II GSK 1445/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędziowie Gabriela Jyż (spr.) NSA Maria Myślińska Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ł. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 sierpnia 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 856/10 w sprawie ze skargi Ł. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zwrotu jednorazowo przyznanych środków z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 856/10, oddalił skargę Ł. K. (dalej: skarżący) na decyzje Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. orzekającą o odmowie umorzenia skarżącemu kwoty 12.600 zł wraz z odsetkami, stanowiącymi należności z tytułu zwrotu jednorazowo przyznanych środków z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: [...] maja 2006 r. Starosta [...] i Ł. K. zawarli umowę, na mocy której Ł. K. otrzymał z Funduszu Pracy środki w kwocie 12.600 zł na podjęcie działalności gospodarczej pod nazwą "U.". W związku z nie wywiązaniem się z warunków umowy, prawomocnym wyrokiem z dnia 22 listopada 2006 r. Sąd Rejonowy w S. zasądził na rzecz Powiatu [...] od skarżącego oraz poręczyciela W. K. solidarnie kwotę 12.600 zł wraz z ustawowymi odsetkami. 21 lutego 2007 r. skarżący zwrócił się do Starosty [...] z wnioskiem o umorzenie należności, natomiast [...] maja 2007 r. wniósł o rozważenie możliwości rozłożenia ww. kwoty na raty i umorzenie odsetek. Decyzją z [...] czerwca 2007 r. Starosta [...] orzekł o rozłożeniu skarżącemu kwoty 12.600 zł na raty oraz wskazał, że odsetki od kwoty zadłużenia zostaną umorzone po spłaceniu ostatniej raty. Po rozpatrzeniu odwołania strony Wojewoda [...] decyzja z [...] lipca 2007 r. utrzymał w mocy ww. decyzję pierwszo instancyjną z [...] czerwca 2007 r. Orzekający na skutek wniesienia przez skarżącego skargi WSA wyrokiem z 23 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 527/09 uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...]. W ocenie Sądu I instancji orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest treść żądania strony, tj. czy wnosi ona o umorzenie należności czy też o rozłożenie jej na raty. Starosta [...] ponownie prowadząc postępowanie wezwał skarżącego do jednoznacznego określenia przedmiotu żądania. W odpowiedzi wnioskodawca oświadczył, że żąda umorzenia całości kwoty 12.600 zł wraz z odsetkami. [...] grudnia 2009 r. Starosta [...] wydał decyzję o odmowie umorzenia wnioskodawcy kwoty 12.600 zł wraz z należnymi odsetkami. W jej uzasadnieniu przytoczył treść art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j.: Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm., dalej: ustawa o promocji zatrudnienia) zawierającego przesłanki zastosowania ulgi w spłacie przyznanych wnioskodawcy środków. Stwierdził, że w przedmiotowej sprawie konieczne było ustalenie stanu rodzinnego i majątkowego strony pod kątem spełnienia przesłanki określonej w art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, zgodnie z którym ulga w spłacie może być przyznana jeżeli dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania. Mając na uwadze treść powołanego przepisu organ I instancji wskazał stan rodzinny i majątkowy skarżącego. Starosta [...] uznał, że całkowite umorzenie należności byłoby dla zobowiązanego zbyt daleko idącą ulgą, gdyż jego sytuacja materialna nie odbiega od przeciętnej i pozwala na spłatę tej należności. Organ I instancji podniósł ponadto, iż Powiatowa Rada Zatrudnienia wyraziła negatywną opinię w sprawie umorzenia ww. należności. Podkreślił także, iż przy podejmowaniu decyzji w przedmiotowej sprawie należało mieć na uwadze nie tylko interes dłużnika lecz również interes wierzyciela, którym jest Skarb Państwa. Od powyższej decyzji pełnomocnik Ł. K. złożył odwołanie zarzucając organowi I instancji naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, pozbawienie zobowiązanego możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych przepisami prawa oraz przerzucenie na niego konsekwencji wadliwego działania organu. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda [...] [...] lutego 2010 r. wydał decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...] z [...] grudnia 2009 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołując się na dowody zgromadzone w toku postępowania podzielił stanowisko organu I instancji, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia pozwalających na przyjęcie, że należności są nieściągalne. W wywiedzionej skardze do WSA skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu organów administracyjnych oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną wskazał, iż przedmiotem skargi jest jednak decyzja o odmowie umorzenia należności z tytułu zwrotu jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej. W przedmiotowej sprawie o obowiązku zwrotu środków przyznanych skarżącemu z Funduszu Pracy orzekł prawomocnym wyrokiem z dnia 22 listopada 2006 r. Sąd Rejonowy w S. W tym miejscu WSA wskazał, iż samo spełnienie przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 pkt 1 - 4 ustawy o promocji zatrudnienia nie zobowiązuje organu do umorzenia należności z tytułu zwrotu jednorazowo przyznanych środków. W przypadku nie wystąpienia żadnej z powołanych przesłanek organ pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie zatem orzekające organy prawidłowo wskazały, że sytuacja rodzinna i finansowa skarżącego nie daje podstaw do wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zwrotu jednorazowo przyznanych środków z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej. Skarżący prowadzi bowiem działalność gospodarczą, z której uzyskuje stały dochód, który za dziesięć miesięcy 2009 r. wyniósł średnio 1587 zł netto. Jego małżonka jest zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy i z tego tytułu również uzyskuje dochody, których jednak skarżący nie ujawnił. Ponadto skarżący jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego o wartości około 130.000 zł oraz dwóch samochodów osobowych o łącznej wartości około 15.000 zł. W skardze podniesiono także, że dokonując powyższych ustaleń orzekające w sprawie organy całkowicie pominęły sytuację finansową skarżącego z daty wydania przez Starostę [...] decyzji z [...] czerwca 2007 r. Odnosząc się do tego zarzutu WSA podkreślił, że organy wbrew twierdzeniom skarżącego zobowiązane były do ustalenia i oceny jego aktualnej sytuacji materialnej. Dodatkowo przypomnieć trzeba, że ww. decyzja z [...] czerwca 2007 r. o rozłożeniu należności na raty, jak i utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody [...] z [...] lipca 2007 r. zostały prawomocnie uchylone wyrokiem WSA z dnia 23 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 527/09. Okoliczności dotyczące sytuacji finansowej skarżącego ustalone w tamtym postępowaniu nie mogły więc mieć decydującego wpływu na rozstrzygnięcie kontrolowane przez Sąd w niniejszym postępowaniu. Na uwzględnienie nie zasługiwał również zdaniem Sądu I instancji zarzut naruszenia przepisów art. 7, 8, i 77 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) W uzasadnieniu decyzji Starosty [...] dokonano bowiem analizy sytuacji materialnej skarżącego w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy. Natomiast w uzasadnieniu decyzji Wojewody [...] – pomimo, iż nie powtórzono omówienia zebranych w sprawie dowodów – wskazano powody zaaprobowania ustaleń dokonanych przez organ I instancji oraz położono nacisk na ochronę interesu Skarbu Państwa w gospodarowaniu środkami Funduszu Pracy. Takie działanie organu odwoławczego nie narusza zaś w ocenie Sądu zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Sąd I instancji zaznaczył, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie należności. Zobowiązany może również wystąpić do organu o rozłożenie tej należności na raty. Działając w imieniu skarżącego pełnomocnik na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zaskarżył w całości wyrok WSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., wnosząc o uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skarżonemu orzeczeniu zarzucił: - obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez jego wadliwą wykładnię skutkującą nieuzasadnionym przyjęciem, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wskazane w tym przepisie, stanowiące podstawę umorzenie należności o której mowa przepisie, - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez WSA skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 76 ust 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, uzasadniającym jej uchylenie ze względu na istotne naruszenie przepisów postępowania, w szczególności polegające na błędnym ustaleniu przez organ stanu faktycznego w sprawie, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Wojewoda [...] nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć. Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. W zarzutach dotyczących naruszenia przepisów postępowania analizowanej skargi kasacyjnej, strona skarżąca zarzuciła naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez WSA skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 76 ust 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, który to przepis o charakterze materialnym pełnomocnik skarżącego także wskazał jako naruszony przez Sąd pierwszej instancji, a to poprzez jego wadliwą wykładnię skutkującą nieuzasadnionym przyjęciem, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wskazane w tym przepisie, stanowiące podstawę umorzenie należności, o której mowa w tym przepisie. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego żadne z tych naruszeń w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia stanowi, że starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości lub w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 2) "dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania". A zatem starosta w stosunku do osoby, która otrzymała z Funduszu Pracy jednorazowe środki na podjęcie działalności gospodarczej może, ale nie musi zastosować instrumenty prawne wskazane w art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy o promocji zatrudnienia, o ile istnieje dla tejże osoby obowiązek zwrotu otrzymanych środków. Obowiązek ten powstaje wtedy, gdy osoba ta prowadziła działalność gospodarczą przez okres krótszy niż 12 miesięcy albo gdy naruszyła inne warunki umowy dotyczące przyznanych jej środków. W niniejszej sprawie o obowiązku zwrotu przyznanych skarżącemu środków z Funduszu Pracy orzekł prawomocnym wyrokiem z dnia 22 listopada 2006 r. Sąd Rejonowy w S. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym decyzje wydawane na podstawie art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia "należą do instytucji uznania administracyjnego, charakteryzującego się tym, iż po ustaleniu przez organ spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek normatywnych warunkujących wydanie decyzji, po stronie organu administracji brak jest obowiązku orzeczenia zgodnie z wnioskiem. Występuje natomiast możliwość wyboru konsekwencji stosowanej przezeń normy prawnej. W przypadku uznania administracyjnego decyzja zgodna z prawem powinna być poprzedzona rzetelnym przeprowadzeniem postępowania dowodowego, poprawną oceną zgromadzonych dowodów oraz wyjaśnieniem powodów podjętego rozstrzygnięcia. Wyposażenie organu w luz decyzyjny oznacza, iż Sąd administracyjny , badając zgodność z prawem, nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego." (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 579/06, LEX nr 341251; por. też: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Go 734/10, LEX nr 753141; wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 października 2007 r., sygn. akt III SA/Lu 320/07, LEX nr 492290). Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyroku podkreślił, iż w przypadku uznania administracyjnego decyzja powinna zawierać ocenę sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego odnoszącą się do chwili rozstrzygania wniosku o umorzenie. W analizowanej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonując kontroli zaskarżonej decyzji odwoławczej i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej zasadnie uznał, iż organy obu instancji prawidłowo wskazały, że sytuacja rodzinna, finansowa i zdrowotna skarżącego w chwili rozstrzygania wniosku o umorzenie nie daje podstaw do wydania decyzji pozytywnej w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zwrotu jednorazowo przyznanych środków z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej. Skarżący prowadzi bowiem działalność gospodarczą polegająca na prowadzeniu [...], z której uzyskuje stały dochód, który za dziesięć miesięcy 2009 r. wyniósł średnio 1587 zł netto. Jego małżonka jest zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy i z tego tytułu również uzyskuje dochody, których jednak skarżący nie ujawnił. Organy wskazały, iż zarobki te wynoszą nie mniej niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, tj. 1276 zł brutto. Skarżący prowadzi wspólnie z żoną gospodarstwo domowe, wspólnie też wychowują dziecko. Skarżący nie jest wyłącznie obciążony obowiązkiem dostarczania środków na utrzymanie syna, gdyż środki na utrzymanie dziecka dostarcza także jego matka. Ponadto skarżący jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego o wartości około 130.000 zł oraz dwóch samochodów osobowych o łącznej wartości około 15.000 zł. (cyt. s. 9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Skarżący oprócz wydatków związanych z prowadzona działalnością gospodarczą, będących kosztami uzyskania przychodu (w tym związanych ze spłatą kredytów firmowych – inwestycyjnego i odnawialnego), ponosi zwykłe koszty związane z utrzymaniem siebie i swojej rodziny (wydatki na żywność, środki higieny, opłaty za mieszkanie). Sytuacja materialna skarżącego nie jest wprawdzie bardzo dobra, ale należy ją, zdaniem organów administracji, zaliczyć do przeciętnych. Organ I instancji doszedł do wniosku, iż: "W sytuacji w jakiej obecnie znajduje się Pan Ł. K. uznano, że całkowite umorzenie należności byłoby zbyt daleko idącą formą ulgi w spłacie tej należności. Należy bowiem mieć na uwadze także interes wierzyciela, którym jest Skarb Państwa, a nie wyłącznie dłużnika. Przy gospodarowaniu środkami publicznymi, umarzanie należności może być zastosowane w sytuacji całkowicie szczególnej." Słusznie Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż okoliczności dotyczące sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego winny być ustalone na chwilę rozstrzygania wniosku o umorzenie postępowania, a nie jak chciał skarżący z daty wydania przez Starostę [...] decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r. (o rozłożeniu należności na raty), która wraz z decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymująca ją w mocy, została uchylona prawomocnym wyrokiem WSA w W. z dnia [...] czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 527/09. Zatem prawidłowo Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku uznał, iż organy obu instancji w tej sprawie nie naruszyły art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a., rzetelnie przeprowadziły postępowanie dowodowe, a skarżący nie wskazał żadnego dowodu, którego przeprowadzenia organy w tej sprawie mu odmówiły. Nie zmienia tej oceny fakt, iż w decyzji odwoławczej nie powtórzono omówienia zebranych w sprawie dowodów, ponieważ, jak słusznie uznał WSA, "wskazano powody zaaprobowania ustaleń dokonanych przez organ I instancji oraz położono nacisk na ochronę interesu Skarbu Państwa w gospodarowaniu środkami Funduszu Pracy." (s. 9 uzasadnienia wyroku). Dokonując oceny zastosowania w sprawie powołanych wyżej przepisów prawa, Sąd pierwszej instancji nie popełnił żadnego uchybienia. Prawidłowo zakwalifikował zaskarżoną decyzję jako wydaną w warunkach uznania administracyjnego oraz uznał, że organy orzekające w sprawie nie przekroczyły jego granic. Podnosząc w sprawie okoliczności dotyczące dłużnika, strona skarżąca absolutnie pominęła interesy wierzyciela, jakim jest Skarb Państwa, zobowiązany do odzyskania utraconych środków publicznych. Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie uchybił art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i lit a) p.p.s.a., ponieważ zasadnie uznał, iż w tej sprawie organy administracji nie uchybiły żadnym przepisom procesowym w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy, nie naruszyły także przepisów prawa materialnego, tj. art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, poprzez jego wadliwą wykładnię, ponieważ prawidłowo zbadały wystąpienie przesłanki unormowanej w tym przepisie, dochodząc do słusznego wniosku, iż w tej sprawie aktualnie nie występuje niebezpieczeństwo, że dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania. Sąd pierwszej instancji wskazał jednocześnie, że: "każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawa do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie należności, bowiem odmowa jej umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i zobowiązany do zwrotu należności może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo należność ta istnieje..." (s. 9 zaskarżonego wyroku). A zatem w konsekwencji Sąd pierwszej instancji w tej sprawie nie naruszyły również art. 151 p.p.s.a., zasadnie oddalając skargę w oparciu o tenże przepis. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.