VIII SA/Wa 531/11
WyrokWSA w Warszawie2011-09-28
Skład orzekający: Sławomir Fularski, Artur Kot, Włodzimierz Kowalczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy policjantowi, który w okresie służby przygotowawczej zbył lokal mieszkalny o powierzchni mniejszej niż przysługująca mu zgodnie z normami, przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego po mianowaniu go do służby stałej, jeśli nie posiadał wówczas innego lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej?Ratio decidendi
Organy administracji błędnie uznały, że zbycie przez policjanta lokalu mieszkalnego o powierzchni mniejszej niż przysługująca mu zgodnie z normami, w okresie służby przygotowawczej, stanowi negatywną przesłankę do przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego po mianowaniu do służby stałej. Sąd uznał, że prawo do równoważnika przysługuje, jeśli policjant nie posiada lokalu odpowiadającego normom lub jeśli nie zrealizowano jego podstawowego prawa do przydziału lokalu.Stan faktyczny
Policjant A. J. złożył wniosek o przyznanie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Organy odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że policjant zbył w okresie służby przygotowawczej lokal mieszkalny, który posiadał wraz z żoną. Policjant odwołał się, argumentując, że zbyty lokal nie spełniał norm powierzchniowych, a zdarzenia prawne z okresu służby przygotowawczej nie mają wpływu na prawo do równoważnika po mianowaniu do służby stałej. Organy obu instancji utrzymały w mocy decyzję odmowną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w R. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2011 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Komendanta Policji z siedzibą w R. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w R. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Decyzją Nr [...] z [...] lutego 2011 r. Komendant Miejski Policji w R. (organ pierwszej instancji) działając na podstawie art. 97 ust. 5, art. 92 ust. 1, art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm., zwana dalej ustawą o Policji), § 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, § 9 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 czerwca 2002 r.
w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2002 r. Nr 100, poz. 918 ze zm., zwane dalej rozporządzeniem MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r.) oraz art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa) orzekł o odmowie przyznania A. J. (funkcjonariusz, policjant) prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od [...] listopada 2001 r.
W uzasadnieniu podjętej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż A. J. pełni służbę w Policji od [...] sierpnia 1999 r., funkcjonariuszem
w służbie stałej został mianowany z dniem [...] sierpnia 2002 r. W celu ustalenia prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszalnego policjant złożył [...] lutego 2011 r. oświadczenie mieszkaniowe. Do wniosku dołączył: kserokopię umowy najmu lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ul. A. [...] m [...], na podstawie której funkcjonariusz posiadał przedmiotowy lokal od [...] stycznia 1998 r. oraz kserokopię aktu notarialnego – umowa darowizny Rep A Nr [...] z [...] listopada 2001 r. Organ wyjaśnił, iż przedmiotowy lokal mieszkalny, żona policjanta – L. J. wykupiła z majątku dorobkowego na zasadzie wspólności ustawowej, co potwierdza akt notarialny - umowy sprzedaży Rep A Nr [...] z [...] lutego
2000 r. Z tytułu posiadania ww. mieszkania w 2001 r. policjantowi wypłacono równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego w wysokości [...] norm zaludnienia. Na podstawie aktu notarialnego - umowy darowizny z [...] listopada 2001 r. policjant wraz ze swoją małżonką przekazali ww. lokal w formie darowizny na rzecz brata L. J. – J. W..
Wskazując treść przepisów dotyczących meritum organ stwierdził, iż wobec faktu zrzeczenia się przez policjanta lokalu mieszkalnego na rzecz swojego szwagra J. W., funkcjonariuszowi nie przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego.
W odwołaniu wniesionym na powyższą decyzję funkcjonariusz wniósł
o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o przyznanie prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od [...] sierpnia 2002 r.
Wydanemu rozstrzygnięciu postawił zarzut obrazy przepisów prawa materialnego poprzez błędną ich interpretację (wykładnię), a tym samym naruszenie dyspozycji art. 92 ustawy o Policji w związku z § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia MSWiA
z dnia 28 czerwca 2002 r. Zauważył, iż podstawą negatywnego dla strony rozstrzygnięcia stanowi zbycie (przeniesienie) własności lokalu mieszkalnego. Okoliczność powyższa bez wątpienia powoduje wyczerpanie przesłanek negatywnych stanowiących podstawę odmowy przyznania równoważnika, nie bez znaczenia jest tu jednak fakt, czy funkcjonariusz pełni służbę w służbie stałej, czy przygotowawczej. Zdarzenia prawne mające miejsce w czasie, gdy funkcjonariusz pozostaje w służbie przygotowawczej, zgodnie z dyspozycją rozporządzenia
w sprawie równoważnika pieniężnego nie mają wpływu na ustalenie prawa do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Rozporządzenie to odnosi się bowiem do funkcjonariuszy w służbie stałej.
Odwołujący się wskazał również, iż przedmiotowy lokal mieszkalny nie spełniał norm mieszkaniowych, o których mowa w odrębnych przepisach. Jego zdaniem przeniesienie własności lokalu stanowiłoby negatywną przesłankę przyznania równoważnika za brak lokalu w przypadku gdyby pozostawał w służbie stałej. Uzyskując status policjanta w służbie stałej nie posiadał zaś lokalu oraz nie dokonał czynności, o których mowa w § 1 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r.
Decyzją Nr [...] z [...] marca 2011 r. [...] Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w R. biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał
w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w R. [...] lutego 2011 r.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił ustalony przez organ pierwszej instancji stan faktyczny. Dodał, iż aktualnie na podstawie ustnej umowy użyczenia funkcjonariusz wraz z rodziną (żona i dwoje dzieci) zamieszkuje w domu swoich teściów w miejscowości D. [...], gmina P.. Organ zauważył, że policjant od [...] stycznia 1998 r. posiadał lokal mieszkalny w P., przy ul. A. [...], składający się z 2 izb o łącznej powierzchni użytkowej [...] m2 i powierzchni mieszkalnej [...] m2. Lokal ten w dniu [...] lutego 2000 r. będąc policjantem w służbie przygotowawczej A. J. nabył wraz z żoną L. na własność. Następnie zaś na podstawie umowy darowizny z dnia [...] listopada 2001 r. małżonkowie J. darowali przedmiotowy lokal bratu L. J., J. W..
Organ wywiódł, że policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej
z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających
z przepisów odrębnych. Równoważnik pieniężny jest formą rekompensaty za brak lokalu mieszkalnego. Przesłankę negatywną uzyskania takiego świadczenia stanowi zrzeczenie się prawa do zajmowanego dotychczas lokalu. Organ wskazał przy tym, że tak ustawa o Policji jak i przepisy rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r., regulując zasady przyznania tego świadczenia nie uzależniają prawa do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego od wielkości powierzchni mieszkalnej przypadającej na 1 członka rodziny w posiadanym lokalu, co do którego policjant zrzekł się prawa. Pomimo, że będący w posiadaniu (a później we własności) funkcjonariusza lokal mieszkalny, był niezgodny z przysługującymi wówczas policjantowi [...] normami zaludnienia (minimum 7 m2 powierzchni pokoju na 1 normę zaludnienia – [...] x 7m2 = [...] m2) okoliczność ta nie ma wpływu na prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, iż bez względu na wielkość zajmowanej powierzchni mieszkalnej funkcjonariuszowi nie przysługuje przedmiotowe świadczenie, bowiem
w okresie służby przygotowawczej miał on już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Za zasadną uznał tym samym wydaną przez organ pierwszej instancji decyzję odmawiającą prawa do przedmiotowego równoważnika w okresie od [...] listopada 2001 r.
Skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego złożył A. J. wnioskując o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji i przyznanie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od dnia [...] sierpnia 2002 r. Wydanemu rozstrzygnięciu postawił zarzut:
1. obrazy przepisów prawa materialnego poprzez błędną ich interpretację (wykładnię), a tym samym naruszenie dyspozycji art. 92 ustawy o Policji w związku
z § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r.; oraz
2. obrazy przepisów postępowania poprzez nie odniesienie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu na decyzję Komendanta Miejskiego Policji w R.
z [...] lutego 2011 r., mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a tym samym naruszenie dyspozycji art. 7, art. 8 i art. 11 Kpa.
Rozwijając zarzuty skargi, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, skarżący powtórzył podnoszony w postępowaniu odwoławczym argument, że "przekazanie lokalu mieszkalnego w postaci darowizny powoduje wyczerpanie przesłanek negatywnych stanowiących podstawę do odmowy przyznania równoważnika (...). Jednakże dla oceny formalno-prawnych podstaw podjęcia przedmiotowej decyzji nie bez znaczenia pozostaje fakt czy funkcjonariusz pełni służbę w służbie stałej czy przygotowawczej w rozumieniu ustawy o Policji. Zdarzenia prawne mające miejsce, w czasie, gdy funkcjonariusz pozostaje w służbie przygotowawczej, (...), nie mają wpływu na ustalenie prawa do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Podejmując decyzję, badając przesłanki negatywne
i pozytywne przyznania bądź odmowy przyznania równoważnika, należy odnosić je bezpośrednio do sytuacji w jakiej znajduje się funkcjonariusz, a zatem czy pozostaje w służbie stałej czy przygotowawczej’’.
Skarżący podniósł, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest odniesienia organu do ww. argumentów. Roli tej nie spełnia zdawkowe wskazanie statusu funkcjonariusza jako funkcjonariusza w służbie przygotowawczej i służbie stałej. Powyższe stanowi naruszenie ustawowych obowiązków organu wynikających z art. 7, 8 i 11 Kpa. Zamiast tego organ skupił się, na pozostającym jego zdaniem bez znaczenia dla rozstrzygnięcia, fakcie niespełniania norm powierzchniowych lokalu.
Wskazując treść art. 92 § 1 i 2 ustawy o Policji oraz § 1 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. stwierdził, iż dla oceny formalno - prawnych przesłanek uzyskania prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, niezbędna jest ocena czy funkcjonariusz znajduje się w służbie stałej czy w służbie przygotowawczej. Powyższe wynika z treści § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym, równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli utracił lub zrzekł się prawa do zajmowanego dotychczas lokalu mieszkalnego lub domu. Czynnikiem stanowiącym podstawę oceny przedmiotowych kwestii jest więc status służby stałej. Za niezasadne skarżący uznał powoływanie się organów obu instancji, na fakt przekazania lokalu mieszkalnego, w czasie gdy funkcjonariusz pozostawał w służbie przygotowawczej, jako przesłanki negatywnej przyznania świadczenia pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Stwierdził przy tym, że spełnia warunki do wypłaty równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od dnia [...] sierpnia 2002 r., tj. od chwili mianowania funkcjonariuszem Policji w służbie stałej.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Komendant Policji wniósł
o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych jest zasadna. Zdaniem Sądu, w składzie orzekającym
w niniejszej sprawie, organy obu instancji dopuściły się bowiem naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Problematyka związana z uprawnieniami funkcjonariuszy Policji do uzyskania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego uregulowana została
w Rozdziale 8 ustawy o Policji.
Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji, policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Jest to prawo do lokalu o określonej powierzchni, uwzględniającej normy zaludnienia lokali mieszkalnych, określone na podstawie art. 97 ust. 1 ustawy o Policji, w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Prawo to może być zrealizowane przez przydzielenie lokalu z zasobów, o których mowa w art. 90 ust. 1 powołanej ustawy.
W sytuacji gdy policjant nie ma zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych określonych w art. 88 ust. 1, może ubiegać się o pomoc finansową na uzyskanie takiego lokalu,
a do czasu zaspokojenia tych uprawnień otrzymuje obligatoryjnie równoważnik za brak lokalu mieszkalnego, przewidziany w art. 92 ust. 1 powołanej wyżej ustawy.
Zasadniczą formą realizacji uprawnień mieszkaniowych policjantów – co należy podkreślić jako istotne w niniejszej sprawie - jest przydział odpowiedniego lokalu mieszkalnego z zasobów wymienionych w art. 90 ustawy o Policji. W pierwszej kolejności przysługuje bowiem policjantowi prawo do lokalu mieszkalnego realizowane jako przydzielenie takiego lokalu, a dopiero gdy przydziału nie dokonano, policjantowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny lub pomoc finansowa. Dopiero więc gdy realizacja przez organ ww. uprawnienia jest niemożliwa zastosowanie znajduje art. 92 ust. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym to przepisem policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Omawiany równoważnik pieniężny w sposób oczywisty jest więc formą realizacji prawa do lokalu mieszkalnego; uprawnieniem pochodnym do prawa wynikającego z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji. Ma on zastępczy charakter w tym sensie, że dopiero gdy w stosunku do policjanta nie zrealizowano uprawnienia podstawowego, należy mu przyznać i wypłacić określoną kwotę pieniężną na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Skoro uprawnienie do otrzymania lokalu powiązane jest z przesłanką niezaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, to warunek ten podlega rozważeniu także przy ocenie subsydiarnego uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu. W konsekwencji należy przyjąć, że funkcjonariuszowi nie przyznaje się przedmiotowego równoważnika, jeżeli nie przysługuje mu prawo do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej z uwagi na wystąpienie jednej z przesłanek negatywnych przewidzianych w art. 95 ust. 1 ustawy o Policji.
Kwestii związanych z równoważnikiem pieniężnym za brak lokalu mieszkalnego dotyczy również powołane przez organy obu instancji rozporządzenie MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 92 ust. 2 ustawy o Policji. W myśl § 1 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia, równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli m.in. utracił lub zrzekł się prawa do zajmowanego dotychczas lokalu mieszkalnego lub domu, o których mowa w ust. 1. Jak wynika
z treści ust. 1 § 1 powołanego rozporządzenia chodzi tu między innymi o lokal mieszkalny przydzielony na podstawie decyzji administracyjnej, spółdzielczy lokal mieszkalny, w tym lokatorski lub własnościowy oraz spółdzielczy lokal mieszkalny zajmowany na podstawie umowy najmu, dom jednorodzinny, dom mieszkalno - pensjonatowy lub lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość. Tak więc, przedmiotowego świadczenia nie przyznaje się w przypadku zaistnienia negatywnych przesłanek o jakich mowa w ust. 2 § 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r.
Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że skarżący nie posiada lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Sporne zaś pozostaje, czy zbycie przez skarżącego jako policjanta nie będącego jeszcze
w służbie stałej a dopiero w służbie przygotowawczej lokalu mieszkalnego
o powierzchni mniejszej niż przysługująca mu zgodnie z odpowiednimi normami, stanowi negatywną przesłankę dającą podstawę do odmowy przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W ocenie organu odwoławczego, bez względu na wielkość zajmowanej powierzchni mieszkalnej na jednego członka w rodzinie skarżącego, nie spełnia on kryterium przyznania mu prawa do przedmiotowego świadczenia, bowiem w okresie służby przygotowawczej miał już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe.
Zdaniem Sądu, stanowisko organów w niniejszej sprawie polegające na uznaniu, że w przypadku skarżącego zaistniała negatywna przesłanka o której mowa w § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. skutkująca odmową przyznania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego jest błędne. Za nietrafny należy także uznać pogląd organu odwoławczego, że skarżący już
w okresie służby przygotowawczej miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe.
Na gruncie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje bowiem pogląd, że policjant nie posiada lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 92 ust. 1 ustawy o Policji, jeżeli posiadany przez niego lub jego małżonka lokal mieszkalny nie odpowiada co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej. Jeżeli zatem policjant lub jego małżonek posiada lokal mieszkalny o mniejszej niż mu przysługuje norma powierzchni mieszkalnej, to może otrzymać lokal mieszkalny na podstawie decyzji o przydziale. To zaś oznacza, że w takim przypadku może otrzymać w myśl art. 92 ustawy równoważnik pieniężny za brak posiadania lokalu mieszkalnego odpowiadającego normom powierzchni mieszkalnej (por. wyroki NSA z dnia 14 marca 2000 r., I SA 658/99, LEX nr 55283, z dnia 23 lipca 1999 r., I SA 866/98, LEX nr 48581, z dnia 10 października 2006 r., I OSK 1320/05).
W sytuacji więc gdyby nawet uznać, niezależnie od tego czy skarżący jako policjant w służbie stałej czy przygotowawczej utracił lub zrzekł się prawa do zajmowanego dotychczas lokalu mieszkalnego w rozumieniu § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r., zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, nadal spełnia on przesłankę zawartą w art. 92 ust. 1 ustawy o Policji. Okolicznością bezsporną i niekwestionowaną przez same organy jest bowiem, że nawet przed zbyciem przedmiotowego lokalu skarżący nie posiadał lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej odpowiadającego normom przysługującej mu wówczas powierzchni mieszkalnej. Skoro więc skarżący zbył prawo do zajmowanego dotychczas lokalu mieszkalnego, co istotne - nie spełniającego przysługujących policjantowi norm powierzchni mieszkalnej, to powyższe nie może skutkować odmową przyznania mu równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Przedmiotowe świadczenie przysługuje bowiem policjantowi nie tylko wtedy gdy nie posiada on w ogóle lokalu mieszkalnego, ale również wtedy gdy nie posiada on odpowiedniego lokalu mieszkalnego (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2007 r., I OSK 1806/06, dostępny w internecie, centralna baza orzeczeń, https://cbois.nsa.gov.pl). Zajmowanie przez policjanta lokalu mieszkalnego niezgodnego z przysługującymi normami zaludnienia, nie wyklucza jego prawa do administracyjnego przydziału mieszkania z zasobów lokali mieszkalnych, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji, a w konsekwencji nie pozbawia też tego funkcjonariusza prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu, przewidzianego w art. 92 ust. 1 ww. ustawy (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2009 r., I OSK 386/08, LEX nr 536818).
Powyższe stanowisko Sądu znajduje również potwierdzenie w treści art. 95 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o Policji, który to wskazuje negatywne przesłanki skutkujące odmową przyznania lokalu mieszkalnego, a które to prawo jak wskazano już wyżej przysługuje funkcjonariuszowi w pierwszej kolejności. Zgodnie z ust. 1 ww. artykułu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się policjantowi: pkt 2) posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub
w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno - pensjonatowy; pkt 4) w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do spółdzielczego lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo dom, o których mowa w pkt 2 (...).
Z analizy powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się policjantowi w razie zbycia przez niego lub jego małżonka lokalu mieszkalnego, co istotne jednak – lokalu odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej. Skarżący, wbrew temu co podnosi organ odwoławczy, ani jako funkcjonariusz w służbie przygotowawczej (a więc wtedy gdy posiadał jeszcze przedmiotowy lokal mieszkalny – ze względu na jego powierzchnię mieszkalną), jak również gdy został mianowany funkcjonariuszem w służbie stałej (ze względu na brak posiadania jakiegokolwiek lokalu mieszkalnego), nie miał zaś zaspokojonej potrzeby mieszkaniowej
w rozumieniu ww. przepisów o Policji. Jak to zauważono już wyżej, przesłanki prawa do lokalu, jak również równoważnika z tytułu braku jego posiadania wyznaczają bowiem przepisy ustawy o Policji oraz wydane z mocy delegacji ustawowej (art. 97 ust. 1) przepisy wykonawcze ustalające normy powierzchni mieszkaniowej przysługującej funkcjonariuszowi, przy uwzględnieniu jego stanu rodziny, stopnia służbowego lub zajmowanego stanowiska.
W konsekwencji, mając na uwadze powyższe, gdy chodzi o negatywną przesłankę przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a co za tym idzie negatywną przesłankę uzyskania prawa do równoważnika pieniężnego,
o której mowa w art. 95 ust. 1 pkt 4 oraz w § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MSWiA
z dnia 28 czerwca 2002 r., należy mieć także na myśli zbycie lokalu wskazanego
w tych przepisach, odpowiadającego przysługującym normom powierzchniowym.
W takim dopiero bowiem przypadku można uznać, że funkcjonariusz mając zaspokojone potrzeby mieszkaniowe sam ich się pozbył. Dlatego też, zdaniem Sądu, zbycie przez skarżącego, lokalu mieszkalnego o powierzchni mieszkalnej bezspornie mniejszej niż przysługująca mu zgodnie ze stosownymi normami nie powinno skutkować odmową przyznania wnioskowanego równoważnika. Takie stanowisko Sądu jest dodatkowo uzasadnione w realiach niniejszej sprawy faktem, że zbycie przez skarżącego dotychczas zajmowanego lokalu mieszkalnego nastąpiło w czasie gdy był on w służbie przygotowawczej, nie był więc jeszcze policjantem w służbie stałej.
W ocenie Sądu, również okoliczność podnoszona przez organ odwoławczy, że w chwili zbycia zajmowanego dotychczas lokalu mieszkalnego skarżący pozostawał w służbie przygotowawczej, a tym samym nie posiadał prawa do lokalu i innych form rekompensaty braku lokalu mieszkalnego, z pewnością nie powinna mieć znaczenia na niekorzyść policjanta. Taki pogląd Sądu jest uzasadniony tym bardziej w sytuacji gdy w chwili mianowania skarżącego funkcjonariuszem w służbie stałej niewątpliwie nie miał on zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. Z chwilą mianowania na funkcjonariusza służby stałej przysługiwało mu więc prawo do lokalu mieszkalnego. Skoro zaś prawo to nie zostało przez organ zrealizowane, skarżącemu winien przysługiwać równoważnik pieniężny za brak lokalu. Posiadanie lokalu, który nieodpowiada przysługującym policjantowi i jego rodzinie normom zaludnienia wyklucza prawo do równoważnika jedynie wówczas, gdy policjantowi przydzielono już lokal mieszkalny z zasobu mieszkaniowego Policji. W takiej bowiem sytuacji, zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym
w uchwale z dnia 21 kwietnia 2008 r. I OPS 3/08 (ONSAiWSA 2008/5/78) policjantowi przysługuje jedynie prawo do zamiany posiadanego lokalu na inny lokal o odpowiednim standardzie i metrażu, a nie prawo do równoważnika przewidzianego w art. 92 ust. 1 ustawy o Policji.
Przyjęta przez organy orzekające wykładnia art. 92 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. jest więc nieprawidłowa. Powyższe naruszenie przepisów prawa materialnego miało niewątpliwie wpływ na wynik sprawy. Ponadto, podkreślenia wymaga, że
w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, gdy skarżący, ani jego małżonek w dacie składnia wniosku o przyznanie równoważnika nie posiadali lokalu mieszkalnego lub domu.
W ponownym postępowaniu, organ pierwszej instancji, mając na uwadze powyższą ocenę Sądu i art. 153 p.p.s.a będzie zobowiązany po raz kolejny rozpoznać wniosek skarżącego o przyznanie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W związku z żądaniem skarżącego dotyczącym przyznania przez Sąd równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od dnia [...] sierpnia 2002 r. wyjaśnić należy, że sąd administracyjny nie może orzec o przyznaniu przedmiotowego świadczenia, bowiem jego kompetencje ograniczają się jedynie do kontroli zaskarżonych rozstrzygnięć pod względem ich zgodności z prawem. Kwestia ewentualnego przyznania bądź odmowy przyznania należy zaś do organu administracji publicznej. Na marginesie wypada tylko zauważyć, że w związku
z żądaniem skarżącego, złożonym jak wynika z przekazanych akt administracyjnych dopiero w 2011 r., a dotyczącym okresu od 2002 r., organ mając na uwadze art. 107 ustawy o Policji, winien rozważyć kwestię ewentualnego przedawnienia wnioskowanego świadczenia.
Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a, orzekł, jak w punkcie
1 sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 p.p.s.a, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło