II SA/Op 336/11
WyrokWSA w Opolu2011-11-22
Skład orzekający: Ewa Janowska, Elżbieta Naumowicz, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, będący mieszkańcem gminy, posiada interes prawny do zaskarżenia uchwały rady gminy w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych dotyczących wprowadzenia dodatkowych nazw miejscowości w języku niemieckim, na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym?Ratio decidendi
Skarżący, będący mieszkańcem gminy, nie wykazał naruszenia swojego indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia przez zaskarżoną uchwałę rady gminy w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych. Uchwała ta ma charakter techniczny i ustrojowy, reguluje procedurę konsultacji, które mają charakter opiniodawczy i nie kreują praw. Sama przynależność do wspólnoty gminnej nie stanowi źródła interesu prawnego uzasadniającego skargę w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Brak wykazania interesu prawnego skutkuje oddaleniem skargi z powodu braku legitymacji procesowej skarżącego.Stan faktyczny
Rada Miejska w Ozimku podjęła uchwałę w sprawie przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami dotyczących wprowadzenia dodatkowych nazw miejscowości w języku niemieckim. Uchwała określała zasady i tryb przeprowadzania konsultacji. Mieszkaniec gminy T. S. wezwał radę do usunięcia naruszenia prawa, zarzucając m.in. nieokreślenie przedmiotu konsultacji i potencjalne nawiązanie do nazw z okresu 1933-1945. Po bezskutecznym wezwaniu, T. S. zaskarżył uchwałę do WSA w Opolu, domagając się stwierdzenia jej nieważności. Gmina Ozimek wniosła o oddalenie skargi, argumentując brak naruszenia interesu prawnego skarżącego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 listopada 2011 r. sprawy ze skargi T. S. na uchwałę Rady Miejskiej w Ozimku z dnia 28 marca 2011 r., Nr V/44/11 w przedmiocie konsultacji z mieszkańcami w sprawie unieważnienia dodatkowych nazw miejscowości w języku niemieckim oddala skargę.
W dniu 28 marca 2011 r. Rada Miejska w Ozimku podjęła, na podstawie art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) w zw. z art. 13 ust 1 ustawy z dnia 6 stycznia 2005r.
o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz. U. Nr 17, poz. 141 ze zm.), uchwałę Nr V/44/11 w sprawie przeprowadzenia konsultacji
z mieszkańcami Gminy Ozimek w sprawie wprowadzenia dodatkowych nazw miejscowości w języku niemieckim. W § 1 aktu Rada zdecydowała o przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami miejscowości na terenie Gminy Ozimek, których przedmiotem będą dodatkowe nazwy miejscowości w języku niemieckim. Rada postanowiła także, że powyższe konsultacje zostaną przeprowadzone we wszystkich sołectwach na terenie Gminy Ozimek oraz w mieście Ozimek (§ 2 ust. 1 uchwały),
w pierwszym półroczu 2011r. (§ 2 ust. 2 uchwały), a uprawnionymi do wzięcia udziału
w konsultacjach są mieszkańcy poszczególnych miejscowości (§ 3 uchwały). W dalszej części uchwały Rada określiła sposób przeprowadzenia konsultacji podając, że przeprowadzi się je na otwartych zebraniach mieszkańców, w formie pisemnej z wykorzystaniem kart do głosowania (§ 4 ust. 1 i 2). Każdy mieszkaniec biorący udział w konsultacjach podpisze listę obecności i wyrazi swój głos w głosowaniu tajnym poprzez postawienie znaku "X" na karcie do głosowania w jednej z trzech rubryk, które zawierają trzy opcje wyrażenia stanowiska w sprawie, a mianowicie:
- "jestem za ustaleniem dodatkowej nazwy miejscowości .......... w języku niemieckim
w brzmieniu następującym ..........";
- "jestem przeciw ustaleniu dodatkowej nazwy miejscowości ............ w języku niemieckim w brzmieniu następującym ..........";
- "wstrzymuję się od głosu" (§ 5 uchwały).
Uchwała określiła również zasady ważności konsultacji ustalając, że zebranie na którym przeprowadzone zostaną konsultacje jest ważne, jeżeli uczestniczy w nim, co najmniej 1/5 osób uprawnionych do udziału w zebraniu, a w razie braku quorum – drugi termin zebrania odbywa się po upływie 10 dni i jest ono ważne bez względu na liczbę uczestniczących w nim osób uprawnionych do udziału w zebraniu (§ 6 ust. 1 i 2 uchwały). Konsultacje uzna się za dokonane, jeżeli zostały przeprowadzone we wszystkich sołectwach na terenie Gminy Ozimek oraz w mieście Ozimek, a za przyjętą w wyniku konsultacji uzna się opinię, za którą w głosowaniu opowiedziała się większość mieszkańców (§ 7 ust. 1 i 2 uchwały). Zadania wykonawcze w zakresie przeprowadzenia konsultacji Rada powierzyła Burmistrzowi Ozimka stwierdzając w § 8 ust. 1 i § 9 uchwały, że organ ten określi w drodze zarządzenia, termin i miejsce przeprowadzenia konsultacji oraz wzór protokołu zawierającego wyniki przeprowadzonych konsultacji, a także przedstawi Radzie Miejskiej ich wyniki i poda je do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty. W przepisach końcowych zaskarżonej uchwały Rada Miejska postanowiła m.in., że akt ten wchodzi w życie po upływie 14 dni od daty jego opublikowania w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego (§ 12 uchwały).
Pismem z dnia 26 kwietnia 2011r. T. S., działając w oparciu
o art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, wezwał Radę Miejską w Ozimku do usunięcia istotnego naruszenia prawa polegającego na podjęciu wskazanej uchwały z naruszeniem art. 12 ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r.
o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym oraz art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Uzasadniając wezwanie podniósł przede wszystkim, że Rada Miejska nie wskazała konkretnych, dodatkowych nazw miejscowości w języku mniejszości, mających podlegać konsultacjom mieszkańców, a zatem w istocie nie określiła przedmiotu konsultacji. Brak jest zatem,
w ocenie T. S., podstaw do przeprowadzenia konsultacji. Ponadto, zaistniała sytuacja powoduje powstanie prawdopodobieństwa, że przedmiotem konsultacji mogą stać się dodatkowe nazwy w języku niemieckim, nawiązujące do nazw
z okresu 1933-1945, nadanych przez władze Trzeciej Rzeszy Niemieckiej, co stałoby
w sprzeczności z art. 12 ust. 3 ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz
o języku regionalnym. Skarżący zarzucił także Radzie Miejskiej niczym nie uzasadnione zcedowanie na Burmistrza Ozimka, kompetencji w zakresie określenia terminu i miejsca przeprowadzenia konsultacji oraz ustalenia wzoru protokołu zawierającego wyniki przeprowadzonych konsultacji.
Z akt sprawy wynika, że Rada Miejska w Ozimku nie odniosła się do wezwania skarżącego.
Skargą datowaną na dzień 16 czerwca 2011r. T. S. – reprezentowany przez radcę prawnego M. B. – zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Ozimku z dnia 28 marca 2011r., Nr V/44/11 do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Wskazując na art. 50, art. 53 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 oraz art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wniósł o stwierdzenie nieważności wskazanego aktu, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, a także zwolnienie od obowiązków ponoszenia kosztów sądowych w całości. Zaskarżonej uchwale T. S. zarzucił:
- naruszenie przepisów art. 12 ust. 7 pkt 1, art. 13 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 6 stycznia 2005r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, poprzez nieokreślenie w sposób wyraźny przedmiotu konsultacji oraz wyznaczenie miejsca przeprowadzenia konsultacji w sołectwach zamiast w miejscowościach na terenie Gminy Ozimek;
- naruszenie przepisu art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, poprzez powierzenie kompetencji do określenia zasad i trybu przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami Burmistrzowi Ozimka, zamiast Radzie Gminy.
Argumentując zarzuty skarżący podniósł, iż Rada Miejska jako organ właściwy, wbrew ustawowemu wymogowi, wynikającemu z ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, nie wskazała konkretnych nazw dodatkowych, przez co nie został określony przedmiot konsultacji. Ponadto, kwestionowana uchwała w § 7 ust. 2, narusza postanowienia art. 12 ust. 7 pkt 1 ustawy o mniejszościach (....), albowiem dookreśla wymóg frekwencji wyznaczając ją na poziomie co najmniej 1/5 uprawnionych do udziału w zebraniu, a także uzależnia skuteczność przyjęcia w wyniku konsultacji opinii, za którą w głosowaniu opowiedziała się większość mieszkańców. Takie kryteria, zdaniem T. S., stoją w sprzeczności z przywołanym art. 12 ust. 7 pkt 1 ustawy o mniejszościach, który zawiera odmienne regulacje w tym zakresie. Skarżonej uchwale T. S. zarzucił także, że jej postanowienia zawarte w § 2 ust. 1 oraz § 7 ust. 1 naruszają art. 12 ust. 7 przywołanej ustawy w zakresie, w jakim przewiduje przeprowadzenie konsultacji w sołectwach, skoro art. 12 ust. 7 ustawy mówi o miejscowości i jej mieszkańcach, jako podmiotów konsultacji. Naruszenia przepisów ustawowych występują także w § 8 ust. 1 uchwały, który ceduje zadania w zakresie określenia terminu i miejsca przeprowadzenia konsultacji oraz wzoru protokołu zawierającego wyniki przeprowadzonych konsultacji, na Burmistrza Ozimka. Stanowi to, w ocenie skarżącego, naruszenie art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, który kompetencje w powyższym zakresie przyznaje wyłącznie Radzie.
Gmina Ozimek, w odpowiedzi na skargę, wniosła o oddalenie skargi. Wskazała, że organ nadzoru, któremu została przekazana uchwała, nie stwierdził jej sprzeczności z prawem. Jednocześnie, stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, skarżący w żaden sposób nie wykazał naruszenia uchwałą jego interesu prawnego lub uprawnienia. W ocenie Gminy, samo podniesienie zarzutów merytorycznych co do treści uchwały nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że interes prawny lub uprawnienie skarżącego zostały naruszone. Powołując się na orzecznictwo sądowe Gmina podniosła, że nawet obiektywna wadliwość prawna uchwały nie może stanowić podstawy do wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Skarżący musi wykazać, w jaki sposób naruszono jego prawem chroniony interes lub uprawnienie jako indywidualnego podmiotu lub członka wspólnoty samorządowej, czego w ocenie Gminy skarżący nie wykazał.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ustawowy zakres kompetencji kontrolnych sądów administracyjnych ograniczony zatem został wyłącznie do oceny legalności, co oznacza, że Sąd nie bada kontrolowanych aktów i czynności pod względem celowości lub słuszności.
Z ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., wynika, że przedmiotowy zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje, między innymi, orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 P.p.s.a.).
Uwzględniając powyższe założenia, w pierwszej kolejności zważyć należy, że podstawę prawną skargi wniesionej w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) – zwanej u.s.g., określający zakres legitymacji procesowej w sprawach ze skargi na uchwałę organu gminy, a nie jak wskazano w skardze art. 50 P.p.s.a. Przepis art. 101 ust. 1 u.s.g. ma bowiem charakter przepisu szczególnego względem regulacji art. 50 § 1 P.p.s.a., stanowiącego, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Stosownie do jego treści, skargę na uchwałę lub zarządzenie podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zatem – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa – wnieść każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone daną uchwałą lub zarządzeniem.
Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny, w zakresie zasadności skargi wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g, tak samo jak w przypadku spraw,
w których legitymacja skargowa oparta jest o art. 50 § 1 P.p.s.a., Sąd obowiązany jest w pierwszej kolejności dokonać oceny legitymacji skarżącego. Dopiero zatem ustalenie, że skarżący posiada legitymację do wniesienia skargi na uchwałę organu gminy, otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy. Inaczej mówiąc, tylko
i wyłącznie dokonanie oceny, że skarżący posiada interes prawny w zaskarżeniu uchwały i stwierdzenie naruszenia tego interesu prawnego, bądź uprawnienia daje skarżącemu podstawę do tego, aby sąd rozpoznał sprawę i orzekł, czy naruszenie tego interesu, bądź uprawnienia, nastąpiło wraz z naruszeniem obiektywnego porządku prawnego i odpowiednio do tego orzekł o uwzględnieniu lub nieuwzględnieniu skargi (por. wyrok NSA z dnia 3 września 2004 r., sygn. akt OSK 476/04 ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 2; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1765/07, System Informacji Prawnej LEX nr 437511; wyrok NSA z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 1613/07, System Informacji Prawnej LEX nr 470910). Podnieść przy tym trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony został pogląd, iż ustalenie braku legitymacji procesowej po stronie wnoszącego skargę jest przesłanką materialnoprawną i brak ten skutkuje oddaleniem skargi, a nie jej odrzuceniem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 1987 r., sygn. akt III PAN 1/87, - niepubl. oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2006 r., sygn. akt II FSK 1250/05, System Informacji Prawnej LEX nr 280389).
Stosownie do powyższego, w odniesieniu do oceny legitymacji procesowej skarżącego, na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., dostrzec trzeba, że skarga wniesiona w tym trybie nie ma charakteru powszechnego, a zatem nie może być ona wniesiona wyłącznie w interesie społecznym, jak również podstawą jej wniesienia nie może być wyłącznie zarzut naruszenie obiektywnego porządku prawnego. Sama jedynie sprzeczność uchwały z prawem nie uprawnia do wniesienia skargi, o ile uchwała ta wprost nie narusza jednostkowego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego. Dla ochrony porządku prawnego na gruncie ustawy o samorządzie gminnym legitymację przyznano jedynie organowi nadzoru nad działalnością gminną (art. 91 ust. 1 u.s.g.). Służy ona również prokuratorowi lub Rzecznikowi Praw Obywatelskich, którzy na mocy art. 8 P.p.s.a. mogą wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według ich oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka
i obywatela. W takim przypadku przysługują im prawa strony. W braku legitymacji, gdy uchwała narusza prawo, skarżący może zatem sygnalizować sprzeczne z prawem działania np. organowi nadzoru lub prokuratorowi, których skarga będzie stanowiła podstawę do dokonania przez Sąd merytorycznej oceny legalności zaskarżonego aktu. Co więcej, pomimo braku legitymacji po stronie skarżącego, uchwała podlega kontroli sądowej także w przypadku, gdy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uczestniczy prokurator popierający skargę. W takiej sytuacji Sąd nie będąc związany zarzutami skargi winien wziąć pod rozwagę nie tylko zarzuty i argumenty prokuratora, który przystąpił do postępowania, ale także wszystkie zgłoszone przez skarżącego, który nie posiadał legitymacji skargowej (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1532/07, System Informacji Prawnej LEX nr 460559).
Interes prawny skarżącego, do którego wprost nawiązuje art. 101 ust. 1 ustawy
o samorządzie gminnym, jest kategorią normatywną z zakresu prawa materialnego. Jego źródło stanowi norma prawa materialnego kształtująca sytuację prawną wnoszącego skargę. Innymi słowy jest to interes, któremu obowiązujące przepisy prawa materialnego przyznały ochronę prawną. Brak ochrony w przepisach prawa powoduje
z kolei, że skarżący podmiot ma wyłącznie interes faktyczny, który nie korzysta
z ochrony prawnej i nie daje legitymacji do zaskarżania uchwały organu gminy. Mieć interes prawny to bowiem tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Podkreślić przy tym należy, iż teza o wywodzeniu interesu prawnego z prawa materialnego, będącego jego źródłem, poprzez wskazanie stosunków między adresatami regulacji materialnoprawnej, utrwalona jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1749/07, System Informacji Lex nr 470930, wyrok NSA z dnia 15 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 1788/07, System Informacji Prawnej Lex nr 463973). Na aprobatę zasługuje w związku z tym również pogląd, że indywidualnego interesu prawnego nie można wyprowadzać z norm o zadaniach gminy, jako wspólnoty mieszkańców. Wskazane
w ustawie o samorządzie gminnym zadania gminy, są bowiem zadaniami zdecentralizowanej jednostki samorządu terytorialnego, będącej częścią aparatu administracji państwowej, a nie prawami i obowiązkami podmiotowymi w znaczeniu legitymacji materialnoprawnej. Jednocześnie też, źródłem interesu prawnego nie może być procedura uchwałodawcza, a to z racji jej służebnego i subsydiarnego charakteru względem prawa materialnego. Błędy proceduralne nie wystarczają dla uruchomienia merytorycznej kontroli zaskarżonej uchwały. O ile bowiem w toku procedury może dojść do naruszenia interesu prawnego, jego źródła poszukiwać należy poza tymi regulacjami (por. W. Kisiel, "Legitymacja jednostki do zaskarżania uchwał samorządowych
w orzecznictwie sądów administracyjnych", [w:] Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 3(24)/2009, s. 36-37).
W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się ponadto, bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego. Z tego względu interes prawny nie istnieje
w sytuacjach, w których dopiero kolejne skutki wcześniejszej konkretyzacji normy prawnej w odniesieniu do jednego podmiotu, pośrednio wpływają na sytuację prawną drugiego podmiotu, wynikającą z zastosowania w stosunku do niego innej już normy prawnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2001 r., sygn. akt II SA 3157/00 - niepubl. oraz z dnia 18 września 2003 r., sygn. akt II SA 2637/02, System Informacji Prawnej LEX nr 80699).
Interes prawny musi być nadto aktualny, a nie ewentualny. Poza tym, tak określony interes prawny musi być "własny", osobisty, indywidualny, czyli nie można go wywodzić z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie związki pomiędzy tymi podmiotami byłyby związkami o charakterze prawnym (por. J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r. o sygn. akt IV SA 846/95, OSP 1997 r. nr 4, poz. 83A).
Podkreślić należy, że skoro w świetle art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym do wniesienia skargi legitymuje wyłącznie fakt naruszenia interesu prawnego, a nie tylko zagrożenia naruszeniem, podmiot wnoszący skargę winien wykazać, w jaki sposób doszło do naruszenia jego prawem chronionego interesu lub uprawnienia, polegającego na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a własną, indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją (nie zaś sytuacją faktyczną). Musi zatem udowodnić, że zaskarżona uchwała naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę materialnoprawną, pozbawia go np. pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Ustalenie interesu prawnego konkretnego podmiotu nie odbywa się wyłącznie na poziomie normatywnym, lecz wymaga skonfrontowania treści normy prawnej z określonym stanem faktycznym. Skargę
w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. może zatem wieść ten kto wykaże, że jego interes znajduje ochronę w aktualnie funkcjonującym porządku prawnym i został naruszony kwestionowaną uchwałą rady gminy. Brak takiej ochrony przed działalnością uchwałodawczą gminy przesądza o braku legitymacji i o ile w sytuacji takiej po stronie skarżącego istnieje interes w zaskarżeniu aktu, to przybiera on postać interesu faktycznego, który nie daje podstaw do skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. Przy czym jak podkreśla się orzecznictwie NSA dotyczącym wykładni art. 101 u.s.g., "sąd nie jest uprawniony do dokonywania czynności procesowych zamiast strony, jak również informacje dla strony pochodzące od sądu administracyjnego nie mogą dotyczyć kierunku rozstrzygnięcia sprawy czy przewidywanej w tej sprawie wykładni prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 20 września 2007r., sygn. akt II GSK 255/07, LEX nr 374829).
Oceniając legitymację procesową skarżącego w kontekście przedstawionych dotychczas rozważań, dotyczących kryterium interesu prawnego oraz jego naruszenia, o których mowa w art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał w jaki sposób naruszono jego prawem chroniony interes lub uprawnienie. Stwierdzić bowiem trzeba, że usprawiedliwionych podstaw nie ma zarzut naruszenia interesu wywodzonego z powołanych przepisów art. 12 ust. 7 pkt 1 ustawy
o mniejszościach narodowych i języku regionalnym, a także z art. 5a ustawy
o samorządzie gminnym. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 sierpnia 2010r., sygn. akt II OSK 1031/10, art. 12 ust. 7 ustawy o mniejszościach narodowych (...) stanowi lex specjalis do art. 5a ustawy o samorządzie gminnym, wskazując w punkcie 1, iż dodatkowa nazwa miejscowości w języku mniejszości może być ustalona na wniosek rady gminy, jeżeli liczba mieszkańców gminy należących do mniejszości jest nie mniejsza niż 20% ogólnej liczby mieszkańców tej gminy lub,
w przypadku miejscowości zamieszkanej, za ustaleniem dodatkowej nazwy miejscowości w języku mniejszości opowiedziała się w konsultacjach, przeprowadzonych w trybie określonym w art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, ponad połowa mieszkańców tej miejscowości biorących udział
w konsultacjach. Stosownie do art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym zasady
i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy określa uchwała rady gminy. Powyższe przepisy odnoszące się do przypadków i sposobu ustalenia dodatkowej nazwy miejscowości lub obiektu fizjograficznego w języku mniejszości, a także trybu przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami miejscowości, w których proponowane dodatkowe nazwy mają być wprowadzone, mają co do zasady charakter techniczny. Zawierają postanowienia dotyczące reguł wprowadzenia dodatkowych nazw i są przepisami przede wszystkim prawa ustrojowego. Z tego względu nie mogą być przepisami stanowiącymi podstawę do wykazania się indywidualnym, jednostkowym interesem prawnym. Nie mogą zatem stanowić podstawy do wykazania się naruszeniem tego interesu przez podmiot wnoszący skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. Wprawdzie skarżący należy do wspólnoty samorządowej Gminy Ozimek, niemniej sama przynależność do wspólnoty gminnej nie jest źródłem interesu prawnego, którego naruszenie uzasadniałoby wniesienie skargi na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Skarżący nie przywołał z kolei przepisów prawa materialnego, z których bezpośrednio wynikają jego indywidualne prawa lub obowiązki, lecz jedynie wskazał na okoliczności wiążące się z jego sytuacją prawną, jako obywatela i członka wspólnoty samorządowej. Skarżona uchwała w sprawie przeprowadzenia konsultacji
z mieszkańcami gminy, z uwagi na zakres i charakter swych postanowień, w żaden sposób natomiast nie narusza prawa przynależności do gminnej wspólnoty samorządowej. Reguluje ona kwestie związane z zasadami przeprowadzenia konsultacji społecznych, które mają charakter opiniodawczy, a zatem nie kreują prawa. Ponadto, trudno upatrywać się w zaskarżonej uchwale bezpośredniego związku
w naruszeniu interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego w chwili wniesienia skargi do sądu administracyjnego, skoro inicjuje ona dopiero działania w przedmiocie przeprowadzenia konsultacji i określa sposób ich przeprowadzenia w przyszłości.
Odnosząc się do stanowiska strony skarżącej należy także podkreślić, że nie może stanowić argumentu wykazującego naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego stwierdzenie, że kwestionowana uchwała została podjęta niezgodnie
z prawem. Pogląd strony skarżącej o niezgodności z prawem przedmiotowej uchwały podlegałby bowiem ocenie dopiero na etapie stwierdzenia, że strona skarżąca posiada legitymację skargową. Możliwość oceny zgodności z prawem kwestionowanego aktu, otwiera dopiero skutecznie wniesiona skarga. Chodzi zatem o wykazanie, iż treść uchwały narusza interesy prawne lub uprawnienia skarżącego, po to, aby w dalszej kolejności – po stwierdzeniu legitymacji – sąd mógł dokonać oceny treści uchwały
i sposobu jej podjęcia z punktu widzenia zgodności z prawem (zob. wyrok WSA
w Krakowie z dnia 22 listopada 2010r., sygn. akt II SA/Kr 74/10, LEX nr 753617). Nawet zatem, możliwa sprzeczność uchwały z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli uchwała nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu skarżącego (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 lutego 2008r., sygn. akt II SA/Wr 327/07, publ. "Wspólnota" z 2009r., nr 11, s. 44).
Ponownego podkreślenia wymaga, że uchwała rady gminy narusza interes prawny podmiotu wówczas, gdy ma bezpośredni związek ze sferą jego indywidualnych praw lub obowiązków wynikających z prawa powszechnie obowiązującego. W tych warunkach, zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał naruszenia jego interesu prawnego polegającego na istnieniu związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a jego własną, indywidualną sytuacją prawną.
Reasumując, brak wykazania interesu prawnego przez skarżącego w rozumieniu art. 101 ust.1 u.s.g., a co za tym idzie brak legitymacji czynnej do wniesienia skargi stanowi podstawę jej oddalenia. Mieć interes prawny to bowiem tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem
w stosunku do organu administracji publicznej.
Przesłanką sine qua non dopuszczalności badania przez Sąd zaskarżonego aktu, choćby jego wadliwość była oczywista, jest istnienie po stronie skarżącego legitymacji skargowej, która to legitymacja jest konsekwencją "naruszenia interesu prawnego". Wnoszący, zatem skargę na uchwałę musi wykazać się nie tylko posiadaniem interesu prawnego w danej sprawie, ale także naruszeniem tego interesu przez zaskarżoną uchwałę. Dopiero kumulatywne spełnienie obu warunków (legitymowanie się naruszonym interesem prawnym) otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi i w konsekwencji oceny legalności uchwały (por. wyrok NSA z dnia 3 września 2004 r., sygn. akt OSK 476/04). Z tego też względu, wobec ustalenia, że skarżący nie posiada legitymacji skargowej brak było podstaw do dokonywania przez Sąd dalszej oceny zaskarżonej uchwały pod względem jej zgodności z prawem.
Podkreślić należy, że Sąd nigdy nie działa z urzędu, a wadliwość aktu, czynności lub bezczynności (nawet oczywista) nie uzasadnia orzekania w trybie art. 134 P.p.s.a., w postępowaniu zainicjowanym skargą osoby nie posiadającej legitymacji skargowej.
Odnosząc się do wniosku skarżącego zawartego w skardze o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały wyjaśnić należy, że kierując się zasadą szybkości oraz sprawności postępowania sądowego, a także uwzględniając zasadę ekonomiki procesowej, Sąd nie rozpatrywał tego wniosku, na posiedzeniu niejawnym, a to z uwagi na nieodległy termin wyznaczonej rozprawy. Po myśli art. 61 § 6 P.p.s.a. - wstrzymanie wykonania decyzji upada bowiem w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło