VI SA/Wa 1598/11
WyrokWSA w Warszawie2011-11-08
Skład orzekający: Waldemar Śledzik, Izabela Głowacka-Klimas, Dorota Wdowiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba współpracująca przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej, która nie została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego, podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu, a jeśli tak, to w jakim okresie?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz utrzymana nią w mocy decyzja dyrektora OW NFZ naruszają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Organy nie wyjaśniły w sposób wszechstronny i zgodny z prawem, czy skarżąca rzeczywiście podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba współpracująca, ani precyzyjnie ustaliły okres tego ubezpieczenia. Ustalenie daty końcowej ubezpieczenia na "połowę 2007 r." i jej utożsamienie z "1 czerwca 2007 r." było dowolne. Ponadto, organy nie zbadały wystarczająco, czy praca skarżącej miała cechy zorganizowania i ciągłości, wymagane dla uznania jej za osobę współpracującą w rozumieniu przepisów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymującej w mocy decyzję dyrektora OW NFZ stwierdzającą, że D. G. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu bycia osobą współpracującą przy działalności gospodarczej męża, R. G., w okresie od 8 czerwca 2005 r. do 1 czerwca 2007 r. Skarżąca kwestionowała ten fakt, podnosząc, że jej czynności (głównie podpisywanie faktur na podstawie pełnomocnictwa) miały charakter okazjonalny i nie świadczyły o stałej, zorganizowanej współpracy przy prowadzeniu działalności. Organy administracji oparły swoje ustalenia m.in. na zeznaniach skarżącej o nadzorowaniu firmy w czasie choroby męża oraz na analizie podpisów na fakturach.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądził od Prezesa NFZ na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2011 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej D. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2011 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm. – zwanej dalej "kp.a.") oraz art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm. - zwanej dalej "ustawą o świadczeniach") utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. dyrektora Wojewódzkiego Narodowego Funduszu stwierdzającą, że D. G. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu bycia osobą współpracującą przy prowadzeniu działalności gospodarczej R. G., od dnia 8 czerwca 2005 r. do dnia 1 czerwca 2007 r.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. (zwany dalej "O ZUS") w dniu 1 grudnia 2010 r. zwrócił się do [...] Narodowego Funduszu Zdrowia (zwanego dalej OW NFZ) z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym D. G. z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności z R. G., od dnia 8 czerwca 2007 r. do połowy 2007 r.
W dniu 29 września 2007 r. weszła bowiem w życie ustawa o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 166, poz. 1172), która znowelizowała art. 109 ustawy świadczeniach. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 109 ust. 3 cyt. sprawy, wniosek o rozpatrzenie sprawy, o której mowa w art. 109 ust. 1, zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym może również zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku.
Dyrektor [...] OW NFZ po analizie przedstawionych dokumentów, decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. stwierdził, że D. G. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu bycia osobą współpracującą przy działalności gospodarczej R. G., od dnia 8 czerwca 2007 r. do dnia 1 czerwca 2007 r.
Podstawą faktyczną przyjęcia powyższego okresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnego z powyższego tytułu były ustalenia postępowania kontrolnego przeprowadzonego u płatnika: "C. R. G.", w trakcie którego D. G. do protokołu przesłuchania podała, iż w czasie choroby męża – tj. R. G., od dnia 8 czerwca 2005 r. do połowy 2007 roku, nadzorowała działalność firmy. Na tę okoliczność płatnik przedłożył kserokopię pełnomocnictwa udzielonego D. G. w dniu 10 lutego 2002 r. Ponadto organ kontrolny ustalił, że w księdze przychodów i rozchodów w okresie od 8 czerwca 200 r. do połowy 2007 r. znajdują się dowody w postaci podpisów D. G. na fakturach, świadczące o aktywności zawodowej w cukierni wymienionego przedsiębiorcy, tj. średnio w miesiącu w księdze przychodów i rozchodów znajduje się 200 faktur sprzedażowych, z czego połowa jest podpisana przez D. G. Z wyliczeń organu wynika, że w okresie od 8 czerwca 2005 r. do połowy 2007 roku około 20% podpisów na fakturach to podpisy D. G., która nie została jednak z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności z R. G. zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego. Ustalono też, że D. G. w wymienionym okresie nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z emerytury.
W związku z powyższym dyrektor OW NFZ uznał, że D. G. była osobą współpracującą z mężem (R. G.) w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej "C. R. G." albowiem zgodnie z art. 5 pkt 24, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach (w okresie rozstrzygającym objęcie jej ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu pozostawania osobą współpracującą) była osobą współpracującą w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Zgodnie z przytoczonym art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych za osobę współpracującą z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz zleceniobiorcami, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 ww. ustawy, uważa się małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności lub wykonywaniu umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, chyba że dotyczy to osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego.
Ponieważ D. G. w protokole przesłuchania zeznała, że w czasie choroby płatnika – R. G., tj. od dnia 8 czerwca 2005 r. do połowy 2007 r. nadzorowała działalność firmy, to tym samym organ uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy w jednoznacznie wskazuje, iż D. G. spełniała warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym jako osoba współpracująca, albowiem pozostawała we wspólnym gospodarstwie domowym z płatnikiem – R. G., a jej pomocy przy prowadzeniu działalności gospodarczej nie można zaliczyć jedynie do pomocy małżeńskiej. Wynika to z faktu, iż działania jej miały istotny wpływ na działalność gospodarczą płatnika i bez jej wkładu pracy prowadzenie przez R. G. działalności gospodarczej byłoby znacznie utrudnione. Posiadała ona bowiem pełnomocnictwo cywilne udzielone przez płatnika co sugeruje, że przy prowadzeniu działalności gospodarczej dokonywała nie tylko czynności faktycznych, ale i prawnych. Ponadto wykonywane przez nią czynności charakteryzowały się ciągłością i zorganizowaniem.
Jednocześnie dyrektor OW NFZ podkreślił, że na mocy wymienionych wyżej przepisów, tj. w szczególności art. 5 pkt 24 w zw. z art. 65 pkt 1, art. 74 oraz art. 85 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. nr 210, poz. 2135 ze zm.) obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą lub osoby z nimi współpracujące, jeżeli są one osobami spełniającymi warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi i bez znaczenia jest czy osoby te posiadają już jakikolwiek inny tytuł do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym.
Od decyzji dyrektora WO NFZ z dnia [...] marca 2011 r. D. G. w piśmie z dnia 4 kwietnia 2011 r. wniosła odwołanie do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (zwanego dalej "prezesem NFZ"), w którym podtrzymała wszystkie swoje zarzuty zgłoszone w trakcie postępowania administracyjnego przed organem I instancji, a w szczególności w piśmie z dnia 21 stycznia 2011 r., w którym zaznaczyła, że udzielone jej w dniu 10 lutego 2002 r. pełnomocnictwo cywilne nie rodzi samo przez się po stronie pełnomocnika żadnych obowiązków, gdyż ewentualne obowiązki mogą wynikać z zawartej innej umowy, jak np. umowy "kształtującej tzw. stosunek podstawowy". Podniosła też, że podpisy w księdze przychodów i rozchodów, zgodnie z udzielonym jej pełnomocnictwem, nie świadczą o jej aktywności zawodowej, a jedynie są potwierdzeniem tego, że prawidłowo wywiązywała się z udzielonego jej pełnomocnictwa. Podkreśliła, że w czasie choroby męża musiała dysponować takim pełnomocnictwem, choćby po to aby odbierać dostawy towarów przywożonych do firmy oraz, że nigdy nie czerpała korzyści materialnych z tego tytułu, co jest charakterystyczne dla osoby wykonującej działalność gospodarczą lub zatrudnioną u jakiegokolwiek pracodawcy.
Rozpoznając przedmiotowe odwołanie Prezes NFZ nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji podał, w szczególności, że z dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie przez organ I instancji wynika, iż R. G. z dnim 19 marca 1984 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej, zarejestrowanej pod nr wpisu [...], co potwierdza zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej wydane przez Urząd Miasta P. w dniu 21 grudnia 2010 r. Przedmiotowa działalność nie została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej. Z akt sprawy nie wynika, aby w/wym. w trakcie działalności gospodarczej dokonywała jej zawieszenia, w tym na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy prawo działalności, uchylonym z dniem 31 marca 2009 r. przez art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1808, z późn. zm.), przedsiębiorca będący osobą fizyczną mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast stosownie do treści art. 7e ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, który jest odpowiednikiem uchylonego z dniem 1 stycznia 2004 roku art. 88 e tej ustawy, zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę - osobę fizyczną - powoduje wykreślenie powyższego wpisu gospodarczej.
Jednocześnie zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy obowiązującą do dnia 31 marca 2009 r., przedsiębiorca mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym.
Od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z brzmieniem art. 14a działalności, przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy.
Ponadto zgodnie z obowiązującym brzmieniem art. 7ba ust. 2 przedsiębiorca, który zamierza zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności, jest obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej. Natomiast przedsiębiorca, który zamierza wznowić wykonywanie gospodarczej jest obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.
Podejmowanie i wykonywanie działalności odbywa się na własne ryzyko przedsiębiorcy, a prowadzenie tej działalności występuje w okresach wykonywania usług, jak i w okresach wyczekiwania na kolejne zamówienia bądź poszukiwania zbytu na swoje usługi. Wszystkie te czynności pozostają w ścisłym związku z
działalnością gospodarczą, gdyż zmierzają do stworzenia właściwych warunków do jej wykonywania.
W celu stwierdzenia zaś, że osoba skutecznie zgłosiła zawieszenie działalności gospodarczej, powinna przedstawić dokumenty świadczące o zgłoszeniu tego faktu w organie ewidencyjnym (w przypadku R. G. w Urzędzie Miasta P.).
W dalszej części uzasadnienia Prezes NFZ powtórzył argumentację przytoczoną przez organ I instancji stwierdzając w konkluzji, że "brak jest podstaw prawnych do uchylenia decyzji nr [...] wydanej przez dyrektora [...] Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] marca 2011r."
W dniu 15 czerwca 2011 r. D. G. (zwana dalej także "Skarżącą") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podtrzymując wszystkie zarzuty, które wcześniej przedstawiła w odwołaniu do Prezesa NFZ. Następnie, w dniu 19 października 2011 r. poprzez swojego pełnomocnika – R. G. uzupełniła skargę i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji prezesa NFZ i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o jej uchylenie i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, a także zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnienie skargi podniosła, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny i błędną interpretację art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez uznanie D. G. za osobę współpracującą. Podkreśliła, że sam fakt udzielenia jej pełnomocnictwa oraz podpisania przez nią ok. 20% faktur sprzedażowych we wskazanym okresie, a także wspólne zamieszkiwanie z mężem, który jednocześnie jest właścicielem prowadzonej działalności gospodarczej, nie przesądza o tym, że prowadzi z nim wspólnie działalność. Podała, że zakład ten (cukiernia) jest przedsiębiorstwem ściśle zorganizowanym i każdy z zatrudnionych pracowników ma odpowiednie kwalifikacje oraz uprawienia pozwalające im na prowadzenie działalności także pod nieobecność właściciela. Tymczasem organ nie wykazał, aby Skarżąca wykonywała inne czynności związane z zarządzaniem przedsiębiorstwem jak tylko to, że podpisywała faktury na podstawie udzielonego jej pełnomocnictwa. Ponadto zakres czynności przez nią wykonywanych nie pozwala na przyjęcie aby uznać ją za osobę współpracującą, gdyż współpraca oznacza stałą pomoc przy prowadzeniu działalności, bez której stanowiące majątek wspólny małżonków dochody z tej działalności nie osiągnęłyby takiego pułapu, jaki zapewnia ich współdziałanie przy tym przedsięwzięciu. Wskazała też, że zakres czynności, które wykonywała jest niewspółmierny do zakresu czynności, które wykonywał właściciel podczas swojej aktywności zawodowej. Czynności zaś, które podejmowała Skarżąca, mieściły się w granicach jaki wyznacza powinność pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny, które wyznacza kodeks rodzinny i opiekuńczy w trakcie choroby współmałżonka. Organ też nie wziął pod uwagę faktu, że zakład produkcyjny znajduje się na terenie wspólnej nieruchomości i jest czynny do godz. 13.00, co powoduje, że naturalnym jest, iż jako współmałżonka "przyjmowała towar" i podpisywała faktury jednakże w "niewielkim ułamku faktur", a co świadczy również o tym, że podejmowane przez Skarżącą czynności miały charakter okazjonalny i sporadyczny.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, przytaczając w zasadzie tożsame argumenty, jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej jako: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Co istotne, sądy administracyjne nie oceniają rozstrzygnięć organu administracji po kątem jego słuszności czy też celowości, jak również nie rozpatrują sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.
Kontrolując zaskarżone decyzje pod kątem powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] maja 2011 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2011 r. naruszają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Istota sporu pomiędzy organami administracji a Skarżącą sprowadza się do ustalenia czy istniał tytuł do objęcia jej obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu bycia osobą współpracującą w prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej na rzecz płatnika oraz okresu tego ubezpieczenia.
Na wstępie podnieść trzeba, że organy administracji, wydając zaskarżoną decyzję, były związane rygorami procedury administracyjnej, określającej obowiązki organu tak w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, jak i końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasady tej wynika, w szczególności, wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania oraz prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów admiunistracji publicznej, nawet wówczas, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają żądań strony.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r. (sygn. akt III SA 729/84 ONSA 1984, nr 2 poz. 117) podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy konkretnego oraz ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony (...). Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, 77 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisach art. 107 § 3 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie zaskarżone decyzje nie spełniają omówionych wyżej kryteriów.
Już na wstępie podnieść trzeba, że z analizy stanu faktycznego wynika, iż organy przyjmując datę końcową okresu ubezpieczenia zdrowotnego Skarżącej z tytułu bycia osobą współpracującą przy prowadzeniu działalności gospodarczej R. G. uczyniły to w sposób dowolny i bez jakiegokolwiek oparcia w materiale dowodowym sprawy. Ustalając tę datę na 1 czerwca 2007 r. organ I instancji, a za nim organ odwoławczy, przyjął iż "Ubezpieczona w protokole przesłuchania Wnioskodawcy zeznała, że w czasie choroby Płatnika, tj. od dnia 8 czerwca 2005 r. do połowy 2007 r. nadzorowała działalność firmy". W ocenie Sądu, uznanie przez organ "połowy 2007 r." jako daty "1 czerwca 2007 r." stanowi przekroczenie granic swobody uznania administracyjnego, gdyż określenie to ("połowa 2007 r.") może być różnie interpretowane (choćby jako "30 czerwiec" danego roku). Co jednak najważniejsze, organ nie wyjaśnił, a przez to uniemożliwił Sądowi kontrolę legalności w tym zakresie decyzji, dlaczego przyjął za tożsame pojęcie "połowy 2007 r." z datą "1 czerwca 2007 r." W tym miejscu podnieść trzeba, że okres objęcia jakimkolwiek ubezpieczeniem (w rozstrzyganej sprawie – ubezpieczeniem zdrowotnym), musi być precyzyjny i odzwierciedlać rzeczywiste zdarzenia prawne wynikające wprost ze zgromadzonych w sprawie dowodów, a nie stanowić swoistego rodzaju domniemań na tę okoliczność albo być wynikiem użytych w tym celu przez organ konstrukcji faktyczno-prawnych.
Wątpliwości tych nie weryfikuje także dokonana przez organy analiza księgi przychodów i rozchodów płatnika. Z ustaleń organu wynika jedynie, że "średnio w miesiącu w księdze przychodów i rozchodów znajduje się 200 faktur sprzedażowych, z czego połowa jest podpisana. W okresie od 8 czerwca 2005 r. do połowy 2007 r. około 20% podpisów na fakturach to podpisy D. G.".
Reasumując, organ więc nie wyjaśnił tak podstawowej dla sprawy kwestii, jak daty zakończenia działalności Skarżącej z tytułu współpracy przy przypisywanym prowadzeniu pozarolniczej działalności z mężem – R. G., choć mógł to uczynić, dokonując chociażby analizy księgi podatkowej. Zamiast tego, tj. ustalenia rzeczywistego okresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, zwłaszcza organ II instancji, poświęca znaczną część swojego uzasadnienia problematyce "zawieszenia działalności gospodarczej", choć kwestia ta w ogóle nie jest przedmiotem ani sporu między stronami, ani rozstrzyganej sprawy.
Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, organy uznając Skarżącą za osobę współpracującą przy prowadzeniu działalności gospodarczej nie wyjaśniły w dostateczny sposób czy rzeczywiście wykonywana przez nią praca charakteryzowała się zorganizowaniem i pewną ciągłością w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jak bowiem wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 stycznia 2009 r. (sygn. akt II UK 134/08) cechami konstytutywnymi pojęcia "współpraca przy wykonywaniu działalności gospodarczej" są występujące łącznie:
- istotny dla działalności gospodarczej ciężar gatunkowy działań współpracownika, które to działania nie mogą mieć charakteru wtórnego i muszą pozostawać w bezpośrednim związku z przedmiotem podjętej działalności oraz muszą charakteryzować się pewną systematycznością, stabilnością i zorganizowaniem oraz
- znaczący czas i częstotliwość podejmowanych robót.
Tymczasem organ w ogóle pominął w swych rozważaniach fakt, że prowadzący działalność płatnik – R. G. udzielił pełnomocnictwa cywilnego małżonce w związku z chorobą i do ściśle określonych czynności. Nie odniósł się także do wyjaśnień Skarżącej, że poza podpisywaniem faktur, które przyjmowała tylko w określonych sytuacjach, tj. po zakończeniu pracy zakładu, nie wykazywała żadnej aktywności w prowadzonej przez męża działalności gospodarczej. Organ nie zbadał także na tym tle, jaka była struktura i organizacja pracy zakładu aby na tej podstawie ustalić rodzaj sprawowanej przez Skarżącą funkcji i zakres przyczynienia się do osiągania dochodów zakładu z tytułu współdziałania w prowadzeniu tegoż zakładu. Powyższe ustalenia, a także analiza zadań delegowanych na innych, etatowych pracowników, w związku i z okresem choroby R. G., pozwoliłaby organowi na jednoznaczne rozstrzygnięcie czy podejmowane przez Skarżącą czynności miały cechy "współpracy przy wykonywaniu działalności gospodarczej".
Wskazane przykłady świadczą o tym, że organy wydając zaskarżone decyzje naruszyły w szczególności art. 7, 77 i 80 k.p.a. albowiem nie wyjaśniły w sposób wszechstronny wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia aspektów sprawy.
Także uzasadnienia tych decyzji nie odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Tymczasem, jak już wskazano wcześniej, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a., organ (a więc również organ odwoławczy) ma obowiązek dokładnie zbadać sprawę, tak aby w sposób prawidłowy ustalić jej stan faktyczny. Wzmocnieniem tej reguły jest nałożony na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Dopiero dysponując całokształtem materiału dowodowego, organ może ocenić daną okoliczność i uznać ją za udowodnioną, bądź nie (art. 80 k.p.a.). Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza, gdy powołuje się na nie strona, jest naruszeniem przepisów postępowania skutkującym uchyleniem decyzji (por. wyroki NSA z dnia 27 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Łd 744/98 i dnia 4 października 2005 r. sygn. akt I OSK 159/05).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien wyjaśnić wszystkie wskazane przez Sąd okoliczności, jako istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.
Z uwagi na powyższe, na mocy art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło