I SA/Kr 1302/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 24 września 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.P. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej , z dnia 20.06.2012r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego marki L., postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej , z dnia 20.06.2012r., nr [...], w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego marki L.. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" R.P. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M.P. ur. w 1961r. oraz córkami: M.P. ur. w 1995r. i A.P. ur. w 1996r. R.P. uzyskuje łączny dochód w wysokości 5 000 zł., miesięcznie. Jako prokurent w "R" Sp. z o.o. otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2 500 zł., miesięcznie a z tytułu umowy dożywocia uzyskuje kwotę 2 500 zł., miesięcznie. Wnioskodawca posiada 100 % udziałów w "R" Sp. z o.o. o wartości nominalnej 38 063 zł. Podnosi jednak , że spółka nie uzyskuje dochodów a zyski nie są wypłacane. Swoje oszczędności szacuje natomiast na kwotę ok. 20 000 zł. M.P.jest prezesem zarządu "R" Sp. z o.o. i pobiera z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 1500 zł., brutto , miesięcznie. Oszczędności jej i córek wynoszą ok. 15 000 zł. Strona skarżąca podkreśla , że musi w sumie uiścić wpisy od pięciu skarg w łącznej kwocie 5 500 zł. (w rzeczywistości suma ta wynosi 5 359 zł.) a w niedługim czasie otrzyma dalsze decyzje Dyrektora Izby Celnej. Jak twierdzi prowadzonych jest w stosunku do niej ok. 120 postępowań dotyczących akcyzy od nabywania samochodów. Do tej pory zapłaciła już natomiast ok. 40 000 zł. a obecnie prowadzona jest jeszcze egzekucja sumy 275 000 zł. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z dnia 2012r. , poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11). Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma natomiast znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zarówno R. P. jak i M. P. uzyskują stałe miesięczne wynagrodzenie. Oboje też posiadają zgromadzone oszczędności. Podkreślić natomiast trzeba , że suma oszczędności wnioskodawcy ( 20 000 zł.) prawie czterokrotnie przewyższa łączną sumę wpisów od skarg w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 1274/12 , I SA/Kr 1299 -1302/12 ( 5 359 zł.). Trzeba więc stwierdzić , iż zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w świetle takich okoliczności jest niezasadne. Podnoszony przez wnioskodawcę argument , iż w stosunku do niego toczy się duża ilość postępowań co w przyszłości zwiększy wysokość obciążeń wynikających z chęci zaskarżenia zapadłych rozstrzygnięć, nie jest natomiast przekonujący. Badanie zdolności płatniczych strony skarżącej przeprowadzane jest bowiem w oparciu o dane bieżące. Ziszczenie się w przyszłości okoliczności, które podnosi wnioskodawca a tym samym i zwiększenie się obciążeń finansowych w stosunku do jego osoby, to czynniki , które będą brane pod uwagę w czasie analizy sytuacji majątkowej R. P. zainicjowanej jego ewentualnymi wnioskami o przyznanie prawa pomocy złożonymi w związku z tymi kolejnymi skargami do WSA w Krakowie. Przyznanie prawa pomocy pro futuro - na wypadek zaistnienia przyszłych zdarzeń zmieniających sytuację majątkowych wnioskodawcy nie jest więc możliwe. Wychodziłoby ono poza ustawowe ramy tej instytucji. Odnosząc się natomiast do argumentu, iż wynagrodzenie za usługi doradcy podatkowego stwarza również zagrożenie dla utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny, trzeba zauważyć, że reprezentowanie strony na obecnym etapie postępowania przez profesjonalnego pełnomocnika nie jest konieczne. Zgodnie bowiem z art. 50 § 1 w/w ustawy uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Ustawa zatem nie nakłada na wnoszącego skargę do sądu spełnienia przesłanki sporządzenia i wniesienia jej przez profesjonalnego pełnomocnika, jak to się dzieje w przypadku skargi kasacyjnej. Warto też zaznaczyć, iż z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 w/w ustawy nie zachodzi obawa, że strona skarżąca bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 i § 2 sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie może też wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Z kolei z art. 140 § 1 wynika, że stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący zobowiązany jest udzielić wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (por. też postanowienie NSA z dnia 27.05.2008r. , sygn. I FZ 154/08, postanowienie NSA z dnia 13.05.2010r., sygn. akt II FZ 185/10 ). Tak więc decyzja strony skarżącej o korzystaniu na obecnym etapie postępowania z doradcy podatkowego i ponoszeniu w związku z tym kosztów jego wynagrodzenia nie może stanowić przyczyny do zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności orzeczono jak w sentencji , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2 , w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz .270 ).