IV SA/Po 525/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2011 r. sprawy ze skargi "A" S.A. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] marca [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia przedłożonych zmian do akt weryfikacyjnych w zakresie włączenia do eksploatacji automatów do gier o wysokich wygranych 1. stwierdza nieważność postanowienia Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] listopada [...] r. nr [...] 2. uchyla zaskarżone postanowienie w tej tylko części, w której w tiret 2 (drugie) utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji w części dotyczącej automatów do gier o wysokich wygranych [...] o nr fabrycznych: [...] oraz [...] 3. uchyla postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w tej tylko części, w której odmówiono zatwierdzenia przedłożonych zmian do akt weryfikacyjnych w zakresie włączenia do eksploatacji automatów do gier o wysokich wygranych [...] o nr fabrycznych: [...] oraz [...] 4. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w P. na rzecz "A" S.A. z siedzibą w W. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] czerwca 2010 r.) Naczelnik Urzędu Celnego w P. (dalej Naczelnik albo organ I instancji), na podstawie art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (t.j. Dz. U. 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm., dalej op), w związku z § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 grudnia 2009 r. w sprawie urzędowego sprawdzenia (Dz.U. nr 222, poz. 1757 ze zm., dalej rozporządzenie z 2009 r.) po rozpatrzeniu zgłoszeń "A" SA (dalej Strona, Spółka, Odwołująca albo Skarżąca) z dnia [...] maja 2010 r. w sprawie aktualizacji akt weryfikacyjnych salonu gier na automatach usytuowanego w: [...] P., Al. P. [...], zatwierdzonych postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] ze zmianami, zatwierdził przedłożone zmiany do akt weryfikacyjnych w zakresie włączenia do eksploatacji automatów do gier o nr fabrycznych: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i uzupełnienia akt o aktualne świadectwo zawodowe na nazwisko G. H. Ł. Organ I instancji odmówił natomiast zatwierdzenia przedłożonych zmian do akt weryfikacyjnych w zakresie włączenia do eksploatacji automatów do gier o nr fabrycznych: [...],[...],[...]. W uzasadnieniu Naczelnik Urzędu Celnego wskazał, że pismami z [...] maja 2010 r. Strona złożyła powiadomienie o włączeniu do eksploatacji w Salonie Gier w P. od dnia [...] maja 2010 r. automatów do gier o nr fabrycznym: [...],[...],[...],[...],[...],[...] a od dnia [...] maja 2010 r. automatów do gier o nr fabrycznym: [...],[...],[...],[...],[...]. Po przeprowadzeniu analizy przedłożonej przez Stronę dokumentacji organ I instancji ustalił, że w zakresie zmian do akt weryfikacyjnych dotyczących włączenia do eksploatacji automatów do gier o nr fabrycznych: [...],[...],[...], [...],[...], [...],[...],[...] stwierdzono, że podmiot spełnia warunki o których mowa w art. 33 ust. 1 i art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. nr 168, poz. 1323 ze zm.). Natomiast w zakresie zmian do akt weryfikacyjnych dotyczących włączenia do eksploatacji automatów do gier o nr fabrycznych: [...],[...],[...] stwierdzono, że: * automat do gier nr fabrycznym [...] został dopuszczony do eksploatacji na podstawie poświadczenia rejestracji [...] wydanego w oparciu o decyzję Ministra Finansów z [...] listopada 2003 r. nr [...], ważną do [...] marca 2010 r., * automat do gier nr fabrycznym [...] został dopuszczony do eksploatacji na podstawie poświadczenia rejestracji [...] wydanego w oparciu o decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] ważną do [...] marca 2010 r., - automat do gier nr fabrycznym [...] został dopuszczony do eksploatacji na podstawie poświadczenia rejestracji [...] wydanego w oparciu o decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] ważną do [...] maja 2009 r. Zgodnie z § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz.U. nr 102, poz. 946 ze zm., dalej rozporządzenie z 2003 r.), poświadczenie rejestracji traci ważność wraz z wygaśnięciem zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (t.j. Dz.U. 2004 r., nr 4, poz. 27 ze zm., dalej ustawa o grach i zakładach) zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach udziela się na okres 6 lat. Brak ważnych poświadczeń rejestracji uniemożliwił Naczelnikowi Urzędu Celnego zatwierdzenie zgłoszonych zmian do akt weryfikacyjnych w zakresie automatów do gier o nr fabrycznych [...], [...],[...]. W zażaleniu z dnia [...] lipca 2010 r. na postanowienie z [...] czerwca 2010 r. Strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, błędną ocenę materiału dowodowego i nieprawidłową interpretację prawa materialnego. Mając na uwadze sformułowane zarzuty Odwołująca wniosła o uchylenie postanowienia z [...] czerwca 2010 r. w części dotyczącej odmowy zatwierdzenia przedłożonych zmian do akt weryfikacyjnych w zakresie włączenia do eksploatacji automatów do gier o nr fabrycznych: [...],[...],[...] i orzeczenie zgodnie z wnioskiem Odwołującej z [...] maja 2010 r. Odwołująca sformułowała również wniosek ewentualny o uchylenie postanowienia z [...] czerwca 2010 r. w części dotyczącej odmowy zatwierdzenia przedłożonych zmian do akt weryfikacyjnych w zakresie włączenia do eksploatacji automatów do gier o nr fabrycznych: [...],[...],[...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu Odwołująca podkreśliła, że ocena materiału dowodowego dokonana przez organ I instancji nie ma waloru merytorycznego. Nie odpowiada ona przepisom op, a w szczególności art. 180-181 op. Dla rozstrzygnięcia sprawy kwestia statusu prawnego poświadczeń rejestracji automatów ma istotne, zasadnicze znaczenie, a na ten status bezpośredni wpływ ma ważność zezwolenia na prowadzenie salonu gier w P. Dnia [...] czerwca 2010 r. Odwołująca przedłożyła w Urzędzie Celnym w P. stanowisko Ministra Finansów w kwestii interpretacji własnego aktu prawnego, tj. rozporządzenia z 2003 r., które zostało pominięte przez Naczelnika Urzędu Celnego. W dacie składania wniosku o rejestrację automatów do gier, trzy zakwestionowane przez organ I instancji automaty miały ważne poświadczenia, a Odwołująca nadal dysponuje ważnym zezwoleniem na prowadzenie salonu gier na automatach. Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] marca 2011 r.) Dyrektor Izby Celnej w P. (dalej Dyrektor Izby albo organ II instancji), na podstawie art. 233 §1 pkt 2a w zw. z art. 239 op, art. 8 w zw. z art. 129 ust. 1 oraz ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej ustawa o grach hazardowych) i §10 rozporządzenia z 2003 r. uchylił postanowienie z [...] czerwca 2010 r. w części dotyczącej automatu do gier o wysokich wygranych [...], nr fabryczny [...] i umorzył postępowanie w sprawie, utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji w części dotyczącej automatów do gier o wysokich wygranych [...] o nr fabrycznych [...] i [...]. W trakcie prowadzonego postępowania zażaleniowego, Dyrektor Izby Celnej ustalił, że automat [...] o numerze fabrycznym [...], został wycofany z eksploatacji od dnia [...] grudnia 2010 r. i po uzyskaniu nowego poświadczenia rejestracji z dnia [...] lutego 2011 r., ponownie włączony do użytkowania. Wobec powyższego stwierdzić należy, że ów automat aktualnie posiada ważne poświadczenie rejestracji nr [...], wydane w oparciu o zezwolenie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], które zachowuje swą ważność do dnia [...] marca 2015 r. Mając zatem na względzie powyższe okoliczności faktyczne i prawne, Dyrektor Izby stwierdził, że postępowanie w sprawie zażalenia Odwołującej na postanowienie z [...] czerwca 2010 r. o odmowie zatwierdzenia przedłożonych zmian akt weryfikacyjnych w Salonie Gier na automatach, w części dotyczącej automatu [...], nr fabryczny [...], stało się bezprzedmiotowe. W odniesieniu do dwu pozostałych automatów do gier o wysokich wygranych organ I instancji podzielił stanowisko Naczelnika, że poświadczenie rejestracji automatu traci ważność wraz z wygaśnięciem zezwolenia, w oparciu o które dokonano poświadczenia rejestracji automatu. Jak już wskazano wyżej, automat jest rejestrowany do konkretnego zezwolenia i nadawany jest jemu w oparciu o to zezwolenie unikatowy numer rejestracyjny. Sam fakt zgłoszenia przemieszczenia automatu do innego ośrodka gry, który funkcjonuje w oparciu o inne zezwolenie, nie powoduje zmian danych, w oparciu o które dokonano rejestracji automatu, tj. zmiany numeru zezwolenia, czy też nr rejestracyjnego GL. Mimo, że automat jest użytkowany w ramach innego zezwolenia, to w dalszym ciągu jego identyfikacji dokonuje się w oparciu o dane wynikające z poświadczenia rejestracji. Dlatego organ II instancji uznał, że dwa zakwestionowane przez Naczelnika Urzędu Celnego automaty utraciły ważność poświadczenia rejestracji, z uwagi na wygaśnięcie zezwoleń wskazanych we wniosku o rejestrację automatu. Jednocześnie tutejszy organ ustalił, że niniejsze automaty, tj.: * [...], nr rejestracyjny [...], nr fabryczny [...], * [...], nr rejestracyjny [...], nr fabryczny [...] zostały przez Naczelnika Urzędu Celnego pismem z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] wyrejestrowane z systemu KRAG i tym samym wycofane z eksploatacji. Zatem, w odniesieniu do tych urządzeń ma zastosowanie § 10 ust. 4 pkt 2a rozporządzenia z 2003 r., stanowiący jednoznacznie, że poświadczenie rejestracji traci ważność w przypadku wycofania automatu lub urządzenia do gry z eksploatacji. Odnośnie zarzutu dotyczącego naruszeń proceduralnych, tj. art. 180 § 1, art. 181 i art. 187 § 1 op, Dyrektor Izby zauważył, że przedłożone przez Stronę pismo Ministerstwa Finansów, Departamentu Służby Celnej z [...] kwietnia 2009 r. nr [...] nie jest wiążącą interpretacją przepisów prawa w rozumieniu art. 14b op, zatem nie wiąże w żaden sposób organów administracyjnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) z dnia [...] maja 2011 r. Strona zarzuciła postanowieniu z [...] marca 2011 r. naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 24 ust. 1 - ustawy o grach i zakładach wzajemnych, przez błędną jego wykładnię, b) § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. przez błędną jego wykładnię, c) art. 2, art. 22, art. 87 Konstytucji RP przez naruszenie zasad praworządności i wolności gospodarczej, i posługiwanie się formularzami administracyjnymi jako obowiązującym źródłem prawa - polegające w konsekwencji na prawnie nieuzasadnionej odmowie dopuszczenia do eksploatacji urządzeń do gier, przez co uniemożliwiono Skarżącej prowadzenie działalności gospodarczej wskazanej w zgłoszeniu dokonanym przez Spółkę, 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187, art. 191 op przez naruszenie zasady praworządności, naruszenie zaufania strony do organu przez brak realizacji przez organ zasady prawdy obiektywnej, naruszenie zasad dot. analizy i oceny materiału dowodowego, skutkujące przyjęciem błędnej wykładni prawa materialnego, błędną wykładnię prawa materialnego, naruszenie zasad Konstytucji. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia z [...] marca 2011 r. w części dotyczącej utrzymania w mocy postanowienia z [...] czerwca 2010 r. i o uchylenie postanowienia z [...] czerwca 2010 r., i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania (k. 3-11 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w postanowieniu z [...] marca 2011 r., uznając podniesione w skardze zarzuty za niezasadne (k. 22-26 akt sądowych). Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. Skarżąca reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego podtrzymała argumentację sformułowaną w skardze z dnia [...] maja 2011 r. wnosząc o jej uwzględnienie w całości (k. 72-76 akt sądowych). Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej w P. wniósł o umorzenie postępowania wskazując, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] (dalej postanowienie z 28 listopada 2011 r.), na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa), uchylił postanowienie z [...] marca 2011 r. i poprzedzające je postanowienie z [...] czerwca 2010 r. przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji (k. 102-103, 104-107 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazane. Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszej sprawie była ocena zasadności odmowy zatwierdzenia przedłożonej przez Skarżącą zmiany do akt weryfikacyjnych w zakresie włączenia do eksploatacji automatów do gier o wysokich wygranych, z uwagi na zmianę miejsca ich eksploatacji oraz upływ terminów ważności poświadczenia rejestracji poszczególnych automatów, wydanych przez Ministra Finansów. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że Minister Finansów decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] na podstawie art. 35 ust. 1 w zw. z art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz.U. 1998 r., nr 102, poz. 650 ze zm.), w szczególności: przedłużył na okres kolejnych 6 lat, zezwolenie na prowadzenie przez "A" z siedzibą w W., salonu gier na automatach w G.; określił, że miejscem prowadzenia salonu gier na automatach będzie lokal użytkowy przy ul. Sz. [...] (Rynek [...]) w G. Minister Finansów decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] na podstawie art. 36 ust. 3 w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz.U. 1998 r., nr 102, poz. 650 ze zm.), w szczególności: przedłużył na okres kolejnych [...] lat, zezwolenie na prowadzenie przez "A" z siedzibą w W., salonu gier na automatach w B.; określił, że miejscem prowadzenia salonu gier na automatach jest lokal w budynku przy ul. G. [...] w B. Powyższych ustaleń Sąd dokonał na podstawie odpisu: informacji Zastępcy Dyrektora Departamentu Służby Celnej Minister Finansów z [...] sierpnia 2011 r.; uwierzytelnionych odpisów decyzji Minister Finansów z dnia: [...] lutego 2003 r. nr [...] i [...] listopada 2003 r. nr [...] (k. 45, 46-51 akt sądowych). Sąd dał wiarę tym odpisom tych dokumentów i informacji, bowiem nie nasunęły one wątpliwości co do ich autentyczności i wiarogodności (art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z - odpowiednio- art. 244 i 252 kpc; T. Ereciński w: "Komentarz do kpc" LexisNexis 2009 t. 1 s. 707 uw. 32, 33; postanowienie SN z 27.1.2006 r.- III CK 369/05- OSNC 11/06/187). W pierwszej kolejności Sąd miał na względzie, że postanowieniem z [...] listopada 2011 r. Dyrektor Izby Celnej, powołując art. 54 § 3 ppsa, uchylił w całości postanowienie z [...] marca 2011 r. poprzedzające je postanowienie z [...] czerwca 2010 r. Przywołana regulacja prawna ustanawia kompetencję po stronie organu, którego działanie zostało zaskarżone, do uwzględnienia w zakresie swej właściwości skargi w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, o uwzględnieniu skargi w trybie autokontroli z art. 54 § 3 ppsa można mówić wtedy, gdy organ uwzględni bez jakichkolwiek zastrzeżeń nie tylko wnioski skargi, ale i wszystkie jej zarzuty, w tym także stanowisko prawne. Organowi powołującemu się na art. 54 § 3 ppsa wolno uczynić tylko to, co wynika z treści skargi i jej żądania (wyrok NSA z: 11.9.2007 r., I OSK 1899/06, Lex nr 496314; 10.12.2008 r., II OSK 1575/07, Lex nr 525966; postanowienie NSA z 10.12.2010 r., II FZ 503/10, Lex nr 742557; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2010 r., s. 171=178, uw. 11). Decyzja wydana na podstawie art. 54 § 3 ppsa może zatem jedynie zadośćuczynić złożonej skardze przez uwzględnienie w całości żądań strony skarżącej, bez przeprowadzania dodatkowego postępowania dowodowego i inicjowania nowego toku instancji administracyjnej. Wydanie przez organ administracji publicznej rozstrzygnięcia najszerszego pod względem przedmiotu zaskarżenia nie oznacza automatycznie, że skarga została uwzględniona w całości, ponieważ wolą strony skarżącej może być jedynie częściowe wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub innej czynności z zakresu administracji publicznej. W takim przypadku uwzględnieniem skargi w całości nie jest uchylenie, czy też stwierdzenie nieważności całego aktu bądź też czynności z zakresu administracji publicznej. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, organ II instancji postanowieniem z [...] listopada 2011 r. nie uwzględnił w całości skargi, lecz wykroczył poza jej granice, uchylając w całości zarówno postanowienie z [...] marca 2011 r., jak i postanowienie z [...] czerwca 2010 r., i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Tymczasem Skarżąca nie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia go poprzedzającego, i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jeszcze pod rządem art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sadzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm., dalej uNSA), utrwalony był pogląd, że skorzystanie z trybu określonego w art. 38 ust. 2 uNSA, może tylko zadośćuczynić skardze, nie może natomiast przynieść skutku w postaci zwrotu sprawy na drogę administracyjnoprawną; zakres możliwości służących organowi administracji na podstawie tego przepisu jest zdeterminowany interesem skarżącego, ujawnionym w treści skargi (wyrok NSA z: 5.11.2002 r., V SA 2044/01, Mo. Pr. 2003/2/50; 8.2.2002, V SA 3937/00, Lex 109314). W żadnym razie rozstrzygnięcie wydane w trybie art. 38 ust. 2 uNSA nie może naruszać zakazu reformationis in peius (art. 234 op; wyrok WSA w W. z 18.2.2004 r., III SA 1804/02, ONSAiWSA 2005/1/9). Skarżąca wniosła natomiast o uchylenie postanowienia z [...] marca 2011 r. jedynie w części dotyczącej utrzymania w mocy postanowienia z [...] czerwca 2010 r. i "uchylenie poprzedzającego je postanowienia [...] z [...] czerwca 2011 r.". Mimo takiego skonstruowania wniosku (k. 4 akt sądowych), mając na uwadze treść wniosku (I) i (II); to, że postanowieniem z [...] czerwca 2011 r. Naczelnik zatwierdził osiem spośród jedenastu automatów do gier i odmówił zatwierdzenia pozostałych trzech automatów do gier o numerach: [...],[...],[...] (k. 44-44v=48-49 akt administracyjnych). W zażaleniu z [...] lipca 2010 r. Spółka wniosła jedynie o uchylenie postanowienia z [...] czerwca 2011 r. "w części dotyczącej odmowy zatwierdzenia przedłożonych zmian do akt weryfikacyjnych w zakresie włączenia do eksploatacji automatów do gier o nr fabrycznych [...],[...],[...] i orzeczenie zgodnie z wnioskiem strony z [...] maja 2010 r.", ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia z [...] czerwca 2011 r. "w części dotyczącej odmowy zatwierdzenia przedłożonych zmian do akt weryfikacyjnych w zakresie włączenia do eksploatacji automatów do gier o nr fabrycznych [...],[...], "[...]" [winno być "[...]"; k. 40, 41 akt administracyjnych] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Naczelnika Urzędu Celnego w P." (k. 61-57 akt administracyjnych). Tak też rozumiał wniosek zażalenia Dyrektor Izby, skoro postanowieniem z [...] marca 2011 r.: [tiret 1] uchylił postanowienie z [...] czerwca 2010 r. w części dotyczącej automatu do gier o wysokich wygranych [...], nr fabryczny [...] i umorzył postępowanie w sprawie; [tiret 2] utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji w części dotyczącej automatów do gier o wysokich wygranych [...] o nr fabrycznych [...] i [...]" (k. 91 akt administracyjnych). W orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie trafnie wskazuje się, że samo ustalenie treści oświadczeń woli należy do ustaleń faktycznych i nie podlega kontroli kasacyjnej (odpowiednio – wyrok SN z 6.11.1996 r., II UKN 9/96, OSNP 11/97/201, akceptowane przez S. Rudnickiego w: S. Dmowski, S. Rudnicki "Komentarz do kodeksu cywilnego. Część ogólna" LexisNexis 2011 s. 327, uw. 1 do art. 65; także orzeczenia opublikowane w OSNP: 8/99/275, 23/99/765, 1/00/18, 2/00/46, 3/00/95, 7/00/261). Natomiast wykładnia ustalonego przez sąd [odpowiednio – w postępowaniu administracyjnym – organ administracji publicznej] oświadczenia woli w zawartej przez strony umowie [bądź w piśmie procesowym, adresowanym do innej strony czy organu administracji publicznej],należy do kwestii prawnych i podlega kontroli kasacyjnej (wyrok SN z 20.2.1997 r., I CKN 90/96, Prok. i Pr. 1/98/47 dodatek, akceptowane przez S. Rudnickiego – op. cit. s. 327 uw. 1; T. Erecińskiego – op. cit. t. 2, s. 194-195, uw. 28; także orzeczenia opublikowane w: OSNC 2/99/38; PiP 1/58/102; OSNP 4/00/148). W doktrynie i orzecznictwie trafnie wskazuje się, że w sprawach nie uregulowanych w kpa, sięgać należy do osiągnięć kultury prawnej – w szczególności wypracowanej na tle kpc i kc (odpowiednio – Z. Janowicz "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" W. Pr. PWN 1999 s. 215 uw. 1 c; s. 226 uw. 5; s. 297 uw. 7d). Oświadczenie woli zawarte może być w piśmie procesowym. W jednym piśmie procesowym może być zawartych kilka oświadczeń woli (uchwała Sądu Najwyższego z 11.9.1997 r., III CZP 39/97, OSNC 12/97/191, z akceptującą glosą A. Szpunara, PS 6/98/102-107 i przywołane przez Glosatora orzecznictwo i piśmiennictwo). Zgodnie z art. 65 Kodeksu cywilnego oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. W kwestii wykładni oświadczeń woli wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale 7 Sędziów Sądu Najwyższego z 29.6.1995 r., III CZP 66/95, OSNC 12/95/168 – dalej uchwała III CZP 66/95), wskazując, że wykładnia oświadczeń woli polega na ustalaniu ich znaczenia, czyli sensu. Ma ona na celu ustalenie właściwej treści regulacji zawartej w oświadczeniu woli. Ogólne reguły interpretacyjne, prowadzące do osiągnięcia tego celu, określone zostały w art. 65 kc. W myśl § 1 art. 65 kc, oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje; § 2 stanowi natomiast, że w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Wyrażone w przytoczonym przepisie reguły interpretacyjne grupują się wokół dwu respektowanych przez prawo cywilne wartości. Są nimi z jednej strony wola (intencja) osoby dokonującej czynności prawnej, z drugiej natomiast zaufanie, jakie budzi złożone oświadczenie woli u innych osób. Odpowiednio do tych wartości w doktrynie wyróżnia się subiektywną metodę wykładni, zorientowaną na wolę osoby składającej oświadczenie woli, oraz metodę obiektywną (normatywną), akceptującą punkt widzenia adresata. Możliwa jest również kombinowana metoda wykładni, uwzględniająca obie wspomniane wartości. Na tle art. 65 kc należy przyjąć kombinowaną metodę wykładni, opartą na kryteriach subiektywnym i obiektywnym. Stanowisko takie zajmują też przedstawiciele nauki prawa cywilnego. Stosowanie kombinowanej metody wykładni do czynności prawnych inter vivos obejmuje dwie fazy. W pierwszej fazie sens oświadczenia woli ustala się mając na uwadze rzeczywiste ukonstytuowanie się znaczenia między stronami. Oznacza to, że uznaje się za wiążący sens oświadczenia woli, w jakim zrozumiała go zarówno osoba składająca, jak i odbierająca to oświadczenie. Decydująca jest zatem rzeczywista wola stron. Podstawę prawną do stosowania w tym wypadku wykładni subiektywnej stanowi art. 65 § 2 kc który, choć mowa w nim o umowach, odnosi się w istocie do wszystkich oświadczeń woli składanych innej osobie. Jeżeli okaże się, że strony nie przyjmowały tego samego znaczenia oświadczenia woli, konieczne jest przejście do drugiej, obiektywnej fazy wykładni, w której właściwy dla prawa sens oświadczenia woli ustala się na podstawie przypisania normatywnego, czyli tak, jak adresat sens ten rozumiał i rozumieć powinien. Za wiążące uznać trzeba w tej fazie takie rozumienie oświadczenia woli, które jest wynikiem starannych zabiegów interpretacyjnych adresata. Decydujący jest normatywny punkt widzenia odbiorcy, który z należytą starannością dokonuje wykładni zmierzającej do odtworzenia treści myślowych osoby składającej oświadczenie woli. Przeważa tu ochrona zaufania odbiorcy oświadczenia woli nad wolą, a ściślej nad rozumieniem nadawcy. Nadawca bowiem formułuje oświadczenie woli i winien uczynić to w taki sposób, by było ono zgodnie z jego wolą zrozumiane przez odbiorcę. Wykładnia obiektywna sprzyja pewności stosunków prawnych, a tym samym i pewności obrotu prawnego. Zgodnie z kombinowaną metodą wykładni, priorytetową regułę interpretacyjną oświadczeń woli, składanych indywidualnie adresatom, stanowi rzeczywista wola stron. Zastosowanie tej reguły wymaga wyjaśnienia jak strony rzeczywiście zrozumiały złożone oświadczenie woli, a w szczególności, jaki sens łączyły z użytym w oświadczeniu woli zwrotem lub wyrażeniem. W razie ustalenia, że były to te same treści myślowe, pojmowany zgodnie sens oświadczenia woli trzeba uznać za wiążący. Jeżeli chodzi o oświadczenia woli ujęte w formie pisemnej, czyli wyrażone w dokumencie, to sens tych oświadczeń ustala się przyjmując za podstawę wykładni przede wszystkim tekst dokumentu. W procesie jego interpretacji podstawowa rola przypada językowym regułom znaczeniowym. Wykładni poszczególnych wyrażeń dokonuje się z uwzględnieniem kontekstu, w tym także związków treściowych występujących między zawartymi w tekście postanowieniami. Uwzględnieniu podlegają również okoliczności, w jakich oświadczenie woli zostało złożone, jeżeli dokument obejmuje takie informacje, a także cel oświadczenia woli wskazany w tekście lub zrekonstruowany na podstawie zawartych w nim postanowień. Tekst dokumentu nie stanowi wyłącznej podstawy wykładni ujętych w nim oświadczeń woli składanych indywidualnie oznaczonym osobom. Mimo ograniczeń dowodowych, które znalazły wyraz w treści art. 247 kpc, dopuszczalny jest dowód ze świadków lub z przesłuchania stron, jeżeli jest to potrzebne do wykładni niejasnych oświadczeń woli stron zawartych w dokumencie. W takim wypadku bowiem wspomniane dowody nie są skierowane przeciw osnowie dokumentu, a jedynie posłużyć mają jej ustaleniu w drodze wykładni (orzeczenia Sądu Najwyższego z: 18.9. 1951 r. C112/51, OSN 1952, poz. 70; 4.7.1975 r. III CRN 160/75, OSPiKA 1977/1/ 6). W procesie wykładni zawartych w dokumencie oświadczeń woli składanych indywidualnie adresatom dopuszczalne jest zatem sięgnięcie do takich okoliczności towarzyszących złożeniu oświadczenia woli, które mogą być stwierdzone za pomocą pozadokumentowych środków dowodowych. Interpretacja oświadczenia woli w takim wypadku przebiega według ogólnych zasad kombinowanej metody wykładni. Wiążący prawnie sens oświadczenia woli ustala się więc mając w pierwszej kolejności na uwadze rzeczywistą wolę stron, a dopiero wtedy gdy nie da się jej ustalić, sens ten ustala się na podstawie przypisania normatywnego (uchwała III CZP 66/95, akceptowana przez S. Rudnickiego – op. cit. s. 330-333 uw. 5). Dla wykładni oświadczeń woli zawartych w skardze, należy sięgnąć również do pism strony, złożonych w toku postępowania administracyjnego, podlegającego kontroli w wyniku złożenia owej skargi. Wykładnia oświadczenia woli zawartego w skardze z [...] maja 2011 r., w powiązaniu z oświadczeniami woli zawartymi we wnioskach z [...] maja 2010 r., postanowieniu z [...] czerwca 2010 r., zażaleniu z [...] lipca 2010 r. i postanowieniu z [...] marca 2011 r. (k. 41, 42, 44, 61-57, 91-89 akt administracyjnych) wskazuje, że wolą Skarżącej było jedynie doprowadzenie do uchylenia postanowienia z [...] marca 2011 r. w części obejmującej tiret 2 i poprzedzające je postanowienie z [...] czerwca 2010 r., w części, którą Dyrektor Izby utrzymał w mocy - o odmowie zatwierdzenia dwu automatów do gry o numerach: [...] i [...]. Ani w zażaleniu, ani w skardze, Spółka nie kwestionowała zatwierdzenia przedłożonych zmian do akt weryfikacyjnych w zakresie włączenia do eksploatacji ośmiu automatów do gry, o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], a w wyniku uwzględnienia zażalenia w części – dziewiątego automatu do gry nr [...]. Organ administracji publicznej, uwzględniając skargę na podstawie art. 54 § 3 ppsa, winien był uwzględnić w sposób zupełny jej żądanie. Nie został on bowiem wyposażony w kompetencję z art. 134 § 1 ppsa, która została ustanowiona tylko dla sądu administracyjnego I instancji (wyrok NSA z 05.02.2008 r., sygn. akt I OSK 581/07, Lex nr 355665). Analizowane postanowienie z [...] listopada 2011 r. rażąco narusza interes prawny Skarżącej przez uchylenie ostatecznego postanowienia z [...] marca 2011 r. i poprzedzającego je postanowienia z [...] czerwca 2010 r. w części orzekającej zgodnie z żądaniem Skarżącej odnośnie zatwierdzenia zmian do akt weryfikacyjnych w zakresie włączenia do eksploatacji – łącznie - 9 automatów do gier o wysokich wygranych. W momencie złożenia skargi do WSA jedynie dwa automaty do gier nie mogły zostać włączone do eksploatacji, z uwagi na odmowę zatwierdzenia zmian do ich akt weryfikacyjnych. Postanowieniem z [...] listopada 2011 r. uchylone zostały natomiast wszystkie pozytywne dla Skarżącej rozstrzygnięcia w zakresie włączenia do eksploatacji automatów do gier [...] automatów do gier o wysokich wygranych. Zdaniem Sądu postanowienie z [...] listopada 2011 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 54 § 3 ppsa, ponieważ jego zakres którym objęte zostały postanowienia z [...] marca 2011 r. i [...] czerwca 2010 r. w całości wykraczał w sposób wyraźny ponad żądanie Skarżącej zawarte w jej pisemnej skardze. W sposób rażący doszło do naruszenia zakazu reformationis in peius, będącego podstawową gwarancją procesową prawa do obrony strony i którego naruszenie stanowi rażące naruszenie prawa (art. 234 op; B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki "Ordynacja podatkowa. Komentarz" UNIMEX 2011 s. 951 uw. 1, s. 953 uw. 5; J. Brolik "Administracyjna samokontrola decyzji podatkowych zaskarżonych do NSA" UNIMEX 2001 s. 21). Dyrektor Izby Celnej nie uwzględnił w ten sposób skargi w całości (wyrok NSA z 11.9.2007 r., I OSK 1899/06, Lex 496314; wyrok WSA w Łodzi z 29.9.2008 r., II SA/Łd 298/08, Lex 522639; wyrok WSA w Gliwicach z 07.11.2007 r., IV SA/Gl 324/07, baza orzeczeń NSA). Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 54 § 3 ppsa w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 i art. 234 op stwierdził nieważność postanowienia z 28 listopada 2011 r. (pkt 1 sentencji wyroku). W dalszej kolejności Sąd miał na względzie, że w sprawie znajdowały zastosowanie przepisy ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Zgodnie z art. 129 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy o grach hazardowych, działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Moc obowiązującą w zakresie orzekania przez organy obu instancji zachowało również rozporządzenie z 2003 r., zgodnie z art. 144 ustawy o grach hazardowych. Zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych lub gier na automatach, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b, udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych (art. 24 ust. 1 ustawy grach i zakładach). Według rozwiązań zawartych w art. 24 ust. 1b ustawy, zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności m.in. w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, urządzanych na obszarze właściwości miejscowej jednego Dyrektora Izby Celnej udziela Dyrektor Izby Celnej, na którego obszarze właściwości miejscowej są urządzane i prowadzone takie gry. Natomiast szczegółowe warunki dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier oraz warunki przyznawania uprawnień określonym podmiotom do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania takich automatów lub urządzeń reguluje rozporządzenie z 2003 r., na co wskazuje przepis § 1 pkt 2. Zgodnie z przepisami rozporządzenia warunkiem dopuszczenia automatu do gier do użytkowania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest rejestracja takiego automatu. Poprzedza ją badanie techniczne automatu, zakończone wydaniem stosownej opinii technicznej przez uprawnioną jednostkę badającą. Następnie zakłada się plomby. Po uzyskaniu opinii technicznej wyznaczony naczelnik urzędu celnego dokonuje na wniosku poświadczenia rejestracji danego automatu (§ 7-10 rozporządzenia z 2003 r.). Poświadczenie rejestracji stwierdza uprawnienie określonego podmiotu posiadającego zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania automatu lub urządzenia do gier (§ 10 ust. 2 rozporządzenia z 2003 r.). Stosownie do treści § 10 ust. 3 rozporządzenia z 2003 r., poświadczenia rejestracji automatu dokonuje się na okres 6 lat, z zastrzeżeniem m.in. ust. 4 pkt 1, który stanowi, ze poświadczenie rejestracji traci moc wraz z wygaśnięciem zezwolenia, o którym mowa w art. 24 ust. 1, 1a i 1b ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Z treści art. 15b ust. 4 ustawy o grach i zakładach wynika, że automaty i urządzenia do gier mogą być eksploatowane i użytkowane przez podmioty posiadające zezwolenie na prowadzenie działalności w tym przedmiocie, a rozporządzenie stanowi, że poświadczenie rejestracji jest warunkiem wprowadzenia automatu do gier do eksploatacji i użytkowania. Wobec powyższego podmiot prowadzący m. in. gry na automatach eksploatuje i użytkuje automaty i urządzenia do gier, w ilości zgodnej z warunkami określonymi w zezwoleniu na prowadzenie tej działalności. Przepisy rozporządzenia z 2003 r. dokładnie regulują także zagadnienie przemieszczania automatu z miejsca dotychczasowej eksploatacji do nowego miejsca jego użytkowania przy zachowaniu odpowiednich warunków (§ 14 ust. 3 rozporządzenia z 2003 r.). Podmiot użytkujący automat jest zobowiązany, co najmniej na 7 dni przed zmianą miejsca, punktu, ośrodka eksploatacji automatu lub urządzenia do gier powiadomić wyznaczonego naczelnika urzędu celnego właściwego według miejsca dotychczasowej oraz przyszłej eksploatacji automatu o zamiarze przemieszczenia, z podaniem dokładnej daty przemieszczenia, adresu miejsca, punktu ośrodka dotychczasowej eksploatacji oraz adresu miejsca, punktu, ośrodka przyszłej eksploatacji. Na właściwym formularzu podmiot zobowiązany jest nadto, do podana daty wydania i numeru zezwolenia, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 1a ustawy o grach i zakładach (rubryka 36 i 37 druku GL-2). Zatem przy przemieszczeniu automatu z obszaru właściwości jednego dyrektora izby celnej na obszar właściwości innego dyrektora izby w zgłoszeniu przemieszczenia umieszcza się oznaczenie zezwolenia wydanego dla danego podmiotu na urządzenie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych na obszarze przyszłej eksploatacji automatu. Oznacza to, że automaty mogą być przemieszczane w ramach różnych zezwoleń udzielonych danemu podmiotowi na prowadzenie działalności na obszarach właściwości różnych dyrektorów izb celnych, ponieważ poświadczenie rejestracji stwierdza jedynie uprawnienie określonego podmiotu do wprowadzenia danego automatu lub urządzenia do gier do eksploatacji i użytkowania. Jeżeli określony podmiot posiada zezwolenie na prowadzenie gier na obszarze właściwości innego Dyrektora Izby Celnej, to nie ma przeszkód do przemieszczenia tego automatu, ponieważ możliwość przemieszczenia automatu związana jest z konkretnym podmiotem, a nie z miejscem prowadzenia gier. Z treści § 10 ust. 1 i 4 rozporządzenia z 2003 r. nie można wyciągać wniosku, że wygaśnięcie zezwolenia na prowadzenie działalności stanowiącego podstawę uzyskania poświadczenia rejestracji automatycznie oznacza wygaśnięcie tego poświadczenia rejestracji automatu aktualnie użytkowanego na podstawie innego - nadal ważnego - zezwolenia dla tego samego podmiotu na prowadzenie działalności na obszarze właściwości innego Dyrektora Izby Celnej. Tezę powyższą potwierdza także i ta okoliczność, że w druku GL-2, zgodnie z wolą ustawodawcy, wskazać należy datę i numer zezwolenia na prowadzenie działalności, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 1a ustawy o grach i zakładach dla podmiotu, który będzie użytkował dany automat w miejscu przyszłej eksploatacji, a nie zezwolenia pierwotnego, w oparciu o które podmiot uzyskał poświadczenie rejestracji automatu (przykładowo - prawomocne wyroki WSA w: P. z 19.7.2011 r., II SA/Po 176/11; Olsztynie z 28.6.2011, II SA/Ol 193/11; 11.5.2011 r., II SA/Bd 179/11; 31.5.2011, II SA/Bk 157/11 - baza orzeczeń NSA). Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, automat do gier o nr fabrycznym [...] został dopuszczony do eksploatacji na podstawie poświadczenia rejestracji nr [...], wydanego w oparciu o decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...], ważną do dnia [...] maja 2009 r. Automat ten został następnie przemieszczony do salonu gier w B., w którym prowadzona była działalność na podstawie decyzji Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], ważna do dnia [...] marca 2015 r. Kolejne przemieszczenie wskazanego powyżej automatu odbyło się do salonu gier w Toruniu, prowadzonego na podstawie zezwolenia Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], zachowującego ważność do dnia [...] marca 2015 r. Salon gier w P. działa w oparciu o zezwolenie Ministra Finansów z dnia [...] września 2009 r. nr [...], zachowujące ważność do dnia [...] września 2015 r. W odniesieniu natomiast do automatu o nr fabrycznym [...], został on dopuszczony do eksploatacji na podstawie poświadczenia rejestracji nr [...], wydanego w oparciu o decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2003 r., ważną do dnia [...] marca 2010 r. Następnie został on przemieszczony do salonu gier w B., w którym prowadzona była działalność na podstawie decyzji Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], ważna do dnia [...] marca 2015 r. Kolejne przemieszczenie wskazanego powyżej automatu nastąpiło do salonu gier w Toruniu, prowadzonego na podstawie zezwolenia Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], zachowującego swą ważność do dnia [...] maja 2012 r. Następnie Skarżąca zgłosiła zamiar przemieszczenia automatu do salonu gier w P., o którym mowa powyżej. Dalsza eksploatacja opisanych wyżej automatów do gier po ich przemieszczeniu do P. jest możliwa, mimo wygaśnięcia pierwotnych zezwoleń na dopuszczenie ich do eksploatacji. Mając na uwadze powyższe Sąd w punkcie 2 wyroku działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa uchylił postanowienie z dnia [...] marca 2011 r. w części, w której w tiret 2 utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji w części dotyczącej automatów do gier o wysokich wygranych [...] o nr fabrycznych: [...] i [...]. Z tożsamych powodów jak wskazane powyżej Sąd w 3 punkcie wyroku działając na podstawie art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa uchylił postanowienie z [...] czerwca 2010 r. w części, w której odmówiono zatwierdzenia przedłożonych zmian do akt weryfikacyjnych w zakresie włączenia do eksploatacji automatów do gier o wysokich wygranych [...] o nr fabrycznych [...] oraz [...]. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ I instancji winien uwzględnić ocenę prawną znajdujących w sprawie zastosowanie przepisów dokonaną w niniejszym uzasadnieniu. Przy ponownym badaniu okoliczności sprawy organ I instancji winien nadto zgromadzić, a następnie ocenić dokumenty dotyczące wszystkich przemieszczeń dotyczących automatów do gier o nr fabrycznych [...] oraz [...]. W 3 punkcie wyroku Sąd działając na podstawie art. 200 ppsa zasądził od Dyrektora Izby Celnej w P. na rzecz Skarżącej kwotę 357,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Złożyły się na nią: 100,00 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego, którego wysokość została określona w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193), 240 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, którego wysokość została ustalona w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.) oraz 17,00 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.