II SA/Op 286/12

WyrokWSA w Opolu2012-09-18

Skład orzekający: Krzysztof Bogusz, Teresa Cisyk, Grażyna Jeżewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji architektoniczno-budowlanej może umorzyć postępowanie w sprawie zgłoszenia budowy obiektu budowlanego jako bezprzedmiotowe, jeśli roboty budowlane zostały rozpoczęte przed upływem 30-dniowego terminu do wniesienia sprzeciwu?
Ratio decidendi
Organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może umorzyć postępowania w sprawie zgłoszenia budowy jako bezprzedmiotowego, jeśli roboty budowlane zostały rozpoczęte przed upływem 30-dniowego terminu do wniesienia sprzeciwu. Rozpoczęcie robót przed upływem tego terminu stanowi naruszenie art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego i uzasadnia wniesienie sprzeciwu przez organ, a nie umorzenie postępowania, które w takiej sytuacji nie zostało wszczęte. Brak sprzeciwu organu nie legalizuje samowolnie rozpoczętych robót.
Stan faktyczny
M. i Z. Ś. zgłosili Staroście Nyskiemu budowę pomieszczenia gospodarczego. Starosta umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ roboty budowlane zostały rozpoczęte przed upływem 30-dniowego terminu do wniesienia sprzeciwu. Wojewoda Opolski utrzymał tę decyzję w mocy, dodając, że zgłoszenie było również niekompletne. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak doręczenia protokołu kontroli, brak wezwania do uzupełnienia zgłoszenia oraz błędne umorzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Opolskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Nyskiego. Określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zasądził od Wojewody Opolskiego na rzecz M. Ś. i Z. Ś. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 września 2012 r. sprawy ze skargi M. Ś. i Z. Ś. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 28 marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgłoszenia budowy obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję Starosty Nyskiego z dnia 14 grudnia 2011 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz M. Ś. i Z. Ś. solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 23 listopada 2011 r., które do organu wpłynęło w dniu 28 listopada 2011 r., M. Ś. i Z. Ś. zgłosili Staroście Nyskiemu budowę pomieszczenia gospodarczego drewnianego, niezwiązanego fundamentem z gruntem, w odległości nie mniejszej niż 1,5 ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych z sąsiednią działką, zgodnie z § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Starosta Nyski, decyzją z dnia 14 grudnia 2011 r., nr [...], umorzył postępowanie w sprawie zgłoszenia dokonanego przez M. i Z. Ś. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z protokołu kontroli przeprowadzonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim w dniu 12 grudnia 2011 r. wynika, iż w miejscu budowy wskazanym przez inwestora w zgłoszeniu, tj. na nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], na działce nr A, został już wybudowany obiekt budowlany o wymiarach 3,5 x 5 m i wysokości 2,4 - 2,95 m z dachem jednospadowym, o konstrukcji drewnianej. Obiekt ten usytuowany jest w odległości 1,7 m od sąsiedniej działki budowlanej nr B. Stosownie do powyższego, Starosta powołując się na przepis art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego stwierdził, że termin rozpoczęcia zgłoszonych przez stronę robót budowlanych przypada na dzień 28 grudnia 2011 r. Skoro inwestor, do wykonania zgłoszonych robót przystąpił przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, postępowanie w sprawie zgłoszenia stało się bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 K.p.a.). Odwołując się od powyższej decyzji M. i Z. Ś. wnieśli o przywrócenie terminu zgłoszenia na dokończenie budowy pomieszczenia gospodarczego. Wskazali, że o budowie pomieszczenia gospodarczego ustnie poinformowali właścicielkę działki nr B na początku listopada, a spóźnionego zgłoszenia budowy dokonali w dniu 28 listopada. Wyjaśnili, że potrzeba budowy pomieszczenia gospodarczego zaistniała niespodziewanie, na skutek przeprowadzki ich córki i powstałej w związku z tym konieczności budowy pomieszczenia do przechowania mebli. Dodatnia temperatura w grudniu, wymusiła natomiast postawienie konstrukcji drewnianej bez wykończenia wnętrza ścian, dachu i podłogi po dokonaniu zgłoszenia. Odwołujący podnieśli, że przestrzeganie wyłącznie przez organ art. 30 pkt. 5 Prawa Budowlanego jest nadmiernie rygorystyczne. Dodatkowo podali, że Z. Ś. posiada uprawnienia budowlane od [...] r. Decyzją z dnia 28 marca 2012 r., nr [...], Wojewoda Opolski utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Na wstępie rozważań uzasadniających podjęte rozstrzygnięcie wskazał, że przepisy art. 29 – 31 Prawa budowlanego określają wyjątek od zasady prowadzenia robót budowlanych na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, przewidzianej w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga m.in. budowa wolnostojących parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 25 m². Jednak z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego wynika, że inwestycja taka wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Powołując treść regulacji art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego organ odwoławczy ustalił, że inwestor dokonał zgłoszenia robót budowlanych w dniu 28 listopada 2011 r. Z akt sprawy, w szczególności z protokołu kontroli zabudowy posesji przy ul. [...] w [...], działka nr A wynika, że zgłaszany obiekt budowlany został wybudowany, przed upływem 30-dniowego terminu do ewentualnego wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ, co zostało potwierdzone przez inwestora w odwołaniu. Wobec realizacji zgłoszonego obiektu budowlanego przed upływem ustawowego 30-dniowego terminu organ uznał, że postępowanie w sprawie zgłoszenia z 28 listopada 2011 r. stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć na podstawie art. 105 K.p.a. Niezależnie od tego, podnosząc, ze nie miało to wpływu na rozstrzygniecie, organ stwierdził również, że dokonane zgłoszenie nie było kompletne i nie odpowiadało wymogom z art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego. Zdaniem organu, brakowało w nim określenia sposobu wykonania robót budowlanych oraz terminu ich rozpoczęcia, jak również do zgłoszenia nie zostało dołączone oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz odpowiednie szkice lub rysunki. Odnosząc się do argumentów odwołania organ zaznaczył, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.) i wobec tego brak jest podstaw do odstąpienia od stosowania art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. Natomiast fakt posiadania przez inwestora uprawnień budowlanych nie może natomiast prowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy, a przepisy Prawa budowlanego nie przewidują możliwości przywrócenia terminu zgłoszenia na dokończenie budowy. Zaskarżając decyzję odwoławczą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, M. i Z. Ś. wnieśli o jej uchylenie. Podnosząc zarzut zaistnienia uchybień i braków formalnych stwierdzili, że doszło do nich wskutek tego, że: - nie pozostawiono stronie, wbrew art. 59 d Prawa budowlanego, egzemplarza protokołu kontroli z dnia 12 grudnia 2011 r.; - nie nałożono obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o brakujące dokumenty w określonym terminie, co spowodowało naruszenie art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego określonym terminie; - nie wniesiono sprzeciwu, stosownie do art. 30 ust. 6 Prawa budowlanego; - błędnie określono przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania. Skarżący wyjaśnili, że otrzymali w dniu 7 grudnia 2011 r. wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru miejskiego gminy [...] obejmującego m.in. ul. [...], mapkę w skali 1:500 oraz wypis z rejestru gruntów, które to dokumenty przekazali Starości Nyskiemu (data wpływ do organu 29 grudnia 2011 r.). Podnieśli, że zgodnie z art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego organ mógł nałożyć na nich w drodze postanowienia obowiązek uzupełnienia brakujących dokumentów. Skoro jednak organ tego nie uczynił, zatem Wojewoda Opolski nie może twierdzić, że zgłoszenie jest niekompletne i nie zostało przyjęte. Zaznaczyli, że wypis i wyrys świadczą, iż wykonanie pomieszczenia gospodarczego objętego zgłoszeniem nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a Wojewoda Opolski pomija te dokumenty milczeniem. Podnosząc, że organ sam pozbawił się terminu wniesienia sprzeciwu, skarżący stwierdzili, że zgodnie z art. 30 ust. 2 oraz ust. 6 Prawa budowlanego nie zachodziły żadne przesłanki uprawniające organ na wniesienie skutecznego sprzeciwu, gdyż budowa pomieszczenia gospodarczego jest zgodna z miejscowym planem i prawem budowlanym i nie narusza tego planu. W piśmie procesowym z dnia 14 kwietnia 2011 r. nazwanym "uzupełnienie skargi" skarżący dodatkowo podnieśli, że kontrola dokonana przez nadzór budowlany w dniu 12 grudnia 2011 r. została przeprowadzona bez wcześniejszego pisemnego zawiadomienia o oględzinach budynku gospodarczego, co spowodowało naruszenie art. 79 K.p.a. oraz art. 59c Prawa budowlanego. W ich ocenie, pismo z dnia 16 kwietnia 2012 r. zawiera błąd formalny wynikający z tego, że nadzór budowlany powiadamia córkę skarżących sugerując, że mieszka w [...] pomimo że w odwołaniu podano, że mieszka w [...]. Odpowiadając na skargę Wojewoda Opolski podtrzymał w całości argumenty powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 59 c i art. 59 d Prawa budowlanego wskazał, że przepisy te nie zostały naruszone, gdyż kontrola z dnia 12 grudnia 2011 r. została przeprowadzona w innym trybie tj. na podstawie art. 84a ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i obejmowała kontrolę zgodności wykonywania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego. Nie była ona prowadzona w trybie oględzin, o których mowa w art. 75 § 1 i art. 79 K.p.a., wobec czego bezpodstawny jest zarzut uchybienia art. 79 K.p.a. W kwestii naruszenia art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego organ wywiódł, że zarzut taki nie znajduje odzwierciedlenia w niniejszej sprawie, albowiem brak było podstaw do prowadzenia postępowania dotyczącego przedmiotowego zgłoszenia, w tym do wydania postanowienia nakładającego obowiązek uzupełnienia zgłoszenia, ze względu na rozpoczęcie robót budowlanych przed upływem 30-dniowego terminu do ewentualnego wniesienia sprzeciwu. Z tego samego powodu brak było także podstaw do wniesienia sprzeciwu na podstawie art. 30 ust. 6 Prawa budowlanego, a uzasadnione stało się umorzenie postępowania. Organ zaznaczył, że ocena kompletności zgłoszenia nie miała wpływu na podjęte rozstrzygnie. Jednocześnie, fakt przedłożenia w późniejszym terminie wymaganych dokumentów nie mógł zmienić negatywnej oceny kompletności zgłoszenia, z uwagi na to, że nadal one istnieją. W ocenie organu, okoliczności te pozostały bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie ze względu na rozpoczęcie robót budowlanych przed upływem 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. To z kolei oznacza, iż w granicach danej sprawy, sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze. Ponadto, przedmiotem oceny sądowej w danej sprawie sadowoadministracyjnej nie mogą być działania podejmowane przez organy administracji publicznej w postępowaniach nie mieszczących się w granicach tej sprawy. Tym samym jako niepodlegające ocenie w niniejszej sprawie, uznać należało zarzuty strony dotyczące działań podejmowanych przez organy nadzoru budowlanego w odrębnym postępowaniu dotyczącym oceny legalności spornej budowy. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast, gdy wskazane uchybienia nie występują skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także na mocy art. 135 P.p.s.a decyzji pierwszoinstancyjnej wykazała, że decyzje te naruszają art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej K.p.a., w stopniu powodującym konieczność ich uchylenia. W niniejszej sprawie, na podstawie przepisu art. 105 § 1 K.p.a., organy orzekły o umorzeniu postępowania w sprawie dokonanego przez skarżących zgłoszenia budowy obiektu budowlanego. Zgodnie bowiem uznały, że wobec realizacji zgłoszonego obiektu budowlanego przed upływem 30-dniowego terminu określonego w art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), postępowanie w sprawie zgłoszenia stało się bezprzedmiotowe. Dokonując oceny, co do zaistnienia podstaw zastosowania przez organy przepisu art. 105 § 1 K.p.a. w pierwszej kolejności podkreślić przyjdzie, że wskazany przepis ustala obowiązek umorzenia postępowania administracyjnego w przypadku jego bezprzedmiotowości. O bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu wskazanej regulacji możemy mówić wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy, co wiąże się z brakiem któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego. Bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 K.p.a. zachodzi w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Bezprzedmiotowe może być, postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpoznania sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy. W konsekwencji, postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że pismem z dnia 23 listopada 2011 r., które wpłynęło do organu w dniu 28 listopada 2011 r., skarżący zgłosili Staroście Nyskiemu budowę drewnianego pomieszczenia gospodarczego niezwiązanego z gruntem fundamentem. Pismo to miało na celu zrealizowanie obowiązku określonego w art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego, polegającego na zgłoszeniu właściwemu organowi robót budowlanych wskazanych w tym przepisie. Ustawodawca, regulując w art. 30 instytucję zgłoszenia robót budowlanych, określił w ust. 2, ust. 3 i ust. 4 wymogi jakie winno spełniać zgłoszenie, natomiast w ust. 5 przewidział, że zgłoszenia należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych, a do wykonania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesienie, w drodze decyzji, sprzeciwu i nie później niż po upływie 2 lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia. Według przepisu art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, zgłoszenie budowy, aby mogło być skuteczne, musi zostać dokonane przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Jednocześnie organ ma kompetencje do wydania w tym przedmiocie decyzji, wyłącznie wtedy, gdy zgłasza sprzeciw. W odniesieniu do zgłoszenia budowy organ nie wydaje - tak jak w przypadku pozwolenia na budowę - decyzji uprawniającej do rozpoczęcia robót budowlanych, lecz poprzez milczenie przyzwala na ich wykonanie. Dopiero zaistnienie przesłanek uzasadniających wniesienie sprzeciwu, określonych w art. 30 ust. 2 i ust. 6 Prawa budowlanego uprawnia organ do wydania w przedmiocie zgłoszenia decyzji o sprzeciwie. Sprzeciw może organ zgłosić w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, albo od dnia doręczenia postanowienia zobowiązującego do uzupełnienia zgłoszenia. Dopóki nie upłynie wskazany termin, organ administracji architektoniczno-budowlanej ma kompetencje do wydania decyzji administracyjnej w sprawie sprzeciwu. Kompetencji tej nie traci organ w szczególności na skutek rozpoczęcia zgłoszonych robót budowlanych przed upływem tego terminu. Oznacza to, że brak jest podstaw do umorzenie postępowania w sprawie zgłoszenia jako bezprzedmiotowego, w przypadku ustalenia, że roboty budowlane zostały rozpoczęte przed dokonaniem zgłoszenia (por. wyroki WSA w Łodzi z dnia 14 października 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 145/08 i z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 99/10 oraz wyrok NSA z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 2042/06, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak podstaw do umorzenia postępowania w takim przypadku jest ponadto konsekwencją tego, że w postępowaniu zgłoszeniowym nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem w istocie swej postępowanie to nie zmierza do wydania decyzji. Postępowanie administracyjne w rozumieniu K.p.a. dotyczące dokonanego zgłoszenia wszczęte zostaje dopiero wtedy, gdy organ działając z urzędu, wydaje niekorzystną dla podmiotu zgłaszającego, decyzję o sprzeciwie. W ocenie Sądu, w pełnie podzielić należy pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowym oraz literaturze przedmiotu, że zgłoszenie budowy w trybie art. 30 Prawa budowlanego nie powoduje powstania sprawy administracyjnej podlegającej załatwieniu przez organ. Zgłoszenie budowy jest w istocie oświadczeniem woli inwestora, które nie powoduje wszczęcia postępowania administracyjnego w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, a wobec tego przepisy Kodeksu nie mają tu zastosowania. Zgłoszenia nie można traktować jako żądania wszczęcia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 61 § 1 K.p.a., które wnoszone jest w sprawie wymagającej załatwienia przez organ, poprzez wydanie decyzji. Milczenie organu przez okres 30 dni od dnia dokonania zgłoszenia, które skutkuje po stronie dokonującego zgłoszenie uprawnieniem do wykonania zgłoszonych robót budowlanych, jako prawna forma działania organu nie jest aktem administracyjnym, a także rozstrzygnięciem organu uregulowanym w K.p.a. Procedura "zgłoszenia" robót budowlanych nie jest rodzajem postępowania administracyjnego sensu stricte. Zgłoszenie robót budowlanych wywiera skutek w rozumieniu K.p.a. jedynie wtedy, gdy załatwienie sprawy administracyjnej dokonuje się w drodze wydania decyzji o sprzeciwie. W pozostałych przypadkach, zgłoszenie trzeba rozumieć tylko jako podstawę podjęcia przez uprawniony organ czynności o charakterze wewnętrznym, w których ani inwestor, ani osoby trzecie nie mają zapewnionego udziału. Przyjęcie zgłoszenia nie powoduje więc uruchomienia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, prowadzonego zgodnie z regułami K.p.a. Charakter postępowania administracyjnego ma dopiero postępowanie w sprawie wniesienia sprzeciwu, które podejmowane jest z urzędu, tylko jeżeli organ uzna, iż zachodzą ustawowe przesłanki wydania decyzji o sprzeciwie (por. A. Gliniecki [w:], [red.] A. Gliniecki, Prawo budowlane. Komentarz". Wyd. LexisNexis, Warszawa 2012 r., s. 250-267 oraz wyrok NSA z dnia 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 2042/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 894/08, wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 1273/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt Kp 7/09, publ. LEX nr 786223 ). Reasumując powyższe stwierdzić należy, że skoro dokonanie zgłoszenia robót budowlanych nie powoduje wszczęcia postępowania administracyjnego, a postępowanie takie wszczęte zostaje dopiero w wyniku wydania decyzji o sprzeciwie, to jeśli organ nie wniesienie sprzeciwu, nie może umorzyć postępowania jako bezprzedmiotowego, gdyż postępowanie nie zostało wszczęte. Elementem, od którego zależy uprawnienie do wydania decyzji o sprzeciwie nie jest przy tym rozpoczęcie lub wykonanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem przed upływem terminu do wniesienia sprzeciwu. To z kolei oznacza, że okoliczność ta nie może stanowić również podstawy do umorzenia postępowania. W ocenie Sądu, ustalenie przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, że roboty budowlanego objęte zgłoszeniem wykonane zostały przed upływem 30-dniowego terminu do wniesienia przez organ sprzeciwu, jest podstawą do uznania, że wykonanie robót budowlanych nastąpiło z naruszeniem art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. Okoliczność ta uzasadnia wniesienie sprzeciwu na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego z uwagi na to, że roboty budowlane objęte zgłoszeniem naruszają przepis art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. Swoim sprzeciwem organ daje w takim przypadku wyraz negatywnej ocenie zgłoszenia, jako dotyczącego robót budowlanych niezgodnych z prawem (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 427/10, wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 99/10, wyroki NSA z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1301/10 i z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 85/09 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższego, oceniając w niniejszej sprawie legalność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji uznać należało, że wykonanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem przed upływem terminu do wniesienia sprzeciwu, uzasadniało w niniejszej sprawie jedynie wniesienie przez organ sprzeciwu na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego i nie mogło stanowić podstawy do umorzenia postępowania. Wydając zaskarżone rozstrzygniecie organy naruszył tym samym art. 105 § 1 K.p.a. Wobec braku wniesienia sprzeciwu nie zostało wszczęte postępowanie administracyjne, które mogłoby podlegać umorzeniu na podstawie K.p.a. Skoro organ nie wniósł sprzeciwu, pomimo zaistnienia przesłanki z art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego, wskutek naruszenia przepisu art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego stwierdzić należało, że organ naruszył również przepis art. 30 ust. 6 Prawa budowlanego, który ustala obowiązek wniesienia sprzeciwu w każdym przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w nim okoliczności. Użyty w tym przepisie zwrot "wnosi sprzeciw" oznacza, że rozstrzygniecie co do wniesienia sprzeciwu nie jest pozostawione uznaniu organu. Z załączonego do akt administracyjnych protokołu z kontroli przeprowadzonej w odrębnym postępowaniu przez organ nadzoru budowlanego bezsprzecznie wynika, że roboty których dotyczyło zgłoszenie zostały wykonane przed upływem terminu do zgłoszenia sprzeciwu. Okoliczność tę potwierdzają też sami skarżący, którzy zarówno w odwołaniu jak i wniesionej skardze wskazują, że wykonali roboty budowlane objęte zgłoszeniem przed upływem terminu z art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. Zauważyć przy tym przyjdzie, że znaczenia dla dokonanej oceny nie ma to, czy obiekt objęty zgłoszeniem został wykonany w całości, czy tylko w części. Wprawdzie dostrzec należy, że zgłoszenie nie odpowiadało wymogom ustawowym, wobec czego nie sposób było ustalić zakresu robót budowlanych objętych tym zgłoszeniem i organ powinien był wezwać skarżących do uzupełnienia zgłoszenia w trybie art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego, niemniej jednak bezsporna była okoliczność, że zgłoszenie dotyczyło wykonanych robót. Ustalenie, że doszło do wykonania jednego z elementów obiektu objętego zgłoszeniem, przed upływem terminu do wniesienia sprzeciwu, uznać należy za wystarczające do stwierdzenia naruszenia przez inwestora przepisu art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1301/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznając, że wskazane naruszenia stanowią podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej nią w mocy wskazać należy, że w niniejszej sprawie bezskutecznie upłynął już termin do wniesienia przez organ sprzeciwu od zgłoszenia. Stosownie do tego podkreślić przyjdzie, że brak wniesienia sprzeciwu nie powoduje, iż roboty objęte zgłoszeniem, wykonane z naruszeniem art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, będą korzystały z przymiotu legalności i wobec inwestora wyłączona zostanie odpowiedzialność za wykonanie robót budowlanych bez zgłoszenia, dokonanego zgodnie z przepisami prawa. Zgłoszenie naruszające przepisy art. 30 Prawa budowlanego nie może być uznane za prawidłowe i nie wywołuje skutków przewidzianych w tym przepisie, bowiem nie może ono skutkować ani nabyciem uprawnienia do realizacji inwestycji, ani też nie może być sposobem jej zalegalizowania. W sytuacji, gdy upłynął już termin do wniesienia sprzeciwu, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może już wydać żadnej decyzji w przedmiocie dokonanego zgłoszenia. W orzecznictwie sądowym wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym dostrzegając, że zgłoszone roboty budowlane zostały wykonane przed upływem terminu określonego w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, organ administracji architektonicznej-budowlanej powinien powiadomić o tym właściwy organ nadzoru budowlanego, który to dopiero zgodnie ze swoimi kompetencjami oceni, czy istnieją w związku z tym podstawy do zastosowania art. 49b ust. 1 lub ust. 2, czy też art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 2042/06, wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 1273/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd identyfikuje się z tym poglądem i w niniejszej sprawie przyjąć należy, że aktualnie organ administracji architektoniczno-budowlanej poza powiadomieniem organu nadzoru budowlanego o ustaleniu, że doszło do naruszenia art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, nie może wydać żadnej decyzji w oparciu o tę okoliczność. Zaakcentować przyjdzie, że uznanie powyższego poglądu nie stoi w sprzeczności, z wyrażonym wcześniej stanowiskiem wskazującym ponadto, na obowiązek wniesienia przez organ, w terminie 30 dni od dnia otrzymania zgłoszenia, sprzeciwu na podstawie art. 30 ust. 6 pkt Prawa budowlanego, w przypadku wykonania robót budowlanych przed upływem terminu do wniesienia sprzeciwu. Jeśli nie upłynął jeszcze termin do wniesienia sprzeciwu przyjąć należy, że o ile organ powinien poinformować nadzór budowlany o zaistnieniu wskazanej okoliczności, przede wszystkim zobowiązany jest wnieść sprzeciw na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 P.p.s.a. orzeczono u uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Rozstrzygniecie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji oparto o przepis art. 152 P.p.s.a., natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań i sprowadzają się przede wszystkim do uwzględnienia dokonanej przez Sąd wykładni. W konsekwencji, do uznania przez organy administracji architektoniczno- budowlanej, że wobec upływu terminu do wniesienia sprzeciwu nie jest możliwe wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie dokonanego przez skarżących zgłoszenia wykonania robót budowlanych, w tym brak jest postaw do umorzenia na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. postępowania, które nie zostało wszczęte.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło