II OZ 74/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Po 1034/11 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. D. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2011 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Po 1034/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przywrócił skarżącej A. D. termin do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2012 r., Sąd oddalił skargę A. D. i M. D. na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono skarżącej A. D. – na jej wniosek złożony w ustawowym terminie – skutecznie w dniu 24 kwietnia 2012 r. Z akt sprawy wynika, iż termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał skarżącej z dniem 24 maja 2012 r. Skarżąca w terminie tym złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2012 r. ustanowiono dla skarżącej adwokata z urzędu i następnie zwrócono się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Poznaniu o wyznaczenie dla A. D. adwokata, będącego jej pełnomocnikiem z urzędu. Adwokat w osobie R. R. został wskazany przez Radę pismem z dnia 13 czerwca 2012 r. Pismem z dnia 18 czerwca 2012 r. Sąd dokonał stosownego zawiadomienia dla pełnomocnika skarżącej, powiadamiając go jednocześnie o stanie sprawy. Zawiadomienie powyższe zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi w dniu 21 czerwca 2012 r. W dniu 20 lipca 2012 r. (data nadania na poczcie) złożona została skarga kasacyjna, następnie odrzucona przez Sąd prawomocnym postanowieniem z dnia 30 lipca 2012 r. W dniu 18 sierpnia 2012 r. (data nadania na poczcie) pełnomocnik skarżącej A. D. złożył wniosek o wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną. Sąd I instancji przywracając skarżącej termin do wniesienia skargi kasacyjnej wskazał, że z przytoczonych powyżej okoliczności wynika, iż uchybienie przez skarżącą terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez jej winy, spełnione zostały więc przesłanki określone w art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 271, dalej jako "p.p.s.a."). Wniosek o przywrócenie terminu złożony został w terminie z art. 87 § 1 wskazanej ustawy, przy czym określając datę ustania przyczyny uchybienia terminu – wobec treści art. 87 § 4 p.p.s.a. – uwzględnić należy konieczność zapoznania się przez pełnomocnika ze sprawą i stanowiskiem reprezentowanej przez niego strony. Określając ten termin Sąd uwzględnił także okoliczność, iż w okresie od 06.08.2012 r. do 19.08.2012 r. pełnomocnik skarżącej był niezdolny do pracy, co udokumentował stosownym zaświadczeniem lekarskim. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli Z. i M. W. reprezentowani przez radcę prawnego. Postanowienie zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania dotyczących przywracania terminu, poprzez błędną ocenę stanu faktycznego, stanowiącego podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i dopuszczenie w sprawie dowodu z akt postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu sygn. akt II SA/Po 51/11. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżąca niewątpliwie przekroczyła termin do złożenia skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie. A Sąd I instancji oparł swoje postanowienie na fakcie, że pełnomocnik skarżącej był niezdolny do pracy w okresie od dnia 6 sierpnia 2012 r. do dnia 19 sierpnia 2012 r. Podniesiono, iż przyjęcie tej okoliczności jako przesądzającej do przywrócenia na rzecz skarżącej terminu do złożenia skargi kasacyjnej jest w sposób oczywisty bezzasadne. Pełnomocnik skarżącej złożył skargę kasacyjną w dniu 20 lipca 2012 r. Wykonał więc swoją pracę na długo przed wystąpieniem swojej niezdolności do pracy w dniu 6 sierpnia 2012 r. Sąd odrzucił skargę, jako złożoną po wymaganym terminie, postanowieniem z dnia 30 lipca 2012 r., a więc również przed wystąpieniem choroby pełnomocnika skarżącej. Ocena okoliczności niezdolności do pracy pełnomocnika skarżącej jako przesądzającej w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia przez skarżącą skargi kasacyjnej jest więc całkowicie błędna i nie może być brana pod uwagę w rozstrzygnięciu. Podniesiono, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy (poprzez ustanowienie adwokata z urzędu) nie przerywa biegu terminów procesowych. Nie ma więc wpływu na upływ terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Podniesiono również, iż istnieją przesłanki aby stwierdzić, że skarżąca była w stanie ponieść koszty ustanowienia osobiście pełnomocnika procesowego i zachować w ten sposób termin do wniesienia w przedmiotowej sprawie skargi kasacyjnej. Niedochowanie terminu było więc zawinione bezpośrednio przez skarżącą. Okoliczność ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy zaskarżenia. Zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Niespornym jest, że przesyłka sądowa zawierająca wyrok Sądu I instancji z dnia 3 kwietnia 2012 r. wraz z uzasadnieniem została doręczona skarżącej w dniu 24 kwietnia 2012 r. Jeżeli zatem stronie skarżącej został doręczony odpis orzeczenia, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi kasacyjnej niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zatem trzydziestodniowy termin do zaskarżenia wyroku upływał w tej sprawie z dniem 24 maja 2012 r. Jak wynika z praktyki orzeczniczej sadów administracyjnych i sądów powszechnych w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu po upływie terminu na wniesienie środka zaskarżenia, pełnomocnik ten wraz z tym środkiem zobowiązany jest złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Przy czym uznaje się, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia ustaje w momencie, gdy pełnomocnik ma pełną możliwość działania w sprawie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OZ 996/09, z 30 września 2009 r., sygn. akt II OZ 809/09, czy z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 763/08). Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Z przywołanego przepisu wynika w jednoznacznie, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku należy liczyć od momentu ustania przyczyny uchybienia terminu, nie zaś od dnia, w którym wnioskodawca (w tym przypadku pełnomocnik skarżącej) dowiedział się o tym, iż terminowi uchybił. Podkreślić należy, iż Sąd I instancji pismem z dnia 18 czerwca 2012 r. poinformował pełnomocnika skarżącej o przebiegu postępowania i terminie doręczenia skarżącej wyroku wraz z uzasadnieniem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy przyjąć, iż przeszkoda w postaci braku profesjonalnego pełnomocnika ustała z dniem, w którym pełnomocnik został powiadomiony, że został w danej sprawie ustanowiony (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 630/11, oraz postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 656/11). Profesjonalny pełnomocnik procesowy strony składając skargę kasacyjną po upływie terminu do jej wniesienia winien był złożyć wraz z nią wniosek o przywrócenie terminu, stosownie go uzasadniając. Nadanie niniejszej sprawie dalszego biegu byłoby więc możliwe jedynie w przypadku pozytywnego rozpoznania przez Sąd takiego wniosku. Natomiast ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej nie złożył jednak wraz ze skargą kasacyjną z dnia 20 lipca 2012 r. wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, a taki wniosek złożył, ale dopiero po wydaniu zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej tj. w dniu 18 sierpnia 2012 r. Wobec powyższego zgodzić się należy z twierdzeniem zawartym w zażaleniu, iż Sąd I instancji wydając zaskarżone postanowienie błędnie wziął pod uwagę okoliczność choroby pełnomocnika jako przesłankę przesądzającą o przywróceniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność ta nie ma znaczenia w sprawie, gdyż pełnomocnik miał pełną możliwość działania w momencie uzyskania informacji ustanowieniu go pełnomocnikiem skarżącej. Twierdzenie to potwierdza złożenie skargi kasacyjnej w dniu 20 lipca 2012 r. W takiej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu był zobowiązany orzec o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Stosownie zaś do art. 252 § 3 p.p.s.a. postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy doręcza się stronie, która złożyła wniosek. Zażalenie na to postanowienie przysługuje wyłącznie wnioskodawcy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie odniósł się do twierdzeń zawartych w zażaleniu co do okoliczności czy skarżąca była w stanie ponieść koszty ustanowienia osobiście pełnomocnika procesowego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.