II FZ 169/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. S. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 września 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 1101/11 w przedmiocie opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi P. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 9 maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić zażalenie. II FZ 169/12 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 19 września 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 1101/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę P. S. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 9 maja 2011 r., nr [...], w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Następnie, pismem z dnia 22 września 2011 r., Skarżący zwrócił się do Sądu pierwszej instancji z wnioskiem o przesłanie uzasadnienia powyżej powołanego orzeczenia. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 września 2011 r. wezwano stronę do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, w terminie 7 dni pod rygorem ściągnięcia tej opłaty. Jako podstawę wezwania wskazano art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych. Pismem z dnia 14 października 2011 r. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe zarządzenie wskazując, iż sposób postępowania w zakresie egzekwowania opłat sądowych jest wadliwy. Wskazano, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zawiadomieniu o terminie rozprawy nie zamieścił informacji o kosztach, którymi będzie obciążona strona wnosząca o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Fakt ten, zdaniem Skarżącego, skutkował naruszeniem art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."), a także naruszeniem przepisów zawartych w rozdziale 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie przed sądami administracyjnymi reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 1 tej ustawy normuje ona postępowanie sądowe w sprawach sądowoadministracyjnych. Nie odsyła ona, odmiennie niż art. 59 obowiązującej do 31 grudnia 2004 r. ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74,poz. 368 ze zm.) do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym do art. 8 k.p.a. czy rozdziału 2 tego Kodeksu. Z tych już względów zarzuty zawarte w zażaleniu są bezzasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł bowiem naruszyć przepisów, których stosować nie powinien i (prawidłowo) nie stosował. Sąd nie uchybił także przepisom p.p.s.a., a w szczególności wynikającemu z art. 6 p.p.s.a., obowiązkowi pouczania stron działających bez adwokata lub radcy prawnego. Zgodnie z tym przepisem sąd powinien udzielać stronom działającym bez fachowego pełnomocnika potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniechania tych czynności. Zakres pouczania obejmuje jedynie wskazówki potrzebne. Oznacza to, że ich zakres musi być adekwatny zarówno do etapu postępowania i czynności, jakie na tym konkretnym etapie strona może lub powinna podejmować, jak też uwzględniać wiedzę strony o przepisach postępowania, jej zdolności percepcyjne i stopień skomplikowania sprawy ( por. postanowienie SN z 2 lipca 20099 r., VCSK 481/08, opubl. w Lex pod nr 490414). Pouczenia mają zapewnić stronie realny wpływ na postępowanie i możliwość realizacji jej uprawnień ( tak NSA w postanowieniu z dnia19 stycznia 2010 r., II OSK 1956/09, opubl. w Lex pod nr 600092). Sąd nie ma w związku z tym obowiązku udzielania pouczeń co do przyszłych, ewentualnych czynności, jakie strona może przedsięwziąć w kolejnej fazie postępowania. Przykładowo przy wzywaniu jej do dokonania czynności czy też przy odrzuceniu skargi z uwagi na niedokonanie czynności nie ma obowiązku informowania o możliwości składania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności( tak np. w postanowieniach NSA z 25 marca 2011, II FSK 571/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, z dnia 20 października 2010r., II GZ 303/10, Lex nr 743104 ) czy też w wezwaniu na rozprawę obowiązku pouczania o sposobie i terminach wniesienia środków odwoławczych (postanowienia NSA z dnia 29 października 2009 r., I OZ 1005/09, opubl. w Lex pod nr 573303, z 7 stycznia 2009 r., I OZ 933/08, ibidem nr 551935). Tym samym nie ma obowiązku pouczania strony w wezwaniu na rozprawę, gdy nie jest jeszcze ( i nie może być) znana treść rozstrzygnięcia sądu, o konieczności wniesienia opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę. Wykluczone jest bowiem informowanie stron o czynnościach procesowych sądu w sposób wskazujący z góry na kierunek rozstrzygnięcia sprawy (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 100). Zasadą obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zgodnie z art. 214 § 1 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów przez osobę, wnoszącą do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Stosownie do art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Wniosek ten, zgodnie z art. 234 § 2 p.p.s.a. i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych, podlega opłacie kancelaryjnej w wysokości 100 zł, pobieranej przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Brzmienie artykułu 234 § 2 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, iż uiszczenie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem jest obligatoryjne, bez względu na późniejsze decyzje strony dotyczące dalszego postępowania. Wyłączenie stosowania art. 220 p.p.s.a. oznacza także, że opłatę tę strona obowiązana jest zapłacić bez wezwania, a nieuiszczenie opłaty nie zwalnia sądu z obowiązku sporządzenia uzasadnienia mimo nieopłacenia wniosku. Przewodniczący nie ma obowiązku wzywania do wniesienia opłaty kancelaryjnej. Omawiany przepis nie pozostawia ponadto przewodniczącemu swobody w zakresie orzekania o ściągnięciu nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej, a nakłada obowiązek podjęcia zarządzenia o jej ściągnięciu w drodze egzekucji sądowej - wynika to wyraźnie z użytego we wskazanym przepisie sformułowania: "przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek" oraz wskazania, iż przepisów art. 220 p.p.s.a. w tym przypadku nie stosuje się. W piśmiennictwie wskazuje się, że rozwiązanie przyjęte w art. 234 § 2 p.p.s.a. jest wyrazem ochrony prawa do sądu, bowiem nie pozbawia strony możliwości wniesienia skargi kasacyjnej w kontekście regulacji art. 177 § 1 w zw. z art. 141 § 2 p.p.s.a. (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 752 i n.). Z uwagi na treść zarzutów zażalenia, mimo zbędnego wezwania skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej (przewodniczący powinien jedynie zarządzić jej ściągnięcie, skoro obowiązek jej uiszczenia powstał w momencie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadniania) Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.