II SA/Wr 21/12
WyrokWSA we Wrocławiu2012-04-11
Skład orzekający: Zygmunt Wiśniewski, Olga Białek, Ireneusz Dukiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości sąsiedniej, który nie był stroną postępowania o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości, posiada interes prawny do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej ten podział, powołując się na niezgodność podziału z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w zakresie szerokości planowanej drogi wewnętrznej?Ratio decidendi
Właściciel nieruchomości sąsiedniej, który nie był stroną postępowania o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości, nie posiada interesu prawnego do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, nawet jeśli powołuje się na niezgodność podziału z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w zakresie parametrów planowanej drogi wewnętrznej. Interes prawny musi wynikać z normy prawa materialnego, a zarzuty dotyczące niezgodności z planem zagospodarowania przestrzennego, dotyczące parametrów drogi, nie stanowią podstawy do uznania takiego interesu w kontekście postępowania nadzwyczajnego, gdy skarżący nie był stroną postępowania zwykłego i nie został pozbawiony dostępu do drogi publicznej.Stan faktyczny
M.Sz., właściciel sąsiedniej nieruchomości, wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, zarzucając niezgodność podziału z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (MPZP) w zakresie szerokości planowanej drogi wewnętrznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, uznając M.Sz. za nieposiadającego legitymacji procesowej, ponieważ nie był stroną postępowania podziałowego. WSA we Wrocławiu oddalił skargę M.Sz., podzielając stanowisko SKO.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M.Sz. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości gruntowych oddala skargę.
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M.Sz. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. Nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] r. Nr [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości gruntowych położonych w obrębie W., oznaczonych ewidencyjnie jako działka nr 109, nr 111/2, nr 111/1 i nr 111/3, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy w/w postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium wskazało, że Wójt Gminy D. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] zatwierdził projekt podziału nieruchomości gruntowych położonych w obrębie W., oznaczonych ewidencyjnie jako działka nr 109, nr 111/2, nr 111/1 i nr 111/3 w ramach tzw. uproszczonego postępowania scaleniowego i podziałowego przeprowadzonego na podstawie art. 98b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Decyzja ta została sprostowana postanowieniem tego samego organu administracji publicznej z dnia 22 kwietnia 2011 r.. Pismem z dnia 16 czerwca 2011 r. M.Sz. (właściciel sąsiedniej nieruchomości) wniósł o stwierdzenie nieważności opisanej wyżej decyzji z dnia [...] r. z uwagi na to, że projektowany podział - w zakresie planowanej działki nr 563/1 przeznaczonej pod drogę wewnętrzną - narusza przepisy obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisy prawa budowlanego. Wskazał, że interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej i jej definitywnego wyeliminowania z obrotu prawnego wywodzi "na podstawie uprawnienia relewantnego do obowiązku z MPZP (wymóg dostępu publicznego do planowanej działki numer 563/1, jako działki planowanej w bezpośrednim sąsiedztwie jego działek - o numerach 108/1 i 108/2)".
Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 61a k.p.a., Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r., uzasadniając rozstrzygnięcie brakiem legitymacji procesowej M.Sz..
Nie godząc się z dokonanym przez Kolegium rozstrzygnięciem, M.Sz. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że postanowienie z dnia [...] r. godzi "w zasadę legalizmu, a przede wszystkim powinności przestrzegania przez organy administracji publicznej zgodności treści wydawanych aktów administracyjnych z obowiązującymi aktami prawa miejscowego. (...) Za godzącą (...) w zasadę wnikliwego rozpoznania sprawy i zasadę wzbudzania zaufania strony do działania organów administracji należy uznać fakt, że organ w doręczonej decyzji nie odniósł się do zarzutu sprzeczności treści wydanej decyzji merytorycznej zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości gruntowych położonych w obrębie W. z ustaleniami obowiązującego dla tego terenu MPZP (co skarżący potwierdził przedkładając dodatkowo opinię urbanistyczną), ograniczając rozpoznanie sprawy do zbadania statusu strony. Winien bowiem - w razie wątpliwości co do statusu strony - wszcząć postępowanie z urzędu". We wniosku podniesiono też, że "źródła interesu prawnego wnioskodawcy należy zatem upatrywać w przysługującym mu prawie do korzystania z drogi zgodnie z jej przeznaczeniem. Tym samym nie można zgodzić się z organem, jakoby postępowanie podziałowe dotyczące sąsiednich nieruchomości nie miało wpływu na interes prawny wnioskodawcy. Obowiązkiem organu jest bowiem uwzględnienie wskazanego indywidualnego interesu strony. W takiej zatem sytuacji należy uznać istnienie interesu prawnego wnioskodawcy, zatem jego wniosek winien być poddany merytorycznemu rozstrzygnięciu".
W dniu 27 września 2011 r. do Kolegium wpłynęło podanie M.Sz. z dnia 26 września 2011 r. zatytułowane "pismo w sprawie wypowiedzenia się strony co do zebranych materiałów i dowodów w sprawie", w którego treści powtórzono argumenty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wniesiono o przeprowadzenie dowodu z uchwały Nr [...] Rady Gminy D. z dnia 27 sierpnia 2004 r. oraz mapy na okoliczność jej treści. W podaniu z dnia 26 września 2011 r. M.Sz. podkreślił, że z mocy MPZP posiada uprawnienie do żądania ustanowienia na jego rzecz na działce o szerokości nie mniejszej niż 10 m w obrębie dzielonych działek prawa przechodu i przejazdu, korzystania z działki przeznaczonej w MPZP na drogę, a zatem - ograniczonego prawa rzeczowego (choćby służebności) na nieruchomości stanowiącej przedmiot decyzji podziałowej. Jedynie stwierdzenie, że skarżący nie posiada żadnego prawa rzeczowego do nieruchomości stanowić może o uznaniu braku statusu strony w postępowaniu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając powyższy wniosek zważyło, że obowiązkiem organu administracji publicznej, do którego zostało skierowane przez administrowanego podanie zawierające żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego, jeżeli jest właściwy do jego załatwienia, jest ustalenie, czy wniosek o wszczęcie postępowania w danej sprawie pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.. Innymi słowy, organ administracji publicznej winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy w sprawie nie występują okoliczności wyłączające możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego, ustalając w tym celu w pierwszym rzędzie krąg podmiotów mających przymiot strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.. Powyższą regułę należy odnieść także do wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W razie skonstatowania przez organ administracji publicznej, że wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego został wniesiony przez podmiot niebędący stroną, zastosowanie znajduje art. 61a § 1 k.p.a., wedle którego, gdy żądanie wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W tym miejscu organ zauważył, że przepis art. 61a ust. 1 k.p.a. ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wszczynanych na wniosek.
Jak zauważyło Kolegium z akt sprawy wynika, że M.Sz. - jako właściciel sąsiedniej nieruchomości - nie był traktowany jako strona postępowania podziałowego zakończonego decyzją z dnia [...] r.. Kolegium zaś umorzyło - wszczęte w wyniku wniesienia przez M.Sz. odwołania od decyzji z dnia [...] r. postępowanie odwoławcze, stwierdzając brak jego legitymacji procesowej (decyzja z dnia [...] r. Nr [...]). Wobec tego, tak jak w postępowaniu odwoławczym, również w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, koniecznym jest wykazanie przez wnoszącego żądanie wszczęcia takiego postępowania bezpośredniego związku pomiędzy przedmiotem kwestionowanego rozstrzygnięcia, a jego sytuacją prawną. Stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji są strony postępowania zwykłego (bądź ich następcy prawni) oraz inne podmioty, jeżeli wykażą, że ich udział w tym postępowaniu uzasadnia interes prawny. Stronami postępowania podziałowego są - co do zasady - właściciel, współwłaściciel, użytkownik wieczysty lub współużytkownik wieczysty nieruchomości podlegających podziałowi, gdyż tylko te podmioty są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa. Te podmioty również - jako strony - mogą odwołać się od decyzji podziałowej, a także żądać weryfikacji decyzji podziałowej w trybach nadzwyczajnych (w tym także w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji). Udział w postępowaniu o podział geodezyjny nieruchomości jest uprawnieniem związanym z prawem do nieruchomości dzielonej. Tak więc interes prawny do bycia stroną posiadają podmioty, które są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa. Stronami tego postępowania nie mogą być osoby, które nie mają żadnego tytułu prawnego do nieruchomości. Podział nieruchomości gruntowej jest wykonywaniem prawa własności nie oddziałującym na sytuację prawną właścicieli nieruchomości sąsiednich, gdyż czynność taka nie ma wpływu na granice zewnętrzne dzielonego gruntu, które pozostają niezmienione. Decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości skutkuje bowiem "jedynie" wyodrębnieniem nowych działek ewidencyjnych.
Kolegium stwierdziło przy tym, że przedstawiony wyżej pogląd od dawna jest ugruntowany w literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądowym w sprawach dotyczących geodezyjnego podziału nieruchomości. Ze względu na odesłanie zawarte w art. 98b ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy go też odnieść do decyzyjnego trybu uproszczonego postępowania scaleniowego i podziałowego (zob. E. Mzyk [w:] G. Bieniek [red.], Ustawa o gospodarce nieruchomościami, Komentarz, Warszawa 2005, s. 351 oraz przykładowo: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 933/98, niepubl.; wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 lutego 2008 r., I SA/Wa 1775/07; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1184/08; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 3 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Wr 306/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 669/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl, a także powołane w tych wyrokach orzecznictwo sądów administracyjnych). Takiego zapatrywania nie zmienia także argumentacja M.Sz. sformułowana we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tym kontekście Kolegium stwierdziło, tak samo jak w postanowieniu z dnia [...] r., że sposób realizacji, czy też parametry planowanej do wydzielenia działki gruntu 563/1, nie mogą naruszyć interesu właścicielskiego M.Sz., albowiem dostęp należących do niego działek gruntu nr 108/1 oraz nr 108/2 do drogi publicznej jest już realizowany - zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - poprzez ul. [...] oznaczoną w tymże planie symbolem D1.
Wobec powołanych wyżej poglądów judykatury i doktryny organ przyjął, że argumenty podnoszone przez M.Sz. wskazują - co najwyżej - na jego interes faktyczny, a nie prawny. Ważnym jest stwierdzenie, w kontekście stwierdzeń zawartych w podaniu z dnia 26 września 2011 r., że podział nieruchomości nie ma żadnego znaczenia dla wykonywania np. służebności, skoro po zatwierdzeniu podziału nieruchomości prawa te nadal są wykonywane w sposób i w zakresie terytorialnym jaki wynika z aktów ustanowienia tych praw. Wobec zatem stwierdzenia braku legitymacji procesowej M.Sz., jako że nie posiadał on w dacie podziału nieruchomości gruntowych (ani nie posiada) żadnego tytułu prawnego umożliwiającego mu dysponowanie nieruchomościami, których dotyczył podział, Kolegium orzekło, jak na wstępie.
Odnosząc się natomiast do zarzutu pominięcia przez Kolegium analizy przesłanek nieważnościowych, organ zauważył, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest postępowaniem dwuetapowym, w którym na pierwszym etapie podejmuje się rozstrzygnięcie co do wszczęcia (lub odmowy wszczęcia) tego postępowania, a dopiero w razie wszczęcia postępowania bada się przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a.. Uznanie, że dana osoba nie ma legitymacji do wszczęcia postępowania nieważnościowego, powoduje wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia tego postępowania i nie prowadzi do badania przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a.. Natomiast brak wszczęcia tego postępowania z urzędu oznacza jedynie, że organ nie dopatrzył się zaistnienia podstaw do takiego działania, co jednak nie oznacza, że ma on obowiązek szczegółowej analizy i uzasadniania braku wystąpienia każdej z tych przesłanek w uzasadnieniu postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na wniosek. Ponadto przeprowadzenie dowodów, o których mowa w podaniu z dnia 26 września 2011 r., nie miałoby wpływu na wynik niniejszego postępowania, gdyż Kolegium nie badało, czy decyzja z dnia [...] r. jest dotknięta przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a..
Kolegium nadmieniło także, że wskazane w podaniu z dnia 26 września 2011 r. orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczy kwestii określania stron w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, wobec czego nieuzasadnionym jest powoływanie tych orzeczeń w celu wykazania, iż M.Sz. może wnieść skutecznie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości.
W skardze na powyższe postanowienie M.Sz. wniósł o jego uchylenie w całości, celem nadania biegu w sprawie, tj. nadania biegu odwołaniu złożonemu przez stronę od decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] r. Nr [...]. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił wadliwe ustalenie faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy na podstawie niepełnego lub sprzecznego z prawem ustalenia stanu sprawy na dzień wydania orzeczenia administracyjnego, w konsekwencji skutkujących nieadekwatnym do okoliczności sprawy zastosowaniem art. 138 k.p.a. w zw. z art. 127 k.p.a. i art. 28 k.p.a.. Ponadto zarzucił wadliwą wykładnię art. 93 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności wobec faktu, że projektowany podział jest niezgodny z ustaleniami MPZP (§ 7 uchwały Rady Gminy D. z dnia 27 sierpnia 2004 r. Nr [...]) oraz § 9 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca Prawo budowlane. Naruszenia te powodują niezgodność decyzji (poddanych badaniu w postępowaniu nieważnościowym) z postanowieniami obowiązującego dla terenu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co uzasadnia stwierdzenie, że decyzje o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości i postanowienie o umorzeniu postępowania odwoławczego w niniejszej sprawę naruszają prawo.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł ponadto, że ustalenia uchwały o zatwierdzeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przewiduje konieczność dokonywania podziału działek gruntowych z zachowaniem wynikających z treści uchwały. Jednym z założeń jest wymieniony expressis verbis obowiązek zapewnienia (przy podziale konkretnej działki będącej przedmiotem postępowania) dostępnej dla wszystkich działki drogowej o przeznaczeniu publicznym i szerokości nie mniejszej niż 10 m. Mając na uwadze fakt, że postępowanie w sprawie podziału nieruchomości nie przesądza ani o funkcji ani o sposobie nowo wydzielonych działek gruntu, w istocie zasada ta jest realizowana w każdym przypadku, gdy działki mają mieć określone wymiary w celu ich przeznaczenia na określone w MPZP cele. O ile zatem działki nie mogą być mniejsze niż 800 m2 to działka podłużna (drogowa) powstająca po podziale nie może mieć szerokości mniejszej niż 10 m. Ponadto plan przewiduje obowiązek dla podmiotu wnioskującego o podział zapewnienia dostępnej publicznie drogi, tj. takiego podziału nieruchomości, aby w wyniku podziału powstała co najmniej jedna działka, na której należy ustanowić ograniczone prawo rzeczowe przejazdu i przechodu - skuteczne erga omnes – a resztę terenu podzielić na działki nie mniejsze niż 800 m2. Podział zaprezentowany w decyzji merytorycznej, której stwierdzenia nieważności skarżący domaga się, nie pozwala na jednoczesne ustanowienie drogi o zakładanej w planie szerokości i zachowania działek o powierzchni 800 m2. Podłużna działka (przeznaczona na drogę) ma szerokość 6 m, brakujące 4 należałoby "zabrać" – zdaniem skarżącego - z działek budowlanych, co jednak spowoduje, że nie będą miały faktycznie 800 m2 pod zabudowę mieszkaniową. Skarżący zaznaczył przy tym, że działka gruntu będąca przedmiotem postępowania umożliwia podział zgodny z założeniami MPZP tak, aby nowopowstałe działki były z nim zgodne. Jednak w takiej sytuacji powstanie mniejsza ilość działek budowlanych, niż chcieliby wnioskodawcy. Jednak w sytuacji, gdy plan ma określone założenia, należy go stosować bez względu na interes wnioskodawców - to bowiem wynika wprost z zasady praworządności i legalizmu, do których stosowania organy są obowiązane.
Tymczasem organ bezzasadnie odmawia stronie nie tylko interesu dotyczącego zaskarżenia decyzji, która stanowi ingerencję w sferę przyznanych praw dostęp do publicznie dostępnej drogi o szerokości co najmniej 10 m, z którą nieruchomość skarżącego bezpośrednio sąsiaduje, ale i w sposób arbitralny przyjmuje, że wymóg zachowania określonych parametrów nowotworzonych działek przewidziany w MPZP może być pominięty. Stąd zatem wniosek, że organ działał bez rozważenia ani szczególnych uwarunkowań zawartych w MPZP, ani również - bez uwzględnienia wynikających z tych zapisów uprawnień stron postępowania administracyjnego. Jak wskazał skarżący prawo przejazdu i przechodu, "publiczne", skuteczne erga omnes, a zatem i przysługujące skarżącemu względem w/w nieruchomości powoduje, że posiada on prawo rzeczowe do nieruchomości w rozumieniu wykładni przepisów art. 28. Zgodnie z § 7 ust. 4 uchwały Rady Gminy D. z dnia 27 sierpnia 2004 r. Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi W. ustala się dla terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 1M obowiązek wydzielenia publicznie dostępnych dróg dojazdowych o szerokości w liniach rozgraniczających minimum 10 m realizowanych i utrzymywanych przez właścicieli terenu lub ustanowienia służebności przejazdu w celu zapewnienia obsługi komunikacyjnej oraz realizacji infrastruktury technicznej. Powyższy zapis w MPZP w sposób jednoznaczny przesądza o konieczności wydzielenia działki "drogowej", tzn. wydzielenia pasa gruntu nadającego się do wydzielenia działki drogowej, do której właściciele sąsiedniej nieruchomości posiadają prawo przejazdu i przechodu (bezsporne). Fakt zaś posiadana w/w uprawnienia (prawa rzeczowego) uprawnia właściciela sąsiedniej działki do uzyskania statusu strony w postępowaniu podziałowym realizowanym w trybie art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Opisane powyżej wady powodują – zdaniem skarżącego - obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej, zaś fakt, że skarżący posiada prawo rzeczowe na nieruchomości objętej planem, uniemożliwia uznanie, że decyzja dotycząca umorzenia postępowania jest prawidłowa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1394/10). Analogiczne wnioski wypływają z przedłożonej przez skarżącego do sprawy opinii urbanistycznej. M.Sz. - jako właściciel sąsiedniej nieruchomości - jest zatem stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., co organ konsekwentnie pomija, tak jak i istnienie po jego stronie uprawnienia wynikającego z MPZP, tj. prawa przejazdu i przechodu przez publicznie dostępną drogę o szerokości 10 m, której ustanowienie jest warunkiem wyrażenia zgody na podział działki. Legitymacja czynna innego podmiotu uzależniona jest od wykazania interesu prawnego, którego źródłem winien być konkretny przepis prawa materialnego. W ocenie skarżącego jego interes prawny wynika z okoliczności, że jest on właścicielem nieruchomości sąsiednich w stosunku do działki, która jest wyznaczona pod publicznie dostępną drogę dojazdową i po myśli art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) ma on prawo korzystania z drogi zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub w innych przepisach szczególnych.
Wobec faktu, że planowana działka 563/1 nie spełnia wymogów MPZP (§ 7 pkt 4 uchwały Nr [...], a nadto jej umiejscowienie jest niezgodne z § 9 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, tym samym został naruszony słuszny interes obywatela do dostępu i korzystania z drogi zgodnie z jej przeznaczeniem.
Ponadto uzasadnianie przez organ swojej decyzji faktem, że wnioskodawca ma umożliwiony dostęp do drogi dojazdowej przez ul. [...] godzi w definicję "publicznego" dostępu do drogi. Publiczny dostęp nie może być bowiem wyłączony przez sam fakt, że wnioskodawca korzysta obecnie z alternatywnego dojazdu do nieruchomości, zaś jego prawo do korzystania z przyszłej drogi jest wyraźnie określone w MPZP. Źródła interesu prawnego wnioskodawcy należy zatem upatrywać w przysługującym mu prawie do korzystania z drogi zgodnie z jej przeznaczeniem, zaś stwierdzenie nieważności decyzji winno uwzględniać fakt, że decyzja o umorzeniu postępowania zapadła z rażącym naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a.. Tym samym nie można się zgodzić z organem jakoby postępowanie podziałowe dotyczące sąsiednich nieruchomości nie miało wpływu na interes prawny wnioskodawcy. Obowiązkiem organu jest bowiem uwzględnienie wskazanego indywidualnego interesu strony.
W istocie na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania, że posiada interes prawny, który jednocześnie powinien być konkretny i realny. Wskazuje się również, że źródłem interesu prawnego lub uprawnienia jest zawsze norma prawna ogólna i abstrakcyjna (akt normatywny) lub jednostkowa i konkretna (decyzja) mająca źródło w przepisach prawa materialnego (nie tylko prawa administracyjnego materialnego). O interesie prawnym właściciela nieruchomości sąsiedniej przesądza zarówno treść uprawnień i obowiązków wynikających z MPZP, a ponadto – zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości (wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2001 r., sygn. akt IV SA594/99, publ. Lex nr 54166; wyrok NSA z dnia 8 września 2004 r., sygn. akt OSK 394/04, publ. Lex 160631). Status strony w postępowaniu jest zatem determinowany granicami oddziaływania planowanej inwestycji, przy czym oddziaływanie takie może polegać np. na emisji zanieczyszczeń, zapachów, uciążliwości korzystania z nieruchomości. Obszar oddziaływania może z jednej strony być tak niewielki, że nie będzie wykraczał poza granice nieruchomości, na której planowana jest inwestycja, z drugiej jednak strony, zwłaszcza przy niektórych rodzajach inwestycji obszar oddziaływania może obejmować nieruchomości nie tylko sąsiednie, ale również takie, które bezpośrednio nie graniczą z nieruchomością objętą planami inwestycyjnymi (wyrok NSA z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt II 206/10).
W odniesieniu do decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości skarżący wskazał, że art. 93 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności wobec faktu, że projektowany podział jest niezgodny z ustaleniami MPZP (§ 7 uchwały Nr [...]) oraz § 9 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, wadliwość ta ma charakter trwały (nieusuwalny bez jej całkowitego wyeliminowania z obrotu). Co do zaś decyzji umarzającej postępowanie skarżący zarzucił, że rażące naruszenie art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. oraz uchwały Nr [...] poprzez uznanie, że zatwierdzenie projektu podziału geodezyjnego, w szczególności zakładającego wydzielenie działki gruntu mającej służyć według ustaleń planu jako droga dostępna publicznie (w szczególności - dla nieruchomości sąsiednich) położona w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości skarżącego nie stanowi postępowania dotyczącej interesu prawnego skarżącego, w sytuacji gdy z orzecznictwa NSA, a także charakteru ograniczonych praw rzeczowych wynikają wnioski odmienne.
Ponadto skarżący wskazał, że projekt podziału nieruchomości, zatwierdzony zaskarżoną decyzją, zakłada podział geodezyjny działki na działki budowlane o powierzchni 800-1390 m2, przy czym działka wyznaczona pod drogę dojazdową (wewnętrzną) ma szerokość 6 m. Tymczasem według uzgodnień MPZP, dla terenu oznaczonego symbolem 1M (tj. właściwym dla przedmiotowych działek) istnieje obowiązek wyznaczenia publicznie dostępnych dróg dojazdowych, o szerokości w liniach rozgraniczających minimum 10 m. Obecny podział nie respektuje powyższego obowiązku. Ponadto obowiązek publicznego dostępu do drogi wymaga zrealizowania wymogów określonych dla przyłączenia się do drogi głównej - ul. [...]. Tymczasem wynikający z projektu odstęp pomiędzy kolejnymi skrzyżowaniami (zjazdami) na drodze wojewódzkiej nie przekracza 150 m. Wobec faktu, że planowana działka 563/1 nie spełnia wymogów MPZP (§ 7 uchwały Nr [...]) jej ewentualne dostosowanie do obowiązku wynikającego z planu uniemożliwia utrzymanie podziału działek 563/2-563/15. Przy wymaganej szerokości co najmniej 10 m działki 563/2-563/15 nie będą miały powierzchni co najmniej 800 m2 (§ 7 pkt 3 ppkt 3 uchwały). To zaś oznacza, że wymagane jest ponowne sporządzenie projektu podziału geodezyjnego, w sposób zgodny z ustaleniami MPZP. Dodatkowo należy uwzględnić fakt, że wydzielona działka drogowa musi zostać zaplanowana w innym niż dotychczas miejscu, w celu zapewnienia zgodności umiejscowienia drogi w relacji z drogą klasy (G/GP) - tj. minimum 500 m odstępu między zjazdami (§ 9 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane. Utrzymanie zaś w obrocie prawnym decyzji w sposób rażący naruszającej prawo powoduje w aspekcie zasady legalizmu jej następczą niewykonalność o charakterze trwałym. To zaś przesądza o konieczności wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Interes prawny zarówno w postępowaniu odwoławczym zwykłym jak i nadzwyczajnym (tj. w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji) i jej definitywnego wyeliminowania z obrotu prawnego, tak jak i żądania wstrzymania jej wykonania, skarżący wywiódł na podstawie uprawnienia relewantnego do obowiązku z MPZP (wymóg dostępu publicznego do planowanej działki numer 563/1, jako działki planowanej w bezpośrednim sąsiedztwie moich działek o nr. 108/1 i 108/2). Interes strony wskazywany wyżej jest całkowicie uzasadniony, istnieje bezpośredni relewantny związek przyczynowo-skutkowy między podziałem a możliwością naruszenia praw skarżącego. Organ bowiem sprzecznie z ustaleniami MPZP zakłada możliwość przeznaczenia działki o szerokości 6 m na drogę, w sytuacji gdy obowiązek jej wytyczenia o szerokości 10 m wynika z MPZP, przy zachowaniu 800 m2 działek budowlanych na tym samym terenie. Wada oceny prowadzi do wniosku, że organ uznał interes skarżącego za ewentualny, w sytuacji gdy jest on jak najbardziej aktualny i konkretny. W razie zatwierdzenia prawomocnego decyzji podziałowej, działki będą miały po 800 m2, a droga 6 m (więc niezgodnie z planem) albo drogę będzie trzeba poszerzyć do minimum 10 m, jednak wtedy działki budowlane nie zachowają 800 m 2 powierzchni, a będą mniejsze.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślić należy, że stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uchylenie decyzji lub postanowienia przez Sąd następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Badając pod tym kątem zaskarżone postanowienie, Sąd uznał, że skarga M.Sz. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie doszło do naruszenia prawa materialnego ani przepisów postępowania administracyjnego, dające podstawę do jego uchylenia.
Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie zostało podjęte w postępowaniu nadzwyczajnym, tj. w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] r. Nr [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości gruntowych położonych w obrębie W., oznaczonych ewidencyjnie jako działka nr 109, nr 111/2, nr 111/1 i nr 111/3. Podstawą zaś jego wydania jest przepis art. 61a § 1 k.p.a..
Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Legitymację do żądania wszczęcia takiego postępowania ma podmiot, który wykażę, że wadliwa decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku i to niezależnie od tego czy strona ta uczestniczyła w postępowaniu zwykłym, czy nie. Zatem wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z wniosku osoby, która podaje się za stronę, zależy od uprzedniej kontroli przez organ, czy zachodzą formalnoprawne przesłanki warunkujące jego dopuszczalność. Należy do nich w pierwszej kolejności ustalenie, czy wnioskodawcy przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu. W sytuacji zaś ustalenia, że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony, organ wydaje postanowienie w oparciu o przepis art. 61a § 1 w związku z art. 157 § 2 k.p.a., który stanowi, że gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Przyczyną odmowy w rozpoznawanej sprawie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powołanej wyżej decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] r. Nr [...], jak wynika z uzasadnień decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., jest brak legitymacji M.Sz. do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości.
W orzecznictwie sądowym prezentowany jest jednak pogląd, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, o którym mowa w art. 157 k.p.a., obowiązują zasady określone w przepisach art. 61 § 4 i art. 28 k.p.a. Stosownie zaś do art. 61 § 4 k.p.a. o wszczęciu każdego postępowania administracyjnego z urzędu lub na żądanie strony organ obowiązany jest zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Natomiast w myśl art. 28 k.p.a. stroną jest nie tylko ten, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, lecz także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Dlatego, aby legitymować się przymiotem strony jest niezbędne wykazanie istnienia interesu prawnego lub obowiązku w prowadzonym postępowaniu i fakt, że może być ono wszczęte tylko z inicjatywy pewnej grupy podmiotów nie wyklucza uczestnictwa w nim innych osób jako stron postępowania.
Stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest zatem nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92, publ. ONSA 1995/1/32). Skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela to stanowisko. Taką samą tezę prezentuje NSA w wyroku z dnia 15 września 2000 r. (sygn. akt IV SA 2328/99, niepubl.; por. też wyrok NSA z dnia 10 listopada 2004 r., sygn. akt OSK 802/04, publ. ONSAiWSA 2005, Nr 3, poz. 53).
Ocenie Sądu w niniejszej sprawie podlegała zatem kwestia, czy organy orzekające w sposób właściwy i zgodny z prawem dokonał rozstrzygnięcia zagadnienia posiadania przez skarżącego przymiotu strony w postępowaniu nadzwyczajnym. Przy czym zauważenia wymaga fakt, że ocenie tej podlegało nie tylko to, czy M.Sz. był stroną postępowania zwykłego (tu w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości), zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji Wójta Gminy D., ale - czy interesu prawnego lub obowiązku M.Sz. mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji.
W judykaturze przyjmuje się, że pojęcie strony wiąże się wyraźnie z posiadaniem interesu prawnego, zaś interes prawny wyprowadza się z przepisów prawa materialnego. Interes prawny powinien się więc wyrażać w możliwości zastosowania określonej normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji w odniesieniu do ściśle określonego podmiotu. "Pojęcie interesu prawnego może być rozumiane jako obiektywna, czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić, oraz aktualny, a nie ewentualny" (zob. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 1998 r., sygn. akt IV SA 1106/97, publ. LEX 43360, podobnie postanowienie NSA z dnia 5 lutego 1998 r., sygn. akt I SA/Po 1247/97, publ. LEX 32727).
W tym miejscu należy wskazać, że w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] r. Nr [...], stwierdzenia nieważności której domaga się skarżący, Wójt Gminy D. zatwierdził projekt podziału nieruchomości gruntowych położonych w obrębie W., oznaczonych ewidencyjnie jako działka nr 109, nr 111/2, nr 111/1 i nr 111/3. Decyzja ta została podjęta na podstawie art. 98b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Postępowanie takie jest wszczynane - zgodnie z przepisem art. 98b ust. 1 w/w ustawy – na wniosek właścicieli albo użytkowników wieczystych nieruchomości ukształtowanych w sposób uniemożliwiający ich racjonalne zagospodarowanie, którzy mogą domagać się ich połączenia i ponownego podziału na działki gruntu, jeżeli przysługują im jednorodne prawa do tych nieruchomości.
Z powyższego przepisu wynika zatem, że stronami postępowania prowadzonego w trybie art. art. 98b ustawy o gospodarce nieruchomościami są właściciele albo użytkownicy wieczyści nieruchomości objętych scaleniem i ponownym podziałem. Skarżący jest zaś właścicielem działek nr 108/1 i nr 108/2, które jedynie sąsiadują z nieruchomościami objętymi scaleniem i ponownym podziałem. Zatem nie był niewątpliwie stroną postępowania podziałowe.
Takie też stanowisko jest już w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane. Właściciel nieruchomości przyległej (sąsiedniej) do nieruchomości podlegającej podziałowi nie jest stroną postępowania o podział nieruchomości, gdyż brak jest podstaw do uznania, aby posiadał interes prawny do występowania w tym postępowaniu w rozumieniu art. 28 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 28 stycznia 1997 r., sygn. akt SA/Gd 3467/95, publ. ONSA 1997/4/180; wyrok NSA z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt I SA 285/99 - niepubl.; wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 2248/98, publ. ONSA 2002/2/69). W przypadku podziału nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) stronami postępowania podziałowego są wyłącznie właściciele lub użytkownicy wieczyści przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 93-98 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami o tym, w jaki sposób będzie podzielona nieruchomość, decyduje jej właściciel. Podział inicjowany przez właściciela (wieczystego użytkownika) ma na celu wyłącznie wydzielenie z nieruchomości nowych działek geodezyjnych, które następnie będą mogły być wprowadzone do obrotu prawnego jako odrębne nieruchomości. W postępowaniu o podział nieruchomości nie przesądza się przeznaczenia nowo wydzielonych działek, sposobu ich zagospodarowania ani dalszego łączenia z innymi nieruchomościami. Oznacza to, że stronami postępowania podziałowego nie są osoby, które nie mają do nieruchomości objętej podziałem żadnego tytułu prawnego (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 81/10).
Wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. skarżący swój interes prawny wywodzi z przepisu § 7 ust. 4 uchwały Rady Gminy D. z dnia 27 sierpnia 2004 r. Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi W., który ustalił dla terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 1M obowiązek wydzielenia "publicznie dostępnych dróg dojazdowych o szerokości w liniach rozgraniczających minimum 10 m realizowanych i utrzymywanych przez właścicieli terenu lub ustanowienia służebności przejazdu w celu zapewnienia obsługi komunikacyjnej oraz realizacji infrastruktury technicznej". Skarżący wskazał, że ma prawo przejazdu i przechodu przez publicznie dostępną drogę o szerokości 10 m (tu działka nr 563/1 planowana w bezpośrednim sąsiedztwie jego działek - o nr. 108/1 i 108/2). W ocenie skarżącego jego interes prawny wynika z okoliczności, że jest on właścicielem nieruchomości sąsiednich w stosunku do działki, która jest wyznaczona pod publicznie dostępną drogę dojazdową i po myśli art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) ma on prawo korzystania z drogi zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub w innych przepisach szczególnych. Ponieważ zaś droga dojazdowa (działka nr 563/1) ma szerokość 6 m projektowany podział jest niezgodny z ustaleniami MPZP (§ 7 uchwały Rady Gminy D. z dnia 27 sierpnia 2004 r. Nr [...]) oraz § 9 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca Prawo budowlane i dlatego decyzja podziałowa winna zostać – zdaniem skarżącego - usunięta z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że działka nr 563/1 przeznaczona pod drogę dojazdową nie jest drogą publiczną, a drogą wewnętrzną, o ustanowienie której wnieśli właściciele i użytkownicy wieczyści scalanych i ponownie dzielonych nieruchomości celem umożliwienia ich racjonalnego zagospodarowanie.
Należy także zauważyć, że kwestie podnoszone we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej w istocie sprowadzają się do zarzutów wobec decyzji podziałowej (w zakresie planowanej działki nr 563/1 przeznaczonej pod drogę wewnętrzną) co do jej niezgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisami prawa, które mogłyby być przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu odwoławczym. Nie można z nich natomiast wywieść interesu prawnego, który uprawniałby do kwestionowania tej decyzji w postępowaniu nadzwyczajnym. Zarzuty te nie były bowiem przedmiotem oceny ani organów orzekających w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej ani Sądu, bowiem kwestie te są kwestiami merytorycznymi, które - gdyby uznano skarżącego za stronę postępowania zwykłego i wszczęto postępowanie nadzwyczajne – byłyby rozstrzygane przez organy administracyjne, a w konsekwencji również przez sąd administracyjny. Postanowienie podjęte na podstawie art. 61a § 1 w związku z art. 157 § 2 k.p.a. jest bowiem wynikiem badania jedynie formalnych przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, tj. m.in. czy wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony przez uprawnioną osobę
Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że skarżący ma raczej charakter faktyczny, niż interes prawny, w kwestionowaniu decyzji podziałowej. Ponadto należy zauważyć, że skarżący ma już zapewniony dostęp do drogi publicznej poprzez ul. [...]. Sytuacja byłaby natomiast inna, gdyby scalenie i ponownym podział nieruchomości nr 109, nr 111/2, nr 111/1 i nr 111/3 pozbawiłyby skarżącego dostępu do drogi publicznej. A taka sytuacja nie ma tutaj miejsca.
Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dana osoba jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego. W takim wypadku osobie tej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że żądający wszczęcia postępowania wnioskodawca powinien wykazać, że wynik tego postępowania dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku.
Zdaniem Sądu okoliczności wskazane przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności nie stanowią interesu prawnego, który uprawniałby do jego uznania za stronę w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej.
Skoro zatem z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wystąpiła osoba, która nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., organ zobowiązany był podjąć decyzję o odmowie wszczęcia tego postępowania. Ustalenia poczynione przez organ odwoławczy – zdaniem Sądu - uzasadniały w pełni podjęcie zaskarżonego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej.
Odnosząc się zaś do przywołanych w skardze orzeczeń sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2001 r., sygn. akt IV SA 594/99; wyrok NSA z dnia 8 września 2004 r., sygn. akt OSK 394/04; wyrok NSA z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt II 206/10), należy wskazać, że dotyczą one zupełnie innych merytorycznie spraw i nie mogą być uwzględnione w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest scalenie i ponowny podział nieruchomości. Dotyczą one bowiem decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem, a to obligowało do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stąd orzeczono jak w sentencji.
k.g.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło