II GSK 89/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-04-24
Skład orzekający: Zofia Borowicz, Czesława Socha, Joanna Sieńczyło – Chlabicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zinterpretował § 43 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" w kontekście przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010, w szczególności w zakresie liczby realizowanych pakietów i powierzchni gruntów?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznając za zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 PPSA. Sąd I instancji nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący podstawy prawnej rozstrzygnięcia dotyczącej wykładni § 43 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r., co uniemożliwiło kontrolę kasacyjną. Sąd I instancji nie odniósł się do kwestii, dlaczego skarżący, spełniający warunki liczby pakietów i powierzchni gruntów, nie mógł otrzymać pełnej płatności.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010, deklarując różne pakiety i powierzchnie. Organy ARiMR przyznały płatności częściowo, odmawiając ich w całości w jednym z wariantów. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając wykładnię organów za prawidłową. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 PPSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B. Zasądził od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz W.J. kwotę 380 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Czesława Socha Sędzia NSA Joanna Sieńczyło – Chlabicz (spr.) Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 9 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 364/11 w sprawie ze skargi W.J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B.; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz W.J. kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 9 listopada 2011 r., o sygn. akt I SA/Bk 364/11, oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.
I
[...] (zwany dalej skarżącym) w dniu 14 maja 2010 r. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010. We wniosku skarżący zadeklarował: 1) Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne: wariant 2.2 uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni 13,77 ha oraz wariant 2.4 trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na powierzchni 55,85 ha, 2) Pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone: wariant 3.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni 18,25 ha, 3) Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000: wariant 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 70,96 ha. Następnie w dniu 17 grudnia 2010 r. skarżący złożył korektę wniosku, w której nie zmienił powierzchni gruntów w zadeklarowanych pakietach.
Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w W. decyzją z [...] stycznia 2011 r., nr [...] przyznał skarżącemu płatności rolnośrodowiskowe na 2010 rok, do powierzchni deklarowanej we wniosku, w poszczególnych wariantach.
Na wniosek organu I instancji, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARMiR decyzją z [...] kwietnia 2011 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji z [...] stycznia 2011 r.
Wobec powyższego, Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w W. decyzją z [...] maja 2011 r., nr [...] przyznał płatność rolnośrodowiskową na 2010 rok: w wariancie 2.2 Uprawy rolnicze, do powierzchni 6,77 ha, tj. do części powierzchni wnioskowanej, w wariancie 3.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach, do całej powierzchni wnioskowanej, tj. do 18,25 ha oraz w wariancie 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarach Natura 2000 do całej powierzchni wnioskowanej, tj. do 70,96 ha. W decyzji nie uwzględniono w całości powierzchni wnioskowanej do dopłat rolnośrodowiskowych w wariancie 2.4 Trwałe użytki zielone (55,85 ha).
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARMiR zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2011 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm. – dalej jako: k.p.a.), w związku z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., Nr 98, poz. 634) oraz art. 5 ust. 1 pkt 14, art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. 2007 r. Nr 64 poz. 427, ze zm. – dalej jako: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), § 2 i § 43 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm. – dalej jako: rozporządzenie z 2009) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że skarżący skorzystał z możliwości określonej w § 43 ust.1 rozporządzenia z 2009 r., która umożliwiała rolnikom realizującym, co najmniej 3 lata program rolnośrodowiskowy, na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm., dalej jako: rozporządzenie z 2004 r.), w zakresie określonych pakietów rolnośrodowiskowych "przejście" na nowy okres programowania, z zastrzeżeniem spełnienia określonych warunków. Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, że skarżący na podstawie rozporządzenia z 2004 r. przez 3 lata realizował pakiet P01 - Utrzymanie łąk ekstensywnych, tj.: w 2007 r. na powierzchni 44,4 ha, w 2008 r. na powierzchni 56,10 ha oraz w 2009 r. na powierzchni 55,85 ha oraz pakiet K01 - Ochrona gleb i wód, w latach 2007 i 2008 na powierzchni 7,00 ha, a w 2009 roku na powierzchni 6,50 ha.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził także, że w myśl § 43 ust.1 pkt 3 rozporządzenia z 2009 r. w przypadku przejścia z pakietu P01 - utrzymanie łąk ekstensywnych, skarżący mógł przejść na pakiet 3, 4 lub 5, a nie na pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne (wariant 2.4), który to zadeklarował w złożonym wniosku. Natomiast w zakresie pakietu K01 - Ochrona gleb i wód, w ramach nowego zobowiązania skarżący prawidłowo zadeklarował pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne, które mógł realizować na tej samej powierzchni, na której realizował w latach 2007-2009 pakiet K01.
Po dokonaniu analizy deklaracji powierzchni na poszczególnych działkach we wnioskach składanych w latach 2007-2009 na pakiety P01 i K01, a następnie po analizie deklaracji powierzchni we wniosku złożonym na 2010 r. w pakiecie 2.2, 2.4, 3.1, 5.1 - organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z treścią § 43 ust 1 pkt 3 i pkt 4 rozporządzenia z 2009 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR prawidłowo uwzględnił do naliczenia płatności powierzchnię 18,25 ha w wariancie 3.1 oraz powierzchnię 70,96 ha w wariancie 5.1, czyli zgodnie z wnioskiem. Organ wskazał, że w wariancie 2.2, poprawnie uwzględniono powierzchnię deklarowaną tylko na działkach ewidencyjnych nr 72/13 (4,85 ha) i 72/14 (1,92 ha), tj. łącznie 6,77 ha oraz prawidłowo dokonano wykluczenia powierzchni w wariancie 2.4.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i ich zmianę poprzez orzeczenie, co do istoty sprawy, tj. przyznanie skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010, zgodnie ze złożonym wnioskiem, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalił skargę. Jak wskazał spór w sprawie związany jest z wykładnią § 43 rozporządzenia z 2009 r., który miał zastosowanie do wniosków złożonych w 2010 r., na mocy § 43a wspomnianego rozporządzenia z tym, że w 2010 r. nie było już wymagane, aby rolnik w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego dodatkowo rozpoczął realizację, co najmniej jednego z pakietów, o których mowa w § 4 ust.1 pkt 4 rozporządzenia z 2009 r. (ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000), 5 (ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000) i 7 (zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie). W tym kontekście Sąd I instancji przytoczył treść § 43 rozporządzenia z 2009 r.
Według WSA - z uwagi na treść § 43 rozporządzenia z 2009 r. - do naliczania płatności rolnośrodowiskowych prawidłowo uwzględniono powierzchnię 18,25 ha w wariancie 3.1 ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach oraz powierzchnię 70,96 ha w wariancie 5.1 ochrona siedlisk lęgowych, czyli zgodnie z wnioskiem, a w pakiecie rolnictwo ekologiczne wariant 2.2 uprawy rolnicze, prawidłowo uwzględniono powierzchnię deklarowaną w latach 2007-2009 w pakiecie utrzymanie łąk ekstensywnych - P01 łącznie 6,77 ha, tj. do upraw na działkach ewidencyjnych nr 72/13 (4,85 ha) i 72/14 (1,92 ha), które powstały z podziału działki ewidencyjnej nr 72/12 oraz prawidłowo dokonano wykluczenia powierzchni 55,85 ha, w pakiecie rolnictwo ekologiczne, wariant 2.4 trwałe użytki zielone, które w latach 2007-2009 deklarowane były w ramach pakietu utrzymanie łąk ekstensywnych - P01. W ocenie Sądu I instancji nastąpiło to zgodnie z § 43 ust.1 pkt 3 i pkt 4 rozporządzenia z 2009 r. Płatność rolnośrodowiskowa na mocy tego przepisu, przyznawana jest pod warunkiem, że beneficjent, utrzyma taką samą liczbę pakietów, jaką realizował w ramach poprzedniego zobowiązania i co do zasady nie zwiększy powierzchni objętej dopłatami rolnośrodowiskowymi. Jedynie w zakresie jednego z trzech pakietów, tj.: pakietu 4 - ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, pakietu 5 - ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 lub pakietu 7 - zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, beneficjent oprócz dotychczasowej powierzchni, która była zgłoszona może dodatkowo we wniosku zadeklarować nowe grunty.
Według Sądu I instancji organy dokonały prawidłowej wykładni § 43 rozporządzenia z 2009 r., który miał odpowiednie zastosowanie w sprawie do wniosków o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej złożonych w 2010 r. Za niezasadny WSA uznał zarzut naruszenia art. 8 k.pa., podniesiony w skardze z uwagi na "dokonanie krzywdzącej wykładni przez organy administracji publicznej".
Zdaniem Sądu I instancji niezasadne są także zarzuty naruszenia art. 6 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a., bowiem stan faktyczny sprawy ustalono na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego.
II
Skarżący wystąpił ze skargą kasacyjną od wyroku Sądu I instancji, zaskarżając ten wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B. do ponownego rozpoznania, ewentualnie w przypadku ustalenia, że nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi kasacyjnej.
Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, z uwzględnieniem obu instancji oraz przeprowadzenie dowodu z planu działalności rolnośrodowiskowej na lata 2007-2012 w związku z obecnym posiadaniem na okoliczność spełnienia przez skarżącego warunków przyznania przedmiotowej płatności.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
I. Przepisów prawa materialnego (art.174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przez błędną wykładnię § 43 ust. 1 w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r., polegającą na przyjęciu, że skarżący nie spełnia warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej, gdyż w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego nie realizował takiej samej liczby pakietów na tej samej powierzchni tj. na tych samych działkach jakie realizował na podstawie rozporządzenia z 2004 r., podczas gdy skarżący spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej i w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego realizuje taką samą liczbę pakietów określonych w § 43 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2009 r. (w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust 3 rozporządzenia z 2009 r.) i w § 43 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 2009 r. (w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2009 r.), tj. dwa pakiety na tej samej powierzchni gruntów rolnych, które realizował na podstawie rozporządzenia z 2004 r. oraz dodatkowo zobowiązał się do realizacji pakietu o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 5.
II. Przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię § 43 ust. 1 w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r., polegającą na przyjęciu, iż skarżący nie udowodnił, że spełnił warunki pozyskania płatności rolnośrodowiskowej i w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego będzie realizował taką samą liczbę pakietów na tej samej powierzchni gruntów rolnych.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że składając wniosek o przyznanie przedmiotowej płatności zadeklarował taką samą liczbę pakietów, tym samym spełnił warunek do przyznania płatności dotyczący liczby pakietów - bowiem deklarował dwa pakiety i dodatkowo jeden a zatem tyle samo pakietów, co w poprzednich latach. Według skarżącego spełnił on także drugi warunek do przyznania płatności dotyczącej tej samej powierzchni gruntów, ponieważ deklarowane obie powierzchnie 55,85 ha oraz 13,77 ha były określone w pkt 4 § 43 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. jak również deklarowane w latach wcześniejszych. A zatem, obie te powierzchnie były objęte wcześniejszym programem rolnośrodowiskowym na podstawie rozporządzenia z 2004 r.
Przy piśmie z dnia 5 grudnia 2012 r. skarżący przesłał kserokopię odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1505/12 uwzględniającego skargę [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej.
Ponadto przy piśmie z dnia 7 marca 2013 r. skarżący przedłożył kserokopię decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], uchylającej decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. i stwierdzającej nieważność decyzji Dyrektora [...] oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W., nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wyrażona w tym przepisie zasada oznacza pełne związanie sądu podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Konkretne zawarte w skardze kasacyjnej przyczyny zaskarżenia determinują całkowicie zakres rozpoznania sprawy, czyli badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego wyroku Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną uwzględnia tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wymienione w skardze kasacyjnej jako naruszone.
W rozpoznawanej sprawie wnoszący skargę kasacyjną oparł zarzuty na obu podstawach wymienionych w przepisie art. 174 p.p.s.a., a mianowicie: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie należy uznać za trafny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., sformułowanego w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., z uwagi na niewyjaśnienie przez Sąd I instancji podstawy prawnej rozstrzygnięcia dotyczącego w istocie wykładni § 43 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r., co uniemożliwiało przeprowadzenie kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku w zakresie zawartego w skardze kasacyjnej zarzutu błędnej wykładni tego przepisu. Przedmiotowa sprawa dotyczyła z całą pewnością materii skomplikowanej. Nie mogło to jednak zwalniać z obowiązku wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do spornych zagadnień - ujętych w rozbudowanych i szeroko motywowanych zarzutach skargi. Model sądownictwa administracyjnego oparty jest na zasadzie dwuinstancyjności. Wypełnianiu roli Sądu I instancji z zasady nie zastępuje Naczelny Sąd Administracyjny.
Zgodnie z art. 141 § 4. p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
W wyroku z dnia 28 września 2011 r. o sygn. akt II OSK 1457/11 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że konstytucyjne prawo każdego do rozpatrzenia jego sprawy przez sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) obejmuje nie tylko to, że można sprawę wnieść do sądu, ale również to, że sąd rozpatrzy stanowisko i argumenty jakie w tej sprawie przedstawia wnoszący sprawę do sądu. Dlatego też w uzasadnieniu wyroku sąd ma obowiązek nie tylko przedstawić zarzuty podnoszone w skardze, ale także podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie, co obejmuje także odniesienie się do kwestii prawnych wynikających z zarzutów podnoszonych przez skarżącego (art. 141 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że wadliwe jest takie rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny, gdy sąd ten nie rozpatrzy i nie oceni kwestii prawnych wynikających z zarzutów podniesionych w skardze.
Wagę prawidłowo sporządzonego uzasadnienia niejednokrotnie podkreślał NSA w orzecznictwie zauważając, że zobowiązanie sądu administracyjnego do rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach, a nie tylko w ramach sformułowanych zarzutów wniosków skargi wskazuje, że sąd ten obowiązany jest szczególnie skrupulatnie ocenić zarzuty skargi, co na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. wymaga odzwierciedlenia tej oceny w sporządzonym przez niego uzasadnieniu wyroku, a uchybienie temu obowiązkowi stanowi naruszenie przepisów prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 249/07). Sąd administracyjny odnosząc się do każdego z zarzutów z osobna winien wyjaśnić stronie, dlaczego w świetle przepisów prawa jej stanowisko jest prawidłowe bądź nieprawidłowe i nie może ograniczać się do ogólnikowych stwierdzeń (tak w wyroku z dnia 10 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 288/08, LEX nr 511298). Uzasadnienie sądu pierwszej instancji musi zawierać gruntowną analizę wszystkich zarzutów skargi oraz wyjaśniać jednoznacznie i z powołaniem się na konkretne przepisy prawa wszelkie ujawnione w sprawie wątpliwości, i to w takiej formie, która umożliwia sądowi drugiej instancji pełną kontrolę instancyjną rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 449/11; wyrok NSA z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1281/06; wyrok NSA z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 679/08). Por. też wyroki NSA z dnia 7 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 1423/08; z dnia z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt II FSK 670/06, LEX nr 339405; z dnia 18 września 2007 r., sygn. akt I FSK 1206/06, LEX nr 385407; z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I FSK 142/07, LEX nr 462963 i z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 973/07, LEX nr 496220 i inne).
Obowiązek właściwego sporządzenia uzasadnienia akcentowano też niewątpliwie w uchwale pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010 r., nr 1, poz. 1) i w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego 7 sędziów z dnia 15 lutego 2010 r. II FPS 8/09 (ONSAiWSA z 2010 r. nr 3, poz. 39, ZNSA 2010/2/122).
Podzielając ten kierunek orzecznictwa dodać należy, iż nie spełnia przedstawionych wymogów ograniczanie się do powtarzania wywodów organu administracji publicznej, bez rozprawienia się szczegółowo z podważającymi je zarzutami skarżącego dotyczącymi prawa materialnego.
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że Sąd I instancji nie wyjaśnił i nie uzasadnił – nie odnosząc się do okoliczności rozpoznawanej sprawy – dlaczego skarżący, który spełnia dwa zasadnicze warunki w postaci takiej samej liczby realizowanych pakietów oraz takiej samej powierzchni gruntów zadeklarowanych we wniosku na 2010 rok w porównaniu z poprzednim wnioskiem, nie może otrzymać całej płatności do zadeklarowanych gruntów w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Odnosząc się do ustaleń faktycznych poczynionych przez organy ARMiR w rozpoznawanej sprawie podkreślenia wymaga, że skarżący na podstawie rozporządzenia z 2004 r. - realizował przez 3 lata (lata 2007-2009):
a) pakiet P01 – Utrzymanie łąk ekstensywnych: w 2007 r. na powierzchni 44,40 ha (na działkach ewidencyjnych: 85/4, 85/5, 85/6, 85/7, 72/12), w 2008 r. na powierzchni 56,10 ha (na działkach ewidencyjnych: 85/4, 85/5, 85/6, 85/7, 72/12, 52/3), w 2009 r. na powierzchni 55,85 ha (na działkach ewidencyjnych: 85/4, 85/5, 85/6, 85/7, 72/12, 52/3) oraz
b) pakiet K01 – Ochrona gleb i wód: realizował w 2007 r. i 2008 r. na powierzchni 7,00 ha (na działce ewidencyjnej nr 72/12), w 2009 r. – na powierzchni 6,50 ha ( na działce ewidencyjnej nr 72/12).
We wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 (PROW 2007-2013), tj. pierwszy rok "nowego" 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, skarżący zadeklarował pakiet 2 – Rolnictwo ekologiczne, o którym mowa w § 43 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2009 r. – wariant 2.2. Uprawy rolnicze na powierzchni 13,77 ha (na działkach ewidencyjnych: nr 72/13 i 72/14, powstałych z podziału działki ewidencyjnej 71/12 oraz na działce ewidencyjnej nr 52/3 oraz wariant 2.4. Trwałe użytki zielone na powierzchni 55,85 ha (na działkach ewidencyjnych: 85/4, 85/5, 85/6, 85/7, 72/14, 52/3). Skarżący zadeklarował również pakiet 3 – Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1. – Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni 18,25 ha (na działkach ewidencyjnych: 85/7, 72/14 i 52/3. Ponadto, skarżący we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 zadeklarował również pakiet 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1. – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 70, 96 ha (na działkach ewidencyjnych: 85/4, 85/5, 85/6, 85/7) oraz na działce 45/7 (dotychczas nie objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym).
Jak podnosi skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2010 zadeklarował taką samą liczbę pakietów, tj. pakiet określony w punkcie 3 – utrzymanie łąk ekstensywnych (w ramach pakietu wymienionego w § 4 pkt 3 – P01) oraz pakiet określony w punkcie 4 – ochrona gleb i wód (w ramach pakietu wymienionego w § 4 pkt 2 – K01) i dodatkowy pakiet określony w punkcie 3 – utrzymanie łąk ekstensywnych (w ramach pakietu wymienionego w § 4 pkt 5 – P01). Tym samym - według skarżącego – spełnił on warunek do przyznania całej płatności dotyczący liczby pakietów, ponieważ deklarował dwa pakiety i dodatkowy jeden pakiet, a zatem zgłosił tyle samo pakietów co w poprzednich latach. Ponadto – zdaniem skarżącego – spełnił on również drugi warunek do przyznania płatności w pełnej wysokości, bowiem deklarowane obie powierzchnie 55, 85 ha oraz 13, 77 ha były określone w § 43 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 2009 r. były również deklarowanego przez niego w latach wcześniejszych i były objęte wcześniejszym programem rolnośrodowiskowym, na podstawie rozporządzenia z 2004 r. (s. 4-5 uzasadnienia skargi kasacyjnej).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji w rozpoznawanej sprawie nie uzasadnił i nie wyjaśnił, dlaczego skarżący był zobowiązany do realizacji takiej samej liczby pakietów na tych samych działkach ewidencyjnych, chociaż ustawodawca użył w § 43 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. wyrażenia jedynie "na tej samej powierzchni gruntów rolnych" oraz nie wyjaśnił dlaczego zasadne jest przyznanie płatności jedynie do gruntów rolnych, co do których organy ARMiR przyznały płatność w poprzednich latach.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji weźmie pod uwagę poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny rozważania i w uzasadnieniu swojego stanowiska odniesie je do okoliczności stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy.
Uznanie za usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., czyni przedwczesnym odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
Odnosząc się do podniesionej przez skarżącego w piśmie z dnia 5 grudnia 2012 r. i z dnia 7 marca 2013 r. kwestii, iż wskutek wyroku WSA w W. z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1505/12 uchylona została decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], a w konsekwencji jego wydania decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. i stwierdził nieważność decyzji Dyrektora [...]oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., wobec czego "odżyła" decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] stycznia 2011 r. - zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny z uwagi na treść art. 183 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Natomiast WSA w B. ponownie rozpoznając skargę, z uwagi na treść art. 134 p.p.s.a. oceni, czy i jaki wpływ zważywszy na regulacje zawarta w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mają powyższe rozstrzygnięcia na wynik sprawy sądowoadministracyjnej.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło