I SA/Ke 89/12
WyrokWSA w Kielcach2012-03-15
Skład orzekający: Danuta Kuchta, Maria Grabowska, Mirosław Surma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabycie wierzytelności na podstawie umowy przelewu wierzytelności za cenę równą jej wartości nominalnej, w celu dokonania kompensaty wzajemnych rozrachunków, stanowi odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?Ratio decidendi
Nabycie wierzytelności za cenę równą jej wartości nominalnej, dokonane w celu kompensaty wzajemnych rozrachunków, nie stanowi odpłatnego świadczenia usług podlegającego opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Kluczowe dla opodatkowania jest istnienie bezpośredniego, czytelnego i dostrzegalnego związku pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym wynagrodzeniem, co w analizowanym przypadku nie występuje, gdyż zapłata ceny wierzytelności stanowi wynagrodzenie za przelew, a nie za usługę.Stan faktyczny
Spółka Miejska Energetyka Cieplna Sp. z o.o. nabyła wierzytelność od innej spółki za cenę równą jej wartości nominalnej, w celu dokonania kompensaty wzajemnych rozrachunków. Spółka złożyła wniosek o interpretację indywidualną, pytając, czy taka transakcja podlega opodatkowaniu VAT. Minister Finansów uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, twierdząc, że nabycie wierzytelności stanowi świadczenie usług. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów VAT poprzez uznanie okazjonalnego zakupu wierzytelności za odpłatną dostawę usług.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną, stwierdzono, że nie może być wykonana w całości, oraz zasądzono zwrot kosztów postępowania od Ministra Finansów na rzecz skarżącej spółki.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.),, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 marca 2012r. sprawy ze skargi Miejskiej Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w O. Ś. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; 2. stwierdza, że zaskarżona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości; 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz Miejskiej Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w O. Ś. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Indywidualną interpretacją z [...]. nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając w imieniu Ministra Finansów uznał za nieprawidłowe stanowisko Miejskiej Energetyki Cieplnej sp. z o.o. w O. Ś. przedstawione we wniosku z 5 listopada 2009r. o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie ustalenia czy nabycie wierzytelności na podstawie umowy przelewu wierzytelności za cenę równą nominalnej podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W przedmiotowym wniosku podatnik przedstawił następujący stan faktyczny. Przedmiotem działalności podatnika jest sprzedaż energii cieplnej i elektrycznej. W dniu 10 czerwca 2009r. podatnik nabył na podstawie umowy przelewu wierzytelności od spółki X (zbywca) wierzytelność jaka przysługuje zbywcy od dłużnika - spółki Υ z tytułu udzielonej pożyczki. Umowa została sporządzona w oparciu o przepisy art. 509, 510, 511 Kodeksu cywilnego. Zbywca sprzedaje wierzytelność własną. Podatnik sprzedaje energię cieplną spółce X w związku z czym swoje zobowiązanie z tytułu zakupu wierzytelności uregulował poprzez wzajemną kompensatę. Należność od dłużnika - spółki Y, z którym podatnik również prowadzi transakcje handlowe (kupuje materiały i towary), wyegzekwował także poprzez wzajemne potrącenia. Podatnik nabył wierzytelność za cenę równą nominalnej. Zarówno cesjonariusz jak i zbywca wierzytelności (cedent) są podatnikami podatku od towarów i usług. Podatnik nie zajmuje się profesjonalnie obrotem wierzytelnościami, a przedmiotowe wierzytelności nabył od zbywcy, aby dokonać kompensaty wzajemnych rozrachunków, zarówno pomiędzy zbywcą, który jest odbiorcą energii cieplnej, jak i dłużnikiem, od którego podatnik kupuje materiały i towary. Transakcja miała charakter jednorazowy, zawierając umowę przelewu wierzytelności strony nie określiły kwoty wynagrodzenia ani prowizji, gdyż intencją stron było jedynie odzyskanie wierzytelności poprzez dokonanie wzajemnych kompensat pomiędzy zbywcą, podatnikiem i dłużnikiem,
W przedstawionym stanie faktycznym zadano następujące pytanie:
Czy nabycie wierzytelności na podstawie umowy przelewu wierzytelności za cenę równą nominalnej podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?
Zdaniem podatnika stosownie do art. 5 ust 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą o VAT., opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów i świadczenie usług. W przypadku zakupu wierzytelności za cenę równą nominalnej nie występuje jakikolwiek element odpłatności. Nabywca wierzytelności kupuje bowiem od zbywcy wierzytelność za 100 % jej wartości. Zatem czynność zakupu wierzytelności za cenę równą nominalnej jest poza zakresem ustawy, gdyż nie stanowi odpłatnego świadczenia usługi.
Uznając stanowisko podatnika za nieprawidłowe organ przytoczył treść z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, zgodnie z którym opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez dostawę towarów, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (art. 7 ust. 1 ustawy). Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, świadczeniem usług jest każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej.
Organ ocenił, że umowa cesji wierzytelności wypełnia znamiona określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, polega bowiem na przeniesieniu prawa do wartości niematerialnych i prawnych, w związku z tym stanowi świadczenie usług w rozumieniu ustawy. Podkreślił, że w przypadku cesji wierzytelności własnych o świadczeniu usług można mówić jedynie w odniesieniu do nabywcy tych wierzytelności. Z punktu widzenia nabywcy wierzytelności do świadczenia usług dochodzi już w momencie samego nabycia tej wierzytelności, obojętnie czy nabycie zostało dokonane w celu windykacji tej wierzytelności przez samego nabywcę, czy też w celu dalszej jej odsprzedaży. Usługą jest nabycie wierzytelności danego podmiotu w celu jej wykorzystania do operacji prawno-gospodarczych. W konsekwencji fakt zakupu wierzytelności w celu odsprzedaży lub wyegzekwowania lub dalszej odsprzedaży, należy zakwalifikować jako usługę na rzecz sprzedawcy wierzytelności własnej. Sprzedawca taki jest w opisanej sytuacji usługobiorcą, on bowiem jest odbiorcą świadczenia ze strony nabywcy wierzytelności. Sposób wykorzystania nabytej wierzytelności może decydować o charakterze usługi nie zaś o istocie czynności prawnej jaką jest nabycie cudzej wierzytelności.
W ujęciu cywilistycznym każda ze stron umowy cesji dokonuje świadczenia na rzecz drugiej strony.
Wierzytelność jest prawem majątkowym, posiadającym określoną wartość ekonomiczną już w momencie zawarcia umowy cesji, nie tylko w momencie zaspokojenia. Wartość wierzytelności jest wynagrodzeniem za usługę świadczoną przez cesjonariusza, w sytuacji, gdy strony umowy cesji nie uregulowały w sposób odmienny kwestii wynagrodzenia. Zatem dla opisanej we wniosku czynności nabycia wierzytelności podstawą opodatkowania będzie kwota świadczenia należnego od nabywcy.
Z powyższych względów zdaniem organu stanowisko podatnika, iż nabycie wierzytelności za cenę równą nominalnej jest poza zakresem ustawy o VAT, gdyż nie stanowi odpłatnego świadczenia usług jest nieprawidłowe.
Pismem z 23 lutego 2010r. podatnik wezwał Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę wydanej interpretacji, z uwagi na wadliwą interpretację przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów pismem z 17 marca 2010r. stwierdził brak podstaw do zmiany wydanej interpretacji prawa podatkowego.
Na powyższą interpretację spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach.
Wnosząc o jej uchylenie zarzuciła:
-naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT w zakresie w jakim organ podatkowy uznał, iż okazjonalny zakup wierzytelności przez skarżącą, za cenę równą jej wartości, stanowi odpłatną dostawę usług podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT
- nadto, przy założeniu, że rzeczona czynność objęta byłaby hipotezą przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, niezgodność z art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, który wskazuje, że zwalnia się z podatku m.in. usługi wymienione w załączniku nr 4 do ustawy, w tym usługi pośrednictwa finansowego, a za taką czynnością uznała zakup przez skarżącą za cenę nominalną wierzytelności.
Uzasadniając zarzuty skargi wskazała, że opodatkowanie podatkiem od towarów i usług dotyczy czynności prawnych wykonywanych w ramach obrotu profesjonalnego tj. w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. Wyznacznikiem prowadzenia działalności gospodarczej jest dokonywanie czynności w sposób stały, permanentny, a nie wyłącznie okazjonalny. Zakup przez spółkę wierzytelności miał charakter okazjonalny, jednorazowy, bez zamiaru wykonywania tego rodzaju czynności w sposób częstotliwy a nadto dokonanie zakupu w celu kompensaty nie wskazuje na znamiona prowadzenia działalności gospodarczej.
Zarzuciła, że czynność zakupu wierzytelności w opisanych we wniosku okolicznościach nie wykazuje cech odpłatności, a podstawą stosowania art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy o VAT jest odpłatny charakter czynności. Zdaniem skarżącej nie może w żadnym razie zostać uznana za odpłatną czynność nabycia wierzytelności za cenę nominalną. Przywołując wyrok WSA w Łodzi z z dnia 27 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Łd 1239/2006 uznała, że przy realizowaniu usługi istnieje stosunek prawny pomiędzy usługodawcą i usługobiorcą, a rezultatem tego związku jest wzajemne działanie tych podmiotów. Działanie to polega na tym, że wynagrodzenie otrzymywane jest przez wykonawcę usługi w zamian za wykonanie usługi na rzecz odbiorcy, pomiędzy odpłatną czynnością podlegającą opodatkowaniu, a otrzymywanym z tytułu tej czynności wynagrodzeniem musi istnieć bezpośredni, czytelny i dostrzegalny związek. Nie jest możliwe uznanie dokonanego przez nią przelewu wierzytelności za odpłatne świadczenie usług skoro z umowy tej nie wynika obowiązek świadczenia jakichkolwiek usług poza zapłatą umówionej ceny oraz przejęcia wierzytelności.
O wynagrodzeniu można by mówić w sytuacji nabycia od wierzyciela wierzytelności za kwotę równą wartości zakupywanej wierzytelności pomniejszonej o dyskonto, ale taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Spółka nabyła od zbywcy wierzytelność za 100% jej wartości. Tym samym opisany we wniosku stan faktyczny nie odpowiada hipotezie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.
Skarżąca powołała się na wskazane interpretacje organów podatkowych oraz orzecznictwo sądów administracyjnych w których przyjęto, że przypadku nabycia wierzytelności za cenę niższą niż nominalna, różnica pomiędzy tymi wartościami podlega opodatkowaniu, formą wynagrodzenia jest dyskonto. Zakup wierzytelności za cenę nominalną wyklucza jakąkolwiek odpłatność dokonywanej czynności. Zarzuciła organowi, że w istocie organ podatkowy nie wyjaśnia w treści interpretacji na czym miałaby polegać odpłatność czynności w niniejszym stanie faktycznym.
Zdaniem skarżącej nabycie wierzytelności przez podatnika dla siebie samego za cenę nominalną nie stanowi usługi. Nabywając we własnym imieniu i na własny rachunek cudzą wierzytelność za własne środki finansowe spółka nie zobowiązywała się wobec zbywcy do jakikolwiek działań polegających na ściąganiu długu na rzecz innego podmiotu, lecz w wyniku umowy wchodzi w miejsce dotychczasowego wierzyciela. Z tą chwilą wykonana zostaje transakcja pomiędzy cedentem a cesjonariuszem. Dalsze losy wierzytelności są poza tą transakcją. Istniejący nadal dług skarżąca ściągnęła dla siebie, a nie dla innego podmiotu, nie świadcząc tym samym żadnej usługi.
W ocenie skarżącej organ nieprawidłowo uznał typową umowę przelewu wierzytelności jako usługę ściągania długu, co niewątpliwie stanowi naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1ustawy w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT w związku z treścią załącznika nr 4 do ustawy o VAT, poprzez ich błędną interpretację.
Odwołując się do polskiej klasyfikacji wyrobów i usług wskazała, że nie wyróżnia ona usługi nabycia wierzytelności jako odrębnie klasyfikowanej. Uznając, że czynność taka może stanowić element usługi obrotu wierzytelnościami, ściągania długów, factoringu. W rozpatrywanej sprawie oceniana czynność nie stanowiła żadnej z przywołanych usług.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji i wniósł o oddalenie skargi.
Postanowieniem z dnia 15 lipca 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zawiesił postępowanie na zgodny wniosek stron.
Postanowieniem z dnia 15 lutego 2012r. WSA w Kielcach w związku z wnioskiem skarżącej z dnia 7 lutego 2012r. stosownie do art. 129 p.p.s.a podjął zawieszone postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje:
Kognicję sądu administracyjnego wyznaczają przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej jako ustawa p.p.s.a., kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Podkreślenia wymaga, że specyfika postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji polega między innymi na tym, iż organ podatkowy rozpatruje sprawę tylko i wyłącznie w ramach zagadnienia prawnego zawartego w pytaniu podatnika, stanu faktycznego przedstawionego przez niego oraz wyrażonej przez podatnika oceny prawnej (stanowisko podatnika). Organ podatkowy nie przeprowadza w tego rodzaju sprawach postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku tylko do tych okoliczności wyraża następnie swoje stanowisko, które winno być ustosunkowaniem się do stanowiska prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę, a w razie negatywnej oceny stanowiska wyrażonego we wniosku winno wskazywać prawidłowe stanowisko z uzasadnieniem prawnym (art. 14b § 3 i art. 14c § 1 i 2 Ordynacji podatkowej).
Kontrola sądu administracyjnego w swojej istocie polega na ocenie, czy za podstawę udzielonej interpretacji podatkowej posłużył stan faktyczny przedstawiony przez podatnika we wniosku o interpretację, jeśli tak, to czy organ prawidłowo zinterpretował przepisy prawa.
Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdza, że interpretacja narusza prawo.
Przedmiotem interpretacji jest odpowiedź na pytanie przedstawione przez podatnika w brzmieniu:
Czy nabycie wierzytelności na podstawie umowy przelewu wierzytelności za cenę równą nominalnej podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Stosownie do art. 8 ust 1 ustawy o VAT przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust 1 pkt 1 tej ustawy rozumie się każde odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej oraz jednostki nie mającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów. Powyższa definicja jest pojemna, obejmuje nie tylko działania aktywne w których jeden z podmiotów świadczy na rzecz drugiego ale także zaniechanie rozumiane jako powstrzymanie się od dokonania czynności lub tolerowanie czynności lub sytuacji pod warunkiem, że nie jest to dostawa towarów. Jednocześnie zakres przedmiotowy ustawy o VAT obejmuje jedynie te działania podatnika, za które otrzymuje on wynagrodzenie. Przy ocenie stanowiska podatnika organ był zatem zobligowany do analizy przedstawionego stanu faktycznego przy uwzględnieniu wszystkich elementów kształtujących obowiązek podatkowy czyli zidentyfikowania usługi, odpłatności oraz związku pomiędzy czynnością podlegającą opodatkowaniu (usługą), a wynagrodzeniem otrzymanym z tytułu jej wyświadczenia.
Przedstawiając stan faktyczny podatnik wyraził pogląd, że nabycie w drodze cesji wierzytelności za cenę odpowiadającą ich wartości nominalnej celem ich kompensaty z własnymi należnościami z tytułu zakupu materiałów i towarów nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Organ nie podzielając stanowiska podatnika, wskazał, że usługą o której mowa w art. 5 i art. 8 ust 1 ustawy o VAT jest samo nabycie wierzytelności w celu jej wykorzystania do operacji prawno gospodarczych, przy czym świadczącym usługę jest nabywca zaś zbywca wierzytelności jest odbiorcą świadczenia. Z kolei identyfikując wynagrodzenie za tak zdefiniowaną usługę wskazał na wartość wierzytelności - kwotę świadczenia należnego od nabywcy.
W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że dla przyjęcia by usługa podlegała obowiązkowi podatkowemu z tytułu VAT konieczne jest spełnienie warunków: istnienie dwóch podmiotów – usługodawcy i usługobiorcy, istnienie stosunku prawnego pomiędzy usługodawcą i usługobiorcą z których jeden świadczy usługę a drugi płaci za nią wynagrodzenie, przy czym pomiędzy czynnością podlegającą opodatkowaniu (usługą), a wynagrodzeniem otrzymanym z tytułu jej wyświadczenia musi istnieć bezpośredni, czytelny i dostrzegalny związek. (por. wyrok III SA/Wa 252/08, przywołany w skardze wyrok z dnia 27 lutego 2008r. I SA/Łd 1239/06 dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl)
Zdefiniowanie przez organ nabycia wierzytelności jako usługi podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług bez określenia w czym przejawia się świadczenie nabywcy wobec zbywcy nie jest wystarczające. Samo nabycie wierzytelności prowadzi wyłącznie do zmiany osoby wierzyciela i wstąpienia nabywcy -cesjonariusza w miejsce zbywcy - cedenta. Ze stanu faktycznego podanego we wniosku przez podatnika nie wynika, by strony zawarły w umowie cesji dodatkowe postanowienia obligujące cesjonariusza do dodatkowych czynności, innych niż zapłata ceny odpowiadającej nominalnej wartości wierzytelności. Wnioskodawca przedstawiając stan faktyczny jednoznacznie wskazał, że nabył jednorazowo wierzytelność celem wzajemnej kompensaty z ciążącymi na nim wobec dłużnika należnościami z tytułu nabycia towarów i materiałów, a zatem do dokonania rozliczeń w prowadzonej działalności gospodarczej. Dokonanie potrącenia wierzytelności z własnymi należnościami nie konstytuuje usługi na rzecz zbywcy. Możliwość dokonania kompensaty ze zobowiązaniami wnioskodawcy jest naturalnym elementem obrotu gospodarczego i zapłata przez podatnika własnego długu nie tworzy usługi (por. wyrok NSA z 12 października 2010, sygn. akt I FSK 1627/08; wyrok NSA z 21 września 2011r. sygn. akt II FSK 610/10. dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl)
Świadczenie usług podlega opodatkowaniu tylko wtedy, gdy pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą istnieje stosunek prawny, na podstawie którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych. Aby usługa podlegała obowiązkowi podatkowemu z tytułu VAT koniecznym warunkiem jest by świadczona była odpłatnie, przy czym pomiędzy czynnością podlegającą opodatkowaniu (usługą), a wynagrodzeniem otrzymanym z tytułu jej wyświadczenia musi istnieć bezpośredni, czytelny i dostrzegalny związek. W wyroku z dnia 29 października 2009r. C-246/08 Europejski Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej przypomniał, że jeżeli działalność usługodawcy polega wyłącznie na świadczeniu usług bez bezpośredniego świadczenia wzajemnego, brak jest podstawy opodatkowania i usługi te nie podlegają tym samym podatkowi VAT ( teza 43). Świadczenie usług tylko wtedy dokonywane jest odpłatnie w rozumieniu art. 2 pkt 1 szóstej dyrektywy, jeżeli pomiędzy usługodawcą i usługobiorcą istnieje stosunek prawny, w ramach którego dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych, a wynagrodzenie otrzymywane przez usługodawcę stanowi rzeczywisty ekwiwalent usługi świadczonej na rzecz usługobiorcy (teza 44). Kwestia odpłatności i bezpośredniego związku pomiędzy świadczoną usługą, a otrzymanym wynagrodzeniem była wielokrotnie podnoszona w orzecznictwie Trybunału (por wyrok z dnia 8 marca 1988r. w sprawie 102/86, wyrok z dnia 26 czerwca 2003r. w sprawie C-305/01, wyrok z dnia 3 marca 1994r. w sprawie C-16/93).
Organ uznając, że usługą jest samo nabycie wierzytelności przez podatnika, jako świadczenie wzajemne wskazał wartość wierzytelności, a podstawę opodatkowania zidentyfikował jako kwotę świadczenia należnego od nabywcy. Stanowiska tego nie można podzielić. Jak wskazano wyżej, wobec unormowania art. 5 ustawy o VAT, warunkiem koniecznym dla opodatkowania jest wzajemność świadczeń. Dla przyjęcia, że świadczenie usług realizowane jest za wynagrodzeniem i podlega opodatkowaniu usługodawca musi otrzymać od beneficjenta usługi wynagrodzenie odpowiadające jej wartości. Beneficjentem usługi według organu jest zbywca wierzytelności. Z kolei obowiązek zapłaty ceny wierzytelności leży po stronie nabywcy wierzytelności czyli podmiotu świadczącego według organu usługę nabycia wierzytelności. Nie został zatem spełniony warunek wzajemności świadczeń. Ponadto cena, jaką wnioskodawca jest zobowiązany zapłacić z mocy umowy cesji, stanowi wynagrodzenie za przelew wierzytelności, nie za świadczenie usług. Wnioskodawca zaznaczył, że poza ceną odpowiadającą wartości nominalnej wierzytelności umowa cesji nie przewiduje innego wynagrodzenia, prowizji. Wskazać należy, że w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 27 października 2011r. w sprawie C-93/10 Trybunał kontynuując dotychczasową linię orzeczniczą, podkreślił, że warunkiem świadczenia usługi w rozumieniu art. 2 pkt 1 szóstej dyrektywy jest bezpośredni związek pomiędzy wyświadczoną usługą, a wynagrodzeniem, które winno stanowić odzwierciedlenie wartości usługi. W ocenie Trybunału różnica pomiędzy wartością nominalną cedowanych wierzytelności a ceną ich sprzedaży nie stanowi bezpośredniego wynagrodzenia z tytułu usługi świadczonej przez nabywcę cedowanych wierzytelności, odzwierciedla jedynie rzeczywistą ekonomiczną wartość wierzytelności w dacie sprzedaży, która jest uzależniona od wątpliwych perspektyw na ich spłatę i zwiększonego ryzyka niewypłacalności dłużników. Zatem nawet w przypadku nabycia wierzytelności po cenie niższej od ich wartości nominalnej nabywca nie świadczy odpłatnie usługi w rozumieniu art. 2 pkt 1 i nie dokonuje tym samym czynności z zakresu działalności gospodarczej objętej zakresem stosowania dyrektywy, jeżeli różnica między wartością nominalną tych wierzytelności a ceną ich sprzedaży odzwierciedla rzeczywistą wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży.
Skoro z przedstawionego przez podatnika stanu faktycznego wynika, że nabycie wierzytelności w celu kompensaty z należnościami spółki ma charakter okazjonalny a strony ustalając cenę wierzytelności w wysokości odpowiadającej jej wartości nie przewidziały otrzymania przez nabywcę wierzytelności od zbywcy wynagrodzenia, nabycia wierzytelności za cenę równą jej wartości nie można traktować jako usługi podlegającej obowiązku podatkowemu z tytułu VAT.
Jak wskazano na wstępie przedmiotem interpretacji jest zagadnienie prawne zawarte we wniosku podatnika a zakres oceny przedstawionego stanu faktycznego wyznacza treść zadanego przez wnioskodawcę pytania. We wniosku o wydanie interpretacji podatnik wyraźnie zarysował granice faktyczne i prawne przedmiotu indywidualnej interpretacji podatkowej. Pytanie jak i wyrażone przez podatnika stanowisko nie dotyczyło zwolnienia od podatku usług wymienionych w art. 43 ust 1 pkt 1 ustawy o VAT w związku w związku załącznikiem nr 4 poz. 3. Należy zatem podzielić stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę, że argumentacja dotycząca powiązania art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy o VAT z art. 43 ust 1 pkt 1 w związku załącznikiem nr 4 poz. 3, która nie była przedmiotem interpretacji wykracza poza zagadnienie prawne będące przedmiotem zapytania podatnika i przedstawionego stanu faktycznego.
Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku o interpretację organ winien dokonać oceny stanowiska strony zaprezentowanego we wniosku, z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w niniejszym orzeczeniu.
Z powyższych względów, Sąd uznał, że zaskarżona interpretacja wydana została z naruszeniem prawa materialnego na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a orzekł jak w pkt 1 sentencji. W oparciu o art. 152 tejże ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona interpretacja nie podlega wykonaniu w całości. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje uzasadnienie w przepisie art. 200 ustawy p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło