II OZ 1070/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2077/12 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Województwa Podkarpackiego - Podkarpackiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Rzeszowie na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2012 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia ekspertyzy technicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia ekspertyzy technicznej. Powyższe postanowienie doręczono Podkarpackiemu Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w Rzeszowie w dniu 3 lipca 2012 r. Województwo Podkarpackie - Podkarpacki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Rzeszowie wniosło skargę na powyższe postanowienie wysyłając ją jednak w dniu 2 sierpnia 2012 r. na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd przekazał powyższą skargę Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w dniu 10 sierpnia 2012 r. (data nadania) o czym poinformowano skarżący Zarząd. Pismem z dnia 6 września 2012 r. skarżący Zarząd wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazując, że o przyczynie uchybienia dowiedział się w dniu 6 września 2012 r. kiedy to otrzymał odpowiedź Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na skargę. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że przygotowując przedmiotową skargę poprawnie określił jej adresata wskazując w skardze tej, iż jest to Wojewódzki Sąd Administracyjny, otrzymujący skargę za pośrednictwem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wpisanie natomiast w sposób odmienny adresata na kopercie w stosunku do właściwie wskazanego w skardze jest w przypadku skarżącego odosobnionym przypadkiem i było związane z poszukiwaniem oszczędności przez skarżącego i zatrudnianiem do prac administracyjno-biurowych pracowników skierowanych przez Urząd Pracy. Potrzeba taka nasiliła się z uwagi na wzrost liczby wysyłanej korespondencji. Wiązało się to z kolei z koniecznością zatrudnienia wielu nowych pracowników, w tym osób niepełnosprawnych, oraz ich znaczną rotacją. Oczywiście osoby te odbywają na swoim stanowisku pracy odpowiednie przeszkolenia i ich praca oceniana jest przez pracodawcę pozytywnie. Skarżący wskazał następnie, że próby ustalenia przyczyny, dla której pracownik pomimo poprawnego wpisania na środku odwoławczym adresata na kopercie wpisał Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dały jednoznacznej odpowiedzi. Pracownik ten, mając wcześniej ustalony stopień niepełnosprawności, pytany w tej sprawie, podał, że rozumiał, że przesyłka winna być zaadresowana do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, bo według niego wynikać to miało ze zwrotu "za pośrednictwem", ale nie umiał wyjaśnić dlaczego mimo tego na kopercie wpisał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zdaniem skarżącego okoliczności niniejszej sprawy dobitnie dowodzą, iż konsekwentne utrzymywanie stanowiska, że o zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez sąd na adres organu administracyjnego i w ślad za tym zachodzi niemożność merytorycznego rozpoznania skargi, wywołałoby skutki nieproporcjonalnie dotkliwe w stosunku do stopnia uchybienia i raziłoby nadmiernym formalizmem. Skarżący wskazał, że w istocie zachował obiektywnie rzecz ujmując właściwe akty staranności przy doborze i nadzorowaniu pracowników odpowiedzialnych za adresowanie korespondencji, a jedynie na skutek wyżej opisanych szczególnych uwarunkowań nie doszło do skierowania przesyłki na adres Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W tych okolicznościach nieuprawnione byłoby przyjmowanie nawet najmniejszego stopnia zawinienia po stronie skarżącego, jako nadawcy tej korespondencji. Skarżący wskazał również, iż nieuwzględnienie wniosku spowoduje ujemne skutki w zakresie toczącego się postępowania sądowego poprzez odrzucenie skargi i tym samym niemożność uwzględnienia złożonych w niej zarzutów, a przede wszystkim niesłuszne obciążenie Zarządu kosztami kosztownej ekspertyzy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2077/12, przywrócił Zarządowi termin do wniesienia skargi wskazując, że w niniejszej sprawie skarżący uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi było przez niego niezawinione. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. L.. W piśmie tym stwierdził, że Podkarpacki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Rzeszowie został prawidłowo pouczony o możliwości i sposobie zaskarżenia postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2012 r. Dodał, że skoro niniejsza sprawa była ważna dla skarżącego Zarządu, to powinna zająć się nią odpowiednia osoba. Skoro w ocenie Zarządu osoba nowo zatrudniona taką była, to za decyzje wewnętrzne Zarządu nie może ponosić odpowiedzialności którakolwiek z pozostałych stron postępowania. W zażaleniu podniesiono ponadto, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu termin do wniesienia skargi zachowany jest jedynie wtedy, gdy Sąd, do którego wniesiono skargę, zdoła ją nadać na adres organu przed upływem 30-dniowego terminu. Ewentualne ryzyko przekroczenia ww. procesowego terminu oraz skutki z tym związane obciążają stronę postępowania. W konkluzji wnoszący zażalenie stwierdził, że nie widzi w niniejszej sprawie podstaw do przywrócenia terminu. W piśmie z dnia 15 listopada 2012 r. Podkarpacki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Rzeszowie wniósł o oddalenie zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest uzasadnione. W myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270, dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się – jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego – obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie SN z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. post. SN z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/08). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Podkreślenia więc wymaga, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. W warunkach niniejszej sprawy nie można podzielić oceny dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zgodnie z którą strona składająca wniosek o przywrócenie terminu uprawdopodobniła brak zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu nie stanowią niezawinionych przyczyn uchybienia terminu. Nie można bowiem uznać, że błędne zaadresowanie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zamiast do organu, nastąpiło bez winy skarżącego, który został prawidłowo pouczony o sposobie i terminie wniesienia skargi. Błąd tego rodzaju, skutkujący niedotrzymaniem ustawowego terminu, należy uznać za brak należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Również fakt, że błąd ten został popełniony przez pracownika strony skarżącej nie spełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy i nie może być zaliczony do przeszkód niezależnych od pracodawcy (strony skarżącej), który odpowiada za działania swoich pracowników. Pracownik działa bowiem pod kierownictwem, na rachunek i ryzyko pracodawcy. Wskazać należy ponadto, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego, sąd - dla zachowania prawidłowego trybu jej wniesienia - przekazuje ją organowi administracji, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje wówczas data nadania skargi w urzędzie pocztowym przez sąd (który działa w tym przypadku jako pośrednik, zastępując działanie skarżącego) na adres właściwego organu administracji (w niniejszej sprawie w dniu 10 sierpnia 2012 r.). Taki pogląd dominuje w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: postanowienia NSA z dnia 14 września 2010 r., II OSK 1651/10, z dnia 21 lipca 2010 r., II FSK 1453/10, z dnia 20 lipca 2010 r., II OSK 1362/10, z dnia 18 czerwca 2009 r., II OSK 892/09, z dnia 17 marca 2009 r., II OSK 386/09). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 i art. 193 w zw. z art. 86 i 87 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.