I OZ 257/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 316/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 16 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 316/12 oddalił skargę E.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Następnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 31 października 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 316/12 przyznał E.C. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Pismem z dnia 10 grudnia 2012 r. Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych [...] poinformował WSA w Szczecinie, że pełnomocnikiem skarżącego w niniejszej sprawie została wyznaczona radca prawny [...]. W dniu 28 grudnia 2012 r. wpłynęła do Sądu pierwszej instancji opinia ww. pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Pismem z dnia 1 lutego 2013 r. E.C. wniósł o przyznanie mu adwokata z urzędu, celem wniesienia skargi kasacyjnej. Ponadto wyraził niezadowolenie ze sposobu jego reprezentacji przez dotychczas wyznaczonego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 316/12 odmówił E.C. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Wskazał, że przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata (radcy prawnego) realizowane jest w momencie wydania w tym przedmiocie postanowienia przez sąd, bowiem stosownie do art. 244 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: P.p.s.a.), ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Podkreślił, że jeśli strona ma zastrzeżenia do sposobu reprezentowania jej interesów przez wyznaczonego pełnomocnika, może zwrócić się do właściwego organu samorządu zawodowego z wnioskiem o jego zmianę. W sytuacji zaś, gdy skarżącemu w dalszym ciągu nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowany, powinien swoje zastrzeżenia zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie Sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika. WSA w Szczecinie stwierdził, że w niniejszej sprawie prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 31 października 2012 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Powyższe orzeczenie stanowiło podstawę zwrócenia się przez Sąd do właściwego Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych o wyznaczenie konkretnego radcy prawnego, którym w niniejszej sprawie została radca prawny [...]. Pełnomocnik skarżącego podjął czynności w postępowaniu sądowym, polegające na zapoznaniu się z aktami sprawy oraz sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący nie może zatem skutecznie ubiegać się o wyznaczenie kolejnego pełnomocnika z urzędu, gdyż przyznane mu w tym zakresie prawo pomocy zostało już skonsumowane. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia E.C. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy na wstępie, iż zgodnie z art. 244 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 243 § 1 tej ustawy prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała (art. 251 P.p.s.a.), albo może być przez sąd cofnięte w całości lub części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano nie istniały lub przestały istnieć (art. 249 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego zostało przyznane skarżącemu prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 31 października 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 316/12, które to postanowienie stało się podstawą do zwrócenia się przez Sąd pierwszej instancji do Okręgowej Izby Radców Prawnych [...] o wyznaczenie dla skarżącego konkretnego pełnomocnika. Wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OZ 374/09 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) wyraził pogląd, iż sąd nie ma wpływu na decyzję w tym zakresie, nie może również wnioskować o zmianę pełnomocnika, zaś w sytuacji gdy strona, której przyznano prawo pomocy, ma zastrzeżenia do sposobu reprezentowania jej interesów przez wyznaczonego dla niej pełnomocnika, może zwrócić się do właściwego organu samorządu zawodowego ze skargą na występującego w jej imieniu pełnomocnika lub z wnioskiem o jego zmianę. Wobec faktu niezadowolenia skarżącego ze sposobu prowadzenia jego sprawy przez pełnomocnika wyznaczonego przez Okręgową Izbę Radców Prawnych [...], ma on możliwość zwrócenia się do właściwego organu samorządu radcowskiego o ustanowienie innego pełnomocnika w ramach przyznanego mu prawa pomocy. Niezasadne jest natomiast zwracanie się do Sądu o dokonanie takiej zmiany, poprzez składanie kolejnego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, gdyż Sąd nie ma możliwości ponownego rozstrzygania o przyznaniu prawa pomocy w sytuacji, gdy strona z takiego prawa już korzysta, a nie zostało ono cofnięte. Rola Sądu ogranicza się zatem, zgodnie z art. 253 P.p.s.a., do wystąpienia do właściwej okręgowo izby radców prawnych o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. W przypadku gdy strona, której przyznano prawo pomocy zwróci się z ponownym wnioskiem pokrywającym się z zakresem przyznanego prawa pomocy, to postępowanie wszczęte w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowe. Strona nie może więc skutecznie domagać się od Sądu przyznania kolejnego prawa pomocy, ponieważ jej prawo w tym zakresie zostało już skonsumowane prawomocnym postanowieniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 981/12, z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt I OZ 809/12 oraz z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 262/05, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wyznaczenie zaś przez OIRP w Szczecinie pełnomocnika z urzędu stanowiło wykonanie wydanego w sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.