IV SA/Wa 246/12
WyrokWSA w Warszawie2012-06-05
Skład orzekający: Jakub Linkowski, Łukasz Krzycki, Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo ocenił wpływ realizacji inwestycji drogowej na stosunki wodne na nieruchomościach sąsiednich, w szczególności czy wystarczająco wyjaśnił kwestię potencjalnego podniesienia poziomu wód i czy nałożył odpowiednie obowiązki zapobiegawcze?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji nie wykazał należytej staranności w wyjaśnieniu wpływu planowanych przedsięwzięć wodnoprawnych na stosunki wodne na nieruchomościach skarżącego. Organ nie dokonał samodzielnej oceny skutków realizacji inwestycji, opierając się jedynie na stanowisku inwestora, co narusza przepisy K.p.a. dotyczące uzasadnienia decyzji i wnikliwego rozpoznania sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi W. W. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, która w części uchyliła decyzję Marszałka Województwa w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych i rozbiórkę urządzeń drenarskich w związku z rozbudową drogi krajowej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących uzasadnienia decyzji, błędnych ustaleń faktycznych oraz pominięcia stron postępowania. Uczestniczka postępowania podniosła zarzuty dotyczące wadliwego wykonania urządzeń drenarskich.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w określonych punktach, stwierdził, że uchylona część decyzji nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądził od Prezesa zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2012 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego I. uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie w jakim utrzymano nią w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] (pozwolenie na wykonanie urządzeń wodnych – przepustów na rowach melioracyjnych dla drogi dojazdowej nr [...]) oraz w pkt. [...] (pozwolenie na rozbiórkę – wyłączenie z eksploatacji urządzeń drenarskich w kilometrażu od [...] do [...] drogi krajowej nr [...]); II. stwierdza, że zaskarżona decyzja w uchylonym zakresie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Prezesa Zarządu Gospodarki Wodnej na rzecz skarżącego W. W. kwotę 540 (słownie: pięćset czterdzieści złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2011 r. Prezes Krajowego Zarządu
Gospodarki Wodnej, przywołując art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a., uchylił we wskazanych
przez siebie punktach decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] maja
2011 r. w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego w związku z realizacją
szeregu przedsięwzięć (wykonanie: wylotów z kanalizacji deszczowej i sieci
drenarskiej, zbiorników przepływowo - infiltracyjnych oraz bezodpływowo -
infiltracyjnych, budowli regulacyjnych na rzece J., przepustów na rowach
melioracyjnych i drogach, rowów melioracyjnych i infiltracyjnych oraz urządzeń
drenarskich, prowadzenie przez wody powierzchniowe: obiektów mostowych,
budowlanych i infrastruktury technicznej, rozbiórka: przepustów, obiektów
mostowych, rowów melioracyjnych i urządzeń drenarskich, przebudowa oraz
wykonanie rowów przydrożnych oraz urządzeń drenarskich,) a także odprowadzanie
wód oraz wynikające stąd obowiązki (m.in. prowadzenie pomiarów, partycypacji
w kosztach utrzymania odbiornika wód – K.) wiążących się
z rozbudową drogi krajowej nr [...] na odcinku od skrzyżowania z ul. [...]
w P. do skrzyżowania z drogą krajowa nr [...] wraz z budową obwodnicy G. i w tym zakresie umorzył postępowanie a w pozostałym zakresie utrzymał
decyzję w mocy. Jako podstawę orzekania przywołano art. 122 ust. 1 pkt 1 i 3,
art. 128 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r.
Nr 239, poz. 2019 ze zm.).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano przyczyny, dla których
uchylono decyzje organu I. instancji w określonych punktach - brak uzasadnienia dla
nałożenia obowiązków pomiarowych w pewnym zakresie, powtórzenie określonych
elementów pozwolenia, warunki zbędne i zbyt ogólne, brak związku przyczynowo-
skutkowego nałożonych obowiązków z pozwoleniem wodnoprawnym.
Uzasadniając utrzymanie decyzji w pozostałym zakresie w mocy wskazano, iż
nie zachodziła żadna przesłanka dla odmowy wydania pozwolenia spośród
wskazanych w art. 126 ustawy - Prawo wodne.
Wyjaśniono, iż odwołanie od decyzji organu I. instancji wnieśli p. H.
i W. W. Wskazano, iż zarzucili oni wadliwość dokonywania doręczeń,
co do innych stron postępowania (nie ustalono prawidłowo adresu) oraz brak
doręczenia przez ogłoszenie publiczne.
Sygn. akt IV SA/Wa 246/12
Organ wskazał, iż strona nie może skutecznie podnosić kwestii doręczenia
pism, gdy chodzi o innych uczestników postępowania, wyjaśniając jednocześnie, iż
w jego ocenie doręczeń dokonywano prawidłowo. Zasada doręczania na adres
wynikający z ewidencji gruntów i budynków wynikała z art. 11d ustawy z dnia
10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji
w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.) natomiast
w świetle brzmienia art. 49 K.p.a., który ma zastosowanie w zw. z art. 127 ust. 9
ustawy - Prawo wodne dopuszczalne jest informowanie stron poprzez doręczenia
indywidualne, skoro wskazany przepis Kodeksu wskazuje możliwość doręczeń przez
ogłoszenie publiczne.
Odnosząc się do zarzutów o charakterze merytorycznym wskazano:
- Skarżący na swoje wystąpienie z 7 października 2010 r. otrzymali odpowiedź
od pełnomocnika inwestora (z 18 października 2010 r.), gdzie wskazano
sposób gromadzenia wód opadowych z drogi zabezpieczający działkę nr ew.
[...] przed zalaniem; przywołano też naturalne zabezpieczenie, jakim jest
spadek ternu działki w kierunku drogi,
- 14 czerwca 2011 r. w siedzibie projektanta odbyło się spotkanie z wnoszącymi odwołanie, gdzie wyjaśniono, iż wydający pozwolenie wodnoprawne nie ma kompetencji do dokonania zmian w przestawionym przez inwestora koncepcji przebiegu drogi oraz związanych z nim zjazdów lub odjazdów,
- na wskazanym spotkaniu poinformowano p. W. o sposobie
zagospodarowania wód opadowych powstających w pasie drogi oraz
wyjaśniono funkcjonowanie zbiorników retencyjnych, ilość wód, na jakie
zostały przewidziane oraz sposób odprowadzania tych wód,
W skardze na tę decyzję, skarżący p. W. W. reprezentowany
przez pełnomocnika - radcę prawnego - sformułował zarzuty naruszenia:
- art. 138 § 1 i 2 K.p.a. - przez uznanie, iż organ odwoławczy może
zastosować, jako podstawę orzekania jednocześnie oba tryby,
- art. art. 6, 7, 8, 9, 80 i 107 K.p.a. przez błędne uzasadnienie - nie wskazanie,
jakie fakty uznano za udowodnione nie skonkretyzowano dowodów, na
których się oparto, nie rozważono i nie oceniono wszystkich aspektów sprawy
i dokonano błędnych ustaleń faktycznych,
Sygn. akt IV SA/Wa 246/12
- art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 10 i 30 § 4 K.p.a., przez pominięcie jednej ze stron oraz następców prawnych innej strony postępowania (nieżyjącego p. S. C.).
Wskazano również, iż decyzja jest dotknięta wadą, o jakiej mowa w art. 156
§ 1 pkt 2 i 4 K.p.a. gdyż jest skierowana do osoby nieżyjącej.
W odpowiedzi na skargę organ administracji podtrzymał swoje stanowisko
zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie Pełnomocnik skarżącego wniósł o zwrot kosztów postępowania.
Uczestniczka postępowania p. H. W. (współwłaścicielka działki nr
ew. [...]) podniosła, iż urządzenia drenarskie, które mają w części odbierać wodę
z drogi w rzeczywistości nie istnieją. Mylnie oceniono ich wykonanie w 1984 roku
gdyż koliduje z budynkiem, który już wtedy istniał (nabyła działkę w 1983 roku).
Podniosła, iż obciążają ją koszty konserwacji rowu, który jak się zakłada, ma także
odbierać wodę z drogi.
Sąd administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wymagało rozważenia czy Skarżący, dysponujący
tytułem prawnym do nieruchomości, w pasie gdzie są realizowane przedsięwzięcia
objęte pozwoleniem wodnoprawnym, może skutecznie zaskarżyć decyzje
w przedmiocie pozwolenia dotyczącego wszystkich inwestycji związanych
z przebudową drogi krajowej nr [...] oraz budowy obwodnicy G. (o długości,
ok. 20 km). W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, podzielany przez Sąd
w niniejszej sprawie, iż interes właścicieli konkretnych nieruchomości, co do
kwestionowania decyzji przesądzających o przebiegu inwestycji liniowych może
dotyczyć wyłącznie tych ich odcinków, których przebieg skutkuje bezpośrednią
ingerencją w ich prawa podmiotowe - prawo własności (patrz tak samo wyrok NSA
o sygn. akt NSA II OSK 507/08, 897/11 - dostępne w CBOSA). Wyrażane w tych
sprawach poglądy odnieść należy wprost do rozważanej sprawy z uwagi na
analogiczne uwarunkowania. Należy zauważyć, iż stosowne decyzje mogą dotyczyć
realizacji przedsięwzięć liniowych o długości od kilkudziesięciu metrów do dziesiątek
kilometrów. Z kolei podnoszenie kwestie, np., co do kwestii oddziaływania na
nieruchomość - zmianę stosunków wodnych w kontekście rozwiązań przyjętych na
innych odcinkach niż w pobliżu nieruchomości skarżącego może być wprawdzie
w interesie Skarżącego. Jednak interes ten, jako niemający charakteru pochodnego
Sygn. akt IV SA/Wa 246/12
z prawem własności nieruchomości (w tym przypadku prawo chronione, z którego
wywodzony jest interes prawny), ma wyłącznie charakter faktyczny. Trzeba
odnotować, iż analogiczne interesy w sprawie może mieć szereg osób (podmiotów),
dla których faktycznie sposób rozstrzygnięcia sprawy ma znaczenie. Brak jest
przesłanek dla przyjęcia, iż z tytułu posiadania nieruchomości, w strefie realizacji
przedsięwzięcia konkretna osoba ma szersze uprawnienia niż inne podmioty
faktycznie w tym samym zakresie zainteresowane sprawą, lecz niedysponujące
nieruchomościami w pasie inwestycji. W tym kontekście, w rozpoznawanej spawie
należy uznać, iż Skarżący, jako dysponujący nieruchomościami na konkretnym
odcinku planowanej drogi może, co do zasady skutecznie kwestionować decyzję
jedynie w zakresie, w jakim dotyczy ona jego indywidualnego interesu prawnego.
Skutkuje to tym, iż gdy chodzi o rozstrzygnięcie decyzji w pozostałym
zakresie, skarga nie może być skutecznie wniesiona, w myśl art. 50 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
z 2012 r., poz. 270). Kontrola decyzji w zakresie, w jakim nie może być ona
skutecznie zaskarżona przez konkretną stronę, wykracza poza kompetencje sądów
administracyjnego. Wynikający z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed
sądami administracyjnymi, brak związania sądu wnioskami i zarzutami skargi dotyczy
wyłącznie możliwości szerszej kontroli aktu, lecz w granicach, w jakich został on
skutecznie zaskarżony.
Interes prawny skarżącego ma związek wyłącznie z warunkami dotyczącymi
realizacji przedsięwzięć związanych z kształtowaniem stosunków wodnych na terenie
nieruchomości, do których ma on tytuł prawny. Postanowienia pozwolenia
wodnoprawnego w tym zakresie dotyczą likwidacji urządzeń drenarskich oraz
realizacji przepustu na rowie melioracyjnym znajdującym się na terenie działki
skarżącego. Oznacza to, iż ponownie orzekając w sprawie (wobec uchylenia
niniejszym wyrokiem decyzji w stosownym zakresie) organ odwoławczy będzie
uprawniony do zmiany warunków pozwolenia we wskazanym zakresie np. inaczej
określi warunki realizacji urządzeń wodnych w obrębie oddziaływania na grunty
skarżącego czy też określi dodatkowe warunki, które mogą dotyczyć również
szczególnego korzystania z wód, o ile ustali potrzebę realizacji dodatkowych działań
czy wykonania innych obowiązków w celu zapobieżenia niedopuszczalnemu
oddziaływaniu na nieruchomości Skarżącego.
Sygn. akt IV SA/Wa 246/12
W zakresie, w jakim zaskarżona decyzja dotyczy interesu prawnego
skarżącego, skarga zasługuje bowiem na uwzględnienie, gdyż została ona wydana
z naruszeniem prawa, choć nie wszystkie podniesione w skardze zarzuty są trafne.
W rozpoznawanej sprawie udzielono m.in. pozwolenia wodnoprawnego na
wykonanie urządzeń wodnych - szeregu przedsięwzięć związanych z realizacją
inwestycji tj. modernizacją drogi krajowej i budową obwodnicy (w myśl art. 18 ust. 2
pkt 2 ustawy - Prawo wodne chodzi także o rozbudowę, przebudowę, rozbiórkę lub
likwidację tych urządzeń). Z jednej strony ich realizacja wynika z potrzeby
przebudowy szeregu urządzeń wodnych kolidujących z modernizowaną drogą
(przebudowa przepustów itp. likwidacja sieci drenażowej na zajmowanych polach
itp.). Równocześnie jednak potrzeba realizacji szeregu z nich ma być, co jest
bezsporne, następstwem przewidywanej zmiany stosunków wodnych wynikającą
częściowo z likwidacji dotychczasowych urządzeń a częściowo z przebudowy bądź
realizacji nowej drogi wraz z infrastrukturą do odprowadzania wód. Do przedsięwzięć
tego rodzaju należy realizacja rowów przydrożnych, drenaży, zbiorników
przepływowo - infiltracyjnych oraz bezodpływowo - infiltracyjnych itd. Z realizacja
nowego przedsięwzięcia wiąże się również wydanie pozwolenia na odprowadzanie
wód opadowych i roztopowych (pozwolenie na szczególne korzystanie z wód).
W świetle art. 128 ust. 1 pkt 7a i 8 ustawy - Prawo wodne pozwolenie
wodnoprawne ma m.in. określać niezbędne obowiązki, gdy chodzi o wykonanie
urządzeń zapobiegających szkodom lub zmniejszających negatywne skutki
wykonywania tego pozwolenia wodnoprawnego oraz niezbędne przedsięwzięcia
ograniczające negatywne oddziaływanie na środowisko. W razie, gdy pozwolenie
dotyczy przebudowy sytemu urządzeń służących kształtowaniu właściwych
stosunków wodnych na gruntach, obowiązkiem organu administracji jest ustalenie,
czy proponowane przez wnioskodawcę rozwiązania są właściwe tzn. wystarczające
dla osiągnięcia zamierzonego celu, jakim jest w danym przypadku ukształtowanie
właściwych stosunków wodnych po zrealizowaniu inwestycji - drogi. W toku
postępowania wnioskujący o uzyskanie pozwolenia jest obowiązany do przedłożenia
specjalistycznej dokumentacji - operatu wodnego (art. 131 ust. 2 pkt 1 i art. 132
ustawy - Prawo wodne). Przedmiotem postępowania nie jest jednak zatwierdzenia
owej dokumentacji, lecz - z wykorzystaniem zawartych w niej informacji, po ich
Sygn. akt IV SA/Wa 246/12
zweryfikowaniu - określenie, jakie działania organ uznał za dopuszczalne i na jakich
warunkach - tu m.in. zgoda na realizację określonych przedsięwzięć. Tak zakreślony
przedmiot postępowania przesądza, jakie kwestie mogą mieć istotne znaczenie
w jego toku. Bez znaczenia jest wobec tego akcentowana w zaskarżonej decyzji
kwestia, iż art. 126 ustawy - Prawo wodne zawiera zamknięty katalog przesłanek
odmowy wydania pozwolenia wodnoprawnego. Nie zwalnia to bowiem organu
administracji z obowiązku określenia adekwatnych do stanu faktycznego warunków
wydania pozwolenia, gdy brak przesłanek dla odmowy - także w kontekście
właściwego określenia warunków wskazanych w art. 128 pkt 7a i 8 ustawy - Prawo
wodne.
W rozpoznawanej sprawie, w jej toku, były formułowane zarzuty dotyczące
domniemanej niekorzystnej zmiany stosunków wodnych na działce skarżącego
i uczestniczki postępowania sądowego - ewentualne podniesienie poziomu wód, jej
zlewnie. W takiej sytuacji, mając na uwadze przedmiot postępowania, rolą organu
administracji było wyjaśnienie, czy w wyniku realizacji proponowanych we wniosku
przedsięwzięć dojdzie na nieruchomościach stron do określonej zmiany (na ile
można to przewidywać w świetle dostępnych metod prognozowania) a jeżeli tak, to
czy stan taki uznać można za zgodny z prawem. O ile daną zmianę należałoby uznać
za niedopuszczalną, konieczne byłoby wyjaśnienie, jakie działania powinny zostać
zrealizowane dodatkowo, aby stanowi takiemu przeciwdziałać. Odzwierciedlać musi
te rozważania uzasadnienie orzeczenia w kontekście wymagań art. 107 §3 K.p.a.
W pierwszej kolejności musi być wskazane w zasięgu realizacji, jakich przedsięwzięć
znajduje się nieruchomość skarżącego (jakie urządzenia mają być zlikwidowane
a jakie zrealizowane, czy będą tam odprowadzane wody), jaki jest cel realizacji
poszczególnych zadań, a następnie jakie, w ocenie organu, będą tego skutki
(w szczególności, czy dojdzie do zamiany stosunków wodnych).
Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego w niniejszej sprawie należy
odnotować, iż była ona rozpatrywana przez organy administracji 4 krotnie (dwie
decyzje Marszałka Województwa [...] - z dnia [...] października 2010 r.
oraz dnia [...] maja 2011 r., decyzja Prezesa KZGW z dnia [...] grudnia 2010 r. oraz
zaskarżona). Pomimo tego, wobec zarzutów sformułowanych pierwotnie w piśmie
z dnia 7 października 2010 r., brak podstaw do uznania, aby wskazane wyżej kwestie
zostały rozważone, co musiałoby znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu.
Sygn. akt IV SA/Wa 246/12
W szczególności wymaganiu temu nie czyni zadość wskazanie w decyzji z dnia
[...] października 2010 r., jakoby inwestor odniósł się do uwag Strony oraz
przytoczenie, w jaki sposób i zamieszczenie stwierdzenia "Z powyższego należy
wnioskować, iż działka stanowiąca własność Pani W. nie będzie narażona
na dodatkowe nawadnianie wodami opadowymi i roztopowymi". Sposób
sformułowania wypowiedzi wskazuje bowiem jednoznacznie, iż w danym przypadku
organ administracji nie uznał się właściwym do dokonania stosownej oceny, co do
meritum - stwierdzono, iż podstawą konkluzji jest stanowisko Inwestora nie zaś
samodzielna analiza dokona przez organ administracji, co jak wskazano, należy do
jego zadań. Trzeba podkreślić, iż ani operat, bądź też tym bardziej stanowisko
Inwestora (powołanie na pismo z dnia 18 października 2010 r.), nie stanowią
w sprawie dowodów korzystających z domniemania prawdziwości w myśl art. 76
K.p.a. Samo przywołanie stanowiska inwestora, z pominięciem jego oceny, nie może
być uznane za rozważenie sprawy w kontekście istotnych aspektów. Trzeba mieć na
uwadze, iż w szeregu przypadków interes inwestora, nawet zbieżny z interesem
publicznym (np. realizacja przedsięwzięcia - tu drogi - najniższym możliwie
kosztem), może być sprzeczny z interesem innych stron postępowania. Podtrzymane
w odwołaniu z dnia 14 czerwca 2011 r. (złożonym w dniu 15 czerwca 2011 r.) zarzuty
zostały skwitowane w zaskarżonej decyzji wskazaniem, iż strony uzyskały odpowiedź
od inwestora oraz stosowne wyjaśnienia w trakcie spotkania w dniu 14 czerwca
2011 r. Lakoniczne stwierdzenie, iż zastosowane urządzenia będą wystarczające,
a dodatkowym zabezpieczeniem jest spadek terenu nie czynią zadość postulatowi
wnikliwego rozpoznania sprawy. Nie wskazano, czy w ocenie organu orzekającego,
w wyniku realizacji pozwolenia (likwidacja określonych urządzeń i realizacja innych,
oraz odprowadzanie z nich wód), powstaną określone nowe oddziaływania na
nieruchomości wnoszących odwołanie, nie odniesiono się do stanowiska inwestora
sformułowanego w piśmie z dnia 18 października 2010 r. Nie można wykluczyć, iż
precyzyjne ustalenia wskazanych kwestii może mieć istotne znaczenie w sprawie
m.in. w kontekście potrzeby ustalenia, czy naniesiony na rysunkach stanowiących
element operatów system drenów miał mieć znaczenie dla sformułowania konkluzji,
iż nie dojdzie do zalewania nieruchomości skarżących w następstwie realizacji
pozwolenia. Jak podnosi bowiem Uczestnik postępowania mylne są ustalenia, jakoby
stosowny sączek istniał w rzeczywistości (kolizja z budynkiem istniejącym w terminie
Sygn. akt IV SA/Wa 246/12
domniemanej realizacji systemu melioracyjnego). Podkreślenia wymaga, iż w piśmie
z dnia 18 października 2010 r. powołano spoczywający na stronie obowiązek
utrzymania drenów, co nie pozwala wykluczyć jakoby kwestia ich funkcjonowanie
miała jakieś znaczenie z punktu widzenia założeń projektowych, gdy chodzi
o ukształtowanie właściwych stosunków wodnych po zrealizowaniu przedsięwzięcia.
Nie znane jest stanowisko organów obu instancji w tej kwestii jako, iż wyłącznie
przytoczono stawisko inwestora (w decyzji z dnia [...] października 2010 r.) bez jego
skomentowania. Należy jednocześnie podkreślić, iż nie jest obowiązkiem inwestora
realizacja działań w celu poprawny dotychczasowych stosunków wodnych na
gruntach przyległych. O ile zostanie ustalone, iż realizacja planowanych
przedsięwzięć nie spowoduje żadnych zmian w stosunku do stanu dotychczasowego
(brak dodatkowego dopływu wód oraz nie utworzenie przeszkód dla
dotychczasowego spływu) inwestor nie jest zobowiązany do podejmowania
dodatkowych działań. Kwestia ta wymaga wyjaśnienia w postępowaniu
administracyjnym.
Trafnie zauważa organ administracji, iż przedmiotem postępowania nie jest
poszukiwanie stosownych rozwiązań, co do przebiegu dróg i towarzyszącej
infrastruktury oraz ustalanie wymagań technicznych w tym zakresie. Jednak istotnym
jest ustalenie, czy proponowane rozwiązania, w zakresie gospodarki wodnej
w następstwie zmian w systemie regulującym stan wody na gruncie są właściwe -
nie prowadzą do zmiany oddziaływań poza granicami dopuszczalnymi.
Wyjaśnieniu sprawy w tym zakresie nie uczynił zadość organ odwoławczy, co
musiało skutkować uchyleniem jego orzeczenia w zakresie, w jakim dotyczyło ono
spraw związanych z przyjętymi rozstrzygnięciami dotyczącymi nieruchomości
skarżącego. W tym świetle zarzut naruszenia przepisów postępowania w zakresie
właściwego wyjaśnienia sprawy oraz uzasadnienia decyzji jak i zasad ogólnych -
art. 6, art. 7, art. 8, art. 80 i art. 107 K.p.a. - jest trafny.
Należy podkreślić, iż ocena czy wskazane uchybienie w zakresie
uzasadnienia zaskarżonego aktu miało w istocie wpływ na wynik sprawy wykracza
poza kompetencje Sądu Administracyjnego. Wymagałoby to bowiem przesądzenia
na etapie sądowej kontroli legalności orzeczenia kwestii co do meritum - czy
w następstwie realizacji praw z pozwolenia wodnoprawnego dojdzie do
niedopuszczalnego oddziaływania na nieruchomości skarżącego.
Sygn. akt IV SA/Wa 246/12
Pełna ocena materiału dowodowego przed wydaniem orzeczenia, co musi
znaleźć odzwierciedlenie w jego uzasadnieniu (art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a.), należy do
organu administracji. O ile nie uczyniono zadość temu wymaganiu, wada ta nie może
być konwalidowana przez sąd administracyjny poprzez dokonanie samodzielnych
ustaleń w tym zakresie, gdyż prowadziłoby to de facto do pozbawienia stron prawa
rozpatrzenia sprawy w dwu instancjach administracyjnych (art. 15 K.p.a.) przed
sądową kontrolą legalności ostatecznego orzeczenia (patrz tak samo wyroki NSA
sygn. akt II OSK 672/10 oraz II OSK 1717/10 ogólnodostępne w CBOSA).
Do podniesionego natomiast dopiero na etapie skargi zarzutu, w kwestii nie
nałożenia na inwestora obowiązku partycypacji w kosztach utrzymania rowu
melioracyjnego przebiegającego przez działkę skarżącego, gdzie mają być
odprowadzane wody z drogi, odniesie się organ administracji rozpoznając ponownie
sprawę. Należy wskazać, iż orzekanie w przedmiocie partycypacji w kosztach
utrzymania urządzeń wodnych dokonuje się jedynie w miarę przesłanek ku temu
(art. 128 ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo wodne), stąd wobec nie zgłoszenia stosownych
żądań w tym zakresie w toku postępowania, organ administracji nie był obowiązany
uzasadniać przyczyn nie ustalenia obowiązków w tym zakresie, co do wszelkiego
rodzaju urządzeń wodnych w zakresie oddziaływania przedsięwzięć.
Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 138 §1 pkt 1 i 2 K.p.a. Trafnie
wprawdzie wywodzi się, iż w świetle treści wskazanych regulacji ich prosta językowo-
logiczna wykładnia prowadziłaby do wniosku o możliwości utrzymania w mocy
orzeczenia bądź jego uchylenia (użycie na końcu pkt 1 łącznika "albo"). Wskazane
uwarunkowania trzeba jednak odnosić w pewnych przypadkach do realiów
określonego typu sprawy administracyjnej. W rozpoznawanym przypadku orzeczenie
administracyjne - pozwolenie wodnoprawne - zawierało szereg rozstrzygnięć
szczegółowych (dotyczyło szeregu przedsięwzięć i warunków ich realizacji, zgody na
odprowadzanie wód obowiązków pomiarowych itp.). Zastosowanie najprostszych
reguł wykładni - językowo-logicznej - prowadziłoby do skrajnego wniosku, iż o ile
organ odwoławczy w tego rodzaju sytuacji uznałby, iż konkretny - np. jeden
z punktów orzeczenia jest zbędny (lub kilka z nich), obowiązany byłby do uchylenia
całego orzeczenia oraz ponownego orzeczenia z pominięciem wadliwie
zamieszczonego. Oznacza to, iż możliwa jest wprawdzie procesowo modyfikacja
orzeczenia - usunięcie jego pewnych postanowień, lecz expressis verbis jedynie
Sygn. akt IV SA/Wa 246/12
przez nowe orzeczenie w sprawie. Tego rodzaju orzekanie w szeregu przypadku
byłoby jednak zupełnie nieracjonalne i odzwierciedlało wyłącznie nieobowiązującą
w polskim procesie administracyjnym zasadę rygoryzmu i formalizmu. Stąd
w orzecznictwie sądowym nie kwestionuje się generalnie możliwości orzeczenia
kasatoryjnego polegającego na eliminacji pewnych punktów wadliwego orzeczenia,
o ile tylko w tego następstwie treść rozstrzygnięcia jest jasna i jednoznaczna.
Dowodem na to może być orzeczenie przywołane przez Pełnomocnika skarżącego
na poparcie innej tezy w sprawie o sygn akt IV SA/Wa 247/12 (patrz wyrok WSA
o sygn. akt I SA/Wa 2040/06, ogólnodostępny w CBOSA).
Nie mogły odnieść natomiast skutków pozostałe zarzuty, z następujących
przyczyn:
- w świetle tez prezentowanych w aktualnie jednolitym orzecznictwie sądów
administracyjnych - patrz wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego o sygn.
akt II OSK 1934/10, 1882/10, I OSK 356/11, 1239/11 (ogólnodostępne
w CBOSA) kwestie zapewnienia udziału innym stronom postępowania
administracyjnego, w tym dokonania doręczeń, nie mogą być oceniane przez
Sąd, o ile stosowne żądania nie zostaną sformułowane przez stronę, której
udział w postępowaniu był pominięty; Sąd orzekający w niniejszym składzie
w pełni podziela ten pogląd;
- kwestia ewentualnego zastosowania wadliwej formy doręczenia w danej
sprawie - doręczenie indywidualne zamiast przez ogłoszenie publiczne
(w myśl art. 49 K.p.a.) nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie;
rozważanie trafności tego zarzutu byłoby całkowicie bezzasadne - kwestia ta
nie mogła mieć bowiem wpływu na wynik sprawy; nie jest bowiem sporne
doręczanie skarżącemu orzeczeń - był więc skutecznie informowany o ich
treści, a jak wskazano prawidłowość doręczenia innym stronom pozostaje
poza oceną Sądu;
- zamieszczenie w rozdzielniku decyzji informacji o próbie jej doręczenia osobie nieżyjącej nie skutkuje w przypadku przedmiotowych decyzji (pozwolenie wodnoprawne na wykonanie urządzeń wodnych i na szczególne korzystanie w wód) jej nieważnością w myśl art. 156 § 1 pkt2 lub 4 K.p.a.; skutek taki mogłoby mieć przyznanie uprawnień wynikających z pozwolenia na rzecz osoby nieżyjącej; nie można uznać, aby rozdzielnik pełnił rolę przesądzającą,
Sygn. akt IV SA/Wa 246/12
do kogo skierowano decyzję - określał podmioty zobowiązane; zakres praw
i obowiązków, wynikających z tego rodzaju decyzji dla osób trzecich wskazuje
jej treść (np. zgoda na realizację urządzeń wodnych w określonych granicach);
należy podkreślić, iż przedmiotowa decyzja - pozwolenie wodnoprawne - nie
daje uprawnienia do rozporządzaniem gruntem, analogiczne stanowisko jest
prezentowane w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu
administracyjnego - patrz wyrok w sprawie o sygn. akt II OSK 1934/10
(ogólnodostępny w CBOSA);
- nie uzasadniono, ani Sąd nie dostrzegł z urzędu, w jakim zakresie organ
administracji naruszył art. 9 K.p.a. (obowiązek pouczania i informowania stron)
- zarzut w tym zakresie nie jest trafny.
Sąd odniósł się do kwestii nieprawidłowości doręczeń oraz ewentualnej próby
doręczenia decyzji osobie nieżyjącej, uchylono bowiem decyzję organu
odwoławczego w szerszym zakresie niż dotyczy ona wyłącznie nieruchomości
skarżącego (oznaczenie przedsięwzięć kilometrażem planowanej drogi nie tylko na
wysokości działki skarżącego). Takie orzeczenie było niezbędne, gdyż stosowne
przedsięwzięcia były ujęte w decyzji organu I instancji w jednostkach redakcyjnych
ujmujących nieco szerszy zakres przedsięwzięć, jak można wnosić z uwagi na ich
funkcjonalne powiązanie.
Bez znaczenia w niniejszej sprawie są natomiast kwestie związane
z ewentualnymi nieprawidłowościami, dotyczącymi doręczenia decyzji osobom
trzecim czy domniemanego skierowanie jej do osoby nieżyjącej, gdy chodzi
o podmioty, których interesów nie dotyczy decyzja organu I. instancji, w części, co do
której ma sprawę ponownie rozpatrzyć organ odwoławczy. Wobec braku
skutecznego wniesienia skargi na decyzję, gdy chodzi o interes tych osób, kwestia
kontroli legalności decyzji w tym zakresie pozostaje w ogóle poza kompetencją Sądu.
Kwestionowanie zaskarżonej decyzji, jako wadliwej w zakresie nieobjętym skutecznie
niniejszą skargą może nastąpić jedynie w trybach nadzwyczajnych przewidywanych
w K.p.a. do wzruszenia prawomocnej decyzji z inicjatywy stron (osób mających
interes prawny).
Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt I i II sentencji.
Sygn. akt IV SA/Wa 246/12
Orzekając w punkcie III wyroku Sąd miał na względzie, iż zgodnie z art. 200 ustawy
w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu należy się od organu administracji
publicznej, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do
celowego dochodzenia praw. Na podstawie tego przepisu w zw. z art. 205 § 2
zasądzono na rzecz skarżącego koszty postępowania sądowego, na które składają
się: wpis sądowy od skargi - 300 zł oraz wynagrodzenie dla radcy prawnego
reprezentującego skarżącego - 240 zł. Wysokość wynagrodzenia ustalono zgodnie
z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września
2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb
Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego
z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Rozpatrując ponowni sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną
zawartą w niniejszym orzeczeniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło