II SA/Lu 681/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. decyzją z dnia 2 sierpnia 2011 r., po rozpoznaniu odwołania J. W. od decyzji wydanej przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], z upoważnienia Burmistrza [...], z dnia 18 lutego 2011 r., nr [...], odmawiającej przyznania J. W. świadczenia pielęgnacyjnego – utrzymało tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, iż wskazaną wyżej decyzją organ pierwszej instancji odmówił przyznania J. W. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką W. W. Organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskodawca nie spełnia ustawowego wymogu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej, gdyż jest rolnikiem, co potwierdza zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w B. z dnia 16 czerwca 2011 r. Kolegium podkreśliło, iż odwołujący się spełnia dwie z trzech przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż w myśl art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem matki, która – w świetle orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. z dnia 8 czerwca 2011 r. – jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. J. W. nie zrezygnował jednak z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej w rozumieniu powołanego przepisu, gdyż podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik. Organ odwoławczy wskazał, iż świadczenie pielęgnacyjne nie jest formą pomocy społecznej ani wynagrodzenia za opiekę, lecz stanowi częściową rekompensatę z tytułu utraty możliwości uzyskiwania dochodów przez osobę sprawującą opiekę. Skoro odwołujący się nie spełnia wymogu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej, brak było podstaw do przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Skargę na powyższą decyzję do Sądu złożył J. W., wnosząc o pozytywne rozpatrzenie jego skargi. Skarżący wskazał, że jest kawalerem i mieszka razem z matką, a źródłem utrzymania jego rodziny jest gospodarstwo rolne o powierzchni 3,90 ha przeliczeniowych oraz emerytura rolnicza matki w kwocie 700 zł netto. Podkreślił, iż przy ustalaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie powinien mieć znaczenia fakt, że jest on rolnikiem, skoro jest osobą zdolną do podjęcia pracy. Praca w tak niewielkim gospodarstwie rolnym, jak wskazał skarżący, nie przeszkadza mu w sprawowaniu opieki nad matką. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Skarżący domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku opieką nad niepełnosprawną matką. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają zatem przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". W myśl art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powołany przepis umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zarówno osobie, która nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, a więc nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak i osobie, która – w celu sprawowania opieki nad taką osobą – rezygnuje z dotychczasowego zatrudnienia lub pracy zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej). W rozpoznawanej sprawie nie można uznać, że skarżący jest osobą, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub osobą, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki na legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności matką. Skarżący, jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w B. z dnia 16 czerwca 2011 r., nieprzerwanie od 1 stycznia 1991 r. podlega ubezpieczeniu społecznemu jako rolnik (k. 8 akt adm.). Skarżący, urodzony w 1960 r., przyznał na rozprawie przed Sądem w dniu 3 listopada 2011 r., iż bezpośrednio po ukończeniu nauki w szkole pracował przez okres dwóch i pół roku w kopalni, a później przejął gospodarstwo rolne od rodziców, w którym pracuje do dnia dzisiejszego. Poza gospodarstwem rolnym podejmował pracę jedynie dorywczo (k. 22 akt sąd.). Należy podkreślić, iż istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, które przyznawane jest opiekunowi osoby niepełnosprawnej, a nie osobie wymagającej opieki, jest zrekompensowanie tej osobie rezygnacji z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 ustawy). W myśl art. 3 pkt 22 ustawy pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Skarżący nie spełnia przesłanki zawartej w art. 17 ust. 1 ustawy stanowiącej, iż warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżący nie zrezygnował z jakiejkolwiek pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy ani też nie jest gotowy do podjęcia tak rozumianej pracy zarobkowej, skoro prowadzi gospodarstwo rolne. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze nie można stwierdzić, iż skarżący jest osobą gotową do podjęcia zatrudnienia, gdyż nie spełnia on kryteriów osoby bezrobotnej określonych w przepisach ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415; ze zm.). Przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "d" tejże ustawy stanowi, iż osobą bezrobotną jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, która nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej, w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Skarżący, będący – jak wynika z treści skargi oraz jego wyjaśnień złożonych na rozprawie – właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,90 ha przeliczeniowych, które nieprzerwanie od wielu lat osobiście prowadzi, nie jest osobą bezrobotną, a zatem nie może być uznany za osobę gotową do podjęcia pracy zarobkowej. W tym miejscu należy wskazać, iż zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądowym, który to pogląd skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, nawet gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne przy pomocy innych osób, co w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca, to nie można uznać go za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy, skoro również w takim przypadku przynajmniej część swojego czasu skarżący musi przeznaczyć na prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., I OSK 1987/10, wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2010 r., II SA/Bd 463/10 i z dnia 25 maja 2011 r., II SA/Bd 379/11, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 lipca 2011 r., II SA/Ol 413/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 października 2011 r., VIII SA/Wa 602/11 – dostępne na stronach internetowych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Na wynik sprawy nie może mieć zatem wpływu podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż – w jego ocenie – praca w gospodarstwie rolnym o tak niewielkim areale upraw, jak jego gospodarstwo rolne, nie przeszkadza mu w sprawowaniu opieki nad matką. Z przepisów ustawy wynika, że jednym z warunków przyznania omawianego świadczenia jest obiektywnie oceniany fakt niepodejmowania lub rezygnacji przez wnioskodawcę z pracy zarobkowej, a nie subiektywne poczucie tej osoby, że podejmowane przez nią zajęcia zawodowe nie uniemożliwiają opiekowania się osobą, która przecież wymaga stałej lub długotrwałej (a nie dorywczej jedynie) opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.