca zasad wynajmowania lokali socjalnych może przyznawać pierwszeństwo osobom eksmitowanym na podstawie prawomocnego wyroku oraz wykluczać możliwość zawarcia umowy najmu z osobą samowolnie zajmującą lokal, wobec której sąd nakazał opróżnienie lokalu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Rady Miasta Poznania, potwierdzając wyrok WSA stwierdzający nieważność części uchwały dotyczącej przyznania pierwszeństwa osobom eksmitowanym oraz wykluczenia możliwości zawarcia umowy najmu z osobą samowolnie zajmującą lokal. Sąd podkreślił, że zmiana uchwały nie eliminuje potrzeby rozstrzygnięcia co do jej wcześniejszej legalności, a przepisy uchwały nie mogą naruszać zasad ustawowych i konstytucyjnych, w tym zasady równości i legalizmu.Stan faktyczny
Rada Miasta Poznania podjęła uchwałę z 13 października 2009 r. dotyczącą zasad wynajmowania lokali socjalnych, która przyznawała pierwszeństwo osobom eksmitowanym oraz wykluczała możliwość zawarcia umowy najmu z osobami samowolnie zajmującymi lokale. Wojewoda Wielkopolski zaskarżył uchwałę do WSA w Poznaniu, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów i Konstytucji RP. WSA stwierdził nieważność części uchwały, a Rada Miasta wniosła skargę kasacyjną do NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną Rady Miasta Poznania i zasądził od niej na rzecz Wojewody Wielkopolskiego kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rady Miasta Poznania od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 sierpnia 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 384/11 w sprawie ze skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 13 października 2009 r. nr LXI/841/V/2009 w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Poznania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Rady Miasta Poznania na rzecz Wojewody Wielkopolskiego kwotę 120 /sto dwadzieścia/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2011 r. sygn. IV SA/Po 384/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 13 października 2009r. nr LXI/841/V/2009 w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Poznania stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta Poznania z dnia 13 października 2009 r. nr LXI/841/V/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Poznania - w części -dotyczącej § 2 ust. 7 pkt 1-3 i § 15 ust. 2.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych:
Dnia 13 października 2009 r. Rada Miasta Poznania, działając na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r., nr 31, poz. 266 ze zm.) podjęła uchwałę nr LXI/841/V/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Poznania. W dniu 12 października 2010 r. Rada Miasta Poznania podjęła uchwałę Nr LXXIX/1186/V/2010 zmieniającą uchwałę NR LXI/841/V/2009 Rady Miasta Poznania z dnia 13 października 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Poznania (Dz.Urz. Woj. Wlkp. Nr 238, poz. 4456) na mocy, której zmianie uległ § 2 Uchwały nr LXI/841/V/2009 Rady Miasta Poznania z dnia 13 października 2009 r.
Skargę na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 13 października 2009 r. nr LXI/841/V/2009 do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Wojewoda Wielkopolski zarzucając:
- przepisowi § 2 ust. 7 pkt 1-3 uchwały Nr LXI/84W/2009 Rady Miasta Poznania z dnia 13 października 2009 r. - naruszenie przepisu art. 14 w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2005r., Nr 31, poz. 266 ze zm. - zwana w skardze jako: "uopr") - poprzez ustalenie zasady pierwszeństwa wynajmowania lokali socjalnych osobom, którym na podstawie prawomocnego wyroku eksmisyjnego nakazano opuszczenie lub opróżnienie wyszczególnionych w przepisie § 2 ust, 7 pkt 1-3 przedmiotowej uchwały lokali,
- przepisowi § 15 ust, 2 uchwały Nr LXl/841/V/2009 Rady Miasta Poznania z dnia 13 października 2009 r. - naruszenie przepisu art. 24 uopr, poprzez wyłączenie możliwości zawarcia umowy lokalu socjalnego z osobą, która samowolnie zajęła lokal i wobec której sąd nakazał opróżnienie lokalu.
Wskazując na powyższe Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały Nr LXI/84W/2009 Rady Miasta Poznania z dnia 13 października 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Poznania w części dotyczącej § 2 ust. 7 pkt 1 -3 i § 15 ust. 2.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta Poznania wniosła o odrzucenie skargi w zakresie dotyczącym § 2 ust. 7 pkt 1-3 oraz oddalenie skargi w pozostałym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wydając zaskarżony wyrok w pierwszej kolejności odniósł się do żądania Rady Miasta Poznania dotyczącego odrzucenia skargi w części w jakiej żąda ona stwierdzenia nieważności § 2 ust.7 pkt 1-3 uchwały Nr LXI/841/V/2009 Rady Miasta Poznania z 13 października 2009r., z tego powodu, że zaskarżony § 2 Uchwały został zmieniony w oparciu o §1 pkt 1 uchwały z dnia 12 października 2010r. nr LXXIX/1186/V/2010 opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego (Dz. Urz. Woj. Wlkp. 2010 nr 238, poz.4456). Sąd I instancji uznał, że żądanie to nie jest uzasadnione.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że mimo wejścia w życie uchwały z 12 października 2010 nr LXXIX/1186/V/2010 nadal istnieją skutki prawne stosowania uchwały nr LXI/841/V/2009 w określonym czasie, w szczególności funkcjonowania §2 ust.7 pkt 1-3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że podobna regulacja była przedmiotem kontroli Sądu i stwierdzenia nieważności §2 ustęp 8 Uchwały z 13 maja 2008r. nr XXXVII/384/V/2008 – jednak w zaskarżonym przepisie Uchwały LXI/841/V/2009 doszło do powtórzenia zasad wynajmowania lokali socjalnych, które rażąco naruszają prawo, w szczególności art.14 w zw. z art.21 ust.1 pkt 2 i ust.3 pkt 3 ustawy z 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005 nr 31, poz.266 ze zm.). Zauważono, że Rada Miasta Poznania w § 2 ust.7 pkt 1-3 Uchwały nr LXI/841/V/2009 ponownie wskazała, że "Wynajmujący w pierwszej kolejności z zastrzeżeniem ust.9, wynajmuje lokale socjalne osobom, którym na podstawie prawomocnego orzeczenia sąd nakazał opuszczenie i opróżnienie: lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Poznania (pkt 1); lokalu położonego w budynku niewchodzącym w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Poznania zlokalizowanym na obszarze objętym realizowanym programem (pkt 2); lokalu niewchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Poznania w związku z zawartą z wierzycielem wyroku umową w sprawie wykonania wyroku, w której wierzyciel zobowiązał się partycypować w kosztach budowy, remontu lub w inny sposób pozyskać lokal i zrzekł się roszczeń z tytułu niedostarczenia lokalu socjalnego (pkt 3)".
W dalszej kolejności Sąd I instancji wskazał na przepis art.21 ust.3 pkt 3 ustawy o ochronie praw lokatorów... przyznający radzie gminy kompetencje do ustalenia zasad pierwszeństwa wynajmowania lokali socjalnych i lokali na czas nieoznaczony, który - jak wskazano - dotyczy wyłącznie kształtowania przesłanek zawierania umów najmu takich lokali na zasadach ogólnych, a nie na podstawie art.14 ustawy o ochronie lokatorów... W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że art.14 jest przepisem szczególnym, na podstawie którego Sąd w wyroku eksmisyjnym określa uprawnienia określonych osób do otrzymania lokalu socjalnego. Skoro, jak zauważono, żaden z przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów... nie zawiera regulacji aby osoby eksmitowane, z przyznanym lokalem socjalnym były w jakikolwiek sposób uprzywilejowane, w porównaniu do innych osób oczekujących na lokal socjalny, to gmina nie ma podstaw prawnych aby w uchwale w tym zakresie przyznawać wskazanym podmiotom pierwszeństwo.
Sąd I instancji wskazał, że konstruowanie w uchwale odmiennych kryteriów niż to przewiduje ustawa o ochronie praw lokatorów narusza zasadę legalizmu wyrażoną w art.7 Konstytucji RP.
Jak zauważono ponadto w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, już w wyroku z dnia 04 kutego 2010r. sygn. akt IV SA/Po 894/09 Sąd wskazał na to, że zakwestionowane przepisy § 2 ust.8 – a powtórzone w zaskarżonej uchwale w §2 ust.7 pkt 1-3 zapewniają Gminie Miasta Poznania i jednostkom organizacyjnym Miasta Poznania uprzywilejowaną pozycję w realizacji ustawowego obowiązku w dostarczeniu lokalu socjalnego, czy też przerzucają na wierzyciela część kosztów w realizacji przez gminę zapewnienia lokalu socjalnego.
W zaskarżonym wyroku Sąd podzielił wywód skargi dotyczący regulacji § 15 ust.2 Uchwały LXI/841/V/2009 i wskazania, że stoi ona w sprzeczności z przepisem art.24 Ustawy o ochronie lokatorów..., a także wywód Rady Miasta Poznania, że regulacja art.24 Ustawy o ochronie praw lokatorów wskazuje na prawo gminy do ewentualnego przyznania lokalu socjalnego osobie, która samowolnie zajęła lokal i wobec której nakazano opróżnienie lokalu z uwagi na zasady współżycia społecznego. Jednak – jak podkreślił Sąd I instancji - wykluczenie takiej możliwości w zaskarżonym §15 ust.2 uchwały pozostaje w sprzeczności z ustawą i stawia mieszkańców gminy w sytuacji gorszej niż obywateli, którzy nie podlegają prawu ustanowionemu w uchwale, co narusza art.32 Konstytucji RP.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art.147 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270 ze zm. – dalej jako: ppsa) stwierdził nieważność § 2 ust.7 pkt 1-3 oraz § 15 ust.2 zaskarżonej uchwały.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła Rada Miasta Poznania zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności: art. 58 § 1 pkt 6 ppsa w zw. z art. 58 § 3 ppsa poprzez ich niezastosowanie, pomimo, że - jak zauważył autor skargi kasacyjnej - zachodziła niedopuszczalność skargi w części dotyczącej stwierdzenia nieważności § 2 ust. 7 pkt 1)-3) uchwały Rady Miasta Poznania nr LXI/841/V/2009 z dnia 12 października 2009 r. Podniesiono również zarzut naruszenia art. 132 ppsa oraz art. 147 § 1 ppsa poprzez ich - jak wskazano - błędne zastosowanie polegające na merytorycznym rozpoznaniu skargi i stwierdzeniu nieważności § 2 ust. 7 pkt 1)-3) uchwały Rady Miasta Poznania nr LXI/841/V/2009 z dnia 12 października 2009 r. pomimo istnienia przesłanek niedopuszczalności skargi. Skargą kasacyjną zarzucono ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez - jak podniesiono - błędną ich wykładnię, w szczególności: § 15 ust. 2 uchwały Rady Miasta Poznania nr LXI/841/V/2009 z dnia 12 października 2009 r. poprzez przyjęcie, że stawia on w gorszej sytuacji członków gminy w odniesieniu innych obywateli, czym narusza art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, podczas, gdy przepis ten stosuje się wyłącznie do mieszkańców gminy. Podniesiono również zarzut naruszenia § 15 ust. 2 uchwały Rady Miasta Poznania nr LXI/841/V/2009 z dnia 12 października 2009 r. oraz art. 24 ustawy o ochronie praw lokatorów poprzez przyjęcie, że wyklucza on możliwość zawarcia z gminą umowy najmu lokalu socjalnego osobie samowolnie zajmującej lokal, wobec której sąd orzekł eksmisję, podczas, gdy osoba taka może wystąpić o przyznanie prawa do lokalu socjalnego przez sąd. Autor skargi kasacyjnej wskazał nadto na naruszenie art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 40 ust 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym poprzez nieprzyjęcie, że przepisy § 15 ust. 2 uchwały Rady Miasta Poznania nr LXI/841/V/2009 z dnia 12 października 2009 r. obowiązują wyłącznie mieszkańców gminy.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Wojewoda Wielkopolski domagając się jej oddalenia oraz zasądzenia od Rady Miasta Poznania kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie nie mogła zostać uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Poznaniu nie są trafne.
W ocenie składającego skargę kasacyjną wyrok Sądu I instancji obarczony jest wadliwością wynikającą z naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 6 ppsa w zw. z art. 58 § 3 ppsa oraz art. 132 ppsa oraz art. 147 § 1 ppsa. Podniesiono również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. § 15 ust. 2 uchwały Rady Miasta Poznania nr LXI/841/V/2009 z dnia 12 października 2009 r. w zw. z art. 32 Konstytucji RP oraz art. 24 ustawy z 21 stycznia 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm. – dalej jako: prawo o ochronie praw lokatorów), a także art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 40 ust 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm. – dalej jako: usg).
W sytuacji, kiedy - jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść, bowiem dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania.
Przystępując zatem do oceny zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania stwierdzić należy, że stanowisko autora skargi kasacyjnej w tej kwestii nie jest prawidłowe.
Za bezzasadny uznać należało, bowiem zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przepisu art. 58 § 1 pkt 6 ppsa w zw. z art. 58 § 3 ppsa poprzez ich niezastosowanie, pomimo, że - jak podniesiono - zachodziła niedopuszczalność skargi w części dotyczącej stwierdzenia nieważności § 2 ust. 7 pkt 1)-3) uchwały Rady Miasta Poznania nr LXI/841/V/2009 z dnia 12 października 2009 r. Jak wynika z argumentacji skargi kasacyjnej, niedopuszczalności skargi adresowanej do Sądu I instancji, autor skargi kasacyjnej upatruje w fakcie utraty mocy zaskarżonych przepisów z dniem 15 grudnia 2010 r. na mocy uchwały z 12 października 2010 r. LXXIX/1186/V/2010 zmieniającej uchwałę Rady Miasta Poznania nr LXI/841/V/2009.
Z argumentacją skargi kasacyjnej nie sposób jednak się zgodzić. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd I instancji, słusznie wziął pod uwagę ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Trybunału Konstytucyjnego stanowisko, że zmiana lub uchylenie zaskarżonej do sądu uchwały nie czyni zbędnym wydania przez sąd wyroku - jeżeli - zaskarżona uchwala - może być zastosowana - do sytuacji z okresu poprzedzającego jej podjęcie. Jednoznaczne w tej sprawie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie NSA (wyrok NSA z dnia 22.03.2007 r. sygn. akt II OSK 1776/06; wyrok NSA z 27.09.2007 r. sygn. akt II OSK 1046/07). Rozpoznając zatem niniejszą sprawę Sąd I instancji musiał wziąć pod uwagę zasadność stwierdzenia nieważności przepisów uchwały już zmienionych. Nie można przy tym zgodzić się z błędnym stanowiskiem skargi kasacyjnej, jakoby stwierdzenie nieważności uchwały pomimo jej uchylenia mogło być zasadne jedynie w sytuacji gdy akt prawa miejscowego został uchylony po wniesieniu skargi. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej uchwały, Sąd I instancji obowiązany był dokonać rozróżnienia skutków jakie wywołuje stwierdzenie nieważności, przy jednoczesnym uwzględnieniu skutków jakie wywołało już uchylenie zaskarżonej uchwały. Nie może, bowiem budzić wątpliwości autora skargi kasacyjnej, że uchylenie przepisów uchwały przez radę gminy oznacza, wyeliminowanie ich ze skutkiem od daty uchylenia (ex nunc). Natomiast, stwierdzenie nieważności wywołuje skutki od chwili jej podjęcia (ex tunc). W świetle ugruntowanego stanowiska judykatury, stwierdzenie nieważności uchwały jest uzasadnione gdy jej uchylone przepisy można nadal zastosować do sytuacji z przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości. Jak podkreśla się, bowiem w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego jeżeli zaskarżona uchwała została uchylona lub zmieniona, lecz może być - nadal - stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę, to nadal istnieje potrzeba weryfikacji twierdzeń co do naruszania przez uchwałę interesu prawnego lub uprawnień danego podmiotu (por. Uchwała TK z 14.09.1994 r., sygn. W 5/94, Lex nr 25333). Jednocześnie utrata mocy obowiązującej przepisu prawa następuje w sytuacji, gdy nie może być on zastosowany (por. wyrok TK z 11.04.1994 r., sygn. K 10/93, Lex nr 25111). Przenosząc powyższe, ogólne rozważania, na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że przepisy zaskarżonej uchwały regulowały zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Poznań. Uchwała ta od początku jej obowiązywania stanowiła podstawę do zawierania (względnie odmowy zawarcia) umów najmu lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta. Nie ulega przy tym wątpliwości, że uchylenie określonych przepisów uchwały przez Radę Miasta Poznania oznacza wyeliminowanie tych przepisów dopiero ze skutkiem od daty uchylenia (skutek ex nunc), czyli że wymienione przepisy w okresie od daty podjęcia uchwały do daty jej uchylenia traktowane być muszą jako istniejące i wiążące. Stwierdzenie nieważności przepisów uchwały wywołuje natomiast skutki już od chwili podjęcia uchwały (skutek ex tunc). Z tego też względu, za bezzasadny uznać należało zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 58 § 1 pkt 6 ppsa w zw. z art. 58 § 3 ppsa, a w konsekwencji za nieuprawnione uznać należało też zarzuty naruszenia art. 132 ppsa oraz art. 147 § 1 ppsa poprzez ich błędne zastosowanie.
Dokonując natomiast oceny zasadności, podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego poprzez przyjęcie, że § 15 ust. 2 uchwały Rady Miasta Poznania nr LXI/841/V/2009 z dnia 12 października 2009 r., stawia w gorszej sytuacji członków gminy w odniesieniu do innych obywateli, czym narusza art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – wskazać należy, że zarzut ten także nie zasługiwał na uwzględnienie. Nawiązując do argumentacji skargi kasacyjnej wskazać należy, że nie jest tak jak twierdzi autor skargi kasacyjnej, jakoby Sąd I instancji nie wziął pod uwagę, że akt prawa miejscowego obowiązuje na obszarze działania gminy, która go wydała. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sposób wyraźny odniósł się do tej zasadniczej cechy prawa miejscowego, jaka charakteryzuje również zaskarżoną przez Wojewodę uchwałę. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji, wskazał, że zaskarżone przez Wojewodę przepisy "stawiają mieszkańców gminy w sytuacji gorszej niż obywateli, którzy nie podlegają prawu stanowionemu w spornej uchwale" – ten fakt – jak trafnie wskazał Sąd I instancji – przesądza o naruszeniu art. 32 Konstytucji RP. Wobec takiej argumentacji zaskarżonego wyroku, nie sposób podzielić poglądu autora skargi kasacyjnej o zasadności omawianego zarzutu.
Za nieuprawniony uznać należało także zarzut naruszenia art. 24 ustawy prawo o ochronie praw lokatorów, poprzez przyjęcie, że § 15 ust. 2 uchwały Rady Miasta Poznania nr LXI/841/V/2009 z dnia 12 października 2009 r. wyklucza możliwość zawarcia z gminą umowy najmu lokalu socjalnego osobie samowolnie zajmującej lokal, wobec której sąd orzekł eksmisję.
Ustosunkowując się do tego zarzutu, w pierwszej kolejności wskazać należy, że przepis art. 24 prawa o ochronie praw lokatorów stanowi, że prawo do lokalu socjalnego nie przysługuje osobie, która samowolnie zajmuje lokal i wobec której sąd nakazał opróżnienie lokalu, chyba że przyznanie lokalu socjalnego byłoby w świetle zasad współżycia społecznego szczególnie usprawiedliwione. Tymczasem, W myśl § 15 ust. 2 zaskarżonej uchwały przyjęto, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach Prezydent Miasta Poznania może podjąć decyzję o zawarciu umowy najmu lokalu zajmowanego bez tytułu prawnego z innymi osobami niż wymienione w ust. 1, z wyłączeniem osób, które samowolnie zajęły lokal. Proste zestawienie wskazanych przepisów, tj. prawa o ochronie praw lokatorów oraz aktu prawa miejscowego, prowadzi do wniosku, że zgodzić się należy z Sądem I instancji, iż brzmienie § 15 ust. 1 i 2 zaskarżonej uchwały wskazuje, iż zaskarżona uchwała wyklucz możliwość zawarcia z gminą umowy najmu lokalu socjalnego osobie samowolnie zajmującej lokal. Podzielić przy tym należy stanowisko Wojewody, wyrażone w skardze do Sądu I instancji, że wobec brzmienia art. 24 prawa o ochronie praw lokatorów nie jest dopuszczalne całkowite wyłączenie w uchwale możliwości ubiegania się o lokal socjalny przez osoby, które samowolnie zajęły lokal. W świetle powyższego omawiany zarzut również uznać należało za nieusprawiedliwiony.
Za bezzasadny uznać należało również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 40 ust 1 usg, poprzez nieprzyjęcie, że przepisy § 15 ust. 2 uchwały Rady Miasta Poznania nr LXI/841/V/2009 z dnia 12 października 2009 r. obowiązują wyłącznie mieszkańców gminy.
Odnosząc się do argumentacji skargi kasacyjnej, wskazać należy, że wywody jej autora, w omawianym zakresie są całkowicie dowolne. Z treści zaskarżonego wyroku nie sposób, bowiem wywnioskować – jak czyni to autor skargi kasacyjnej – jakoby Sąd I instancji przyjmował, że § 15 ust. 2 uchwały Rady Miasta Poznania nr LXI/841/V/2009 z dnia 12 października 2009 r. obowiązuje nie tylko mieszkańców gminy. Zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, którego naruszenie zarzuca skarga kasacyjna, źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je stanowiły, są akty prawa miejscowego. Jak wynika z treści zaskarżonego wyroku, co do tego wątpliwości nie miał Sąd I instancji, który w zaskarżonym wyroku wręcz zwracał uwagę, że przepisy zaskarżonej uchwały stawiają mieszkańców gminy w sytuacji gorszej "niż obywateli, którzy nie podlegają prawu stanowionemu w spornej uchwale". Sąd I instancji w sposób dobitny wskazywał więc, że kontrolowany akt jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania tego organu, który go ustanowił.
W tej sytuacji należy stwierdzić, że zaskarżony wyrok w pełni odpowiada prawu. Z tej przyczyny, na mocy art. 184 ppsa należało orzec jak w pkt. 1 sentencji wyroku.
O kosztach Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 204 pkt 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) uznając, że udział pełnomocnika na rozprawie w postępowaniu odwoławczym uzasadnia zasądzenie kwoty 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło