I OSK 230/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-07-03

Skład orzekający: Izabella Kulig-Maciszewska, Anna Lech, Przemysław Szustakiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przy ustalaniu odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod drogę publiczną, rzeczoznawca majątkowy może rozszerzyć rynek lokalny na regionalny, stosując § 26 rozporządzenia o wycenie nieruchomości, czy też powinien stosować wyłącznie § 36 tego rozporządzenia?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzje organów ustalające odszkodowanie. Sąd NSA potwierdził, że przy wycenie nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne nie można stosować § 26 rozporządzenia o wycenie nieruchomości, ponieważ przepis ten dotyczy nieruchomości o szczególnych cechach i rodzaju, które nie są przedmiotem obrotu na lokalnym rynku. W takich przypadkach należy stosować wyłącznie § 36 rozporządzenia, który określa specyficzne metody wyceny dla gruntów drogowych.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod budowę drogi ekspresowej. Wojewoda Mazowiecki ustalił odszkodowanie na podstawie operatu szacunkowego rzeczoznawcy M. J. Minister Infrastruktury utrzymał tę decyzję w mocy, odrzucając operat sporządzony na zlecenie spółki [...] S.A. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, uznając, że operat przyjęty przez organy został sporządzony z naruszeniem przepisów dotyczących wyceny nieruchomości, w szczególności poprzez nieprawidłowe określenie rynku lokalnego i zastosowanie § 26 rozporządzenia zamiast § 36. Minister złożył skargę kasacyjną, kwestionując wykładnię przepisów przez WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Oddalono wniosek [...] S.A. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska sędzia NSA Anna Lech (spr.) sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 883/11 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w J. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek [...] S.A. z siedzibą w J. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 883/11, po rozpoznaniu skargi [...] S.A., uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2011r., nr [...], oraz decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. W uzasadnieniu Sąd podał następujący stan sprawy: nieruchomość położona w dzielnicy [...] m.st. Warszawy, obręb [...], oznaczona jako działki nr 1/9 o pow. 0,0082 ha i nr 1/11 o pow. 0,7209 ha, decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2008 r., zmienioną w części decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2008 r., została przeznaczona pod inwestycję celu publicznego polegającą na budowie drogi ekspresowej [...] w ciągu drogi krajowej nr [...] (Trasa [...]) na odcinku: [...] wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na terenie Miasta Stołecznego Warszawy (dzielnice: [...]) oraz na terenie Miasta i Gminy M. w województwie mazowieckim. Dla potrzeb ustalenia odszkodowania, na zlecenie Wojewody Mazowieckiego, rzeczoznawca majątkowy M. J. sporządził operat szacunkowy z dnia 29 marca 2010 r. określający wartość nieruchomości. Rzeczoznawca wyceniając grunt zastosował podejście porównawcze metodą korygowania ceny średniej. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], na podstawie art. 12 ust. 4a, 4f, 5 oraz art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 193, poz. 1194 ze zm.), ustalił odszkodowanie na rzecz byłego właściciela – spółki [...] S.A. w wysokości 4 589 858,00 zł za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w dzielnicy T. m.st. Warszawa, obręb [...], oznaczonej jako działki nr 1/9 i 1/11 z przeznaczeniem na realizację celu publicznego, jakim jest budowa drogi ekspresowej [...] w ciągu drogi krajowej nr [...] na odcinku [...]. Do wypłaty odszkodowania organ zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad – w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Od tej decyzji [...] S.A. złożyła odwołanie wskazując na błędnie sporządzony operat szacunkowy stanowiący podstawę ustalenia wysokości odszkodowania, poprzez nieprawidłowy dobór nieruchomości podobnych, położonych poza przebiegiem trasy [...]. Wskazano również, że biegły wadliwie ocenił cechy rynkowe oraz współczynniki korygujące, co też miało wpływ na nieprawidłowy wynik wyceny. Wnioskiem z dnia 10 czerwca 2010 r. [...] S.A., załączając operat szacunkowy sporządzony na jej zlecenie zwróciła się – na podstawie art. 157 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami – o dopuszczenie dowodu z oceny obu operatów przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych. Minister Infrastruktury, decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] kwietnia 2010 r. uznając, że operat szacunkowy z dnia 29 marca 2010 r. został sporządzony zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. Organ wskazał, że dokonał oceny sporządzonego na zlecenie [...] S.A., przez zespół rzeczoznawców majątkowych – R. M. i M. W. – operatu szacunkowego z dnia 12 maja 2010 r. Szacując grunt, rzeczoznawcy ci zastosowali także podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. Ostatecznie wartość szacowanej nieruchomości została w tym operacie ustalona na łączną kwotę 7 298 291 zł, która znacznie odbiega od wartości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego M. J. W ocenie organu odwoławczego operat ten nie został sporządzony prawidłowo. Rzeczoznawcy ustalając cechy szacowanej nieruchomości określili bowiem jej wielkość jako średnią i dla tej cechy została przyjęta odpowiednia wartość współczynnika, zaś powinni opisać cechę szacowanej nieruchomości dotyczącą jej wielkości, jako duża i przyjąć właściwy dla tego atrybutu współczynnik. Zdaniem organu pomyłka ta ma istotny wpływ na ostateczny wynik wyceny, co powoduje, że omawiany operat szacunkowy nie może stanowić podstawy ustalenia odszkodowania z tytułu przejętego przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości. Na koniec organ podkreślił, że w przypadku wątpliwości skarżącego co do prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, stanowiącego podstawę ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie mógł on wystąpić do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych, na podstawie art. 157 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, o zbadanie sporządzenia jego prawidłowości. W toku postępowania zarówno przed organem pierwszej instancji, jak i przed Ministrem Infrastruktury, strona nie podjęła żadnej aktywności. Na decyzję Ministra Infrastruktury [...] S.A. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109) oraz przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721). W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 883/11, uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 23 marca 2011r., oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd wskazał, że rynkiem lokalnym, z którego należy przeanalizować transakcje gruntami pod drogi winien być teren m.st. Warszawy, a wyceny należałoby dokonać zgodnie z metodą wskazaną w § 36 ust. 1 powołanego rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. W sytuacji, gdyby na tak określonym rynku lokalnym nie było podobnych transakcji przejęcia nieruchomości pod drogi, to wówczas rzeczoznawca majątkowy winien był zastosować do wyceny metodę określona w § 36 ust. 2 pkt 1 w związku z ust. 4 rozporządzenia z 21 września 2004 r. Natomiast w rozpoznawanej sprawie rzeczoznawca przyjął, że na rynku lokalnym za jaki uznał teren dzielnicy T., nie ma transakcji nieruchomościami podobnymi pod drogi publiczne w ilości wystarczającej dla dokonania wyceny i stosując § 26 ust. 1 powołanego rozporządzenia rozszerzył rynek nieruchomości na regionalny, przyjmując transakcje z terenu powiatu w. i w. Zdaniem Sądu tak sporządzony operat szacunkowy narusza przepis § 26 ust. 1 i § 36 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, gdyż w odniesieniu do nieruchomości przejętych pod drogi publiczne § 26 nie może mieć w ogóle zastosowania, bowiem nieruchomości te nie są nieruchomościami o szczególnych cechach i rodzaju. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w operacie wykonanym na zlecenie skarżącej szacowana nieruchomość została wyceniona na kwotę 7 298 291 zł, a więc znacznie większą niż w przyjętym przez organy operacie wykonanym na zlecenie organu. Istotne dla sprawy – w ocenie Sądu – jest to, że w operacie sporządzonym na zlecenie skarżącej spółki rzeczoznawcy przyjęli transakcje nieruchomościami gruntowymi przeznaczonymi pod drogi na terenie m.st. Warszawy z dzielnic: [...]. To sugeruje, że na rynku lokalnym, jakim na gruncie niniejszej sprawy jest teren m.st. Warszawy, w badanym okresie istniała wystarczająca ilość transakcji dla dokonania wyceny przedmiotowej nieruchomości. Ta okoliczność – zdaniem Sądu – winna wzbudzić w organie wątpliwości, co do operatu sporządzonego przez rzeczoznawcę M. J., który stwierdził, że na rynku lokalnym nie ma wystarczającej ilości takich transakcji. Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ zleci sporządzenie nowego operatu szacunkowego i dokona jego oceny pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w dacie wydawania decyzji ustalającej odszkodowanie. Od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1) prawa materialnego, to jest: a) przepisu § 26 ust. 1 w związku z § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny i zasad sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że rynek lokalny nieruchomości, to zawsze rynek gminy (i powiatu) wyznaczony granicami administracyjnymi, kiedy określenie obszaru i zakresu rynku nie może mieć charakteru sztywnego; b) przepisu § 26 ust. 3 powołanego rozporządzenia poprzez błędne zastosowanie i nieuwzględnienie faktu, że rodzaj rynku, jego obszar i okres badania określa rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności przedmiot, zakres, cel i sposób wyceny, dostępność danych oraz podobieństwo rynków; 2) naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o posterowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., w sytuacji, gdy organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny operatu szacunkowego pod względem jego zgodności z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia uznając, że operat ten spełnia wszystkie wymagania określone tymi przepisami. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że definicję nieruchomości podobnej zawiera art. 4 pkt 16 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z której to definicji wynika, że do cech, pod względem których należy dobierać nieruchomości podobne, oprócz lokalizacji, należy zaliczyć przeznaczenie nieruchomości wynikające z planu zagospodarowania przestrzennego, czy innych dokumentów planistycznych, a także stan zagospodarowania nieruchomości i sposób korzystania z niej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] S.A. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W piśmie z dnia 12 kwietnia 2013 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad podniósł, że w sprawie zachodzą okoliczności określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wskazując, że spółce "[...]" S.A. z siedzibą w J. nie może przysługiwać odszkodowanie, o którym mowa w ustawie o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, bowiem w dacie wydania decyzji lokalizacyjnej spółka ta nie była właścicielem działek nr 1/9 oraz 1/11. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Wskazać należy, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi decyzja podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym naruszenie wskazanego przepisu będzie miało miejsce wówczas, gdy kontrolując legalność zaskarżonej decyzji sąd nie dostrzeże, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie oceni ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Oznacza to, że gdyby organ nie naruszył prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Sąd pierwszej instancji dostrzegł naruszenie przepisów mogących mieć wpływ na wynik sprawy i uchylił decyzję, a zatem nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan faktyczny wskazuje na to, że w postępowaniu administracyjnym zgromadzono materiał dowodowy w zakresie niewystarczającym dla dokonania wyceny przedmiotowej nieruchomości. Wyrażona zaś w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy. Organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona w myśl art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku strony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie można Sądowi pierwszej instancji postawić skutecznie zarzutu naruszenia powołanych przepisów, gdyż nie dopuścił się naruszeń, które miałyby wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Zasadnie bowiem Sąd ten uznał, że rynkiem lokalnym, z którego należy przeanalizować transakcje gruntami przeznaczonymi pod drogi powinien być teren m. st. Warszawy. Tym samym zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami należy uznać za nieusprawiedliwiony. Wskazać należy, że § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny i zasad sporządzania operatu szacunkowego przewiduje, że przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów odpowiednio przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. Dopiero w przypadku braku cen, o których mowa w tym przepisie, ma zastosowanie § 36 ust. 2 rozporządzenia stanowiący, że w takim przypadku, wartość działek gruntu wydzielonych pod nowe drogi publiczne albo pod poszerzenie dróg istniejących określa się jako iloczyn wartości 1 m2 gruntów, z których wydzielono te działki gruntu, i ich powierzchni, z tym że jeżeli przeznaczenie gruntów, z których wydzielono działki pod nowe drogi publiczne albo pod poszerzenie dróg istniejących, powoduje, że wartość tych gruntów jest niższa niż wartość gruntów przeznaczonych pod drogi, tak określoną wartość powiększa się o 50 %. Ustawa o gospodarce nieruchomościami ani rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego nie precyzują pojęcia rynku nieruchomości i posługują się jedynie sformułowaniami: "rynek", "rynek właściwy ze względu na położenie wycenianej nieruchomości" albo "lokalny rynek nieruchomości" przeciwstawiając ten ostatni pojęciu "regionalnego lub krajowego rynku nieruchomości. W związku z powyższym orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjęło pogląd, że rozwiązania zaistniałego problemu należy poszukiwać w ustawodawstwie ustrojowym, odnoszącym się do instytucji samorządu terytorialnego, to jest w przepisach: art. 6 i 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591), art. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592) i art. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590) – por. wyr. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2010 r., sygn. akt I OSK 23/10. Ze wskazanych wyżej regulacji prawnych wyprowadzano wniosek, że pod pojęciem "rynku lokalnego" odczytywać należy obszar gminy lub powiatu. Rynek regionalny odnosi się zaś do obszaru województwa. Podobnie do omawianej problematyki odnosi się też piśmiennictwo, w którym droga uznawana jest za element przestrzennej struktury miasta i jest identyfikowana z konkretnym miastem (vide: Studia i Materiały Towarzystwa Naukowego Nieruchomości vol. 15 nr 3-4, Olsztyn 2007 r.). Zatem interpretacja przepisów prawa, które są odnoszone do m. st. Warszawy winna uwzględniać zasadę, że miasto to stanowi całość, choć składa się z terenów o zróżnicowanym stopniu nasilenia poszczególnych tzw. cech rynkowych. Uznając zatem, że w niniejszej sprawie określenie wysokości odszkodowania za przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w Warszawie w Dzielnicy T., składającej się z działek ewidencyjnych nr 1/9 i 1/11 stanowiło, z racji budowy na niej inwestycji drogowej o doniosłym znaczeniu dla całego miasta, znaczący element na rynku nieruchomości (w tym przypadku) warszawskich, należało uznać, że rynek ten obejmuje całą Warszawę a nie tylko poszczególne jej dzielnice. Jak bowiem wynika z całokształtu niniejszej sprawy, na rynku lokalnym w badanym okresie, istniała wystarczająca ilość transakcji dla dokonania wyceny przedmiotowej nieruchomości. Organ powinien zatem wyjaśnić te wątpliwości, na co zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach dotyczących ustalenia odszkodowania za nieruchomości przeznaczone lub zajęte pod drogi publiczne, nie ma zastosowania przepis § 26 rozporządzenia wykonawczego Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. (na przykład wyroki NSA z dnia 11 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 563/10, z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 497/10, z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 860/11, z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1468/11, i z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 488/11). W tego rodzaju postępowaniu mają bowiem zastosowanie przepisy § 36 powołanego wyżej rozporządzenia. Zgodnie z § 36 myśl ust. 1 tegoż rozporządzenia (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy), przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów odpowiednio przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. W przypadku braku cen, o których mowa w ust. 1, wartość gruntów rzeczoznawca powinien określić zgodnie z treścią § 36 ust. 2 (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania). W powołanym wyżej orzecznictwie, które podziela także skład orzekający w rozpoznawanej sprawie, akcentowano głównie, że choć zarówno przepis § 26 jak i §36 zostały zamieszczone w jednym rozdziale rozporządzenia, dotyczącym określenia wartości nieruchomości dla różnych celów, to jednak mają one odmienny zakres przedmiotowy. O ile bowiem przepis § 26 rozporządzenia odnosi się do nieruchomości, które ze względu na ich szczególne cechy i rodzaj nie są przedmiotem obrotu na lokalnym rynku nieruchomości, o tyle § 36 odnosi się gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. Przepis § 36 rozporządzenia reguluje metodę sporządzania operatów szacunkowych dla gruntów przeznaczonych i zajętych pod drogi publiczne. Oznacza to, iż wyłącza on zastosowanie w przypadku takich nieruchomości § 26 rozporządzenia. Przyjęcie za możliwe posiłkowanie się w tej mierze regulacjami zawartymi w § 26 spowodowałoby, że całkowicie zbędna byłaby regulacja przyjęta w ust. 2 tego przepisu. A to właśnie ten przepis określa sposób ustalania wartości gruntów w przypadku braku cen transakcyjnych uzyskanych przy sprzedaży gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne, o czym była już mowa powyżej. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że w niniejszej sprawie, w której przedmiotem jest ustalenie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę, nie mógł mieć zastosowania § 26 powołanego rozporządzenia. Wobec tego stwierdzić należy, że prawidłowo w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji przyjął, iż w przypadku wyceny nieruchomości przeznaczonej pod drogi nie można im przypisać szczególnych cech i rodzaju, które uzasadniałyby zastosowanie w sprawie § 26 powołanego rozporządzenia. Nie jest zasadny zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu § 26 powołanego rozporządzenia, gdyż nie miał on w sprawie zastosowania, zaś § 36 powołanego rozporządzenia nie został naruszony przez Sąd pierwszej instancji, więc zarzut ten jest nieusprawiedliwiony. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji. Oddalono wniosek spółki IKEA o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, gdyż odpowiedź na skargę kasacyjną stanowiła niejako powielenie argumentów Sądu pierwszej instancji, nie wnosząc nic nowego do sprawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło