I OSK 1797/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-02-14
Skład orzekający: Ewa Dzbeńska, Irena Kamińska, Roman Ciąglewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odwołanie dyrektora szkoły w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, opierające się na ogólnych zarzutach dotyczących naruszeń prawa pracy i konfliktów wewnętrznych, może być uznane za "przypadek szczególnie uzasadniony", jeśli nie wykazano bezpośredniego zagrożenia dla interesu publicznego lub paraliżu funkcjonowania placówki?Ratio decidendi
Naruszenie prawa przez dyrektora musi być na tyle istotne, aby uniemożliwiać dalsze sprawowanie funkcji kierowniczej z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego. Ogólne zarzuty dotyczące naruszeń prawa pracy czy konfliktów wewnętrznych, bez szczegółowego wykazania ich wpływu na funkcjonowanie placówki i zagrożenia dla interesu publicznego, nie stanowią "przypadku szczególnie uzasadnionego" w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. W takich sytuacjach odwołanie powinno nastąpić w trybie art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. b tej ustawy.Stan faktyczny
Wójt Gminy Koszęcin odwołał B. D. ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół, powołując się na naruszenie przepisów prawa pracy, konflikty z nauczycielami oraz nieprawidłowości w gospodarowaniu środkami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził niezgodność tego zarządzenia z prawem, uznając, że przedstawione zarzuty nie stanowiły "przypadku szczególnie uzasadnionego" w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Wójt Gminy wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów materialnych i proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Wójta Gminy Koszęcin.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.), Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz, Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta Gminy Koszęcin od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 830/11 w sprawie ze skargi B. D. na zarządzenie Wójta Gminy Koszęcin z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odwołania dyrektora szkoły oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2012r., sygn. akt IV SA/Gl 830/11, po rozpoznaniu skargi B. D., stwierdził niezgodność z prawem zarządzenia Wójta Gminy Koszęcin z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie spraw dyrektorów szkół.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Wójt Gminy Koszęcin, po uzyskaniu pozytywnej opinii Śląskiego Kuratora Oświaty w Katowicach, z dniem 15 kwietnia 2010 r. odwołał B. D. ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół w S.
W uzasadnieniu zarządzenia podano, że dalsze kierowanie przez B. D. Zespołem Szkół w S. może zakłócić proces nauczania, a tym samym prowadzić do nie realizowania, bądź niewłaściwego realizowania celów tej placówki. Jako dyrektor i tym samym kierownik zakładu pracy, B. D. złamała wielokrotnie podstawowe zasady prawa pracy, doprowadziła do konfliktu z niektórymi nauczycielami, co w perspektywie może sparaliżować pracę Zespołu Szkół w S. Mimo rozmowy przeprowadzonej w kwietniu 2009 r. w Urzędzie Gminy w Koszęcinie, mającej na celu zażegnanie konfliktu pomiędzy B. D., a nauczycielkami – I. S. i S. M., dyrektor niezgodnie z przepisami prawa zmieniła umowy o pracę obydwu nauczycielkom, a następnie zwolniła S. M. z pracy na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, co skutkowało złożeniem przez te nauczycielki 3 pozwów w Sądzie Pracy. Mimo, że wszystkie trzy sprawy zakończyły się wyrokami korzystnymi dla nauczycieli, B. D. bez uzgodnienia z organem prowadzącym, złożyła apelacje od wyroków, przedłużając tym samym czas trwania konfliktu i narażając budżet szkoły na rosnące z każdym dniem koszty. Dyrektor wystąpiła do Rzecznika Dyscyplinarnego dla Nauczycieli przy Wojewodzie Śląskim z wnioskiem o ukaranie zwolnionej z pracy nauczycielki S. M. Rzecznik, po przeanalizowaniu materiału dowodowego, nie wszczął postępowania dyscyplinarnego, wskazując jednocześnie nieprawidłowości przy zmianie warunków pracy i zwalnianiu tej nauczycielki. W tym samym czasie, dyrektor oskarżyła drugą z nauczycielek – I. S. o pobicie i złożyła skargę do Prokuratury, mimo braku jakichkolwiek dowodów i świadków zdarzenia. W trakcie przeprowadzonej przez organ prowadzący w miesiącu grudniu 2009 r. kontroli prawidłowości prowadzenia polityki kadrowej, gospodarowania funduszem świadczeń socjalnych, przydzielania nagród i dodatków motywacyjnych nauczycielom oraz udzielania kar pracownikom pedagogicznym i niepedagogicznym, stwierdzono liczne uchybienia w zakresie przepisów prawa pracy.
W zaleceniach pokontrolnych nakazano dyrektor zarządzanie placówką w sposób zgodny z prawem, skupiony na wypełnianiu zadań szkoły, nieprowadzącym do konfliktów wewnątrzszkolnych. Tymczasem, nie respektując zaleceń organu prowadzącego, dyrektor nadal podejmowała działania pogłębiające konflikt w placówce. W związku z tym uznano, że odwołanie ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół jest jedynym rozwiązaniem, które może zażegnać konflikt w placówce i które sprawi, że nauczyciele oraz pracownicy niepedagogiczni zajmą się wypełnianiem swoich obowiązków służbowych. Zdaniem organu, powyższe okoliczności należy zakwalifikować jako szczególnie uzasadniony przypadek, stanowiący w świetle art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, podstawę do odwołania ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół w S.
Wezwaniem z dnia 10 maja 2011 r., skierowanym do Wójta Gminy Koszęcin, B. D. domagała się usunięcia naruszenia prawa, polegającego na nieprawidłowym zastosowaniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, Wójt Gminy Koszęcin odmówił jego uwzględnienia.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, B. D. powołała się na brak uzasadnienia stanowiska Śląskiego Kuratora Oświaty w Katowicach w sprawie jej odwołania bez okresu wypowiedzenia oraz brak wykazania w zarządzeniu naruszonych przez nią istotnych obowiązków należących do dyrektora placówki. Ponadto wskazała na brak konieczności natychmiastowego jej odwołania ze względu na "zagrożenie interesu publicznego", wymaganego przywołanym w podstawie prawnej zarządzenia przepisem art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdzając niezgodność z prawem zarządzenia w pierwszej kolejności uznał, że skarżąca była uprawniona do złożenia skargi i przed wniesieniem skargi wyczerpała tryb wezwania Wójta Gminy Koszęcin do usunięcia naruszenia prawa (pismo skarżącej z dnia 10 maja 2011 r.) oraz wniosła w dniu 1 czerwca 2011 r. skargę z zachowaniem terminu określonego w art. 53 § 2 P.p.s.a.
Ponadto Sąd I instancji stwierdził, że odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego ma charakter kompetencji władczej, związanej z wykonywaniem przez organ gminy publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty. Skoro zatem art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty daje organowi możliwość odwołania dyrektora z funkcji kierowniczej w czasie trwania roku szkolnego w sytuacji zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", to zaniedbania prawem ustanowionych obowiązków dyrektora muszą być na tyle istotne, iż nie pozwalają na to dalsze wykonywanie przez niego powierzonej funkcji, co więcej winny być dowiedzione w stosownym postępowaniu poprzedzającym podjęcie zarządzenia oraz muszą znaleźć się w uzasadnieniu tego aktu, z którego powinno jasno wynikać na czym "szczególnie uzasadnione przypadki" polegają.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach nie budzi wątpliwości, że organ rozstrzygający w tej kwestii powinien uzasadnić w sposób wystarczający swój akt, bowiem wymóg ten wpisuje się w zasady demokratycznego państwa prawnego czy też zasady zaufania do państwa (art. 2 i art. 7 Konstytucji RP) Pojęcie "przypadki szczególnie uzasadnione" jest pojęciem ogólnym, niedookreślonym, lecz z pewnością nie dotyczy negatywnej oceny pracy i negatywnej oceny wykonywanych zadań przez nauczyciela, gdyż te okoliczności zostały unormowane w innym przepisie tj. art. 38 ust. 1 pkt 1 b ustawy o systemie oświaty. Zarówno ocena, jak i uznanie organu, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze, a następnie odwołuje go z tego stanowiska, nie mogą mieć charakteru dowolnego lub arbitralnego, lecz powinny być dokładnie i szczegółowo wywiedzione i uargumentowane w uzasadnieniu podjętego aktu, zaś wywodów i argumentacja powinny podlegać wnikliwej kontroli. Zwrot "w przypadkach szczególnie uzasadnionych" nie mieści w sobie każdego naruszenia prawa. Sformułowanie to powinno być rozumiane wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, bowiem zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego. Naruszenie prawa przez dyrektora musi być na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków, bowiem ten tryb natychmiastowy zbliżony jest swoją konstrukcją do art. 52 § 1 kodeksu pracy, i nie mieści się w nim każde naruszenie prawa, lecz tylko takie które uniemożliwia dalsze sprawowanie funkcji kierowniczej, a pozostawienie dyrektora na dotychczasowym stanowisku pozbawi placówkę realnego kierownictwa i uniemożliwi jej funkcjonowanie. Innymi słowy musi ono mieć taką postać, aby uniemożliwiać nauczycielowi dalsze sprawowanie funkcji kierowniczej (tak z przyczyn od niego niezależnych, jak i również leżących po jego stronie).
W konsekwencji pozbawia placówkę realnego kierownictwa i uniemożliwia jej efektywne funkcjonowanie, tj. realizację zadań w zakresie nauczania i wychowania. Do okoliczności takich nie należą, zdaniem Sądu I instancji, nieprawidłowości w prowadzeniu gospodarki finansowej placówki. Do kategorii "przypadków szczególnie uzasadnionych" z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty niekoniecznie muszą mieścić się zdarzenia dotyczące niewłaściwego gospodarowania środkami finansowymi, czy też uchybienia w zakresie organizacji pracy, a nawet "wotum nieufności" uchwalone przez radę pedagogiczną. Nieprawidłowości w zakresie gospodarowania mogłyby stanowić przyczynę odwołania dyrektora, jednak nie w oparciu o art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, ale w trybie art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 34a ust. 2 pkt 1-3.
Mając na względzie powyższe podniesiono, że z aktu o odwołaniu ze stanowiska powinno bezpośrednio wynikać, jakie okoliczności stanowiły przyczynę odwołania, jak również to, dlaczego organ wydający zarządzenie uznał te okoliczności za szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Uzasadnienie zaskarżonego zarządzenia jest jedynie częściowym opisem stanu faktycznego i przedstawieniem zarzutów wobec dyrektora szkoły. Brak jest wyjaśnienia, dlaczego dalsze kierowanie placówką przez skarżącą stanowi istotne zagrożenia dla osiągnięcia celów tej placówki lub z innych obiektywnie ważnych względów jest uzasadnione. Stwierdzono zatem, iż nie spełnia ono warunków prawidłowego uzasadnienia i tym samym uniemożliwia dokonanie oceny jego legalności, a z drugiej strony powoduje niemożność poznania motywów takiego, a nie innego rozstrzygnięcia, które w sposób władczy dotyka interesu prawnego skarżącej.
W ocenie Sądu I instancji, wskazane w uzasadnieniu zarzuty nie pozwalają na przyjęcie, iż w sprawie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Przedstawione argumenty są zbyt ogólne, bez jakiegokolwiek bliższego sprecyzowania oraz uargumentowania, co więcej w większości dotyczą naruszenia przepisów prawa pracy. Organ powołując się na "zachowanie niedopuszczalne i nielicujące z godnością Dyrektora" wskazał na bliżej nieokreślone "zeznania i notatki służbowe złożone przez nauczycieli". W tej sytuacji obowiązkiem organu było wnikliwe rozpatrzenie treści tychże dokumentów i wykazanie ich wpływu na dalsze funkcjonowanie tej placówki, czy też innych istotnych konsekwencji. Z treści zalecenia pokontrolnego z dnia 8 lutego 2010 r. (odnoszącego się do kontroli przeprowadzonej w dniu 7 grudnia 2009 r., a więc pięć miesięcy przed podjęciem zaskarżonego zarządzenia o odwołaniu skarżącej) nie wynika, aby wskazane w nich uchybienia były na tyle istotne, aby nie pozwalały na dalsze wykonywanie przez skarżącą powierzonej jej funkcji dyrektora.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł Wójt Gminy Koszęcin zarzucając:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty poprzez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowania w kontekście, nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego w rozpatrywanej sprawie, a w szczególności pominięcie mających istotny wpływ dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych;
2) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: art. 147 § 1 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i wykładnię skutkujące podjęciem rozstrzygnięcia, że zaskarżone zarządzenie nie podlega wykonaniu nie mającego podstawy w przywołanym przepisie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku (ewentualnie - przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji) oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz kosztów postępowania poniesionych przed sądem pierwszej instancji według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że podstawy wydania zaskarżonego zarządzenia w sposób jednoznaczny wskazują na brak możliwości realnego sprawowania przez kierownika swojej funkcji oraz rzeczywiste wynikające z tego tytułu zagrożenie dla zadań kierowanej placówki w zakresie jej podstawowych celów tj. nauczania i wychowania. Zatem należy stwierdzić, że sytuacja taka w sposób realny stwarzała zagrożenie dla interesu publicznego. Fakt ten przemawia jednoznacznie za zastosowaniem normy prawnej zawartej w przepisie art. 38 ust. pkt 2 u o s.o. nie zaś jak wskazuje w uzasadnieniu wyroku WSA art. 38 ust. 1 pkt 1 u o s.o. bowiem realizacja zadań oświatowych przez jednostki publiczne nie wymaga uzasadnienia jako uznany normami ustawowymi interes i potrzeba publiczna. W szczególności WSA w Gliwicach wydając rozstrzygnięcie nie wziął pod uwagę wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych przedstawianych w uzasadnieniu ww. zarządzenia mylnie wskazując na brak takowych w jego treści, co jest niezgodne z rzeczywistością i jasno wynika z opisanego stanu faktycznego sprawy. Organ wydając zarządzenie podnosił w jego uzasadnieniu brak wykonania zaleceń wydanych w wyniku przeprowadzonej w zespole szkół kontroli, natomiast WSA w Gliwicach w uzasadnieniu do wyroku podaje fakt braku takiego wskazania jako podstawę do stwierdzenia nieważności tegoż aktu. Wskazuje to jednoznacznie na brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawy i wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o jedynie częściowe ustalenia, co doprowadziło do bezpodstawnego uznania art. 38 ust. pkt 2 u o s.o. nie znajduje zastosowania jako podstawa zarządzenia.
Niezależnie od powyższego podniesiono zarzut naruszenia przepisów prawa postępowania, albowiem WSA dokonując rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie orzekł w wyroku o nieważności zaskarżonego zarządzenia i określił, że nie podlega ono wykonaniu naruszając w ten sposób uregulowania art. 147 P.p.s.a., który mając na względzie obowiązywanie art. 101 ustawy z dnia z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, w szczególności ust. 4 tego artykułu zw. z art. 94 ust. 2 u o s.g., uprawnia sąd do stwierdzenia o niezgodności z prawem podjętego zarządzenia co powoduje jednak nieobowiązywanie ww. zarządzenia od momentu uprawomocnienia się wyroku (czyli ex nunc) nie zaś od chwili jego podjęcia albo obowiązywania (ex tunc). W przedmiotowej sprawie Sąd winien uwzględnić na podstawie przywołanego art. 101 ust. 4 w zw. z art. 94 ust. 1 i 2 u o s.g., okoliczność, że od momentu podjęcia zaskarżonego zarządzenia do momentu jego zaskarżenia upłynął okres więcej niż jednego roku. Stąd wyczerpana została dyspozycja art. 94 ust. 1 i 2 u o s.g.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania, Przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. w tej sprawie nie występują.
W badanej sprawie mamy do czynienia z działalnością organów administracji i aktami podejmowanymi w sferze administracji publicznej. Czynność odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego ma charakter kompetencji władczej związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty. Wskazać należy, że zgodnie z art. 34a i 34b ustawy o systemie oświaty organ prowadzący szkołę lub placówkę oświatową sprawuje nadzór nad ich działalnością administracyjną, finansową i w ograniczonym zakresie - pedagogiczną. Gminom, na podstawie art. 104 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, powierzono prowadzenie szkół podstawowych. Oznacza to, że ustawodawca nałożył na organy wykonawcze gmin obowiązek zapewnienia właściwego funkcjonowania szkół podstawowych. Powyższy obowiązek oznacza także, że dobór kadry kierowniczej w szkołach powinien odbywać się w taki sposób, aby zapewnić prawidłowe, niezakłócone funkcjonowanie placówek oświatowych pod względem administracyjno-finansowym oraz pedagogicznym. Dlatego też czynność powierzenia i odwołania dyrektora szkoły lub innej placówki oświatowej ma charakter publicznoprawny.
Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy. o systemie oświaty, nie jest uprawniony.
Zasadnie Sąd I instancji stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia Wójta Gminy Koszęcin z dnia [...] kwietnia 2010r. gdyż narusza ono w rażący sposób prawo. W wyroku z dnia 19 lutego 1997 r., III RN 3/97, Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 38 pkt 2 ustawy o systemie oświaty przewiduje możliwość odwołania nauczyciela "w przypadkach szczególnie uzasadnionych", co oznacza, że zarówno ocena, jak i uznanie organu, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze, a następnie odwołuje go z tego stanowiska, nie mogą mieć charakteru dowolnego lub arbitralnego, lecz powinny być dokładnie i szczegółowo wywiedzione i uargumentowane w uzasadnieniu podjętego aktu, zaś ów wywód i argumentacja powinny podlegać wnikliwej kontroli zarówno organów nadzoru, jak i sądu.
Sąd Najwyższy zwrócił przy tym uwagę na to, że niedopuszczalne jest powierzchowne traktowanie uzasadnienia, zwłaszcza wówczas, gdy przedmiotem sprawy jest ważny dla obywatela problem jego zatrudnienia i to - tak, jak w tym wypadku - gwarantowanego szczególnym przepisem ustawy.
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2006 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 706/06, w którym podkreślono, że szczególny skutek zarządzenia organu prowadzącego szkołę, jakim jest odwołanie dyrektora w trybie natychmiastowym pociąga za sobą uznanie, iż niezależnie od formy aktu i jego nazwy (decyzja, uchwała, zarządzenie) zawsze konieczne jest zapewnienie wypowiedzenia się nauczyciela, którego dotyczy postępowanie na każdym jego etapie oraz uzasadnienie podjętego aktu (system inf. prawnej Lex nr 320829).
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy prawne zaprezentowane w powołanych wyżej orzeczeniach.
Użyte art.38 ust.2 ustawy pojęcie "przypadki szczególnie uzasadnione" jest pojęciem ogólnym, niedookreślonym, swoistą klauzulą generalną, które winno być interpretowane wąsko. W orzecznictwie od dawna przyjmuje się, że przepis ten stanowi wyjątek od zasady stabilności stosunku zatrudnienia, a zatem jego wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna (wyrok NSA w Warszawie z dnia 1 września 2010 r. I OSK 933/10, LEX nr 602589; podobnie wyrok NSA w Warszawie z 19 listopada 2010 r., I OSK 1530/10 LEX nr 745066).
Z bogatego orzecznictwa Sądów administracyjnych wskazać można na próby interpretacji klauzuli "przypadków szczególnie uzasadnionych"
W wyroku z dnia 13 października 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku sygn. II SA/Bk386/11 ( lex omega 32/2012) mając na uwadze dotychczasową linię orzecznictwa sądów administracyjnych w przedmiocie interpretacji pojęcia "przypadków szczególnie uzasadnionych" w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty wskazał, że za przypadki szczególnie uzasadnione należy uznać:
1. zdarzenia (działanie lub zaniechanie) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne),
2. mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień, określonych prawem, przez nauczyciela - dyrektora szkoły,
3. przy czym stwierdzone uchybienie nauczyciela są tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego
4. konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny.
Zaistnienie tak rozumianego, szczególnie uzasadnionego przypadku, upoważnia organ prowadzący szkołę, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, do odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Stanowisko powyższe zostało w pełni zaaprobowane w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2012r, sygn. I OSK 10/12 oraz z 26 września 2012rr. sygn. I OSK 1633/12 ( nie publikowane)
Powyżej zacytowany pogląd w pełni aprobuje także orzekający w tej sprawie skład Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Nie ulega wątpliwości, że w wyniku kontroli przeprowadzonej przez organ prowadzący ujawniono nieprawidłowości w zakresie polityki kadrowej, oraz naruszenia zasad polityki finansowej w prowadzonej przez skarżącą szkole ( system nagród i dodatków motywacyjnych), jednak uchybienia te nie uzasadniają zwolnienia ze stanowiska dyrektora szkoły, a tym bardziej do zwolnienia w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.
Z akt sprawy wynika, że B. D. pełni funkcję dyrektora szkoły od 1996r. W tym czasie praca dyrektora była wysoko oceniana na co wskazują liczne pochwały nagrody i wyróżnienia. Także wysoka ocena poziomu nauczania w rankingu szkół przemawiają za wzorowo realizowanym programem dydaktycznym.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 147§1 p.p.s.a. stwierdzić należy, że jest on nieuprawniony. Podkreślić należy, że przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym art. 79 ust.1 ustawy o samorządzie powiatowym stosownie do których nieważna jest uchwała (a na szczeblu gminy także zarządzenie) organu jednostki samorządu terytorialnego niezgodna z prawem. Wyrok stwierdzający nieważność, w tej sprawie, zarządzenia Wójta Gminy Koszęcin ma charakter deklaratoryjny i wywiera skutek ex tunc co oznacza, że przedmiotowy akt nie wywołał skutków prawnych od dnia jego wydania ( wyrok NSA 22 03 2007 sygn II OSK 1776/06 lex nr 327767 a także Z Kmieciak i M Stahl Akty nadzoru str.101) Zatem zarzut naruszenia art. 147§1 p.p.s.a. jest nieuzasadniony
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło