I FZ 115/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 639/11, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 22 lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 639/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił J. Z. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 639/11, mocą którego oddalono skargę Podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 22 lutego 2011 r., wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług. Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że Skarżący – reprezentowany przez pełnomocnika, radcę prawnego - wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik wskazał, że odpis wyroku z uzasadnieniem otrzymał 14 grudnia 2011 r. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął 14 stycznia 2012 r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu i skargę kasacyjną nadał w Urzędzie Pocztowym w O., 6 lutego 2012 r. Argumentując zasadność swojego żądania w uzasadnieniu wniosku, reprezentujący Stronę radca prawny podał, iż w styczniu 2012 r. chorował na grypę. Ponadto wskazał, że pracuje on w dwóch zakładach pracy, w tym na uczelni. W związku z tym miał on nadmiar obowiązków służbowych. W tej sytuacji nie mógł on sporządzić i wnieść skargi kasacyjnej w ustawowym w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wskazując na motywy oddalenia wniosku Podatnika zwrócił uwagę, że w świetle art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej również jako P.p.s.a.), brak winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o niej tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Sąd pierwszej instancji zauważył również, iż pojecie winy strony w uchybieniu terminowi w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. Mając to na uwadze, jak również okoliczności przedstawione we wniosku WSA w Olsztynie uznał, że w rozpoznawanym przypadku brak jest jakichkolwiek podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik Skarżącego nie wskazał kiedy chorował i nie przedstawił na tę okoliczność zaświadczenia lekarskiego. W przypadku choroby, zdaniem Sądu, trzeba ponadto wykazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Ponadto w ocenie WSA nie można uznać, by wskazywany we wniosku nadmiar obowiązków służbowych, usprawiedliwiał uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Radca prawny może udzielić dalszego pełnomocnictwa (substytucji) innemu radcy prawnemu, adwokatowi, prawnikowi zagranicznemu wykonującemu stałą praktykę w zakresie wynikającym z ustawy o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej. A zatem pełnomocnik Skarżącego wykonujący zawód radcy prawnego nie musiał sporządzić skargi kasacyjnej osobiście. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie, reprezentujący podatnika pełnomocnik zarzucił przez Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 86 P.p.s.a., przez jego nieprawidłowe zastosowanie, skutkujące uznaniem przez Sąd, że nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W związku z powyższym, r.pr. M. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 639/11. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Nie ma ona jednak charakteru bezwzględnego, zgodnie bowiem z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, bez swojej winy sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W myśl natomiast art. 87 § 2 P.p.s.a., to na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Jednocześnie w judykaturze już od dawna przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (vide: postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 577/10, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), gdyż z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia, niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Co istotne również na gruncie rozpoznawanej sprawy – wobec posłużenia się przez Skarżącego przy dokonaniu czynności, profesjonalnym pełnomocnikiem - pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności (por. wyr. NSA z 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99). Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą niedochowanie przez radcę prawnego lub adwokata ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy jego mocodawcy, powoduje, iż mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika (m.in. post. NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07; post. NSA z 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09; post. NSA z 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 737/09; post. NSA z 29 września 2009 r., sygn. akt II OZ 800/09; post. NSA z 23 października 2009 r., sygn. akt II OZ 911/09). W kontekście, utrwalonej już w orzecznictwie sądów administracyjnych, zaprezentowanej wyżej wykładni przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odnoszących się do instytucji przywrócenia terminu stwierdzić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie trafnie ocenił, że pełnomocnik Skarżącego we wniosku z dnia 6 lutego 2012 r., nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej, a co za tym idzie – wobec brzmienia art. 86 § 1 P.p.s.a. – w sprawie brak jest jakichkolwiek podstaw do przywrócenia terminu dla dokonania tej czynności procesowej. W szczególności prawidłowa jest, wynikająca z uzasadnienia skarżonego postanowienia, konstatacja Sądu pierwszej instancji, iż pełnomocnik Skarżącego na okoliczność choroby powinien był przedstawić zaświadczenie lekarskie – czego nie uczynił nawet na etapie postępowania zażaleniowego - co więcej choroba, będąca przeszkodą do wniesienia skargi kasacyjnej, powinna być tego rodzaju, iż uniemożliwiałaby dokonanie tej czynności, nawet przez posłużenie się substytutem. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego braku winy nie może również uzasadniać nadmiar obowiązków pełnomocnika Strony, na który - obok własnej choroby, choroby Podatnika, jak i nadmiaru obowiązków Podatnika - wskazywał we wniosku radca prawny, reprezentujący Skarżącego. Przyjmując bowiem pełnomocnictwo określonego rodzaju profesjonalny pełnomocnik zobowiązuje się do należytego dbania o interesy swojego mandanta, powinien więc tak organizować swoją pracę aby obowiązkowi temu podołać, a jeśli przewiduje, iż nie będzie to możliwe, powinien odmówić przyjęcia na siebie takich zobowiązań. Powyższe nie dotyczy oczywiście przeszkód nieoczekiwanych, których siłą rzeczy spodziewać się nie można, jednak zaistnienie takowych nie zostało we wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobnione. W żaden sposób, również na etapie postępowania odwoławczego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, nie uprawdopodobniono – za pomocą odpowiedniego zaświadczenia lekarskiego - choroby Podatnika, która mogła by być przeszkodą do wyrażenia woli wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Olsztynie z 23 listopada 2011 r. Końcowo dla porządku – wobec braku wpływu na wynik sprawy - przyznać należy rację autorowi zażalenia, iż Sąd pierwszej instancji błędnie odniósł, podnoszoną we wniosku o przywrócenie terminu, okoliczność pracy na dwóch uczelniach do osoby pełnomocnika, a nie do osoby Skarżącego. Zdaniem jednak Sądu kasacyjnego nadmiar obowiązków życia codziennego, któremu nie towarzyszą zdarzenia nieprzewidziane, takie choćby jak choroba - zaistnienia której nie uprawdopodobniono - nie jest okolicznością nie do przezwyciężenia przy dokonywaniu czynności procesowych, zatem nie może być usprawiedliwieniem w przypadku niedokonania tych czynności. Zwłaszcza w sytuacji powierzenia swoich spraw z zakresu postępowania sądowoadministracyjnego, profesjonalnemu pełnomocnikowi, którego pełnomocnictwo obejmowało nie tylko sporządzenie skargi kasacyjnej ale też jej wniesienie (vide: pełnomocnictwo, k. 88 akt WSA). Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.