I OSK 1267/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-04-12
Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Janina Antosiewicz, Anna Lech
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Straży Granicznej nabywający lokal mieszkalny w drodze współwłasności z osobą niebędącą członkiem rodziny ma prawo do przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej?Ratio decidendi
Pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego przysługuje funkcjonariuszowi Straży Granicznej w służbie stałej, który ma niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe, niezależnie od tego, czy nabył lokal w drodze współwłasności z osobą niebędącą członkiem rodziny. Przepis art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej nie ogranicza przyznania pomocy do nabycia lokalu na wyłączną własność funkcjonariusza. W sytuacji, gdy wniosek o pomoc składa więcej niż jeden funkcjonariusz współwłaściciel, pomoc może być przyznana tylko jednemu z nich, a organy powinny prowadzić jedno postępowanie administracyjne wobec obu wniosków.Stan faktyczny
Funkcjonariuszka Straży Granicznej J. B. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, który nabyła w drodze współwłasności z T. M., również funkcjonariuszem Straży Granicznej, lecz nie będącym członkiem rodziny. Organy odmówiły przyznania pomocy finansowej, uznając, że przepisy nie przewidują pomocy na lokal będący przedmiotem współwłasności z osobą niebędącą członkiem rodziny. J. B. zaskarżyła decyzję do WSA, który uchylił decyzję organów, a następnie Komendant Główny Straży Granicznej wniósł skargę kasacyjną do NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną Komendanta Głównego Straży Granicznej; odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżącej.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie NSA Janina Antosiewicz (spr.) NSA Anna Lech Protokolant asystent sędziego Katarzyna Myślińska po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Straży Granicznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 2474/11 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego 1/ oddala skargę kasacyjną; 2/ odstępuje od zasądzenia od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz J. B. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości
Wyrokiem z dnia 17 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2474/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J. B., uchylił decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] oraz decyzję organu I instancji wydane w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
Komendant Nadwiślańskiego Oddziału Straży Granicznej decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r., działając na podstawie art. 98 ust. 1 i art. 101 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 ze zm.), w związku z § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2008 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 96, poz. 617), odmówił J. B. przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego nr [...], położonego przy ul. [...] w M. W uzasadnieniu organ wskazał, iż do wniosku został dołączony akt notarialny, Repertorium A nr 3956/2011, z dnia 2 marca 2011 r., na podstawie którego nabyła wskazany wyżej lokal mieszkalny na zasadach współwłasności. Organ uznał, iż funkcjonariusz nabył tylko część mieszkania, a przepisy nie przewidują przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego będącego przedmiotem współwłasności.
Komendant Główny Straży Granicznej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., po rozpoznaniu odwołania J. B., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu J. B. nabyła jedynie część lokalu i bez zniesienia współwłasności nie można mówić o tym, że uzyskane przez nią prawo jest formą realizacji prawa do lokalu mieszkalnego uzasadniającą przyznanie pomocy finansowej. Tylko uzyskanie lokalu, do którego prawo będą mieć wyłącznie członkowie rodziny funkcjonariusza, wskazani w art. 93 ustawy o Straży Granicznej, daje prawo do przyznania pomocy finansowej. W omawianym przypadku, współwłaściciel lokalu mieszkalnego nie jest członkiem rodziny w rozumieniu art. 93 ustawy o Straży Granicznej, nie ma przy tym znaczenia prawnego okoliczność, że jest funkcjonariuszem Straży Granicznej.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przewidzianych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 38 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, przez przyjęcie, że współwłasność ½ nieruchomości nie uprawnia do uzyskania pomocy finansowej na zakup nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku uchylającym zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą wskazał, że gramatyczna wykładnia art. 92 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej w związku z art. 98 ust. 1 tej ustawy wskazuje, że przysługujące funkcjonariuszowi prawo do lokalu mieszkalnego jest realizowane w pierwszej kolejności poprzez przydzielenie lokalu, a dopiero gdy przydziału nie dokonano funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje pomoc finansowa. Pomoc finansowa, o której mowa art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, jest zatem konsekwencją niezrealizowania uprawnienia funkcjonariusza, który ma prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego określonego w art. 94 ustawy. Treść przepisu art. 98 ust. 1 ustawy, według której przedmiotowa pomoc finansowa przysługuje funkcjonariuszowi, w sytuacji określonej tą normą prawną, na uzyskanie spółdzielczego lokalu mieszkalnego, lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu jednorodzinnego, wyraźnie wskazuje, że chodzi tu o pomoc, która ma umożliwić uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego. Z literalnego brzmienia powołanego przepisu wynika, że uprawniony do pomocy jest wyłącznie funkcjonariusz w służbie stałej. To on jest podmiotem uprawnień wynikających z wyżej wskazanych przepisów prawa, natomiast wskazani w art. 93 ustawy członkowie rodziny funkcjonariusza uwzględniani są tylko przy przydziale lokalu jak też wysokości równoważnika lub pomocy finansowej.
Zarówno przepisy ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej jak i przepisy rozporządzenia Ministra Spraw wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2008 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariusza Straży Granicznej nie ograniczają przyznania pomocy finansowej do nabycia lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość na wyłączną własność uprawnionego, to jest funkcjonariusza w służbie stałej. Istotny jest cel powołanych uregulowań prawnych dotyczących pomocy finansowej, polegający na przeznaczeniu przez uprawnionego funkcjonariusza uzyskanych środków na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, a w razie posiadania rodziny, także potrzeb członków rodziny wymienionych w art. 93 ustawy Straży Granicznej. Takie zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych może nastąpić również poprzez uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość także na współwłasność z inną osobą.
W ocenie Sądu, nabycie przez J. B. lokalu mieszkalnego na współwłasność z T. M. nie będącym członkiem rodziny (art. 93 ustawy) nie pozbawia skarżącej, będącej funkcjonariuszem w służbie stałej, który nie ma zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, prawa do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, o jakiej mowa w art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. Przedmiotowa pomoc finansowa, jak słusznie podniosła skarżąca, ma charakter podmiotowy, rozumiany jako uprawnienie funkcjonariusza w służbie stałej, spełniającego poza tym określone ustawą o Straży Granicznej przesłanki. Wbrew stanowisku organu nie jest ona natomiast związana z lokalem mieszkalnym, by można było nadać jej charakter przedmiotowy. Dodatkowo Sąd wskazał, iż po skorzystaniu z pomocy finansowej, o której mowa w art. 98 ustawy o Straży Granicznej, funkcjonariusz, zgodnie z przepisem art. 99 pkt 1 powołanej ustawy, zostanie wyeliminowany z kręgu osób, którym mogłoby przysługiwać prawo do przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej. Zatem właśnie poprzez pomoc finansową zostanie zrealizowany cel przepisów rozdziału 12 ustawy o Straży Granicznej, czyli zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych skarżącej. Zdaniem Sądu, w konsekwencji zarówno zaskarżoną decyzję, jak też utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, jako wydane w oparciu o błędną wykładnię przepisu art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, należało wyeliminować z obrotu prawnego.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Komendant Główny Straży Granicznej, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
- na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego tj. art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej w związku z art. 92 ust. 1 ustawy i § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2008 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej przez błędną wykładnię i nieprawidłową ocenę zastosowania wskazanych przepisów przez organy Straży Granicznej;
- na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 1 § 1, § 2 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej p.u.s.a.) w związku z 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. i art. 98 ust. 1, art. 92 ust. 1 ustawy oraz § 1 rozporządzenia przez nieodniesienie się do rozbieżności w orzecznictwie sądowym do wykładni art. 98 ust. 1 ustawy i przyjęcie, iż decyzja administracyjna odmawiająca przyznania skarżącemu pomocy finansowej za brak lokalu mieszkalnego została wydana z naruszeniem przepisów rozdziału 12 ustawy, co miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonego wyroku.
Mając powyższe na uwadze Komendant Główny Straży Granicznej wniósł:
- na podstawie art. 176 w związku z art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie stanu faktycznego przyjętego w wyroku, albo
- na podstawie art. 176 w związku z art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
- na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w zaskarżonej decyzji jak i odpowiedzi na skargę przedstawiono, iż celem art. 98 ust. 1 ustawy jest udzielenie pomocy w uzyskaniu lokalu mieszkalnego lub domu z zaangażowaniem własnych środków finansowych funkcjonariusza. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2008 r. w sprawie pomocy finansowej (...) określa tryb postępowania oraz warunki przyznawania i cofania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej lub towarzystwie budownictwa społecznego albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. W przepisach tych jest mowa o uzyskaniu lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego, a nie o udziale w takim lokalu albo domu. Wykładnia gramatyczna wskazanych przepisów uzasadnia stanowisko prezentowane w decyzji, jako jedno z możliwych, że pomoc finansowa może być udzielona tylko na uzyskanie rzeczy (lokalu lub domu), której funkcjonariusz jest właścicielem.
Przedstawiono także wyroki sądów administracyjnych, które zawierają niejednolitą wykładnię przepisów o pomocy finansowej dla policjantów, przepisów identycznych jak przepisy dotyczące funkcjonariuszy Straży Granicznej. I tak w wyroku NSA z dnia 16 lutego 2005 r. (sygn. akt OSK I OSK 1145/04) dotyczącym pomocy finansowej z ustawy o Policji stwierdzono, że "Wprawdzie art. 94 ust. 1 ustawy o Policji stanowi tylko, że policjantowi przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego, lecz od charakteru dotyczących lokali stosunków własnościowych zależy ocena czy doszło do uzyskania lokalu w rozumieniu powołanego przepisu. Policjant ma ustawowe prawo do lokalu dla siebie i członków rodziny (...), celem zaś pomocy finansowej jest realizacja tego prawa, nie znajduje więc uzasadnienia stanowisko, aby pomoc finansowa przysługiwała w innym przypadku współwłasności nabytego lokalu niż małżeńska wspólność majątkowa (...) - gdyż tylko wówczas policjant uzyskuje lokal dla siebie i członków rodziny, dlatego że lokal wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków." Podobnie w wyroku WSA w Olsztynie z 6 maja 2008 r. (sygn. akt II SA/Ol 158/08) i w wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 grudnia 2007 r. (sygn. akt II SA/Wa 1005/07). W wyroku NSA z dnia 20 listopada 2009 r. (sygn. akt I OSK 188/09), Sąd uznał, iż pomoc finansowa, o której mowa w art. 94 ust. 1 tej ustawy, może być przyznana funkcjonariuszowi nie mającemu zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych na nabycie współwłasności lokalu, ale mając na uwadze przepisy art. 2 i 32 Konstytucji RP stanowiące o równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej wywiódł, że tylko jedna z osób pozostających w konkubinacie, będąca współwłaścicielem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego), może ją otrzymać.
W złożonej odpowiedzi na skargę kasacyjną J. B. wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany podstawami skargi kasacyjnej z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy w tej sprawie nie wystąpiły, a wobec tego Sąd odwoławczy ograniczył się do kontroli zaskarżonego orzeczenia w granicach zakreślonych zarzutami skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej - funkcjonariuszowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej lub towarzystwie budownictwa społecznego albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Przepis powyższy był materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie niniejszej decyzji.
Jak wynika z akt sprawy w dniu 16 czerwca 2011 r. st. sierż. J. B. – funkcjonariusz Straży Granicznej w służbie stałej, którą pełni w Nadwiślańskim Oddziale Straży Granicznej wystąpiła o przyznanie jej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego nr [...], położonego przy ul. [...] w M. Do wniosku został dołączony akt notarialny, Repertorium A nr 3956/2011, z dnia 2 marca 2011 r., na podstawie którego nabyła wskazany wyżej lokal mieszkalny na zasadach współwłasności z T. M. będącym również funkcjonariuszem Straży Granicznej. Odmawiając przyznania pomocy finansowej, organy Straży Granicznej wskazały, że funkcjonariusz nabył tylko część mieszkania, a przepisy nie przewidują przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego będącego przedmiotem współwłasności, a ponadto współwłaściciel lokalu mieszkalnego nie jest członkiem rodziny w rozumieniu art. 93 ustawy o Straży Granicznej.
Powyższa argumentacja organów Straży Granicznej odmawiających przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w oparciu o art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Graniczne nie zasługuje na akceptację. W tym względzie należy bowiem podzielić pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 20 listopada 2009 r., I OSK 188/09 (ONSAiWSA z 2011 r., nr 2, poz. 38) - który co prawda odnosi się do funkcjonariusza Policji, ale który powinien znaleźć ze względu na podobną regulację odpowiednie zastosowanie także do funkcjonariusza Straży Granicznej - iż w sytuacji faktycznej, w której dwoje funkcjonariuszy żyjących w konkubinacie nabywa na współwłasność po 1/2 części nieruchomość zabudowaną domem mieszkalnym lub lokal mieszkalny, to pomoc finansowa przysługuje wyłącznie jednemu funkcjonariuszowi. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wywiódł, że żaden z przepisów ustawy o Policji, ani też przepisów rozporządzenia z dnia 17 października 2001 r. nie ogranicza przyznania pomocy finansowej do nabycia nieruchomości lokalowej na wyłączną własność uprawnionego. Stanowisko to znajduje w całej rozciągłości zastosowanie do ustawy o Straży Granicznej, której przepisy również nie przewidują, aby funkcjonariusz ubiegający się o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego musiał być jego wyłącznym właścicielem. Z przepisów Kodeksu cywilnego regulujących współwłasność nie wynika bowiem, aby współwłaściciel miał uprawnienie do korzystania tylko z takiej części wspólnej rzeczy, która odpowiada wielkości jego udziału. Stosownie do art. 206 k.c. każdy z współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania i korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli (por. wyrok SN z dnia 27 kwietnia 2001 r. III CKM 29/99, Lex nr 52366). Przy czym należy zaznaczyć, na co zwrócił uwagę NSA w powołanym wyżej wyroku, iż tylko jedna z osób – funkcjonariuszy pozostających w nieformalnym związku, będąca współwłaścicielem lokalu mieszkalnego, może wystąpić z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej. Z tego względu podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej oraz § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2008 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej należało uznać za nieuzasadnione.
Mając powyższe na uwadze, w okolicznościach sprawy niniejszej, gdy wniosek o przyznanie pomocy finansowej złożyła zarówno skarżąca – J. B., jak i jej partner, również funkcjonariusz Straży Granicznej – T. M. , to tylko jednemu z nich może być przyznana pomoc finansowa, o której mowa w art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. W takiej sytuacji organy Straży Granicznej powinny prowadzić jedno postępowanie administracyjnego w sprawie wniosków obu funkcjonariuszy - stosownie do art. 62 k.p.a. Przepis ten w sprawach, w których prawa stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej przewiduje możliwość wszczęcia i prowadzenia jednego postępowania dotyczącego więcej niż jednej strony.
Tak samo nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Kontrola działalności organów administracji publicznej – Straży Granicznej przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, chociaż nie była w pełni prawidłowa, to jednakże stwierdzone mankamenty nie uzasadniały uchylenia wyroku z uwagi na naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną. Zachodzi to wówczas, gdy uzasadnienie nie zawiera jednego z elementów konstrukcyjnych wymienionych w powyższym przepisie. Sporządzone w sprawie uzasadnienie wyroku elementy te zawiera.
Jednocześnie należy dodać, czego nie uwzględnił Sąd pierwszej instancji oraz organy, że pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego jest alternatywną formą spełnienia prawa do lokalu mieszkalnego oraz konsekwencją niezrealizowania uprawnienia funkcjonariusza, który ma prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego. Omawianego świadczenia nie można więc traktować jako swoistej rekompensaty za nieotrzymanie w drodze decyzji administracyjnej przydziału lokalu mieszkalnego. Pomocy finansowej nie można ponadto utożsamiać z bezzwrotnym, co do zasady, świadczeniem udzielanym przez Państwo na spłatę wszystkich wydatków związanych z nabyciem domu (lokalu) mieszkalnego. Świadczenie to przysługuje nie w związku z uzyskaniem domu (lokalu), ale na ich uzyskanie, czyli w celu uzyskania mieszkania umożliwiającego funkcjonariuszowi zamieszkanie w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Pomoc finansowa nie jest świadczeniem udzielanym z urzędu, lecz na wniosek funkcjonariusza. Dopiero po złożeniu wniosku wraz z wymaganą dokumentacją organ może prowadzić postępowanie w sprawie przyznania takiej pomocy. W tej sytuacji istotne jest to, czy w dacie złożenia wniosku funkcjonariusz spełniał podstawową przesłankę do otrzymania takiego przydziału, a mianowicie miał niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Bezspornym zatem jest, że pomoc ta nie przysługuje funkcjonariuszowi, który składając wniosek, posiada (mieszka, zajmuje) już taki lokal lub dom. Chodzi tutaj przy tym niewątpliwie o dom (lokal) nadający się do zamieszkania. Trudno bowiem mówić o zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych na przykład w sytuacji nabycia domu w budowie czy mieszkania w stanie surowym. Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej wskazać należy, że organy Straży Granicznej ponownie rozpoznając wniosek o przyznanie pomocy finansowej, powinny ustalić, czy w dacie złożenia tego wniosku tj. w dniu 16 czerwca 2011 r. funkcjonariusz miał niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Wyjaśnienie powyższych okoliczności jest tym bardziej uzasadnione, gdyż jak wynika z akt sprawy, wniosek złożony został już po nabyciu lokalu mieszkalnego. W takiej sytuacji istotne jest więc ustalenie, czy w dacie złożenia wniosku nowo nabyty lokal był już zamieszkany przez funkcjonariusza. O tym, że skarżąca w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie zamieszkiwała w lokalu, może świadczyć podany przez nią we wniosku adres zamieszkania inny niż adres nabytego lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. Wyjaśnienie powyższych kwestii umożliwi dopiero prawidłowe zastosowanie przepisu art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. uznając, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło