II OSK 182/13

Dnia 25 czerwca 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny /spr./ sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej I. P. i Z. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 671/12 w sprawie ze skargi I. P. i Z. P. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 października 2012 r. sygn. I SA/Wa 671/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi I. P. i Z. P. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie odmowy skreślenia zabytku z rejestru zabytków. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z dnia 17 lutego 2011 r. I. P. i Z. P., właściciele budynku pałacowego w Ż. W. wpisanego do rejestru zabytków wraz z przyległym założeniem parkowym pod numerem [...] decyzją Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2009 r., wystąpili do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o skreślenie ww. obiektu z rejestru zabytków. Swój wniosek uzasadnili katastrofalnym stanem technicznym budynku pałacu. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1, art. 13 ust. 1, 2, 5 i 6, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), odmówił skreślenia z rejestru zabytków budynku pałacowego w Ż. W.. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że objęty wnioskiem obiekt zabytkowy nie uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości zabytkowych. Organ zauważył, że obiekt został objęty ochroną konserwatorską w 2009 r. w swojej powojennej formie architektonicznej, stąd nie można podzielić opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa (Oddział terenowy we Wrocławiu) o utracie wartości architektonicznej budynku pałacowego z powodu prac przeprowadzonych przy zabytku w okresie powojennym. Ze zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności przeprowadzonych ekspertyz wynika, że stan zachowania obiektu jest wysoce niezadowalający. Konieczność wykonania prac remontowych czy rekonstrukcyjnych przy obiekcie zabytkowym jest jednak bez znaczenia w postępowaniu dotyczącym skreślenia obiektu z rejestru zabytków, jeżeli w dalszym ciągu zachowuje on wartości historyczne, artystyczne lub naukowe. Organ zgodził się z ekspertyzą o stanie technicznym i możliwości przeprowadzenia remontu pałacu w Ż. W. autorstwa dr. inż. L. J. E., iż wnioski zawarte w przedłożonej przez wnioskodawców ekspertyzie mgr inż. E. G., w której wykluczono możliwość wykorzystania obiektu do nowych funkcji oraz wskazano, że należy rozważyć całkowite wyburzenie i ewentualną rekonstrukcję budynku pałacowego, przystosowanego do nowych wymagań technicznych, za zbyt daleko idące. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. Uzasadniając utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] listopada 2011 r., wskazał, że pałac jest dziełem jednorodnym i zachował walory autentyczności, natomiast park pozostaje w granicach historycznych z zachowanym zbiornikiem wodnym i przykładami ozdobnych nasadzeń. Oba te elementy kształtują zarówno założenie podworskie w Ż. W., jak i układ ruralistyczny wsi. W ocenie Ministra żaden z zawartych w aktach sprawy dowodów nie stwierdza wprost, aby budynek pałacu w obecnym stanie zachowania utracił wyżej powołane wartości historyczne oraz naukowe, a wartości te są trwale przynależne przedmiotowemu obiektowi, dopóki istnieje w formie wskazanej w decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. Wniosek o przeprowadzenie na podstawie art. 136 k.p.a. dowodu z dodatkowej opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa na okoliczność utraty przez obiekt pałacowy wartości historycznej, artystycznej i naukowej organ oddalił, przyjmując, że wskazywana jednostka przedstawiła już swoją opinię w kontekście podstaw skreślenia spornego obiektu z rejestru zabytków. Ocena, czy zachodzą w sprawie przesłanki ustawowe, o których mowa w art. 13 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, należy zaś do wyłącznej kompetencji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi I. P. i Z. P. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2012 r., uznając je za niezasadne. Sąd I instancji wskazał, że podnoszona w skardze okoliczność, iż obie decyzje zostały podpisane przez Generalnego Konserwatora Zabytków P. Ż. nie spowodowała naruszenia prawa skarżących do dwukrotnego rozpoznania sprawy. W świetle postanowień zawartych w art. 89 pkt 1 i art. 90 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, Generalny Konserwator Zabytków jest organem administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym ze względu na wyodrębnienie organizacyjne i kompetencyjne, stąd uchylenia zaskarżonej decyzji nie uzasadnia dyspozycja art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie wystąpił przypadek wskazany w art. 13 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, albowiem od dnia dokonania wpisu tj. od dnia 15 lipca 2009 r. nie zaszły w budynku pałacowym w Ż. W. żadne istotne zmiany. Poza sporem pozostaje, że zabytkowy pałac znajduje się w stanie katastrofalnym. Jednakże trafnie organ przyjął, że fakt pozostawania pałacu w złym stanie technicznym nie spowodował utraty przez niego wartości historycznej i naukowej, o jakiej mowa w art. 13 ust. 1 ww. ustawy. Obydwie decyzje Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego dokonały prawidłowej oceny przesłanek zawartych w ww. przepisie i wskazują na czym polega zachowanie wartości historycznej i naukowej pałacu, który w ocenie organu nadal stanowi oryginalny element dawnego zespołu pałacowo-folwarcznego wsi Ż. W., będący przykładem architektury rezydencjalnej utrzymanej w stylu neogotyckim, stanowiącym świadectwo epoki minionej, niosąc w sobie wartości zarówno historyczne (dokumentujące rozwój architektury rezydencjalnej w regionie Śląska), jak i naukowe (wpisujące się w dziedziny historii lokalnej i historii archiwalnej). Skarżący występując z wnioskiem o wykreślenie z rejestru zabytków pałacu wskazywali jedynie na katastrofalny stan techniczny budynku, nie podnosili natomiast przesłanek utraty wartości historycznej. Przy ocenie, czy zachodzą przesłanki określone w art. 13 ust. 1 ww. ustawy, pozwalające na skreślenie zabytku z rejestru, nie bierze się jednak pod uwagę czynnika ekonomicznego. Bez znaczenia w postępowaniu opartym o wymieniony przepis jest zatem kwestia, czy obiekt wymaga prac budowlanych polegających na remoncie czy też wymaga wykonania robót rekonstrukcyjnych. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że budynek pałacu na skutek zniszczenia utracił swą wartość historyczną czy naukową, a w związku z tym organ prawidłowo uznał, że w sprawie niniejszej nie zaistniały przesłanki dla wykreślenia zabytku z rejestru. Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożyli I. P. i Z. P., zaskarżając powyższe orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucili, stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 26 § 1 i art. 127 § 3 oraz art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie w toku postępowania toczącego się przed organem administracji nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego dającego podstawę do wznowienia postępowania, pomimo że zarówno decyzja z dnia [...] stycznia 2012 r., jak i decyzja z dnia [...] listopada 2011 r. wydana w toku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zostały wydane przez tego samego pracownika – P. Ż. Sekretarza Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, będącego Generalnym Konserwatorem Zabytków, podczas gdy w świetle obowiązującej regulacji prawnej ww. pracownik był z mocy prawa wyłączony od rozpoznawania wniosku (art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a.), - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 p.p.s.a. i art. 136 k.p.a. poprzez nierozważenie przez Sąd I instancji zasadności wniosku skarżących o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym i zaniechanie uchylenia decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r., pomimo że ww. decyzja została wydana przedwcześnie, tj. bez zgromadzenia w sprawie koniecznego materiału dowodowego, a tym samym z naruszeniem art. 7 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. W pierwszym rzędzie nie znajduje uzasadnienia zarzut łączony z oceną, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 3 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.). W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że osoba pełniąca funkcję Generalnego Konserwatora Zabytków w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., jeżeli wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a., został złożony od decyzji podpisanej przez tę osobę (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2013 r. sygn. II OSK 1119/12; wyrok NSA z dnia 3 października 2013 r. sygn. II OSK 1054/12; wyrok NSA z dnia 27 września 2013 r. sygn. II OSK 1062/12; wyrok NSA z dnia 17 października 2012 r. sygn. II OSK 1980/11). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości aprobuje powyższe stanowisko, albowiem nadana Generalnemu Konserwatorowi Zabytków przez przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami pozycja prawna nie pozwala traktować osoby pełniącej tę funkcję na równi z pracownikiem organu podlegającym wyłączeniu od udziału w sprawie na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Stosownie do powołanego przepisu kodeksu postępowania administracyjnego, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przepis ten ma zastosowanie w postępowaniu odwoławczym, jak również w sytuacji, o której mowa w art. 127 § 3 k.p.a., a więc kiedy pracownik organu bierze udział w podejmowaniu decyzji wydawanej na skutek rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r. sygn. I OPS 13/09, ONSAiWSA 2010/5/82, przyjęto, że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania do osoby piastującej funkcję Głównego Geodety Kraju jako ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Z treści tej uchwały wynika, że osobą, której nie dotyczy zakaz ponownego rozpatrzenia sprawy przez tę samą osobę, jest piastun funkcji ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.). Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma więc zastosowanie do pracowników aparatu pomocniczego ministra, którzy są upoważnieni do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu ministra na podstawie art. 268a k.p.a. Stanowisko to zostało potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2013 r. sygn. II GPS 4/12, ONSAiWSA 2013/11/106. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do kwestii zastosowania instytucji wyłączenia do pracownika organu jednoosobowego, przyjął, że wyrażone w uchwale z dnia 20 maja 2010 r. stanowisko dotyczące wyłączenia od orzekania przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy odnosić do każdej osoby pełniącej funkcję piastuna organu monokratycznego. Według art. 89 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, organem ochrony zabytków jest minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, w imieniu którego zadania i kompetencje w tym zakresie wykonuje Generalny Konserwator Zabytków. W art. 90 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami Generalnemu Konserwatorami Zabytków przyznano z mocy prawa kompetencję wydawania decyzji, postanowień i zaświadczeń w sprawach określonych w ustawie oraz przepisach odrębnych. Przypisanie z mocy prawa kompetencji do wydawania decyzji Głównemu Konserwatorowi Zabytków wyłącza przyjęcie, że jest to pracownik, który wykonuje kompetencje ministra na podstawie przyznanego upoważnienia (art. 268a k.p.a.). Wprawdzie ustawa z dnia 1 marca 2002 r. o zmianach w organizacji i funkcjonowaniu centralnych organów administracji rządowej i jednostek im podporządkowanych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 25, poz. 253 ze zm.) zniosła Generalnego Konserwatora Zabytków jako centralny organ administracji rządowej oraz obsługujący go Urząd Generalnego Konserwatora Zabytków, niemniej nadana Generalnemu Konserwatorowi Zabytków w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami pozycja prawna, ze względu na wyodrębnienie organizacyjne i kompetencyjne, każe traktować go jako odrębny w znaczeniu ustrojowym organ administracji publicznej. Prowadzi to do wniosku, że regulacja przyjęta w art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., jak trafnie przyjął w zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie ma zastosowania do Generalnego Konserwatora Zabytków. Nadawanie powyższym przepisom procesowym prawidłowej wykładni nie może prowadzić do niemożności wyznaczenia w sprawach dotyczących ochrony zabytków organu właściwego do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Taka sytuacja miałaby zaś miejsce, gdyby Generalny Konserwator Zabytków podlegał wyłączeniu, skoro art. 89 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami kompetencje ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego w zakresie wydawania decyzji przenosi na rzecz Generalnego Konserwatora Zabytków. Uchylenia zaskarżonego wyroku nie uzasadnia również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 p.p.s.a. i art. 136 k.p.a. W zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. o odmowie skreślenia budynku pałacowego z rejestru zabytków Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wyjaśnił przyczyny odstąpienia od przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie dodatkowej opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa odnośnie do utraty wartości zabytkowej przez budynek pałacu. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie miał podstaw, by ocenę tę zakwestionować, albowiem przyjęte przez organ stanowisko należy uznać za prawidłowe. W orzecznictwie wskazuje się, że dowód z opinii biegłego powinien być dopuszczony wówczas, gdy po przeprowadzeniu postępowania dowodowego co do okoliczności faktycznych okaże się, że pełna ocena jego wyników wymaga bliższego poznania reguł istniejących w danej dziedzinie (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2010 r. sygn. II OSK 242/09). Nie powinno budzić równocześnie wątpliwości, że opinię biegłego należy wiązać ze sferą ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, nie można zaś postrzegać jej w kategoriach uprawnienia biegłego do oceny zaistnienia w sprawie przesłanek wydania decyzji określonej treści, przypisanego organowi prowadzącemu postępowanie. Uwzględnienie wniosku o powołanie biegłego w postępowaniu w sprawie skreślenia zabytku z rejestru zabytków w żaden sposób nie może zatem prowadzić do odebrania konserwatorowi zabytków możliwości samodzielnej oceny obiektu pod względem posiadanych przez nie wartości historycznych, artystycznych czy naukowych, jak też określenia stanu jego zachowania, jeżeli z tymi przesłankami ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wiąże wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. W toku postępowania w sprawie wykreślenia budynku pałacowego w Ż. W. z rejestru zabytków Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wystąpił do Narodowego Instytutu Dziedzictwa o opinię w zakresie wystąpienia podstaw faktycznych uzasadniających skreślenie ww. obiektu z rejestru na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia 9 maja 2011 r. zawiera w swojej treści informacje odnoszące się do kwestii posiadania przez budynek pałacowy wartości zabytkowych, jak też stopnia jego zachowania. W ocenie Narodowego Instytutu Dziedzictwa, sporny obiekt, jak wskazano "nie przedstawia wyjątkowych wartości architektonicznyc"h, co w dużym stopniu jest wynikiem uznania, że jest jednym z wielu przykładów tego typu budynków pałacowych wzniesionych na Dolnym Śląsku, jak też jest spowodowane rodzajem prac remontowych przeprowadzonych w nim po 1945 r. oraz samym niewłaściwym jego użytkowaniem. Z uwagi na to, że podstawą sporządzonej opinii była wyłącznie ekspertyza stanu technicznego pałacu, której autorem była mgr inż. E. G., Narodowy Instytut Dziedzictwa podzielił w konkluzji wnioski tejże ekspertyzy, przyjmując, że brak możliwości zachowania budynku w stanie obecnym powinien skutkować skreśleniem obiektu z rejestru zabytków. Mając na uwadze powyższe, jak też pozostałe dowody zgromadzone w sprawie, nie można zgodzić się z wnoszącym skargę kasacyjną, że przyjęte przez podmiot opiniujące stanowisko nakazywało organowi prowadzącemu postępowanie po wydaniu decyzji z dnia [...] listopada 2011 r., wystąpić do Narodowego Instytutu Dziedzictwa o sporządzenie dodatkowej opinii, która wskazywałaby, że budynek pałacowy uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości zabytkowych. Okoliczność podważenia w ekspertyzie stanu technicznego obiektu pałacowego sporządzonego przez dr. inż. L. J. E. części wniosków ekspertyzy przedstawionej przez skarżących nie stanowiła bowiem wystarczającego powodu do zwracania się do podmiotu opiniującego o przygotowanie ponownej opinii w odniesieniu do kwestii już w niej poruszonych. Na przeszkodzie temu stało dysponowanie przez organ prowadzący postępowanie zweryfikowanymi informacjami o stanie technicznym obiektu pałacowego, jak też prawidłowe uznanie opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa za wystarczającą do ustalenia podstaw przypisywania budynkowi pałacowemu w Ż. W. wartości zabytkowych. Poprawne pod względem procesowym skorzystanie przez organ prowadzący postępowanie administracyjne z opinii biegłego (art. 84 § 1 k.p.a.) wymaga oceny przesłanek na jakich biegły oparł swoją konkluzję, jak też skontrolowania prawidłowości rozumowania biegłego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sposób wyczerpujący wywiązał się z tego obowiązku, trafnie podkreślając wadliwość odwołania się przy ocenie wartości architektonicznych obiektu pałacowego do zdarzeń, które miały miejsce przed wpisaniem obiektu do rejestru zabytków. Jeżeli sporządzona przez biegłego opinia nie posiada cech wypowiedzi stanowiącej potwierdzenie nowych ustaleń naukowych o wartościach zabytkowych obiektu wpisanego do rejestru zabytków, o której mowa w art. 13 ust. 1 cyt. ustawy, niedopuszczalne jest oparcie się na tejże opinii w zakresie w jakimi podważa ona poprawność ustaleń przyjętych w decyzji o wpisie zabytku do rejestru zabytków. Należy mieć na uwadze, że Narodowy Instytut Dziedzictwa w swojej opinii nie stwierdził, by budynek pałacowy pozbawiony był wartości architektonicznych, artystycznych lub naukowych w stopniu nakazującym pozostawanie zabytku w dalszym ciągu w rejestrze zabytków jako nieuzasadnione. Wskazanie, że obiekt "znacznie utracił wartości zabytkowe" (Podsumowanie. Wnioski, s. 3 opinii) nie może być bowiem traktowane jako równoważne uznaniu, że obiekt pałacowy w całości jest ich pozbawiony. Mając na względzie powyższe, jak też odwołując się do treści decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. o wpisie budynku pałacowego w Ż. W. do rejestru zabytków oraz analizy stanu technicznego obiektu, organ miał zatem podstawy, by przyjąć, że stan zachowania budynku pałacowego nie prowadził do utraty przez niego wartości zabytkowych. Za niepodważone uznać należało bowiem, że w aktualnym stanie zachowania, pomimo bardzo złego stanu technicznego, pałac i park w dalszym ciągu przedstawiają wartości architektoniczne. Stanowią one jednocześnie wartościowy obiekt z punktu widzenia badań naukowych nad architekturą rezydencjonalną i parkową na Śląsku, jak też cenny materiał badawczy związany z dziejami śląskich rodów szlacheckich. Z treści art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika, że stopień zniszczenia zabytku ma znaczenie w sprawie skreślenia go z rejestru zabytków, ale nie może on być poddawany ocenie w oderwaniu o przypisywanych temu obiektowi wartości architektonicznych, artystycznych lub naukowych. Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, przedmiotami ochrony i opieki pozostają zabytki niezależnie od stanu swojego zachowania. Przepis ten ma charakter ogólny i podlega zastosowaniu przy wykładni art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Dopóki zatem stopień zniszczenie obiektu zabytkowego nie osiągnie takiego rozmiaru, który nakazuje uznać, że obiekt ten nie przedstawia już żadnych wartości historycznych, artystycznych lub naukowych, albowiem nie da się go zachować, dopóty zabytek nie może zostać skreślony z rejestru zabytków. W tym kontekście jedynie techniczna możliwość zachowania obiektu zabytkowego w stanie pozwalającym na utrzymanie jego wartości zabytkowych ma charakter decydujący w sprawie skreślenia zabytku z rejestru zabytków. Nie jest nim natomiast ocena opłacalności prowadzenia prac przy zabytku dająca możliwość jego zachowania odnoszona do kosztów ekonomicznych tego przedsięwzięcia (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. II OSK 2514/11). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.