II FSK 912/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-03-20
Skład orzekający: Jacek Brolik, Tomasz Zborzyński, Nina Półtorak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przychód ze sprzedaży prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z własnością znajdującego się na nim budynku, wykorzystywanych w działalności gospodarczej, ale nieujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, stanowi przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przychód ze sprzedaży prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z własnością znajdującego się na nim budynku, wykorzystywanych w działalności gospodarczej, ale nieujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, nie stanowi przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Kluczowe jest ujęcie składnika majątkowego w ewidencji środków trwałych, a nie samo jego wykorzystywanie w działalności gospodarczej.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni sprzedała prawo wieczystego użytkowania działki gruntu z pawilonem handlowym, które wykorzystywała do prowadzenia działalności gospodarczej, ale nie wpisała do ewidencji środków trwałych ani nie amortyzowała. Dyrektor Izby Skarbowej uznał uzyskany przychód za przychód z działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił tę interpretację, uznając, że brak wpisu do ewidencji wyklucza opodatkowanie jako przychód z działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Finansów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu działającego z upoważnienia Ministra Finansów.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia WSA (del.) Nina Półtorak (sprawozdawca), Protokolant Marta Wyszkowska, po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu działającego z upoważnienia Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 1475/11 w sprawie ze skargi B. M. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 14 czerwca 2011 r. nr ILPB1/415-410/11-2/IM w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu działającego z upoważnienia Ministra Finansów na rzecz B. M. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
I. Stan faktyczny i przebieg sprawy
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 1475/11, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B.M. (wnioskodawczyni) na interpretację indywidualną Ministra Finansów działającego przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu – Biuro Krajowej informacji Podatkowej w Lesznie z dnia 14 czerwca 2011 r., nr ILPB1/415-410/11-2/IM w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, uchylił zaskarżoną interpretację.
Przebieg postępowania przed organami podatkowymi przedstawiony przez WSA we Wrocławiu, był następujący:
W dniu 23 grudnia 2008 r. wnioskodawczyni sprzedała prawo wieczystego użytkowania działki gruntu z prawem własności pawilonu handlowego stanowiącego odrębną własność. Pawilon na nieruchomości został wybudowany przez wnioskodawczynię w 2002 r. z własnych środków. W dniu 30 listopada 2005 r. wnioskodawczyni nabyła dzierżawioną dotąd nieruchomość. Od 10 czerwca 2005 r. do 30 września 2008 r. wnioskodawczyni prowadziła działalność gospodarczą i wykorzystywała dla jej celów przedmiotową nieruchomość, jednakże nie wpisała ww. nieruchomości do ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, ani też nieruchomość ta nie była przedmiotem amortyzacji. W związku z powyższym zadała następujące pytanie: Czy (w opisanym stanie faktycznym) przychód otrzymany przez wnioskodawczynię z tytułu sprzedaży prawa użytkowania wieczystego wraz z własnością budynku, stanowi przychód z działalności gospodarczej?
W wydanej w dniu 14 czerwca 2011 r. interpretacji indywidualnej nr ILPB1/415-410/11-2/IM działający w imieniu Ministra Finansów Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu uznał stanowisko wnioskodawczyni za nieprawidłowe. Organ stwierdził, że zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, ze zm.) zwanej dalej u.p.d.o.f., przychodem z działalności gospodarczej są również przychody z odpłatnego zbycia składników, wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą (...) składników majątku, będących: środkami trwałymi; składnikami majątku, o których mowa w art. 22d ust. 1 z wyłączeniem składników, których wartość początkowa, ustalona zgodnie z art. 22g, nie przekracza 1500 zł; wartościami niematerialnymi i prawnym – ujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w tym także przychody z odpłatnego zbycia składników majątku wymienionych w lit. b), spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego lub udziału w takim prawie ujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 2c ustawy. Organ uznał, że kryterium zaliczenia przychodu ze sprzedaży składnika majątku wykorzystywanego w prowadzonej działalności do przychodów z działalności gospodarczej jest fakt jego wykorzystywania w tej działalności. Wskazując na regulacje z art. 14 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.d.o.f. organ stwierdził, że przychody z odpłatnego zbycia składników majątku, wykorzystywanych w działalności gospodarczej, nie wprowadzonych do ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych (z wyjątkiem nieruchomości mieszkalnych) stanowią przychód z działalności gospodarczej o którym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy.
Na gruncie niniejszej sprawy, przedmiotem zbycia jest prawo użytkowania wieczystego wraz z własnością budynku. Od 10 czerwca 2005 r. do 30 września 2008 r. wnioskodawczyni prowadziła działalność gospodarczą, jednakże nie wpisywała ww. nieruchomości do ewidencji środków trwałych ani też nieruchomość ta nie była przedmiotem amortyzacji. Organ uznał, że skoro wnioskodawczyni wykorzystywała nieruchomość (pawilon handlowy) do prowadzenia działalności gospodarczej, to przychód otrzymany z odpłatnego zbycia składników majątku wykorzystywanych w tej działalności – stanowi przychód z działalności gospodarczej (art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.), o którym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nawet wówczas, gdy nieruchomość ta nie była wprowadzona do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych ani też nie była amortyzowana.
W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawczyni do usunięcia naruszenia prawa, do którego doszło na skutek wydania tej interpretacji, Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji.
2. W skardze wniesionej do WSA we Wrocławiu pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił zaskarżonej interpretacji: naruszenie art. 14a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej O.p.) – poprzez rażące zlekceważenie dorobku orzecznictwa sądowo administracyjnego, w szczególności wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2010 r. (sygn. akt II FSK 1507/08) i brak odniesienia się do zaprezentowanej w nim argumentacji prawnej oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 10 ust. 1 i ust. 2 oraz art.14 ust. 1 i ust. 2 u.p.d.o.f. poprzez ich błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż otrzymany przychód z tytułu sprzedaży prawa użytkowania wieczystego wraz z prawem własności nieruchomości wykorzystywanej jako miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w sytuacji braku wpisania nieruchomości do ewidencji środków trwałych stanowi przychód z działalności gospodarczej, podczas gdy wykładnia wskazanych przepisów prowadzi do wniosku odmiennego, zgodnie ze stanowiskiem przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji. Uzasadniając podniesione w skardze zarzuty, pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej interpretacji i zasądzenie od organu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem podniesione w niej zarzuty materialno-prawne okazały się zasadne.
W uzasadnieniu WSA we Wrocławiu stwierdził, że organ błędnie przyjął, iż przychód, jaki wnioskodawczyni uzyskała ze sprzedaży prawa użytkowania wieczystego wraz z prawem własności pawilonu handlowego – wykorzystywanych w działalności gospodarczej, nie wprowadzonych do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych stanowi przychód z działalności gospodarczej (art. 10 ust. 1 pkt 3), o którym mowa w art. 14 ust.1 u.p.d.o.f. Stosownie do art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f. - za przychód z działalności gospodarczej uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. Zgodnie zaś z art. 14 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, przychodem z działalności gospodarczej są również przychody z odpłatnego zbycia wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą oraz przy prowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej składników majątku będących:
a) środkami trwałymi,
b) składnikami majątku, o których mowa w art. 22d ust. 1, z wyłączeniem składników, których wartość początkowa ustalona zgodnie z art. 22g nie przekracza 1.500 zł,
c) wartościami niematerialnymi i prawnymi
- ujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w tym także przychody z odpłatnego zbycia składników majątku wymienionych w lit. b), spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego lub udziału w takim prawie nieujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, z zastrzeżeniem ust. 2c; przy określaniu wysokości przychodów przepisy ust. 1 i art. 19 stosuje się odpowiednio.
Zdaniem Sądu, użycie w treści tego przepisu partykuły "również" wskazuje jednoznacznie, że chociaż przychód w nim wymieniony jest przychodem z działalności gospodarczej, to jednak jest to przychód innego rodzaju niż określony w art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f. Innymi słowy, przychodem z działalności gospodarczej są nie tylko należności, jakie podatnik uzyskuje w wyniku jej realizowania, ale także to, co uzyska ze sprzedaży składników majątkowych wykorzystywanych w tej działalności. Ustawodawca w art. 14 ust. 2 pkt 1 u.p.d.o.f. określił przy tym, sprzedaż jakich konkretnie składników majątkowych stanowi przychód z działalności gospodarczej, wskazując ich wspólną cechę, a mianowicie ujęcie w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. W przepisie tym ustawodawca wskazał również dodatkowo te składniki majątkowe, których zbycie powoduje powstanie przychodu z działalności gospodarczej nawet wtedy, gdy podatnik nie ujął ich w ewidencji. W ocenie Sądu przepis art. 14 ust. 2 pkt 1 u.p.d.o.f. stanowi kompletną regulację co do przedmiotowego zakresu opodatkowania zbycia składników majątkowych wykorzystywanych w działalności gospodarczej. Jedyną okolicznością, jaką w tej sytuacji należało ustalić było to, czy opisany przez skarżącą przedmiot sprzedaży posiadał cechy określone przez ustawodawcę w art. 14 ust. 2 pkt 1 u.p.d.o.f.
WSA we Wrocławiu podzielił stanowisko i argumentację prezentowaną dotychczas między innymi w wyrokach: NSA z dnia 10 lutego 2010 r. sygn. akt II FSK 1507/08 oraz WSA w Warszawie z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 312/08 i z dnia 17 października 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 709/08, że przyjęcie koncepcji forowanej przez Ministra Finansów, zgodnie z którą - sprzedaż składników majątkowych, nie spełniających warunków z art. 14 ust. 2 pkt 1 u.p.d.o.f., tj. nie ujętych w ewidencji, powoduje powstanie przychodu z działalności gospodarczej na podstawie art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f. - czyniłaby zbędną regulację z art. 14 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy. Wystarczyłby bowiem ogólny zapis, że przychodem jest sprzedaż składników majątkowych wykorzystywanych w działalności gospodarczej. Skoro jednak ustawodawca zdecydował się w omawianym przepisie wymienić konkretne (a nie wszystkie) składniki majątkowe nie ujęte w ewidencji, których sprzedaż generuje przychód z działalności gospodarczej, to uznał najwyraźniej za zasadną rezygnację z opodatkowania jako przychodu z tej działalności, sprzedaży innych tego rodzaju (nie wpisanych do ewidencji) składników majątkowych. Zauważyć przy tym należy, że do treści art. 14 ust. 2 pkt 1 u.p.d.o.f. ustawodawca dostosował definicje dochodu z odpłatnego zbycia składników majątku (art. 24 ust. 2 zdanie drugie). Przychód uzyskany ze sprzedaży jest dochodem tylko wtedy, gdy przedmiotem sprzedaży były składniki wymienione w art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. b) u.p.d.o.f. W pozostałych przypadkach przy naliczeniu dochodu uwzględnia się m.in. odpisy amortyzacyjne dokonane od wartości początkowej określonego składnika.
Opisana przez wnioskodawczynię sprzedaż prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z własnością znajdującego się na nim budynku nie mieści się wśród składników, których sprzedaż podlega opodatkowaniu zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy. Istotne jest bowiem, że wnioskodawczyni nigdy nie wpisała tej nieruchomości do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, ani też nie dokonywała od tego składnika majątkowego odpisów amortyzacyjnych. W tak opisanym stanie faktycznym, Minister Finansów wywiódł opodatkowanie opisanej przez wnioskodawczynię sprzedaży z art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f., posiłkując się przy tym również art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Należy przy tym zgodzić się z poglądem wyrażonym w powołanych wyżej wyrokach, że z punktu widzenia opodatkowania sprzedaży składników majątku wykorzystywanych w działalności gospodarczej, bez znaczenia jest okoliczność, że podatnik nie zrealizował wynikającego z art. 22d ust. 2 u.p.d.o.f. obowiązku wpisania do ewidencji wymienionych w art. 22a-22c środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. W art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawodawca posłużył się zwrotem "ujęte w ewidencji środków trwałych", nie zaś "podlegające wpisaniu do ewidencji środków trwałych". Ponadto, ustawodawca wprawdzie przewidział możliwość opodatkowania przychodu ze zbycia składników majątku nie ujętych w ewidencji, ale tylko niektórych. Należy zatem przyjąć, że ustawodawca za istotny uznał stan faktycznie zaistniały co do wpisania określonych składników do ewidencji, a nie stan przewidziany w przepisach, pożądany (wymagany) zgodnie z przepisami. Ma to swoje uzasadnienie w tym, że nieujęcie w ewidencji środka trwałego (czy też wartości niematerialnej lub prawnej) pociąga za sobą skutki w zakresie kosztów uzyskania przychodów. Od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych pozostawionych poza ewidencją nie można bowiem dokonywać odpisów amortyzacyjnych. Dlatego też brak jest podstaw, aby jako uprzywilejowaną postrzegać sytuację wnioskodawczyni (i innych podatników), którzy po zakończeniu działalności gospodarczej, dokonują sprzedaży składników majątkowych wykorzystywanych w tej działalności nie wpisanych jednak do ewidencji. Fakt nie wpisania środka trwałego do stosownej ewidencji, skutkował już na etapie prowadzenia działalności, niemożnością uwzględnienia odpisów amortyzacyjnych w kosztach uzyskania przychodów, podatnik nie może zatem z tego tytułu ponosić dodatkowych konsekwencji związanych ze sprzedażą tego środka po zakończeniu tej działalności. W świetle powyższych rozważań, pogląd Ministra Finansów, dokonującego spornej interpretacji, uznający, że przychód z tytułu sprzedaży prawa użytkowania wieczystego wraz z własnością budynku wykorzystywanego do prowadzenia działalności gospodarczej, ale nie wpisanego do ewidencji środków trwałych i nie amortyzowanego - stanowi przychód z działalności gospodarczej (art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.do.f.) podlegający opodatkowaniu z uwagi na art. 14 ust. 1 ww. ustawy – uznać należy za błędny. Powyższe wskazuje, że w sprawie brak było podstaw dla uznania, iż uzyskany przez wnioskodawczynię przychód ze sprzedaży nieruchomości stanowił przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Należy zauważyć, że sporna w sprawie nieruchomość nie stanowiła majątku obrotowego, tj. towaru, czy też przeznaczonego do sprzedaży wyrobu gotowego. Tym samym, za zasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez orzekające w sprawie organy przepisów prawa materialnego. We wniosku o interpretację wnioskodawczyni pytała jedynie, czy przychód otrzymany z ww. sprzedaży, stanowi przychód z działalności gospodarczej. W tym zakresie stanowisko wnioskodawczyni wyrażone we wniosku, że nie jest to przychód z działalności gospodarczej - należy uznać za trafne. W świetle powyższego Sąd uznał, że Minister Finansów udzielił skarżącej interpretacji z naruszeniem przepisów art. 14 ust. 1 i art. 14 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. W konsekwencji, na uwzględnienie zasługiwały zarzuty skargi oparte na naruszeniu art. 10 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 14 ust. 1 i ust. 2 u.p.d.o.f., przy czym, naruszenie to jako mające wpływ na ostateczny wynik sprawy, uzasadniało uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej interpretacji na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.). Nie oznacza to jednak, że przychód uzyskany z tej sprzedaży nie podlega opodatkowaniu jako przychód z innego źródła. Odrębną sprawą (nie wynikającą wprost z pytania strony) jest, czy odpłatne zbycie nieruchomości, które następuje przed upływem 5 lat od nabycia i nie jest następstwem wykonywania w tym zakresie działalności gospodarczej – podlega opodatkowaniu jako przychód ze źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Ponieważ jednak skarżąca nie wnioskowała o prawidłowe zaklasyfikowanie ww. przychodu i problem ten nie wynika z pytania strony, to nie podlega ocenie w spornej tu sprawie, bowiem zasada skargowości nakazuje ograniczyć zakres rozstrzygnięcia interpretacyjnego jedynie do przedmiotu sprawy określonego wnioskiem skarżącej. Nie jest natomiast zasadny zarzut naruszenia art. 14a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Jakkolwiek odniesienie się do wskazanego przez skarżącą wyroku pozwoliłoby lepiej zrozumieć stanowisko organu przyjęte w interpretacji, to brak polemiki z argumentacja zawartą w wyrokach zapadłych w innych sprawach, nie stanowi podstawy do uznania tylko z tych względów skuteczności zarzutu o naruszeniu przepisów procesowych w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Ponownie rozpoznając sprawę, działający w imieniu Ministra Finansów Dyrektor Izby Skarbowej winien ponownie rozpatrzyć wniosek strony z uwzględnieniem zawartej w wyroku oceny prawnej, rozważając przy tym możliwość prawidłowego zaklasyfikowania przychodu z objętej wnioskiem sprzedaży nieruchomości i wskazania wynikających z tego skutków podatkowych.
4. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Minister Finansów zarzucił zaskarżonemu wyrokowi WSA we Wrocławiu naruszenie art. 14 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przychód uzyskany z tytułu zbycia prawa wieczystego użytkowania gruntu wraz z prawem własności budynku niemieszkalnego znajdującego się na tym gruncie, wykorzystywanych w prowadzonej działalności gospodarczej, jednak nie wpisanych do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych nie stanowi przychodu, o którym mowa w tym przepisie, tj. przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej.
II. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie była zasadna.
5. Należy przede wszystkim wskazać, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku powołał się na wcześniejsze orzecznictwo sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2010 r., II FSK 1507/08, wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 czerwca 2008 r., III SA/Wa 312/08), z którego wynika, że
przychód uzyskany z tytułu zbycia prawa wieczystego użytkowania gruntu wraz z prawem własności budynku znajdującego się na tym gruncie, wykorzystywanych w prowadzonej działalności gospodarczej, jednak nie wpisanych do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, nie stanowi przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej. W orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiał się również odmienny pogląd polegający na uznaniu, że brak formalnego ujęcia nieruchomości (lub jej części lub udziału w nieruchomości) w ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, jest bez znaczenia dla zaliczenia przychodów ze sprzedaży nieruchomości do przychodów z działalności gospodarczej (zob. np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 października 2012 r., I SA/Wr 937/12, wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2011 r., II FSK 1617/09).
W związku z tą rozbieżnością do Naczelnego Sądu Administracyjnego został skierowany wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich o podjęcie uchwały wyjaśniającej. W uchwale z dnia 17 lutego 2014 r., II FPS 8/13, NSA uznał, że "W stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2004 r. nie stanowi przychodu z działalności gospodarczej w rozumieniu art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.), odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą, które nie były ujęte w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, a które nie stanowią składników majątku wskazanych w art. 14 ust. 2c tej ustawy".
W uzasadnieniu tej uchwały NSA podkreślił przede wszystkim, że z treści art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. "a" u.p.d.o.f., wynika, iż ustawodawca w sposób jednoznaczny wskazuje, że niezbędne jest spełnienie łącznie dwóch przesłanek do uznania przychodu ze sprzedaży za przychód z działalności gospodarczej: 1) sprzedaż musi dotyczyć środka trwałego (przesłanka pierwsza), 2) ujętego w ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych (przesłanka druga). Zdaniem NSA, obowiązek ewidencjonowania środków trwałych wywodzony z art. 22d ust. 2 u.p.d.o.f., nie jest argumentem wystarczającym do obalenia wyników wykładni językowej. W przypadku niektórych kategorii wydatków, ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie reguł, które uniemożliwiają podatnikom rozpoznanie kosztów uzyskania przychodów już w momencie ich poniesienia.
NSA wskazał ponadto na systematykę źródeł przychodów z art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f., w którym odrębnie wymieniono w pkt 3) pozarolniczą działalność gospodarczą oraz w pkt 8) odpłatne zbycie: nieruchomości (lit. a), określonych ograniczonych praw rzeczowych (lit. b), prawa wieczystego użytkowania (lit. c) i innych rzeczy (lit. d) – jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. "a-c" - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy - przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany. Zatem, zdaniem NSA, sam ustawodawca wskazuje, że odpłatne zbycie rzeczy i określonych praw może następować w ramach działalności gospodarczej lub poza nią. Szczegółowego zaś wskazania, co jest przychodem z wykonywania działalności gospodarczej dokonuje legislator podatkowy w art. 14 u.p.d.o.f.
6. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę podziela stanowisko zawarte w powołanej uchwale, a więc uznaje, że interpretacja przepisów art. 14 u.p.d.o.f. dokonana w niniejszej sprawie przez Sąd pierwszej instancji, była prawidłowa.
Nie można wobec tego zgodzić się z zarzutami skargi kasacyjnej, że w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji naruszył art. 14 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię. Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że przychodem z działalności gospodarczej są nie tylko należności, jakie podatnik uzyskuje w wyniku jej realizowania, ale także to, co uzyska ze sprzedaży składników majątkowych wykorzystywanych w tej działalności. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że ustawodawca w art. 14 ust. 2 pkt 1 u.p.d.o.f. określił przy tym, sprzedaż jakich konkretnie składników majątkowych stanowi przychód z działalności gospodarczej, wskazując ich wspólną cechę, a mianowicie ujęcie w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. W konsekwencji, przychód uzyskany z odpłatnego zbycia użytkowania wieczystego nieruchomości wykorzystywanej na potrzeby działalności gospodarczej, ale nieujętej w ewidencji środków trwałych, nie stanowi przychodu z działalności gospodarczej w rozumieniu art. 14 u.p.d.o.f.
7. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił. O kosztach NSA orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a., w związku z w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 490).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło