II OSK 1940/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-11-08

Skład orzekający: Arkadiusz Despot - Mładanowicz, Marzenna Linska – Wawrzon, Zbigniew Ślusarczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Komitet działający jako grupa mieszkańców gminy, bez osobowości prawnej i bez pisemnej zgody członków grupy, ma legitymację do wniesienia skargi na uchwałę rady gminy na podstawie art. 101 ust. 1 i ust. 2a ustawy o samorządzie gminnym?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarga wniesiona przez Komitet, który nie posiadał osobowości prawnej i nie wykazał pisemnej zgody członków grupy mieszkańców, nie może być rozpoznana jako skarga w imieniu grupy mieszkańców na podstawie art. 101 ust. 2a u.s.g. Warunkiem skutecznej reprezentacji grupy mieszkańców jest posiadanie pisemnej zgody tych mieszkańców. Brak takiej zgody skutkuje brakiem legitymacji skargowej Komitetu do zaskarżenia uchwały.
Stan faktyczny
Rada Miejska w Kłobucku podjęła uchwałę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w 2002 roku dotyczącego trasy rurociągu paliwowego. Komitet działający jako grupa mieszkańców zwrócił się o uchylenie uchwał planistycznych, zarzucając m.in. naruszenie prawa i brak udziału w postępowaniu planistycznym. Komitet nie posiadał osobowości prawnej w chwili wniesienia skargi i nie wykazał pisemnej zgody członków grupy na reprezentację. WSA oddalił skargę Komitetu, który następnie wniósł skargę kasacyjną do NSA.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach; zasądził od Gminy Kłobuck na rzecz Komitetu kwotę 650 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon (spr.) sędzia del. WSA Zbigniew Ślusarczyk Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komitetu [...] w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 5/11 w sprawie ze skargi Komitetu [...] w B. na uchwałę Rady Miejskiej w Kłobucku z dnia 25 kwietnia 2002 r. nr 16/II/2002 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2. zasądza od Gminy Kłobuck na rzecz Komitetu [...] w B. kwotę 650 (sześćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 5/11, oddalił skargę Komitetu [...] na uchwałę Rady Miejskiej w Kłobucku z dnia 25 kwietnia 2002 r., nr 16/II/2002, w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Rada Miejska w Kłobucku w dniu 20 maja 1999 r. podjęła uchwałę nr 45/VII/99 w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie zmiany trasy rurociągu paliwowego relacji Koluszki-Boronów po terenie Gminy Kłobuck, w obrębie sołectw: Lgota, Biała, Kopiec. W ramach dalszej procedury planistycznej w dniu 28 października 1999 r. Rada Miejska w Kłobucku uchwałą nr 90/XI/99 przyjęła "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kłobuck". Z kolei w dniu 25 kwietnia 2002 r. Rada Miejska w Kłobucku podjęła uchwałę nr 16/II/2002 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Kłobuck w obrębie sołectw: Lgota, Biała Kopiec. Komitet [...], pismem z dnia 18 czerwca 2010 r., zwrócił się do Rady Miejskiej w Kłobucku o uchylenie ww. uchwał w całości lub w części dotyczącej przebiegu trasy rurociągu paliwowego, wnosząc o przesunięcie jego przebiegu o minimum 600 m w kierunku południowo-zachodnim. W uzasadnieniu Komitet zarzucił przyjęcie w poszczególnych uchwałach sprzecznych ustaleń w zakresie stref bezpieczeństwa, podjęcie uchwał w oparciu o nieostateczną decyzję o strefie ochronnej wód podziemnych, zakwestionował także umowę jaką Gmina zawarła z Inwestorem. Pismo podpisał K. M. wskazując, iż czyni to jako cyt. "Przedstawiciel Komitetu". Uchwałą z dnia 3 sierpnia 2010 r. nr 445/XLVI/2010 Rada Miejska w Kłobucku odmówiła uwzględnienia wezwania do uchylenia ww. uchwał planistycznych, w obszernym uzasadnieniu wskazując motywy swego stanowiska. Komitet [...] w skardze na uchwałę z dnia 3 sierpnia 2010 r., nr 445/XLVI/2010, zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 18, art. 24 i art. 36 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym polegającą na uniemożliwieniu udziału w postępowaniu planistycznym od stycznia 1996 r. W uzasadnieniu opisano nieprawidłowości, które zdaniem Komitetu towarzyszyły wytyczeniu w materiałach planistycznych trasy rurociągu paliwowego. Pismo podpisał K. M. wskazując, iż czyni to, jako przedstawiciel Komitetu. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Kłobucku wskazała, że Komitet nie ma osobowości prawnej i zdolności sądowej, a tym samym jego skarga winna zostać odrzucona. W konkluzji złożyła jednak wniosek o oddalenie skarg. W odpowiedzi na wezwanie Sądu przedstawiciel Komitetu K. M. wyjaśnił, iż przedmiotem skargi nie jest uchwała odmawiająca uchylenia uchwał planistycznych, lecz 3 uchwały, których uchylenia odmówiono. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 stycznia 2011 r. rozdzielono objęte jednym pismem skargi. W konsekwencji przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie stała się skarga Komitetu na uchwałę Rady Miejskiej w Kłobucku z dnia 25 kwietnia 2002 r. nr 16/II/2002 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Kłobuck w obrębie sołectw: Lgota, Biała Kopiec. Objęte tym samym pismem skargi na pozostałe dwie uchwały podlegały natomiast odrębnemu rozpoznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważając w uzasadnieniu wyroku kwestię legitymacji skargowej strony skarżącej podniósł, że art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm., zwanej u.s.g.) przyznaje prawo do wniesienia skargi każdemu, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej. Przepis art. 101 ust. 2a u.s.g. wskazuje ponadto, iż skargę na uchwałę bądź zarządzenie można wnieść do sądu administracyjnego w imieniu własnym lub reprezentując grupę mieszkańców gminy, którzy na to wyrażą pisemną zgodę. Stroną w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Istotnym warunkiem umożliwiającym zaskarżenie uchwały samorządowej jest nie tylko jej obiektywna niezgodność z prawem materialnym, kształtującym sytuację prawną podmiotu skarżącego, ale także konieczność wykazania, że uchwała w sposób rzeczywisty i bezpośredni narusza interes prawny skarżącego, przez co należy rozumieć ograniczenie, zniesienie lub uniemożliwienie realizacji tego interesu (wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1016/09). Związek pomiędzy własną, indywidualną sytuacją prawną skarżącego a zaskarżoną uchwałą musi więc w dacie wniesienia skargi powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia danego podmiotu konkretnych uprawnień lub nałożenia na niego obowiązków (wyrok NSA z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 84/08). Jak akcentuje się zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie, interes prawny w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy musi mieć oparcie w przepisach prawa, to przepis bowiem decyduje o tym, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes. Musi to być nadto interes indywidualny, bezpośredni i realny, wynikający z normy obowiązującego prawa, naruszony aktem prawa miejscowego. Musi on być wykazany przez skarżącego, gdyż dopiero stwierdzenie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania tej skargi (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1539/09). Sąd I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie noszące znamiona wezwania do usunięcia naruszenia prawa pismo z dnia 18 czerwca 2010 r. wskazuje w nagłówku, iż pochodzi od Komitetu [...], którego przedstawicielem jest K. M.. Z jego treści wynika, iż to Komitet, a nie indywidualnie K. M., wnosi o uchylenie wskazanych w nim uchwał i to Komitet wnosi o przesunięcie projektowanej trasy przebiegu rurociągu. Pismo podpisał cyt. "Przedstawiciel Komitetu M. K.". Także w posiedzeniu Komisji Zagospodarowania Przestrzennego Infrastruktury Komunalnej, Bezpieczeństwa i Porządku Publicznego Rady Miejskiej w Kłobucku rozpatrującym w dniu 26 lipca 2010 r. otrzymane wezwanie K. M. uczestniczył jako przedstawiciel Komitetu [...]. Na pytanie Przewodniczącego Komisji wskazał wówczas, że Komitet nie został nigdzie zarejestrowany. Również zawarte w piśmie z dnia 8 września 2010 r. skargi na ww. uchwały, w tym na stanowiącą przedmiot niniejszej sprawy skargę na uchwałę w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jednoznacznie wskazuje, iż stroną skarżącą jest Komitet [...], a K. M. występuje jedynie jako jego przedstawiciel. Sąd podniósł, że Komitet w tym okresie nie miał jeszcze wówczas prawnego umocowania do działania. Z dodatkowo nadesłanych do Sądu przez K. M. (podpisującego się już nie jako Przedstawiciel Komitetu lecz jako Przewodniczący Zarządu Komitetu) dokumentów wynika, że Komitet stanowi stowarzyszenie zwykłe, które w wyniku przedłożenia stosownych dokumentów zostało przez Starostę skontrolowane co do spełnienia wymogów ustawowych i wpisane do ewidencji stowarzyszeń zwykłych dopiero w trakcie postępowania przed tut. Sądem, w dniu 29 listopada 2010 r. Stosownie zaś do art. 40 ust. 3 i 41 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) o utworzeniu stowarzyszenia zwykłego jego założyciele informują na piśmie właściwy, ze względu na przyszłą siedzibę stowarzyszenia, organ nadzorujący. Jeżeli w ciągu 30 dni od dnia uzyskania informacji o założeniu stowarzyszenia zwykłego nie zakazano jego działalności, może ono rozpocząć działalność. Prezes Zarządu Komitetu K. M. dołączył także "Statut" Komitetu stwierdzający w art. 2, iż "zadaniem Komitetu jest zmiana trasy przebiegu rurociągu lub całkowita blokada", uchwałę o powierzeniu mu funkcji Przewodniczącego Zarządu oraz pełnomocnictwo, jakiego sam sobie udzielił do występowania w imieniu Komitetu przed WSA w Gliwicach. Także w trakcie rozprawy przed tut. Sądem w dniu 13 maja 2011 r. K. M. wystąpił jako Przewodniczący Zarządu Komitetu [...]. Wynika z tego, że skarżącym nie jest K. M. lecz Komitet, w którym pełni on funkcję Przewodniczącego Zarządu. W ocenie Sądu I instancji Komitet, stanowiąc stowarzyszenie zwykłe, nie może być jednak podmiotem praw i obowiązków związanych z nieruchomościami, gdyż zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, nie posiada osobowości prawnej. Także w skardze Komitet nie wykazał istnienia tytułu prawnorzeczowego do jakichkolwiek nieruchomości położonych na terenie objętym zaskarżoną uchwałą i naruszenia tą uchwałą jego interesu prawnego lub uprawnienia. Przewodniczący Zarządu Komitetu zapytany zaś przez Sąd w trakcie rozprawy w czym Komitet dopatruje się naruszenia swego interesu prawnego wskutek uchwalenia skarżonej uchwały oświadczył, iż interes prawny Komitetu uzasadnia fakt, iż zaskarżona uchwała naruszyła uprawnienia obywateli do kontroli stref ochronnych dla ujęć wód pośrednich, a nadto właściciele nieruchomości są cyt. "zainteresowani materialnie i fizycznie w uchyleniu uchwał". Zdaniem Sądu Wojewódzkiego stanowiący stowarzyszenie zwykłe Komitet Sprzeciwu Właścicieli Ziemskich w Białej nie wykazał aby Komitet posiadał jakikolwiek własny, indywidualny interes prawny związany z prowadzoną w Gminie procedurą planistyczną i aby interes prawny ten został naruszony zaskarżoną uchwałą. Nie może, w ocenie Sądu, stanowić argumentu wykazującego naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia Komitetu stwierdzenie, że zaskarżona uchwała została podjęta niezgodnie z prawem. Pogląd strony skarżącej o niezgodności z prawem przedmiotowej uchwały podlegałby bowiem weryfikacji dopiero po stwierdzeniu, że skarga na uchwałę została wniesiona przez legitymowany podmiot. Zarzucane naruszenie ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym poprzez niedopuszczenie do udziału w postępowaniu planistycznym od 1996 r. nie może zostać potraktowany jako wykazanie naruszenia interesu prawnego skarżącego Komitetu. Skarżona uchwała podjęta została w roku 2002 r., podczas gdy skarżący Komitet powstał dopiero w roku 2010 r. W ocenie Sądu Wojewódzkiego Komitet nie wykazał, by wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały naruszony został jego indywidualny interes prawny i z tego względu nie mógł on skutecznie wnieść skargi do sądu administracyjnego w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. Fakt, że skarżący Komitet reprezentuje interesy swoich członków, którzy mogą być uprawnieni do wniesienia skargi na podstawie art. 101 u.s.g., nie daje tej organizacji legitymacji do wniesienia takiej skargi we własnym imieniu. Do zasad wnoszenia przez organizacje skarg na podstawie art. 101 u.s.g. nie mają zastosowania przepisy art. 31 k.p.a., dopuszczające występowanie w charakterze strony organizacji społecznej reprezentującej interesy innych osób. Ponadto brak było możliwości uznania, iż w istocie skarga została wniesiona przez K. M. w ramach reprezentacji grupy mieszkańców, o której to możliwości mowa w art. 101 ust. 2a u.s.g. Z wszystkich pism składanych w trakcie postępowania jednoznacznie wynika, iż stroną skarżącą jest Komitet występujący we własnym imieniu, także K. M. oświadczył przed Sądem, że stroną skarżącą jest Komitet mający jego zdaniem własny interes prawny. Zaskarżenie podjętej przez organ gminy uchwały w ramach reprezentacji, o której mowa w art. 101 ust. 2a u.s.g., mogłoby mieć miejsce jedynie wówczas gdyby konkretni mieszkańcy gminy wyrazili pisemną zgodę na wniesienie w ich imieniu skargi, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. Komitet [...] w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniósł o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.: błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 101 ust. 1 i ust. 2a u.s.g. przez przyjęcie, że K. M. reprezentujący grupę mieszkańców Gminy Kłobuck, zwaną "Komitetem [...]" nie ma legitymacji skargowej oraz, że brak jest po stronie skarżącego interesu prawnego przez przyjęcie, że zaskarżona uchwała Rady Miejskiej w Kłobucku z dnia 25 kwietnia 2002 r. nr 16/II/2002, nie narusza podmiotowych praw członków grupy mieszkańców Gminy Kłobuck, zwanej "Komitetem [...]", w tym K. M. zawartych w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, mimo że miały miejsce takie naruszenia, które przejawiały się w niedopuszczeniu tych osób do udziału w postępowaniu planistycznym dotyczącym zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Kłobuck w obrębie sołectw Lgota, Biała i Kopiec, dla realizacji trasy rurociągu paliwowego relacji Koluszki-Boronów, który to rurociąg ma być ułożony na nieruchomościach gruntowych stanowiących własność osób fizycznych wchodzących w skład tej grupy mieszkańców Gminy Kłobuck. Interes prawny Komitetu do wniesienia przedmiotowej skargi uzasadnia fakt, że zaskarżona uchwała naruszyła uprawnienia osób wchodzących w skład tej zbiorowości do kontroli stref ochronnych pośrednich ujęć wody w Wierzchowisku oraz w Łobodnie. Interes prawny został naruszony również dlatego, że zaskarżona uchwała naruszyła przepisy ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, przez niedopuszczenie tej grupy osób fizycznych do przewidzianym w tej ustawie udziale w postępowaniu planistycznym, mimo iż są oni właścicielami nieruchomości, na których ma być ułożony rurociąg. Autor skargi kasacyjnej zwrócił też uwagę na sprzeczność oceny Sądu, który z jednej strony stwierdził, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało złożone przez uprawniony podmiot, a sama już skarga – wniesiona przez tę samą osobę – uznana została jako skarga wniesiona przez nieuprawnioną osobę. Dalej wskazał, że Sąd błędnie stwierdził, że skarga wniesiona przez K. M. nie jest skargą w ramach reprezentacji grupy mieszkańców (art. 101 ust. 2a u.s.g.), w sytuacji gdy w dniu wniesienia skargi grupa Mieszkańców Gminy Kłobuck nie stanowiła stowarzyszenia zwykłego. W dacie wniesienia skargi "Komitet [...]" stanowił Grupę Mieszkańców Gminy Kłobuck reprezentowaną przez K. M.. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Miejska w Kłobucku wniosła o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania, której w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Rozpoznawana skarga oparta została na podstawie naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), którą uznać należało za usprawiedliwioną. Nie do zaakceptowania jest bowiem stanowisko Sądu Wojewódzkiego co do braku po stronie skarżącej legitymacji do zaskarżenia przedmiotowej uchwały w trybie art. 101 ust. 1 i ust. 2a u.s.g., a to z tej przyczyny, że według Sądu skarżącym jest Komitet [...], będący stowarzyszeniem zwykłym, które nie posiada osobowości prawnej i nie wykazało aby posiadało jakikolwiek własny, indywidualny interes prawny naruszony zaskarżoną uchwałą. Zgodzić się należało z zarzutem zawartym w skardze kasacyjnej, iż Sąd Wojewódzki błędnie przyjął, iż skarżącym jest stowarzyszenie zwykłe występujące pn. Komitet [...]. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że złożone w dniu 18 czerwca 2010 r. wezwanie do Rady Miejskiej w Kłobucku o uchylenie oznaczonych uchwał pochodziło od Komitetu [...] (zwanego dalej "Komitetem"), przy czym do wezwania załączono listę członków Komitetu zawierającą ich dane osobowe oraz podpisy. Jako przedstawiciela Komitetu wskazano K. M., który podpisał wezwanie i reprezentował Komitet na posiedzeniu Rady. W identyczny sposób określono stronę wnoszącą do Sądu skargę z dnia 8 września 2010 r., podpisaną przez przedstawiciela Komitetu K. M.. Według protokołu z rozprawy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przeprowadzonej w dniu 13 maja 2011 r. (k. 91 akt sądowych), przedstawiciel Komitetu – na pytanie Sądu "w czym Komitet upatruje naruszenia interesu prawnego" – podał, że "właściciele są zainteresowani materialnie i fizycznie w uchyleniu uchwał". Z powyższej wypowiedzi, jak też z treści wezwania i skargi oraz dokonanego w tych pismach oznaczenia strony skarżącej należało wywieść, iż złożona do Sądu skarga pochodzi od grupy mieszkańców gminy. Tylko takie ustalenie uprawniało Sąd Wojewódzki do stwierdzenia, że spełniony został wymóg formalny polegający na tym, że skarga poprzedzona została wniesieniem do organu wezwania do usunięcia prawa (por. postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2007 r., II OSK 414/06). Zaakcentować należy, że w dacie złożenia wezwania (18 czerwca 2010 r.) i w dacie wniesienia skargi (8 września 2010 r.) Komitet nie miał jeszcze statusu stowarzyszenia, gdyż rejestracja nastąpiła dopiero 29 listopada 2010 r. Jednak fakt, iż w toku trwającego postępowania sądowego Komitet stał się stowarzyszeniem nie oznaczało automatycznie, że stroną skarżącą stało się stowarzyszenie. W rozpoznawanej bowiem sprawie, jak wskazano wyżej, skarżącymi byli mieszkańcy gminy (właściciele nieruchomości) działający grupowo. Rzeczą Sądu było zatem rozważenie i wyjaśnienie jedynie tego, czy są oni reprezentowani przez Komitet, czy też ewentualnie przez K. M.. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 101 ust. 2a u.s.g., skargę na uchwałę można wnieść do sądu administracyjnego w imieniu własnym lub reprezentując grupę mieszkańców gminy, którzy na to wyrażą pisemną zgodę. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy obowiązkiem Sądu było więc wyjaśnienie czy podmiot wnoszący skargę dysponuje pisemną zgodą mieszkańców występujących grupowo jako strona skarżąca. Z akt sądowych nie wynika, aby przedstawiciel Komitetu wezwany był do usunięcia braku formalnego skargi przez przedstawienie wymaganych oświadczeń członków Komitetu. Kwestia ta nie była również wyjaśniona na rozprawie. W takiej sytuacji Sąd nie mógł stwierdzić, że brak zgody konkretnych mieszkańców gminy wykluczał uznanie, że zaskarżenie uchwały nastąpiło w ramach reprezentacji, o której mowa w art. 101 ust. 2a u.s.g. Mylne jest również twierdzenie Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku, że "stroną skarżącą jest Komitet występujący we własnym interesie", podczas gdy występował on w imieniu grupy mieszkańców. W konsekwencji błędne było również wnioskowanie Sądu, że Komitet będący stowarzyszeniem nie ma legitymacji, skoro nie wykazał własnego interesu prawnego, którego naruszenie warunkowało zaskarżenie przedmiotowej uchwały. Taka ocena Sądu nie uwzględnia istoty regulacji zawartej w art. 101 ust. 2a u.s.g. W piśmiennictwie wskazuje się, że wymieniony przepis określa szczególny sposób współuczestnictwa procesowego oraz reprezentacji skarżących w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a nie legitymują do zaskarżenia uchwały. Uregulowanie to zostało wprowadzone w celu ułatwienia mieszkańcom gminy, których interes prawny został naruszony uchwała, dochodzenia ochrony swoich praw przed sądem. Osoba, która wnosi skargę na uchwałę rady gminy w imieniu grupy mieszkańców, powinna wykazać naruszenie swojego interesu prawnego zaskarżoną uchwałą oraz interesu prawnego każdego z mieszkańców gminy, w imieniu których wniesiona została skarga. W przypadku wniesienia skargi przez "grupę mieszkańców" interes prawny, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., dający legitymację do zaskarżenia uchwały, przysługiwać powinien indywidualnie zarówno skarżącemu, jak i każdemu z imiennie oznaczonych członków "grupy mieszkańców". Przepis art. 101 ust. 2a u.s.g. daje podstawę do reprezentowania mieszkańców gminy przez inny podmiot, ale warunkiem skuteczności tej reprezentacji jest zatwierdzenie pisemnej zgody. Jest to zatem warunek formalny, od którego spełnienia ustawa uzależnia nadanie sprawie biegu, a w konsekwencji, w przypadku nieuzupełnienia, zastosowanie znajdzie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. o odrzuceniu skargi (por. Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, pod red. prof. R. Hausera i prof. Z. Niewiadomskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 815-816). Przyjmuje się również, że skargę w trybie art. 101 ust. 1 i ust. 2a u.s.g. można wnieść z powołaniem się na naruszenie własnego, zindywidualizowanego interesu prawnego lub interesu grupy mieszkańców, ale tylko po uzyskaniu od nich umocowania. Niewykluczone jest natomiast skarżenie uchwały w oparciu o powołany przepis, ale w interesie bliżej nieoznaczonych osób (vide G. Jyż, Z. Płowecki, A. Szewc, Samorząd gminny. Komentarz, dom wydawniczy ABC 2005, teza 3 do art. 101 u.s.g.). Warto też wskazać na postanowienie NSA z dnia 7 lipca 2010 r. (sygn. II OSK 1267/10), w którym stwierdzono, że przepis art. 101 ust. 2a u.s.g. daje podstawę do reprezentowania mieszkańców gminy przez inny podmiot, ale warunkiem skuteczności tej reprezentacji jest udzielenie pisemnej zgody. Jest to zatem warunek formalny, od którego spełnienia ustawa uzależnia nadanie sprawie biegu, a w konsekwencji, w przypadku nieuzupełnienia, zastosowanie znajdzie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W orzecznictwie dopuszcza się również sytuację, gdy stowarzyszenie zwykłe wnosi skargę na uchwałę w imieniu mieszkańców gminy (po uzyskaniu pisemnej zgody), także wówczas gdy zaskarżona uchwała nie dotyczy bezpośrednio interesów prawnych stowarzyszenia. Wyrażony został ponadto pogląd, że nie jest możliwe wywodzenie interesu stowarzyszenia wyłącznie z interesu prawnego jego członków (por. wyrok NSA z 12 października 2001 r., II SA 138/01, wyrok WSA w Białymstoku z 23 czerwca 2010 r., II SA/Bk 171/10). Uwzględniając przytoczone wyżej poglądy, należy dojść do wniosku, że w świetle art. 101 ust. 2a u.s.g. dopuszczalna jest sytuacja, że podmiot wnoszący skargę na uchwałę nie będzie tego czynił w imieniu własnym lecz reprezentować będzie wyłącznie grupę mieszkańców gminy, którzy wyrażą na to pisemną zgodę. Oczywiście może być również tak, że dany podmiot działa w imieniu własnym, a jednocześnie reprezentuje grupę mieszkańców. Rzeczą Sądu przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie poczynienie ustaleń niezbędnych do prawidłowego określenia strony skarżącej i podmiotu tę stronę reprezentującego. W dalszej dopiero kolejności Sąd dokona oceny w zakresie legitymacji skarżących do zaskarżenia przedmiotowej uchwały. W konsekwencji orzeczono jak w sentencji zgodnie z art. 185 § 1 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje oparcie w art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło