II OZ 463/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 846/11 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 846/11 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niezgodności z prawem decyzji o warunkach zabudowy w wyniku wznowieniu postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 846/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił S. P. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 846/11 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niezgodności z prawem decyzji o warunkach zabudowy w wyniku wznowieniu postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w dniu 2 marca 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) uczestniczka postępowania S. P. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 25 stycznia 2012 r. z jednoczesnym wnioskiem o "wydanie" odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem. W uzasadnieniu S. P. wskazała, że z dniem 8 sierpnia 2011 r. zmieniła adres zamieszkania (na potwierdzenie powyższego faktu w załączeniu przesłała kserokopię dowodu osobistego). Nadto ze względu na zaawansowana ciążę (urodziła 30 września 2011r.), rodzice nie informowali jej, ani nie przekazali korespondencji dotyczącej toczącego się postępowania przed Sądem. Podkreśliła, że nie miała wiedzy o toczącym się postępowaniu. Wskazała, że "w dniu wczorajszym" (tj. 1 marca 2012 r. - uwaga Sądu) dowiedziała się, że takie postępowanie było i zostało zakończone wyrokiem z dnia 25 stycznia 2012 r. Sąd I instancji stwierdził, że wnioskodawczyni dochowała terminu określonego w art. 87 § 1 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a."). Spełniła też warunek równoczesnego dokonania czynności, której termin został uchybiony. Natomiast nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie bowiem z art. 70 § 1 p.p.s.a. strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. O powyższym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy pierwszym doręczeniu (§ 2 cyt. przepisu). Sąd I instancji stwierdził, że z akt sprawy wynika, że o treści powyższego przepisu uczestniczka postępowania została pouczona pismem z 29 września 2011r. (data doręczenia pisma – 3 październik 2011 r., k. 46 akt sprawy). Po tej dacie nie poinformowała Sądu, że zmienił się jej adres zamieszkania oraz nie wskazała nowego adresu do doręczeń pism w postępowaniu sądowym. Zatem wysłanie przez Sąd zawiadomienia o terminie rozprawy na dotychczasowy adres było zasadne. Zaznaczenia wymaga także, że cała korespondencja, zarówno na etapie postępowania sądowoadministracyjnego oraz postępowania administracyjnego, kierowana była do S. P. na adres: B., [...] Uherce Mineralne i doręczana w trybie art. 72 § 1 p.p.s.a. (na etapie postępowania administracyjnego w trybie art. 43 k.p.a.). Z akt sprawy wynika także, że cała korespondencja odbierana była przez dorosłego domownika tj. W. P. lub M. P. (matka i ojciec S. P.). Natomiast uczestniczka postępowania o nowym adresie zamieszkania poinformowała Sąd dopiero we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd I instancji zaznaczył, że w orzecznictwie wyrażono pogląd, że pouczenie o treści art. 70 § 1 i § 2 p.p.s.a. może zostać dokonane także w piśmie, które zostało doręczone w trybie zastępczym (postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 855/11; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2009r., sygn. akt II FSK 1910/07; postanowienie NSA z dnia 15 lipca 2008r., sygn. akt II FSK 592/07). Sąd I instancji uznał, że doręczenie przesyłek w niniejszym postępowaniu było skuteczne. W ocenie Sądu I instancji okoliczność, że rodzice wnioskującej nie informowali jej, ani nie przekazali "pierwszej i żadnej następnej korespondencji dotyczącej toczącego się przed Sądem postępowania" nie może stanowić przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Niedochowanie należytej staranności przez osobę uprawnioną przez ustawodawcę do odbioru poczty i zobowiązującej się do przekazania adresatowi przesyłki nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu. Doręczenie dokonane w trybie art. 72 p.p.s.a. do rąk dorosłego domownika traktowane winno być jako równoznaczne z doręczeniem stronie i wywołuje ono takie same skutki, łącznie z rozpoczęciem biegu terminów do wystąpienia ze środkami procesowymi (por. postanowienie NSA z dnia 10 marca 2009 r. I OZ 174/2009; postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2011 r., II OZ 1315/10, LexPolonica nr 2439096). Zdaniem Sądu I instancji także zaawansowana ciąża uczestniczki i urodzenie dziecka w dniu 30 września 2011 r., nie stanowi okoliczności uprawdopodobniającej brak winy w uchybieniu terminu. Sąd I instancji podkreślił, że ani z akt sprawy, ani z uzasadnienia wniosku nie wynika, że rodzice S. P., odbierając kierowaną do córki korespondencję, nie przekazywali jej, np. z obawy o zdrowie córki czy wobec zagrożenia ciąży. Sąd I instancji uznał, iż nawet jeśli tak by było, jak sama podnosi S. P. urodziła ona dziecko w dniu 30 września 2011r., natomiast zawiadomienie o terminie rozprawy, doręczone zostało (skutecznie) w dniu 7 grudnia 2011 r. (k. 73), zaś termin rozprawy wyznaczono na dzień 25 stycznia 2011 r. Sąd I instancji stwierdził, iż brak jest informacji, że w okresie ciąży, jak i po urodzeniu dziecka, stan zdrowia S. P. uniemożliwiał rodzicom przekazanie jej całej korespondencji oraz uniemożliwiał poinformowanie o toczącym się postępowaniu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła S. P. zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu pomimo spełnienia przez stronę przesłanki zawartej w powołanym przepisie, a także naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędną interpretację stanu faktycznego, polegającą na przypisaniu stronie świadomości uchybienia i uznanie winy strony w uchybieniu terminu. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu zażalenia S. P. podniosła, że adres B., [...] Uherce Mineralne był jej adresem stałego zameldowania od kwietnia 2005 r. do 08 sierpnia 2011 r. Faktycznie zaś na stałe mieszka w Warszawie już od 2007 r., kiedy to ukończyła studia i zakupiła mieszkanie (kontrakt z 16 kwietnia 2007 r. - w zał. Zawiadomienie o wpisie do KW) oraz podjęła pracę w Warszawie. Skarżąca wskazała, że w 2010 r. rozpoczęła własną działalność gospodarczą, którą prowadzi do chwili obecnej (kopia zaświadczenia o nr REGON). Skarżąca podkreśliła, iż jest psychologiem psychoterapeutą i rodzaj jej pracy wymaga od niej stałego przebywania w Warszawie. Ze względu na konieczność uregulowania spraw związanych z jej opieką zdrowotną w okresie ciąży, możliwością odbycia porodu w Warszawie oraz opieką zdrowotną dziecka po jego urodzeniu, w dniu 08 sierpnia 2011 r. dokonała zmiany adresu stałego zameldowania. Od tej daty jej adresy zameldowania i zamieszkania są takie same. Skarżąca podniosła, iż jak wynika z powyższego jej adresem zamieszkania, co najmniej od 16 kwietnia 2007 r. nie jest adres na który była doręczana korespondencja. Nadto skarżąca podniosła, że od początków ciąży i po urodzeniu dziecka, aż do przełomu lutego/marca br. nie odwiedzała rodziców a więc nie była w B. Właśnie w trakcie pobytu w dniu 01 marca 2012 r. dowiedziała się, że było prowadzone postępowanie sądowoadministracyjne i niezwłocznie wystąpiła z wnioskiem do sądu o przywrócenie terminu. Zdaniem skarżącej jej brak świadomości o toczącym się postępowaniu wyklucza postawienie jej zarzutu nie wypełnienia obowiązku z art. 70 § 1 p.p.s.a., w sytuacji kiedy takie pouczenie do niej nie dotarło. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca powołała orzeczenie NSA z dnia 5 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 647/06, z którego wynika, że "zastępczy tryb doręczenia może być zastosowany dopiero po zapoznaniu się strony z pouczeniem zawartym w art. 70 § 2 p.p.s.a. Przede wszystkim podnieść należy, że pierwsze doręczenie w sprawie musi być dokonane do rąk adresata. Nie ma bowiem pewności, że adres wskazany w piśmie jest prawidłowy, a ponadto sąd przy pierwszym doręczeniu powinien pouczyć stronę o obowiązku określonym w art. 70 § 1 p.p.s.a. i skutkach jego niedopełnienia". Oraz wyrok TK z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt SK 6/02oraz postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 2423/10, że "Doręczenie zastępcze nie może natomiast być traktowane jako zamknięcie drogi sądowej do ochrony interesów strony". Natomiast w oparciu orzeczenie SN z dnia 13 listopada 1996 r., Sygn. akt II RN 27/96, w którym stwierdzono, że "nie mogą być uznani za domowników krewni i powinowaci niezamieszkujący wraz z adresatem", skarżąca podniosła, iż stanowisko Sądu I instancji uznające jej rodziców za jej domowników jest nieuprawnione, gdyż zamieszkują pod różnymi adresami. Niezależnie od powyższego skarżąca wskazała, że w dniu 3 października 2011 r. przebywała w szpitalu po urodzeniu dziecka w dniu 30 września 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw, a zatem nie może odnieść zamierzonego skutku. Wskazać należy, że zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych p.p.s.a. prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu, określając jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu natomiast zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OZ 352/10 oraz z dnia 7 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OZ 581/08). W świetle powyższego za słuszne należy uznać przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. W przedmiotowej sprawie jako przyczynę uchybienia terminu do złożenia wniosku podano okoliczność, że adres B., [...] Uherce Mineralne był adresem stałego zameldowania skarżącej od kwietnia 2005 r. do 08 sierpnia 2011 r., która faktycznie na stałe mieszka w Warszawie już od 2007 r., kiedy to ukończyła studia i zakupiła mieszkanie. Skarżąca wskazała, iż zmiana adresu zameldowania nastąpiła ze względu na konieczność uregulowania spraw związanych z jej opieką zdrowotną w okresie ciąży. Jednakże skarżąca nie przedstawiła żadnego zaświadczenia lekarskiego, z którego wynikałoby, iż jej stan zdrowia nie pozwalał jej na samodzielne prowadzenie swoich spraw. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie jedynie nagłe i nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa i uzasadniać uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. Takim zdarzeniem nie było z pewnością z koncentrowanie czynności życiowych skarżącej w innym mieście. Skoro skarżąca w sposób planowany zmienia miejsce zamieszkania, to jej staraniom należy pozostawić dbałość o uniknięcie negatywnych skutków jej nieobecności pod dotychczasowym adresem. W niniejszej sprawie skarżąca nie dopełniła tego obowiązku, w związku z czym za niedopuszczalne należy uznać przerzucanie odpowiedzialności za własne działania na Sąd, zwłaszcza w sytuacji, gdy dorośli domownicy nie informują doręczyciela o zaistniałej zmianie. W tym miejscu należy podkreślić, iż niemożność doręczenia występuje wówczas, gdy nie ma podmiotu, któremu doręczenie właściwe lub zastępcze mogłoby być dokonane. W niniejszej sprawie doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania sądowego dokonano w dniu 3 października 2011 r. do rąk W. P. będącej matką skarżącej S. P. W. P. potwierdziła doręczenie jej pisma swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. Z tych względów zażalenie, jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.