II SA/Łd 360/12

Dnia 5 czerwca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Protokolant p.o. asystenta sędziego Nina Krzemieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2012 roku przy udziale --- sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zamiany wysokości przyznanej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję. ar Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania M. D. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a., art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz.U. nr 79 z 2001r., poz. 856 ze zm.), art. 72 ust. 1, 3, 4, 5, 6, 9, 10, art. 74 ust. 1 pkt 2, art. 78 ust. 1, 2, 3, 4, 7, 11, art. 106 ust. 5, art. 112 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. nr 127, poz. 1055) - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, iż decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta Ł. zmienił własną decyzję z dnia [...] 2010r. nr [...], przyznającą pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka – M.D., umieszczonego w rodzinie zastępczej, w części dotyczącej wysokości przyznanej pomocy pieniężnej w ten sposób, że: 1. ustalił wysokość pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej na kwotę 911,70 zł miesięcznie począwszy od 1 października 2011 r. do 30 czerwca 2013 r.; 2. za okres od 1 października 2011 r. do 31 października 2011 r. nakazał wypłacić wyrównanie świadczenia w wysokości 252,90 zł; 3. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu od tej decyzji M. D. zarzuciła organowi I instancji nieuwzględnienie faktu, że M.D. jest dzieckiem, które ma orzekaną niepełnosprawność nieprzerwanie od 3 miesiąca życia. Załączony do akt sprawy wyrok Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł., zmieniający decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w Ł. jest zakończeniem procesu odwoławczego, który rozpoczął się w dniu 8 listopada 2010r. od wydania niekorzystnego orzeczenia przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, o czym odwołująca informowała pracownika socjalnego. Zatem organ winien przyznać jej wyrównanie zwiększonego świadczenia za cały ten okres. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...]r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy, wyjaśniając motywy podjętej decyzji, przytoczył treść art. 72 ust. 1, 4, 5 i 6, art. 74 ust. 1, 78 ust. 3 i 7, art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, art. 163 k.p.a., a następnie wskazał, że Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności przy Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Ł., po rozpatrzeniu w dniu 8 listopada 2010r. wniosku M. D. z dnia 6 października 2010r. nie zaliczył M.D. do osób niepełnosprawnych. Sąd Rejonowy dla Ł. Śródmieścia w Ł. XI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 28 lipca 2011r. sygn. akt XI U 116/11 po rozpoznaniu sprawy z wniosku M.D., działającej przez przedstawicielkę ustawową M.D. przeciwko Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w Ł. na skutek odwołania wnioskodawcy od orzeczenia z dnia 13 stycznia 2011r. w sprawie WZON 9017/6255/501/D/10 o ustalenie niepełnosprawności: 1. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż zaliczył małoletnią M.D. do osób niepełnosprawnych na okres do dnia 30 czerwca 2013r. wpisując jako kod przyczyny niepełnosprawności 08-T i 02-P; 2. ustalił, iż małoletnia wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji oraz stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ odwoławczy podkreślił następnie, iż stosownie do treści art. 78 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, rodzinie zastępczej udzielana jest pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka, zaś podstawą ustalenia wysokości pomocy pieniężnej w oparciu o art. 78 ust. 2 i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest kwota 1.647 zł. W przekonaniu Kolegium, organ I instancji na podstawie art. 6 pkt 2 ustawy prawidłowo ustalił, że dochód dziecka stanowi zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł, zaś 50 % dochodu dziecka stanowi kwota 76,50 zł. Organ I instancji prawidłowo ustalił ponadto okres i wysokość pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka M.D. Mianowicie, za okres od 1 października 2011r. do 30 czerwca 2013r. ustalił pomoc w kwocie 911,70 zł miesięcznie, zaś za okres od 1 października 2011r. do 31 października 2011 r. nakazał wypłacić wyrównanie świadczenia w wysokości 252,90 zł. Konkludując Kolegium podkreśliło, iż nie widzi podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania, zaś wydana przez organ I instancji decyzja odpowiada, jego zdaniem, przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do usunięcia jej z obrotu prawnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. M.D. wniosła o rozstrzygnięcie, czy organy obu instancji prawidłowo ustaliły okres wyrównania świadczenia M.D., uznając, że wyrównanie należy się wyłącznie za okres od 1 października 2011 r. do 31 października 2011 r. Jak podniosła, uzasadnienie zaskarżonej decyzji, nie odnosi się w ogóle do problemu w sprawie, poprzestając na cytowaniu przepisów prawnych, regulujących instytucję rodziny zstępczej. Zdaniem skarżącej, wyrównanie przyznanego jej świadczenia winno zaś nastąpić od dnia 8 listopada 2010r., kiedy to Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydał niekorzystne dla niej orzeczenie, skoro decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta Ł. przyznał jej zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności dla dziecka poniżej 16 roku życia. Skarżąca podkreśliła, iż w tym okresie M.D. była dzieckiem o szczególnych potrzebach, co wiązało się z ponoszeniem zwiększonych kosztów jej utrzymania. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w K.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. 270 z 2012 r., powoływanej dalej: p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza normy prawa materialnego w stopniu określonym w cytowanym przepisie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja podjęta została w dniu 4 stycznia 2012r. Jako jej podstawę prawną wskazano m.in. art. 72 ust. 1, 3, 4, 5, 6, 9, 10, art. 74 ust. 1 pkt 2, art. 78 ust. 1, 2, 3, 4, 7, 11 tj. przepisy, które z dniem 1 stycznia 2012r. utraciły moc. Zostały bowiem uchylone przez art. 218 pkt 16 ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. nr 149, poz. 887). W dacie wydania zaskarżonej decyzji zatem, przepisy stanowiące prawną podstawę zawartych w niej rozstrzygnięć merytorycznych, nie obowiązywały. Przepis przejściowy, zawarty w art. 226 ust 5 ustawy o wspieraniu rodziny systemie pieczy zastępczej stanowi, iż sprawy o wynagrodzenia, dodatki oraz świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby przebywającej w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają, z zastrzeżeniem ust. 9, rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych, na wniosek osoby otrzymującej te świadczenia, dodatki i wynagrodzenia. Wniosek wspomniany, składa się w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (art. 226 ust.6). Przy czym obowiązkiem organu jest pouczenie strony o przysługującym mu uprawnieniu (art. 226 ust. 7). W przypadku niezłożenia wniosku w terminie, o którym mowa w ust. 6, do spraw, o których mowa w ust. 5, stosuje się przepisy niniejszej ustawy (art. 226 ust.8). W przypadku gdy do spraw, o których mowa w ust. 5, stosuje się przepisy dotychczasowe, ukończenie przez dziecko, po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, 7. roku życia nie powoduje zmniejszenia wysokości świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby przebywającej w rodzinie zastępczej (art. 226 ust.9). W rozpoznawanej sprawie zatem, obowiązkiem organu odwoławczego, rozpatrującego sprawę po dniu 1 stycznia 2012r., było poinformowanie skarżącej o uprawnieniu do złożenia wniosku o rozpoznanie sprawy w oparciu o przepisy dotychczasowe; dopiero złożenie wniosku w tym zakresie, uprawniałoby organ odwoławczy do zastosowania uchylonych przepisów art. 70 – 87 a ustawy o pomocy społecznej. Brak wniosku natomiast, obligowałby organ do rozpatrzenia sprawy w trybie przepisów ustawy z dnia z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Niezależnie od tego podzielić należy stanowisko skarżącej, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji w żadnym stopniu nie dotyczy zagadnienia, będącego w sprawie przedmiotem sporu. Obficie cytowane przepisy ustawy o pomocy społecznej nie odnoszą się natomiast do problemu okresu, na który przyznawane są świadczenia z pomocy społecznej, w szczególności jego daty początkowej. Przepis art. 106 ust. 3 tejże ustawy stanowi natomiast, iż świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Jednakże, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, reguła ta znajduje zastosowanie do sytuacji, gdy wniosek strony o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie, nie ma natomiast zastosowania w przypadku wniosku o kontynuacje świadczenia. W szczególności zaś przepis ten nie ma zastosowania, gdy chodzi o ciągłość niepełnosprawności, uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. (por. np. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Gdańsku z dnia 13 października 2010r., sygn.akt II SA/Gd 530/10, w Lublinie z dnia 30 września 2010r., sygn.akt II SA/Lu 336/10, w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2009r., sygn.akt IV SA/Po 312/08, w Bydgoszczy z dnia 22 października 2008r., sygn.akt II SA/Bd 613/08, w Białymstoku z dnia 30 września 2008r., sygn.akt II SA/Bk 385/08, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a uchylono zaskarżoną decyzję, uznając to za wystarczające dla końcowego załatwienia sprawy. Za niecelowe uznano przy tym korzystanie z regulacji, określonej w art. 152 p.p.s.a., wobec konieczności bieżącej wypłaty przyznanego skarżącej świadczenia. Prowadząc ponownie postępowanie organ odwoławczy winien pouczyć skarżącą o uprawnieniu do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 226 ust. 6 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Upływ terminu miesięcznego, o którym mowa w cytowanym przepisie, nie może bowiem pozbawić skarżącej wspomnianego uprawnienia, skoro nie została skutecznie wezwana przez organ do jego złożenia. B.C.