II FSK 373/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-10-09
Skład orzekający: Bogdan Lubiński, Zbigniew Kmieciak, Jerzy Płusa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu podatkowego dotycząca zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2004 r. została wydana z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, w szczególności w kontekście zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz zgodności tego przepisu z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. stwierdzające niezgodność art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej z Konstytucją RP w zakresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego ma istotne znaczenie dla oceny prawidłowości decyzji podatkowej. NSA podkreślił, że w świetle tego orzeczenia należy ponownie rozpoznać sprawę z uwzględnieniem skutków niekonstytucyjności tego przepisu.Stan faktyczny
Spółka "K." S.A. z siedzibą w W. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 20 maja 2011 r. dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r., w której organ ustalił wyższe zobowiązanie podatkowe niż wykazane w korekcie zeznania. Organ zakwestionował odliczenie połowy straty podatkowej z 2003 r., które zostało wcześniej zakwestionowane w odrębnym postępowaniu podatkowym. Spółka zarzuciła błędną wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym niewłaściwe zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przedawnienia i zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 września 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 1047/11 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu; zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu na rzecz "R." S.A. kwotę 8 929 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogdan Lubiński (sprawozdawca), Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Sędzia NSA Jerzy Płusa, Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 9 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "K." S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 września 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 1047/11 w sprawie ze skargi "K." S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 20 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz "R." S.A. z siedzibą w W. (poprzednio "K." S.A. z siedzibą w W.) kwotę 8 929 (słownie: osiem tysięcy dziewięćset dwadzieścia dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 1047/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę "K." S.A. w W. (zwanej dalej "spółką") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 20 maja 2011 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r.
Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W., po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego w spółce określił jej decyzją z dnia 11 lutego 2011 r. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2004 r. w wysokości 4.785.815 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że określona kwota podatku jest wyższa o 325.638 zł od kwoty wykazanej w korekcie zeznania podatkowego CIT-8 za 2004 r. W ocenie organu, było to rezultatem bezpodstawnego skorzystania przez spółkę z odliczenia od dochodu kwoty 1.713.876,10 zł, stanowiącej ½ straty podatkowej z 2003 r., a zakwestionowanej w odrębnym postępowaniu podatkowym (decyzja Dyrektora UKS w W. z dnia 29 października 2010 r., nr [...], określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003 r. w wysokości 3.194.690,00 zł, utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 2 lutego 2011 r. nr [...]).
Rozpoznając odwołanie Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 20 maja 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, zarzuciła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
- art. 10 Konwencji między Rzeczpospolitą Polską a Wielkim Księstwem Luksemburga w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku z 14 czerwca 1995 r. (Dz. U. z 1996 r. nr 110, poz. 527 - zwanej dalej "Konwencją"), poprzez uznanie, że otrzymane przez spółkę pieniądze nie stanowią dywidendy w rozumieniu Konwencji;
- art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r., nr 54, poz. 654 ze zm. – zwanej dalej "u.p.d.o.p."), poprzez błędne uznanie, że przepis ten znajdzie zastosowanie w niniejszej sprawie;
- art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p., poprzez jego pominięcie i błędne uznanie, że spółka nie spełnia przesłanek do zwolnienia od podatku wypłaconej jej dywidendy w kwocie 3.571.996,20 EUR.
Ponadto strona zarzuciła naruszenie przepisów procesowych, a w szczególności:
- art. 120 i art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm. – zwanej dalej "ord. pod."), poprzez wydanie decyzji przed rozpatrzeniem przez organ podatkowy II instancji zażalenia na postanowienie w sprawie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego poprzedzającego wydanie tejże decyzji;
- art. 70 § 1 ord. pod., poprzez uznanie, że zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu;
- art. 70 § 6 pkt 1 ord. pod., poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia w momencie wszczęcia postępowania karnego skarbowego, tj. w dniu 24 listopada 2010 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.
Sąd pierwszej instancji – oddalając skargę i odnosząc się do zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego powołał się na art. 21 § 1 pkt 1 ord. pod., art. 27 ust. 1 w zw. z art. 25 ust. 1a u.p.d.o.p., art. 70 § 1 -8 ord. pod. i stwierdził, że termin płatności podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r. upłynął z dniem 31 marca 2005 r., co oznacza, że zobowiązania w tym podatku co do zasady przedawniły się z końcem 2010 r. W przedmiotowym postępowaniu organy podatkowe powołały się jednak na wystąpienie jednej z przyczyn zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wskazując, że w dniu 24 listopada 2010 r. inspektor kontroli skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w W. wszczął śledztwo w sprawie o czyn polegający na podaniu nieprawdy w deklaracji CIT- 8 za 2004 r. złożonej w [...] Urzędzie Skarbowym w W. przez spółkę w związku z nienależnym rozliczeniem przez podatnika w zeznaniu rocznym CIT- 8 za 2004 r. 50% straty z 2003 r., tj. o czyn z art. 56 § 1 kodeksu karnego skarbowego. W skardze spółka zarzucając, że organ niesłusznie uznał, iż zobowiązanie to nie uległo przedawnieniu postawiła tezę, że zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 ord. pod. zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje w momencie wszczęcia postępowania przeciwko konkretnej osobie, a tym samym wszczęcie postępowania w sprawie nie może powodować zawieszenia biegu przedawnienia.
Zdaniem Sądu, zajęte przez skarżącą stanowisko należy uznać za nietrafne, gdyż z literalnego brzmienia obowiązującego przepisu art. 70 § 6 pkt 1 ord. pod. jasno wynika, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Wbrew sugestiom skarżącej, w przywołanym przepisie brak jest rozróżnienia postępowania karnoskarbowego na postępowanie prowadzone w sprawie i na postępowanie prowadzone przeciwko osobie, stąd też i nie ma podstaw do analogii z prawem karnym materialnym i procesowym.
W tym kontekście na uwagę zasługuje pismo procesowe spółki z dnia 8 września 2011 r., w którym, nie kwestionując faktu wszczęcia śledztwa w sprawie o przestępstwo skarbowe, wnosiła ona o dopuszczenie dowodów w postaci akt tego śledztwa karnoskarbowego oraz właściwych akt prokuratury nadzorującej to śledztwo celem ustalenia motywów wszczęcia śledztwa i z jaką rzeczywistą datą doszło do wszczęcia postępowania.
Na rozprawie w dniu 13 września 2011 r. Sąd oddalił powyższy wniosek dowodowy strony skarżącej uznając, że w sprawie nie zachodzą istotne wątpliwości co do kwestii przedawnienia zobowiązania, które pociągałyby konieczność przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów w sytuacji, gdy strona nie neguje w istocie samego faktu i daty wszczęcia śledztwa karnoskarbowego, a jedynie zarzuca organom sięgnięcie po tę instytucję tylko po to aby zawiesić bieg terminu przedawnienia zapłaty podatku.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że zasadniczą kwestią sporną była ocena pod kątem słuszności stwierdzenia przez organ odwoławczy, iż po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego dotyczącego podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r., w którym ustalono, że jedyny element korekty rachunku podatku to było nieistniejące prawo spółki do odliczenia 50% straty podatkowej za 2003 r., bo strata jak ustalono w decyzji dotyczącej tego okresu nie wystąpiła w tym roku, należało wydać decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r. z pominięciem odliczenia nieistniejącej straty.
Dyrektor Izby Skarbowej swoje stanowisko oparł na stwierdzeniu, że wydana przez niego ostateczna decyzja z dnia 2 lutego 2011 r., a doręczona stronie skarżącej w dniu 7 lutego 2011 r., stanowiła merytoryczne załatwienie sprawy podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r., a tym samym stanowiła wystarczającą podstawę do zakwestionowania w rachunku podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r. prawa odliczenia straty z poprzedniego roku, bowiem decyzje pierwszej i drugiej instancji zastąpiły zeznanie CIT- 8 spółki za 2003 r. Skarżąca, zarówno w odwołaniu, jak też i w skardze, akcentowała natomiast potrzebę ponownego analizowania, pod kątem definicji dewidendy zawartej w art. 10 ust. 3 Konwencji, materiału dowodowego, który organ I instancji włączył do akt sprawy, a dotyczącego prawidłowości określenia stanu faktycznego i kwalifikacji prawnopodatkowej zdarzenia związanego z wypłatą w 2003 r. wkładu ukrytego, czyli innym słowem ustaleniami wyniku podatkowego za 2003 r.
W ocenie WSA, podatek dochodowy od osób prawnych za rok podatkowy winien zostać zadeklarowany w ramach samoobliczenia podatku przez podatnika i tak określona jego wysokość jest wiążąca, chyba że organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania podatkowego określi w decyzji administracyjnej inną wysokość zobowiązania podatkowego. Przywołana reguła zaszła w niniejszej sprawie, gdyż w wyniku przeprowadzenia przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. postępowania kontrolnego została wydana w dniu 29 października 2010 r. decyzja, którą w miejsce zadeklarowanej za 2003 r. straty podatkowej w wysokości 3.427.752,21 zł, określone zostało zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych w wysokości 3.194.690 zł. Ostateczną decyzją z dnia 2 lutego 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, a z chwilą jej doręczenia stronie skarżącej, co miało miejsce w dniu 7 lutego 2011 r., powstał określony w decyzji stosunek prawny, który w ramach domniemania mocy obowiązującej ostatecznej decyzji administracyjnej został przeniesiony do postępowania w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r. Automatycznie zatem odpadła podstawa do ponownej weryfikacji ustalonego wyniku podatkowego spółki za 2003 r., zwłaszcza w kontekście wypłaty środków pieniężnych z wkładu ukrytego przez R. z Luksemburga.
Sąd powołał się na wyrok z dnia 27 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 510/11, którym oddalono skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 2 lutego 2011 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r.
Uznał, że na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 120 i art. 121 ord. pod., poprzez wydanie decyzji przed rozpatrzeniem przez organ podatkowy II instancji zażalenia na postanowienie w sprawie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego poprzedzającego wydanie tejże decyzji. Trudno doszukać się w kontynuowaniu postępowania podatkowego, po formalnym nieostatecznym negatywnym rozpoznaniu wniosku o zawieszenie tego postępowania do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, którym miało być rozpoznanie przez organ wyższej instancji odwołania od decyzji wymierzającej podatek dochodowy od osób prawnych za 2003 r., naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd dodał, że wyrokiem z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 824/11, Sąd oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 11 marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w sprawie odmowy zawieszenia postępowania kontrolnego. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę podzielił w pełni i przyjął za własne, wyrażone w uzasadnieniu tego wyroku, stanowisko, że "nie istnieje bowiem jakikolwiek przepis uzależniający wydanie decyzji od rozpoznania zażalenia w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie. Ponadto skarżąca nie została pozbawiona możliwości kwestionowania podjętych przez organ prowadzący postępowanie czynności, także w zakresie odmowy zawieszenia postępowania. Może bowiem to czynić m.in. poprzez wskazanie naruszenia przepisów prawa procesowego odnoszącego się do prawidłowości i kompletności zebrania materiału dowodowego niezbędnego dla podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. Niezależnie od tego na gruncie tej konkretnej sprawy mogła ponowić swoje żądanie w przedmiocie zawieszenia postępowania, tym razem odwoławczego.".
Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną spółki, która wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzuciła:
I) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a."), zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
a) niewłaściwe zastosowanie art. 10 ust. 3 Konwencji, poprzez uznanie, że otrzymane przez spółkę pieniądze nie stanowią dywidendy w rozumieniu Konwencji poprzez zaakceptowanie i uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny za prawidłowe mylnego rozumienia tego przepisu przez organy podatkowe;
b) naruszenie art. 12 ust.1 pkt 1 u.p.d.o.p., poprzez błędne uznanie, że ww. przepis znajdzie zastosowanie w niniejszej sprawie;
c) naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p., poprzez jego niezastosowanie i błędne uznanie, że spółka nie spełnia przesłanek do zwolnienia od podatku wypłaconej jej dywidendy.
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi i nie uchylenie decyzji organów administracji, mimo że zostały wydane z naruszeniem przepisów: art. 70 § 1 oraz art. 191 ord. pod.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym koszów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpoznając skargę kasacyjną w granicach wyznaczonych jej podstawami i wnioskami (art. 183 § 1 w związku z art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 p.p.s.a.) za oparte na usprawiedliwionych podstawach należało uznać podniesione w niej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 70 § 6 ust. 1 ord. pod. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. w 2006 r.)
Należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że w zaskarżonym wyroku Sąd między innymi stwierdził, iż "...warto wskazać, co sygnalizowała zresztą sama spółka, iż Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt I FSK 525 /10, przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: "czy art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r., w zakresie w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku ze wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik nie jest informowany, do momentu uznania go za podejrzanego – jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?".
W przypadku zatem orzeknięcia o niezgodności art. 70 § 6 pkt 1 ord. pod. z Konstytucją RP zaistnieje przesłanka wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną (art. 240 § 1 pkt 8 ord. pod.), jak też wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem (art. 272 § 1 p.p.s.a.).
W wyroku z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387 oraz z 2007 r. Nr 221, poz. 1650), w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym sprawę, należało uwzględnić przy rozpoznawaniu sprawy wyrok Trybunału Konstytucyjnego obalający domniemanie konstytucyjności przepisu prawa materialnego, który mógł stanowić o ewentualnym skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, o ile podatnik został poinformowany przed upływem terminu przedawnienia podatkowego.
Uwzględnienie przez NSA zapadłego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w takiej sytuacji pozostaje w granicach badania sprawy sądowoadministracyjnej w wyznaczonych przez stronę w skardze kasacyjnej granicach, a ustalona przez Trybunał niekonstytucyjność przepisu potwierdza usprawiedliwiony charakter podstaw wniesionej skargi kasacyjnej (por. uchwała NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 9/09; publik. ONSAiWSA z 2010 r., Nr 2, poz.16). We wskazanej sytuacji nie powstaje konieczność rozważania przez NSA kwestii czy związanie wynikające z art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a. nie będzie stać na przeszkodzie bezpośredniemu działaniu przepisów konstytucyjnych.
W wyroku z dnia 13 marca 2007 r., sygn. K 8/07, (OTK-A 2007, nr 3, poz. 26), Trybunał Konstytucyjny formułując w istocie wskazówkę dla sądów, jak uwzględniać wyroki Trybunału w sprawach będących w toku, stwierdził m.in.: "Mimo że utrata mocy obowiązującej norm uznanych za niekonstytucyjne (derogacja, zmiana prawa w zakresie obowiązywania) następuje z datą ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw, to już sam fakt ogłoszenia wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego, nie jest pozbawiony prawnego znaczenia dla postępowań toczących się przed organami administracyjnymi lub sądami na tle przepisów dotkniętych niekonstytucyjnością. Już bowiem z momentem publicznego ogłoszenia wyroku (co jest zawsze wcześniejsze niż moment derogacji niekonstytucyjnego przepisu przez promulgację wyroku) następuje uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu. To powoduje, że organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne albo w okresie odroczenia wejścia w życie wyroku Trybunału (odroczenia derogacji przepisu w wyroku Trybunału), albo z uwagi na zasady intertemporalne, albo np. z uwagi na posiłkowanie się zasadą tempus regit actum (co jest charakterystyczne dla sądów administracyjnych), powinny uwzględniać fakt, że chodzi o przepisy pozbawione domniemania konstytucyjności. Sądy orzekają na podstawie procedur, w obrębie których toczy się postępowanie, i z wykorzystaniem instrumentów będących do ich dyspozycji oraz kompetencji im przysługujących. Okoliczność, że w tych ramach sądy mają zastosować przepisy, które obowiązywały w dacie zaistnienia zdarzeń przez nie ocenianych, ale następnie zostały uznane za niekonstytucyjne w wyroku Trybunału Konstytucyjnego i na skutek tego nie obowiązują w dacie orzekania, w zasadniczy sposób wpływa na swobodę sądów w zakresie dokonywania wykładni tych przepisów. (...) Tego rodzaju autonomia interpretacyjna przysługująca sądom znajduje zakotwiczenie w art. 8 Konstytucji i jest wyrazem bezpośredniego stosowania Konstytucji w drodze kierowania się wykładnią zgodną z Konstytucją.".
W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że w przypadku skarżącego zasadność opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych za 2004 r. będzie podlegać ocenie z uwzględnieniem treści orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd pierwszej instancji w pierwszej kolejności uwzględni, czy w powstałej sytuacji zachodzą podstawy orzekania wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w związku z art. 240 § 1 pkt 8 ord. pod. obligujące ten sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Jednocześnie należy zauważyć, że wyrokiem z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt II FSK 2497/13 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 14 grudnia 2012 r. odmawiającą wznowienia postępowania na wniosek spółki w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r. w związku z ww. orzeczeniem TK z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11. W wyroku tym NSA wskazał kierunki co do dalszego postępowania administracyjnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA powinien mieć na uwadze rozstrzygnięcie zapadłe w postępowaniu administracyjnym.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło