I SA/Wa 1156/11
WyrokWSA w Warszawie2011-11-28
Skład orzekający: Jolanta Dargas, Marta Kołtun-Kulik, Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może być zmieniona lub uchylona w trybie art. 154 § 1 k.p.a.?Ratio decidendi
Decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, jako decyzja o charakterze związanym i wydana w trybie nadzwyczajnym, nie może być przedmiotem żądania zmiany lub uchylenia w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Tryb ten może być stosowany wyłącznie do decyzji uznaniowych, a nie do decyzji związanych, które zostały wydane w oparciu o przepisy nie dające organowi żadnego luzu decyzyjnego. Ponadto, zarówno stwierdzenie nieważności, jak i odmowa stwierdzenia nieważności decyzji podejmowane są dla ochrony porządku prawnego, czyli w interesie społecznym, a próba ich wzruszenia w trybie art. 154 § 1 k.p.a. byłaby sprzeczna z tym interesem oraz zasadą niekonkurencyjności trybów nadzwyczajnych.Stan faktyczny
Stowarzyszenie, jako następca prawny poprzedniego użytkownika wieczystego, wniosło o zmianę lub uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z 2002 r., która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z 1980 r. uchylającej decyzję o ustanowieniu użytkowania wieczystego. Po wieloletnim postępowaniu i wyroku WSA uchylającym wcześniejsze decyzje SKO, SKO decyzją z kwietnia 2011 r. uchyliło swoją decyzję z lutego 2008 r. i orzekło co do istoty sprawy, odmawiając zmiany decyzji z 2002 r. na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. Stowarzyszenie zaskarżyło tę decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak właściwego wykonania wytycznych sądu z poprzedniego wyroku oraz błędne zastosowanie art. 154 § 1 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Stowarzyszenia [...] w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2011 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., Nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia [...] o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2008 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia na podstawie art. 154 § 1 kpa decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2002 r., Nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r, Nr [...], którą uchylono za zgodą stron decyzję Prezydium Rady Narodowej W. - Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Nr [...] z dnia [...] marca 1972 r. – uchyliło zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekło co do istoty sprawy, tj. na zasadzie art. 154 § 1 kpa odmówiło zmiany decyzji Kolegium z dnia [...] września 2002 r.
Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., z dnia [...] kwietnia 2011 r., Nr [...], została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.
Decyzją z dnia [...] marca 1972 r, Nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. - Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej ustanowiono na rzecz Towarzystwa [...] wieczyste użytkowanie na 40 lat terenu o pow. [...] m2, położonego w W. przy ul. [...]. Na podstawie tej decyzji dnia [...] stycznia 1973 r. zawarto akt notarialny Rep. [...].
Następnie decyzją Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r, Nr [...] orzeczono o: 1) uchyleniu za zgodą stron, na podstawie art. 155 kpa decyzji Prezydium Rady Narodowej W. - Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] marca 1972 r., Nr [...], znak [...], którą u stanowiono na rzecz T. [...] wieczyste użytkowanie na 40 lat terenu położonego w W. przy ul. [...]) rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego zawartej dnia [...] stycznia 1973 r. i przejęciu nieodpłatnie na własność Skarbu Państwa budynków znajdujących się na gruncie przy ul. [...]) sporządzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego.
Stowarzyszenie [...] w W. (następca prawny Towarzystwa [...] wystąpiło, do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r., Nr [...].
W konsekwencji, Kolegium decyzją z dnia [...] września 2002 r., Nr [...] orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r. Rozstrzygnięcie decyzji organ uzasadnił brakiem przesłanki rażącego naruszenia prawa.
W dniu 15 grudnia 2005 r. Stowarzyszenie [...] wniosło alternatywnie o: 1) uchylenie, na podstawie art.154 § 1 kpa, decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2002 r., Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r., Nr [...]; 2) uchylenie (zmianę), na podstawie art, 154 § 1 i 2 kpa decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2002 r., Nr [...] oraz stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r., Nr [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia [...], decyzją z dnia [...] lutego 2006 r., Nr [...] odmówiło uchylenia decyzji własnej z dnia [...] września 2002 r., Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r., nr [...], oraz odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r., nr [...].
Decyzją z dnia [...] października 2006 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego w W., w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2006 r.
Na powyższe rozstrzygnięcie, Stowarzyszenie [...] w W. złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 23 marca 2007 r, sygn. akt I SA/Wa 2117/06, uchylił decyzję z dnia [...] października 2006 r., Nr [...] oraz ją poprzedzającą. W wyroku tym Sąd wskazał, iż wniosek Stowarzyszenia z dnia 15 grudnia 2005 r. wszczynający postępowanie został sformułowany jako wniosek alternatywny, z treści tego wniosku wynika, że dotyczą one dwóch różnych żądań - uchylenia decyzji z dnia [...] września 2002 r. lub uchylenia (zmiany) decyzji z dnia [...] września 2002 r. i stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 1980 r. Sąd wskazał, że "na podstawie art. 154 kpa organ administracji albo ogranicza się do uchylenia decyzji ostatecznej albo też po jej uchyleniu w całości lub w części rozstrzyga w aktualnym stanie faktycznym lub prawnym sprawy o prawach lub obowiązkach stron w pełnym zakresie. W przypadku zaś prowadzenia postępowania w celu zmiany decyzji następuje inne uregulowanie treści praw i obowiązków czy też ich zakresu. Z tego wynika, że w zależności od wniosku strony postępowanie może być prowadzone w różnym kierunku i różne przesłanki byłyby badane. W przedmiotowej sprawie organ administracji nie wyjaśnił istoty wniosku strony (...). O tym, zaś jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane". Sąd rozpoznający skargę nie dopatrzył się też żadnych podstaw do tego, aby zachodziły przesłanki do połączenia sprawy z wniosku skarżącego w przedmiocie uchylenia decyzji z dnia [...] września 2002 r. ze sprawami o uchylenie (zmianę) decyzji z dnia [...] września 2002 r.
W konsekwencji powyższego wyroku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z dnia 6 lipca 2007 r. wystąpiło do Stowarzyszenia [...] o sprecyzowanie wniosku dotyczącego decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2002 r., Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r, Nr [...].
W odpowiedzi z dnia 27 lipca 2007 r. pełnomocnik Stowarzyszenia w zakończeniu pisma precyzującego żądanie wniósł: " (...) o kontynuowanie obecnego postępowania w odniesieniu do drugiego z wniosków głównych zawartych w ww. wystąpieniu Mojego Mocodawcy z dnia 15 grudnia 2005 r.". Organ wskazał, że pkt 1 wniosku z dnia 15 grudnia 2005 r. dotyczył uchylenia, na podstawie art.154 § 1 kpa, decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2002 r., zaś pkt 2 wniosku z dnia 15 grudnia 2005 r. brzmiał: "o uchylenie (zmianę), na podstawie art 154 § 1 i § 2, decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2002 r., Nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu W. z dnia [...] października 1980 r., Nr [...] orzekającej o uchyleniu za zgodą stron decyzji Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1972 r. w sprawie ustanowienia na rzecz Towarzystwa [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...] w W., a także orzekającej o rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego z dnia [...] stycznia 1973 r. zawartej na podstawie ww. decyzji z dnia [...] marca 1972 r."
W konsekwencji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia [...], decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., Nr [...], odmówiło uchylenia decyzji własnej z dnia [...] września 2002 r., Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r., Nr [...].
W dniu 26 marca 2008 r. Stowarzyszenie [...] złożyło wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją Kolegium z dnia [...] lutego 2008 r. oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie w całości nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r., Nr [...].
Pełnomocnik Stowarzyszenia zarzucił Kolegium, iż podejmując zaskarżoną decyzję, na podstawie art. 154 § 1 kpa, Kolegium nie rozpoznało istoty wniosku strony z dnia 15 grudnia 2005 r., sprecyzowanego w piśmie z dnia 27 lipca 2007 r., ponieważ nie powołało treści tego wniosku i argumentacji w nim zawartej. Ponadto zarzucił, iż Kolegium odmówiło uchylenia decyzji mimo, iż wnoszono o zmianę decyzji Kolegium z dnia [...] września 2002 r., a nie o jej uchylenie, co oznacza, że organ wydając obecną decyzję z dnia [...] lipca 2008 r., w ogóle nie zapoznał się z pismem pełnomocnika strony skarżącej z dnia 27 lipca 2007 r. Pełnomocnik wskazał, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2008 r. stanowi przykład decyzji, w której nie doszło do rozpoznania istoty sprawy, w tym wypadku związanej z wnioskiem nawiązującym do treści art. 154 § 1 kpa.
Następnie, we wniosku z dnia 21 marca 2011 r., pełnomocnik Stowarzyszenia podtrzymał wniosek z dnia 15 grudnia 2005 r., sprecyzowany pismem z dnia 27 lipca 2007 r. twierdząc, iż uchylenie lub zmiana decyzji SKO z dnia [...] września 2002 r. w obecnie prowadzonym postępowaniu, po uwzględnieniu argumentów strony o wadliwości decyzji Kolegium z dnia [...] września 2002 r., doprowadzą "wprost lub pośrednio do eliminacji z obrotu prawnego decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r., Nr [...].".
Po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia [...] o ponowne rozpoznanie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło własną decyzję z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] i w tym zakresie orzekło co do istoty sprawy, tj. na zasadzie art. 154 § 1 kpa odmówiło zmiany decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2002 r., Nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r, Nr [...], którą uchylono za zgodą stron decyzję Prezydium Rady Narodowej W. - Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Nr [...] z dnia [...] marca 1972 r.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 154 § 1 kpa, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes stron. W konsekwencji organ wskazał, iż dopuszczalność wzruszenia decyzji w trybie art. 154 § 1 kpa jest uzależniona od spełnienia łącznego dwóch przesłanek, tj.: 1) na podstawie decyzji żadna ze stron nie mogła nabyć prawa; 2) za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
Organ drugiej instancji przeprowadził rozważania na okoliczność znaczenia pojęcia "decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa", i w konsekwencji stwierdził, iż taką decyzją jest decyzja Kolegium z dnia [...] września 2002 r.
Dalej Kolegium podniosło, że skoro została spełniona pierwsza przesłanka z art.154 kpa, to pozostaje jeszcze do ustalenia, czy za zmianą ostatecznej decyzji z dnia [...] września 2002 r., przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. W tym zakresie organ przywołał liczne orzeczenia sądów administracyjnych, szczególnie zwracając uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 1990 r. sygn. IV S A 224/90, ONSA 1990/2-3/43. Kolegium zaznaczyło, iż Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że: "W trybie art 154 kpa nie można orzekać o uchyleniu lub zmianie takiej decyzji, która stwierdza nieważność innej decyzji. Stwierdzenie nieważności decyzji podejmowane jest dla ochrony porządku prawnego, a więc w interesie społecznym. Chodzi bowiem o wyeliminowanie takich władczych rozstrzygnięć organów administracji, które dotknięte są ciężką wadą tkwiącą w samym rozstrzygnięciu. Jednym z niezbędnych warunków wydania decyzji w trybie art. 154 kpa jest ustalenie, że za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Słuszny interes strony to taki, który nie koliduje z interesem społecznym. Jednakże interes społeczny, o jakim mowa w art. 154 § 1 kpa., nie będzie mógł przemawiać za uchylaniem lub zmianą decyzji wydanej na podstawie art. 156 § 1 kpa o stwierdzeniu nieważności innej decyzji, decyzja bowiem stwierdzająca nieważność została wydana dla ochrony porządku prawnego, a więc w interesie społecznym"
Ponadto w opinii Kolegium na uwagę zasługuje take fakt, iż Sąd Okręgowy w W. [...] Wydział Cywilny Odwoławczy w sprawie z powództwa m. W. przeciwko Stowarzyszeniu [...] o ustalenie i zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, w prawomocnym wyroku z dnia [...] stycznia 2004 r. sygn. [...], którym oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Rejonowego dla W. [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. sygn. [...], zawarł stwierdzenie, iż: " (...) Żądanie oparte na art. 64 kc, dotyczące zobowiązania pozwanego do rozwiązania umowy użytkowania wieczystego gruntu i przeniesienia własności budynków znajdujących się na tym gruncie, jest niezasadne, gdyż przedmiotowa umowa została już rozwiązana, a budynki przejęte nieodpłatnie od poprzednika prawnego pozwanego - na mocy ostatecznej decyzji Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu W. z dnia [...] października 1980 r., wydanej na podstawie art 21 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, póz. 159 ze zm.).Ostateczna decyzja o rozwiązaniu przed terminem umowy użytkowania wieczystego, wydana na podstawie art. 21 powołanej wyżej ustawy, spowodowała wygaśniecie wieczystego użytkowania i stanowi podstawę wpisu wykreślenia tego prawa w księdze wieczystej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 1985 r., III CRN 125/85, OSNC 1986, nr 4, póz. 57). Powołany przepis stanowił szczególne upoważnienie do władczego wkroczenia organu administracji w sferę cywilnoprawnego stosunku użytkowania wieczystego. Nie ulega wątpliwości, że rozwiązanie umowy w trybie tego przepisu miało charakter rozwiązania jednostronnego, a zatem nastąpiło z chwilą, gdy decyzja o rozwiązaniu stała się ostateczna"..
Kolegium wskazało także, iż ważne jest, że Sąd Rejonowy dla W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr Dz. Kw [...], Nr Rep. Kw Nr [...], utrzymał w mocy wpis referendarza sądowego przy tym Sądzie o wykreśleniu prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności znajdującego się na gruncie budynku ustanowionego na rzecz Zarządu Głównego T. [...], którego następca prawnym jest Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. Wykreślenia dokonano zaś na podstawie decyzji Prezydenta W. o rozwiązaniu przed terminem umowy użytkowania wieczystego z dnia [...] października 1980 r., Nr [...]. Apelacja złożona przez Stowarzyszenie od tego postanowienia została rozpoznana i Sąd Okręgowy w W. [...] Wydział Cywilny Odwoławczy postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r., sygn. akt [...] oddalił apelację Stowarzyszenia.
W konsekwencji Kolegium nie dostrzegło, aby za zmianą decyzji z dnia [...] września 2002 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r., Nr [...] przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony. Organ podkreślił, iż skoro Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 1980 r. to uczyniło to w celu ochrony porządku prawnego, czyli w interesie społecznym. Wiadomo zaś, że słuszny interes strony to taki, który nie koliduje z interesem społecznym. W niniejszej sprawie, słuszny interes strony pozostawałby ewidentnie w sprzeczności z interesem społecznym.
Organ drugiej instancji podkreślił także, iż nie nastąpiła jakakolwiek zmiana okoliczności faktycznych, po dniu wydania dotychczasowej decyzji, która miałaby znaczenie dla oceny występowania przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Wręcz przeciwnie, potwierdzony przez Sąd Okręgowy w W. w przywołanym uprzednio prawomocnym wyroku skutek prawny, wynikający z ostatecznej decyzji z dnia [...] października 1980 r., a polegający na rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego znalazł swoje potwierdzenie w postępowaniu wieczysto-księgowym, w trakcie którego doszło do wykreślenia prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz poprzednika prawnego Stowarzyszenia.
Odnosząc się do pozostałych argumentów zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (tj. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r, znak: [...]) organ zaznaczył, iż w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym w trybie art. 154 kpa nie może być ponownie rozpatrywana sprawa stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r., dopóki nie zostanie wykazane istnienie przesłanek do uchylenia lub zmiany decyzji SKO z dnia [...] września 2002 r. określonych w art. 154 kpa.
Organ zaznaczył także, że tryb weryfikacji decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 kpa nie stanowi niejako kolejnej instancji dla rozpatrzenia sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną, czy też - jak w przedmiotowej sprawie - nie może być wykorzystywany do zastąpienia trybu odwoławczego.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 201 r., Nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniosło Stowarzyszenie [...] w W., reprezentowane przez radcę prawnego R.S.
Strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 153 p. p. s. a. w związku z brakiem właściwego wykonania wytycznych zawartych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2007 r. o sygn. I SA/Wa 2117/06, które sprowadzały się nie tylko do oczekiwania w zakresie doprecyzowania wniosku strony o wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 154 § 1 k.p.a., ale również, niejako naturalnie, o dalsze przedstawienie uzasadnienia dla bardziej czytelnie przedstawionego wniosku głównego, z konsekwencją w postaci zobowiązania SKO w W. do rzetelnego ustosunkowania do doprecyzowanego, tak w zakresie wniosku głównego, jak i uzasadnienia, żądania przeprowadzenia postępowania nadzorczego wobec decyzji SKO w W. z dnia [...] września 2002 r., Nr [...];
2) art. 154 § 1 k. p. a. w związku z art. 7, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a., a także w związku z art. 10 ust. 1 Konstytucji RP, w następstwie odmowy uchylenia określonej decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa,
a) przy wadliwym założeniu, że (tu: hipotetyczne) samo wykazanie braku istnienia interesu społecznego, który mógłby przemawiać za uchyleniem (lub zmianą) danej decyzji ostatecznej może przemawiać za odmową zastosowania pierwszego z tych przepisów,
b) przy całkowitym pominięciu argumentacji strony skarżącej, która, zdaniem tej strony, przemawiała za uchyleniem danej decyzji tak ze względu na interes społeczny, jak i ze względu na słuszny interes tej strony, a także przy braku przedstawienia jakichkolwiek własnych ustaleń w przedmiocie ewentualnego braku słusznego interesu strony, który mógłby przemawiać za uchyleniem (lub zmianą) na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. określonej decyzji ostatecznej,
c) przy dowolnym nawiązaniu do orzeczeń sądów cywilnych zapadłych po dniu [...] października 2002 r. w sprawach dotyczących nieruchomości objętych ww. decyzją Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r., znak: [...] przy zignorowaniu faktu, iż:
← w związku z zasadą trójpodziału władzy określoną w art. 10 ust. 1 Konstytucji RP i nawiązującym do niej jednoznacznym orzecznictwem Sądu Najwyższego sądy powszechne związane są treścią ostatecznych decyzji administracyjnych do czasu ewentualnego ich wzruszenia w jednym z trybów (w jeden ze sposobów) dopuszczonych odpowiednią procedura administracyjną lub sądowo-administracyjną, a w konsekwencji nie mogą także samodzielnie oceniać ani prawidłowości ani wadliwości takich decyzji;
← sądy cywilne uznawały decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r., znak: [...] za obowiązującą także w świetle ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności;
← sądy cywilne mogą być zobowiązane "do reaktywowania" postępowań zakończonych orzeczeniami powołanymi przez SKO w W., np. w trybie wznowienia postępowania, w wypadku "uczynienia niebyłą" decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] oraz stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r.. znak: [...],
co oznacza, że istnienie określonych orzeczeń sądów cywilnych wydanych po dniu [...] września 2002 r. w ogóle nie powinno być brane pod uwagę przy ocenie istnienia lub braku istnienia interesu społecznego, który, niezależnie od niewątpliwie słusznego interesu strony, może przemawiać za uchyleniem, na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2002 r., Nr [...];
d) przy:
← dowolnym nawiązaniu do tezy wyroku NSA w Warszawie z dnia 28 maja 1990 r., IV SA 224/90, ONSA 1990/2-3/43, którym słuszne wykluczono możliwość oddziaływania w trybie art. 154 § 1 k.p.a. tylko na decyzje stwierdzające nieważność, a nie również na decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności określonej decyzji, albowiem jedynie te pierwsze jako wydawane w "interesie praworządności" są zgodne, w założeniu, z interesem społecznym,
← niekonsekwentnym nawiązaniu do słusznej tezy wyroku WSA w Warszawie zdnia 1 czerwca 2005 r., V SA/Wa 701/05, LEX nr 549645, z której jednoznacznie wynika obowiązek badania przez organ administracji publicznej wszystkich przesłanek mogących przemawiać za zastosowaniem art. 154 § 1 k.p.a., a więc także słusznego interesu strony, aż do granic kolizji z interesem społecznym, a zatem po ustaleniu, w danym konkretnym przypadku, w czym może przejawiać się każdy z tych interesów, a następnie, czy owe, ściśle uwarunkowane okolicznościami konkretnej sprawy, interesy "współgrają ze sobą", czy też konkurują ze sobą,
← a zarazem przy zignorowaniu innego wyroku NSA, w którym dano wyraz przekonaniu, że w pewnych sytuacjach nawet po oddaleniu przez sąd administracyjny skargi na określoną decyzję (potencjalnie) dopuszczalna jest jej zmiana lub uchylenie z powołaniem się na art. 154 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 sierpnia 1985 r., III SA 80/85, ONSA 1985, nr 2, poz. 16; GAP 1987, nr 8, s. 45; GAP 1988, nr 23, s. 44).
Ponadto, strona skarżąca zarzuciła decyzji SKO w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r., Nr [...] naruszenie art. 15 k.p.a., art. 138 ust. 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a., w związku z brakiem przedstawienia rzeczywistego, w tym nawiązującego do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uzasadnienia dla uchylenia (w całości) decyzji SKO w W. z dnia [...] lutego 2008 r., Nr [...] o odmowie uchylenia w trybie art. 154 § 1 k.p.a. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2002 r., Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r., znak: [...], a jednocześnie podtrzymania w istocie uchylonego rozstrzygnięcia przez orzeczenie, że odmawia się zmiany decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2002 r., Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r., znak: [...].
W konsekwencji strona skarżąca wniosła o:
1) uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r., Nr [...] i decyzji tego organu z dnia [...] lutego 2008 r., Nr [...] o odmowie uchylenia (zmiany) w trybie art. 154 § 1 k.p.a. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2002 r., Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r., znak: [...],
2) dołączenie akt sprawy WSA w Warszawie o sygn. I SA/Wa 2117/06 w celu ustalenia realizacji lub braku właściwej realizacji wytycznych zawartych w wyroku z dnia 23 marca 2007 r. wydanego pod tą sygnaturą,
3) dołączenie akt:
a) Sądu Rejonowego dla W. [...] z wyrokiem z dnia [...] czerwca 2003 r., [...], a także zawierających wyrok Sądu Okręgowego w W. [...] Wydziału Cywilnego Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2004 r. O sygn. [...] oddalający apelacj Skarbu Państwa i Miasta W. od ww. wyroku Sądu I instancji w sprawie o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli określonej treści,
b) Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych z postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r., Nr Dz. Kw [...], Nr Rep. Kw Nr [...] -
dla sprawdzenia, czy ww. sądy cywilne przy wydawaniu swoich orzeczeń kierowały się także faktem istnienia ww. decyzji SKO w W. z dnia [...] września 2002 r., Nr [...], a w konsekwencji, czy istnienie owych orzeczeń może być brane pod uwagę przy ocenie, czy istnieje interes społeczny, który może przemawiać za uchyleniem lub zmianą tej decyzji z zastosowaniem art. 154 § 1 k.p.a.,
4) uznanie za stanowiące element uzasadnienia niniejszej skargi w zakresie zarzutu braku jakiegokolwiek ustosunkowania się do argumentacji strony skarżącej w zakresie istnienia tak interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony w zakresie uchylenia lub zmiany w całości ww. decyzji SKO w W. z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Treści merytorycznych pism składanych przez niżej podpisanego jako pełnomocnika strony skarżącej do akt tej sprawy po wydaniu przez WSA w Warszawie ww. wyroku z dnia 23 marca 2007 r. pod sygn. I SA/Wa 2117/06,
5) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, iż jej żądanie sprowadza się do zastąpienia dotychczasowego rozstrzygnięcia zawartego w ww. decyzji SKO w W. z dnia [...] września 2002 r., Nr [...] rozstrzygnięciem przeciwnym, a więc w sytuacji, gdy dotychczasowa decyzja zawierała określenie: "odmawia stwierdzenia nieważności", należało przyjmować że wnioskodawcy chodzi o uzyskanie rozstrzygnięcia przeciwnego z określeniem: " stwierdza nieważność " .
Skarżące Stowarzyszenie podniosło także, iż za całkowicie chybione należy uznać nawiązywanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. do określonych orzeczeń sądów cywilnych (objętych wnioskiem o dołączenie akt sądowych zawierających takie orzeczenia), które bazowały nie tylko na decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r., znak: [...], ale i na decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2002 r., Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności tej wcześniejszej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia.
Rozpatrując sprawę w ramach tak zakreślonej właściwości Sąd dopatrzył się naruszenia prawa, skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
I tak rolą Sądu w niniejszej sprawie była kontrola prawidłowości zastosowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. art. 138 § 1 pkt 2 kpa, tzn. czy w omawianym stanie faktycznym i prawnym sprawy Kolegium było uprawnione do wydania decyzji kasacyjnej (uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2008 r., Nr [...]) i orzeczenia co do istoty sprawy, tj. na zasadzie art. 154 § 1 kpa odmówić zmiany decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2002 r., Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r., Nr [...], którą uchylono, za zgodą stron, decyzję Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1972 r., Nr [...].
Otóż organ odwoławczy uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli dojdzie do przekonania, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa, tzn. gdy postępowanie wyjaśniające lub tylko sama ocena zaskarżonej decyzji wykazały, że narusza ona przepisy prawa materialnego albo jest niezasadna, tj. niesłuszna. W ocenie Sądu przesłanka niezasadności decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. wystąpiła i tą okoliczność w zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji wyjaśnił. Kolegium wskazało, iż zgodnie z wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawartymi w wyroku z dnia 23 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 2117/06, po wezwaniu organu, pełnomocnik Stowarzyszenia [...] w W. sprecyzował wniosek, tzn. podniósł, iż wnosi w trybie art. 154 § 1 i § 2 kpa o zmianę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2002 r., a nie o jej uchylenie w oparciu o art. 154 kpa, toteż organ pierwszej instancji rozpoznał sprawę poza zakres wniosku. W konsekwencji organ odwoławczy uprawniony był uchylić na, podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2008 r. i orzec co do istoty sprawy.
W związku z powyższym, zdaniem Sądu, zarzuty naruszenia art. 15 kpa, art.138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 140 kpa, nie są zasadne w omawianym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W ocenie Sądu organ drugiej instancji wydał rozstrzygnięcie odpowiadające prawu, aczkolwiek uzasadnienie decyzji poszło w niewłaściwym kierunku. Zdaniem Sądu punktem wyjścia dla omawianej sprawy była odpowiedź na pytanie czy w ogóle dopuszczalna jest zmiana decyzji na podstawie art. 154 kpa, wydanej w trybie kontroli pozainstancyjnej (nadzoru) – co miało miejsce w niniejszej sprawie. Kolegium zaś swoje rozstrzygniecie oparło przede wszystkim na obszernej analizie przesłanek wynikających z przepisu art. 154 kpa i jedynie w konkluzji decyzji stwierdziło, iż "tryb weryfikacji decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 kpa nie stanowi niejako kolejnej instancji dla rozpatrzenia sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną, czy też - jak w przedmiotowej sprawie - nie może być wykorzystywany do zastąpienia trybu odwoławczego". Co, zdaniem Sądu, ma podstawowe znaczenie w sprawie i na tym głównie powinno się koncentrować uzasadnienie zaskarżonej decyzji.
Tak więc spór w sprawie sprowadza się do kwestii czy możliwe jest żądanie, na podstawie art. 154 § 1 kpa, zmiany decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
Zgodnie z przepisem art. 154 § 1 kpa decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Do uchylenia lub zmiany decyzji niezbędne jest zatem zaistnienie łącznie trzech przesłanek: 1) musi być to decyzja ostateczna, 2) decyzja ta nie może tworzyć praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania oraz to, że 3) za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Przesłanki te mają charakter równoważny. Jednocześnie, w przypadku nieziszczenia się którejkolwiek z nich, nie ma podstaw do wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji w tym trybie. Nadto wskazać należy, że decyzja wydawana na podstawie art.154 § 1 kpa ma charakter uznaniowy, na co wskazuje zastosowany przez ustawodawcę zwrot "może być uchylona lub zmieniona". Tym samym rozstrzygnięcie w oparciu o powyższy przepis może odnosić się wyłącznie do decyzji, które mają charakter uznaniowy, nie zaś związany.
Biorąc pod uwagę powyższe należy zbadać czy decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności innej decyzji administracyjnej wypełnia ww. przesłanki, a także czy może być traktowana jako decyzja uznaniowa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem, odrębnym od postępowania, w którym wydano weryfikowaną decyzję. Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, czy decyzja jest obarczona jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 kpa. Organ orzekający o nieważności nie może zatem rozpatrywać sprawy co do jej istoty (wyrok NSA OZ w Gdańsku z 28 grudnia 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 542/99, Lex nr 46454; wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 1998 r., sygn. akt IV SA 1684/97). Organ administracji orzekając w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej orzeka wyłącznie kasacyjnie, to jest może jedynie albo stwierdzić nieważność decyzji, albo jej niezgodność z prawem, a w braku przesłanek do takiego orzekania – odmówić stwierdzenia nieważności decyzji. Organ ten nie jest zatem władny zmienić takiej decyzji ani też – uchylając ją – orzec jednocześnie co do istoty o prawach lub obowiązkach stron postępowania (wyrok NSA z 10 czerwca 1999 r., sygn. akt I SA 1527/98, Lex nr 48554; wyrok NSA z 6 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 1030/97, Lex nr 47245). Decyzja stwierdzająca nieważność lub odmawiająca stwierdzenia nieważności ma zatem charakter związany, może być wydana wyłącznie w przypadku ziszczenia się określonych ustawą okoliczności.
Natomiast tryb wskazany w art. 154 § 1 kpa jest jednym z trybów nadzwyczajnych, dających możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej i dotyczy on wzruszenia (uchylenia lub zmiany) decyzji dotkniętych wadami niekwalifikowanymi a także decyzji prawidłowych niedotkniętych żadnymi wadami. Przedmiotem tego postępowania nie jest jednak merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej tylko z jednego punktu widzenia, tj. czy za zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
Podkreślenia wymaga, iż w przepisie art. 154 § 1 kpa użyto sformułowania "może", co oznacza, że przepis ten jest stosowany na zasadzie uznania administracyjnego. Powyższe powoduje, że hipotezą tego przepisu nie zostały objęte decyzje ostateczne, które miały charakter związany. Innymi słowy, w sprawach, w których nie jest możliwe rozpoznanie sprawy w ramach tzw. uznania administracyjnego, wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 kpa nie jest możliwe. Pogląd ten jest powszechnie prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładowo w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt I OSK 815/05 (publik. LEX nr 217423) stwierdzono, że "w sprawach, w których nie jest możliwe rozpoznanie sprawy w ramach tzw. uznania administracyjnego, wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 kpa nie jest możliwe." (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1887/09). Przepisy art. 154 kpa mogą mieć zastosowanie tylko w stosunku do decyzji uznaniowych, a nie do decyzji związanych, które zostały wydane w oparciu o przepisy, nie dające organowi żadnego luzu decyzyjnego - żadnej innej możliwości rozstrzygnięcia w konkretnym stanie faktycznym (wyrok NSA z dnia 1 marca 1996 r. III SA 362/95, Monitor Podatkowy 1997 nr 3 str. 78; wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 1996 r. III SA 642/95 - publ. Legalis; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1996 r., III SA 1214/95 - niepubl.; wyrok SN z dnia 6 stycznia 1999 r. III RN 101/98 - OSNP 1999 nr 20 poz. 637, wyrok NSA z dnia 4 października 1999 r. IV SA 1434/97 - niepubl.; wyrok NSA z dnia 24 maja 2005 r. OSK 1792/04 - niepubl.). Jest oczywiste, że w takiej kategorii nie można rozpatrywać decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym, nieważnościowym. Stwierdzenie bowiem przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa, z zastrzeżeniem § 2 i art. 158 § 2 kpa, obliguje organ do stwierdzenia nieważności decyzji. Przyjęcie założenia (...) dotyczącego dopuszczalności zmiany decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji prowadziłoby do wniosku o możliwości stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o interes społeczny i słuszny interes strony, a więc na podstawie innych przesłanek, niż enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 kpa. W konsekwencji decyzja taka byłaby sprzeczna z prawem, co stanowiłoby przekreślenie istoty postępowania prowadzonego w oparciu o art. 154 kpa. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 400/09)
Tym samym, biorąc pod uwagę powyższe poglądy, stwierdzić należy, że już z tego względu, iż decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji, wydana w nadzwyczajnym trybie, jest decyzją o charakterze związanym nie może ona być przedmiotem żądania z art. 154 § 1 kpa, które, jak wskazano wyżej, może odnosić się wyłącznie do decyzji ostatecznych, w których wyniku żadna ze stron nie nabyła prawa, a które mają charakter uznaniowy.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że przy ocenie nieważności decyzji nie bada się zgodności jej wydania z interesem społecznym lub słusznym interesem strony. Tym samym podważanie prawidłowości decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o przesłanki z art. 154 kpa prowadziłoby w istocie do obejścia przepisów określających przesłanki do wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Takie zastosowanie tego przepisu nie jest możliwe. Tryb stwierdzenia nieważności decyzji i tryb z art. 154 kpa są całkowicie odrębnymi, niezależnymi od siebie instytucjami procesowymi, nie pozostającymi ze sobą w związku. Jakkolwiek w obu przypadkach dotyczą one weryfikacji decyzji ostatecznych i są trybami nadzwyczajnymi, ale system ten oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, co oznacza, że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Warszawa 2006). Za zastosowaniem trybu określonego w art. 154 kpa wobec decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności innej decyzji sprzeciwia się zatem nie tylko interes społeczny, ale również zasada niekonkurencyjności stosowania trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji ostatecznych. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 499/09). W wyroku tym sąd zaaprobował dodatkowo pogląd, zgodnie z którym uchyleniu lub zmianie decyzji wydanej na podstawie art. 156 § 1 kpa o odmowie stwierdzenia nieważności innej decyzji sprzeciwia się interes społeczny, bowiem stwierdzenie, bądź odmowa stwierdzenia nieważności decyzji podejmowane są dla ochrony porządku prawnego, a więc w interesie społecznym. Z powyższego orzeczenia wynika zatem, że nie tylko stwierdzenie nieważności decyzji, ale również odmowa stwierdzenia nieważności decyzji nie mogą być przedmiotem postępowania określonego w art. 154 kpa z uwagi na sprzeczność takiego żądania z interesem społecznym. Tym samym stwierdzić należy, że prawidłowo organ drugiej instancji w zaskarżonej decyzji powołał się na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 1990 r., sygn. akt IV SA 224/90, ONSA 1990/2-3/43, odmawiający możliwości żądania uchylenia lub zmiany decyzji stwierdzającej nieważność decyzji ze względu na kolizję takiego, nawet uzasadnionego słusznym interesem strony, żądania, z interesem społecznym.
Sąd w niniejszym składzie nie może podzielić także zarzutu naruszenia przez organ administracji art. 153 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten dotyczy "oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania" formułowanych w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego. W sprawie niniejszej chodzi o wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2007 r, sygn. akt I SA/Wa 2117/06. W wyroku tym, w ocenie Sądu, wskazania co dalszego postępowania zostały sformułowane w sposób jasny i jednoznaczny. Zdaniem Sądu, rozpoznającego wówczas sprawę, organ administracji nie wyjaśnił istoty wniosku strony, który został sformułowany alternatywnie. Sąd podkreślił, iż o tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W konsekwencji Kolegium pismem z dnia 6 lipca 2007 r. zwróciło się do Stowarzyszenia o sprecyzowanie wniosku z dnia 15 grudnia 2005 r., czym zrealizowało zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Sąd podkreśla także, iż w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym w trybie art. 154 kpa nie może być ponownie rozpatrywana sprawa stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1980 r. (o co wnosił pełnomocnik strony skarżącej). Decyzja z dnia [...] października 1980 r. została bowiem poddana już kontroli pozainstancyjnej, co znalazło odzwierciedlenie w decyzji SKO z dnia [...] września 2002 r., Nr [...], w której organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 1980 r. z uwagi na brak przesłanki rażącego naruszenia prawa. Tak więc tylko, przewidziany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, tryb ponownego rozpoznania sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] września 2002 r., umożliwiałby jej jakąkolwiek kontrolę.
Biorąc pod uwagę wyżej zaprezentowane stanowisko Sądu w kwestii dopuszczalności zmiany, na podstawie art. 154 § 1 kpa, decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa ze strony organu administracji.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.
-----------------------
16
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło