II GSK 300/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-04-24
Skład orzekający: Zofia Borowicz, Joanna Sieńczyło-Chlabicz, Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak umowy o przetwórstwo owoców miękkich, złożonej w ustawowym terminie, stanowi brak formalny wniosku, który organ powinien wezwać do uzupełnienia na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., czy też jest to brak materialnoprawny skutkujący wygaśnięciem prawa do płatności?Ratio decidendi
Brak umowy o przetwórstwo owoców miękkich, złożonej do dnia 31 lipca roku, w którym złożono wniosek o przyznanie płatności, nie jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Jest to termin prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do uzyskania przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich. Organ nie jest zobowiązany do wzywania do uzupełnienia tego braku, a ciężar udowodnienia złożenia umowy w terminie spoczywa na rolniku.Stan faktyczny
Rolnik W. B. ubiegał się o przejściową płatność z tytułu owoców miękkich za rok 2011. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności, wskazując na brak umowy o przetwórstwo owoców miękkich złożonej w wymaganym terminie. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, podkreślając, że umowa została złożona po terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika, uznając, że brak umowy jest brakiem materialnoprawnym. Rolnik wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 64 § 2 k.p.a., poprzez brak wezwania do uzupełnienia braków wniosku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1801/12 w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich oddala skargę kasacyjną
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1801/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę W. B. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. w przedmiocie przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Kierownik BP ARiMR w Gostyninie – stosownie do treści art. 7 ust.1, 2 i 2b), art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" oraz art. 104 k.p.a. – odmówił skarżącemu płatności przejściowej z tytułu owoców miękkich za rok 2011. Przyznano natomiast płatność w zakresie:
- jednolitej płatności obszarowej;
- uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych, a także roślin przeznaczonych na paszę;
- upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych.
W motywach wskazano, że odmowę płatności uzasadnia fakt, iż rolnik nie dostarczył umowy o przetwórstwo owoców miękkich.
W efekcie wniesionego odwołania Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wskazując, że skarżący stosowną umowę dot. przetwórstwa owoców miękkich złożył dopiero na etapie postępowania odwoławczego, a zatem nie spełniał jednego z podstawowych warunków przyznania przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich. Rolnik ubiegający się o przyznanie tej płatności jest bowiem zobowiązany złożyć taką umowę do kierownika biura powiatowego Agencji w terminie do 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, co wynika z treści art.7 ust. 3c ustawy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy na poparcie przyjętego stanowiska odwołał się do regulacji zawartych w art. 98 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz art. 13 ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 i art. 32 rozporządzenia nr 1121/2009.
W. B. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., który zaskarżonym wyrokiem skargę oddalił jako niezasadną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji przypomniał, że zgodnie z art. 98 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 przejściowa płatność z tytułu owoców miękkich przyznawana jest tylko w odniesieniu do obszarów, których produkcja objęta jest umową dotyczącą przetwarzania. Wobec tego rolnik chcąc otrzymać płatność do owoców miękkich winien zawrzeć taką umowę z zatwierdzonym przetwórcą a następnie złożyć ją Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR. Kopię takiej umowy należy złożyć w terminie do 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.
W ocenie Sądu błędna była interpretacja skarżącego, iż brak umowy o przetwórstwo lub zobowiązania do realizacji dostawy jest brakiem formalnym, co zobowiązuje organ do wezwania wnioskodawcy do usunięcia tego braku na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Sąd wskazał, że wnioski o przyznanie płatności składane są w okresie od 15 marca do 15 maja, natomiast wymagana umowa powinna być złożona do dnia 31 lipca. W momencie przyjmowania wniosków, tj. do dnia 15 maja, ARiMR nie mogła żądać od rolnika przedmiotowej umowy, ponieważ czas na jej złożenie jeszcze nie upłynął. Ponadto umowy takie zawierane są z przetwórcami często w późniejszych terminach (w przedmiotowej sprawie – jak wynika z materiałów dowodowych – skarżący zawarł umowę w dniu 30 maja 2011 r.).
Po wpłynięciu do ARiMR wniosku o przyznanie płatności, wniosek taki podlega kontroli pod względem formalnym, niemniej jednak brak umowy nie może być uznawany za brak uniemożliwiający rozpatrzenie wniosku. W momencie złożenia takiego wniosku ARiMR nie była w posiadaniu informacji kiedy rolnik posiadający uprawę owoców miękkich zawrze umowę dostawy z przetwórcą i czy w ogóle to uczyni. Przesłanką warunkującą przyznanie przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich jest złożenie z woli rolnika przedmiotowej umowy. Brak złożenia umowy o przetwórstwo organ może stwierdzić dopiero po upływie terminu do jej złożenia, a więc po dniu 31 lipca. Sąd I instancji podkreślił jednak, że złożenie umowy po tym terminie, chociażby w skutek wystosowanego wezwania, nie może być skuteczne, ponieważ termin przewidziany w art. 7 ust. 73c ustawy jest terminem prawa materialnego, a więc terminem nieprzywracanym na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Odnosząc się zaś do naruszenia art. 8 k.p.a. i art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy w zw. art. 9 k.p.a. Sąd stwierdził, że co prawda przepisy ustawy nakładają na organ obowiązek udzielenia stronie niezbędnych informacji i pouczeń oraz zapewniają czynny udział w każdym stadium postępowania i umożliwiają wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów materiałów, ale tylko na żądanie zainteresowanego. Z akt sprawy nie wynikało, aby skarżący skorzystał z przysługującego mu uprawnienia i zwrócił się do organu z żądaniem udzielenia takiej informacji i zapoznania się z aktami sprawy.
Ponadto Sąd wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących przyznania płatności są zobowiązane przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W rozpoznawanej sprawie, w treści skargi oraz w odwołaniu od decyzji skarżący podniósł, że złożył wymagany załącznik w postaci umowy w Biurze Powiatowym, jednak z akt sprawy nie wynika, aby powyższe miało miejsce. Skarżący – prócz wyjaśnień – nie przedstawił żądanego dowodu, który potwierdziłby jego tezę o terminowym złożeniu umowy w tym organie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. B., zaskarżając go w całości i opierając ją na podstawie:
1) naruszenia przepisów postępowania poprzez błędne zastosowanie mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy - w postaci art. 64 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, iż organ nie był zobowiązany do wezwania go do usunięcia braków złożonego wniosku,
2) naruszenia zasady przewidzianej w art. 8 k.p.a. poprzez podważenie zaufania skarżącego do organów administracji publicznej,
3) naruszenia zasady przewidzianej w art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez uznanie, że organ nie był zobowiązany do pouczenia i poinformowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem niniejszego postępowania.
Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący powtórzył argumentację zawartą w skardze, sprowadzającą się do stwierdzenia, że organ po dostrzeżeniu braku wniosku w postaci braku załącznika - umowy dostawy, pozostał bierny i nie zwracał się do skarżącego z wezwaniem do uzupełnienia tego braku. Zdaniem skarżącego, na organie spoczywał obowiązek wezwania go do dostarczenia brakującej umowy i skutki tego typu zaniedbań nie mogą obciążać skarżącego.
Zdaniem skarżącego, zasadą jest, że po wpłynięciu wniosku organ winien w pierwszej kolejności zbadać, czy spełnia on wszelkie wymogi formalne. Jest to bowiem warunek konieczny, aby nadać wnioskowi dalszy bieg i rozpoznać go merytorycznie. Stwierdziwszy zatem jakiekolwiek braki wniosku, organ powinien w trybie art. 64 § 2 k.p.a. wezwać wnioskodawcę do ich uzupełnienia w terminie 7 dni i pouczyć o ewentualnych konsekwencjach niezastosowania się do wezwania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ I instancji obowiązkom tym uchybił, pozostał zupełnie bierny i wydał w dniu 13 stycznia 2012 r. decyzję o odmowie przyznania płatności z tytułu owoców miękkich, przerzucając tym samym negatywne konsekwencje własnych zaniedbań na skarżącego. Takie działanie organu jest niedopuszczalne, podważa niewątpliwie zaufanie obywateli do organów administracji publicznej i narusza art. 8 k.p.a.
Skarżący ponownie przypomniał tezę wyroku NSA z dnia 8 lipca 2009 r. (sygn. akt II GSK 1115/08), stanowiącego, że na organie przyjmującym wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności objętej ustawą z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi ustalone w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 46, poz. 310; dalej rozporządzenie MRiRW z 14 marca 2007 r.) i wezwania wnioskodawcy do usunięcia braków formalnych tego wniosku, a to stosownie do przepisu art. 64 § 2 k.p.a.
Wbrew temu co twierdzi WSA, aktualny w okolicznościach mniejszej sprawy pozostaje także wyrok WSA w Olsztynie z dnia 6 maja 2009 r. (sygn. akt I SA/Ol 239/09), zgodnie z którym zasada praworządności, o której mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ma szeroki zakres znaczeniowy. Obowiązkiem organów administracji jest bowiem załatwianie spraw zgodnie z przepisami prawa, ale prawo to nie może być interpretowane w ten sposób, że błędy formalne uznawane są za wywołujące skutki materialnoprawne. Jest to sprzeczne ze wspólnotową zasadą proporcjonalności oraz wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zaufania do organów stosujących prawo. Natomiast WSA w zaskarżonym wyroku ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że wskazane powyżej orzeczenia nie odnoszą się do interpretacji zapisów ustawy. Natomiast zdaniem skarżącego, przytoczone orzeczenia wydane na zbliżonym stanie faktycznym do niniejszej sprawy, winny stanowić wytyczne dla Sądu przy rozstrzyganiu sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., która w tej sprawie nie występuje. Wobec takich regulacji nie może budzić wątpliwości, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie i że uzasadnione jest odnoszenie się do poszczególnych zarzutów składających się na podstawy kasacyjne i wyznaczających zakres badania sprawy przez sąd drugiej instancji.
Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie art. 64 § 2 k.p.a., art. 8 i art. 9 k.p.a. oraz art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy, czyli naruszenie przepisów postępowania. Zatem zakres badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny będzie wyznaczać zarzut podniesiony w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Wskazać przy tym należy, że kasator nie powiązał naruszenia przepisów postępowania z przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niepełne wskazanie podstawy kasacyjnej nie dyskwalifikuje skargi kasacyjnej, a Naczelny Sąd Administracyjny ma obowiązek odniesienia się do zawartych w niej zarzutów (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym składzie z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, opubl. ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1). W uzasadnieniu wspomnianej uchwały wskazano, że w przypadku niepełnego wskazania podstawy kasacyjnej, ograniczającego się do wskazania naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, nie ma przeszkód, by Naczelny Sąd Administracyjny po przeanalizowaniu uzasadnienia skargi kasacyjnej, samodzielnie zidentyfikował zarzut naruszenia prawa przez WSA. Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej w powyższym zakresie dowodzi, że zawarty w niej zarzut w istocie dotyczy naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. i art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy w zw. z art. 9 k.p.a. Zarzucane Sądowi pierwszej instancji uchybienie sprowadza się do tego, że Sąd ten nie uwzględnił skargi, mimo że orzekające organy naruszyły wskazane przepisy postępowania administracyjnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tak sformułowane zarzuty nie są trafne.
Strona skarżąca stawiając zarzut naruszenia art. 64 § 2 k.p.a. twierdziła, że przepis ten powinien być podstawą do wezwania skarżącego przez właściwy organ do usunięcia braku formalnego wniosku, tj. umowy dostawy.
Pogląd ten nie zasługuje na aprobatę.
Zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Powołany przepis służy usuwaniu braków formalnych, które zostały określone w art. 63 k.p.a. Przy czym wymagania co do treści żądania zostały określone w art. 63 § 2 k.p.a. Trzeba jednak mieć na względzie, że postępowanie w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ma charakter szczególnego postępowania administracyjnego, do którego z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej (o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy z 2007 r.) stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (art. 3 ust. 1 ustawy).
Odrębność omawianego postępowania w stosunku do ogólnego postępowania administracyjnego wyraża się w: 1) określeniu innego katalogu obowiązków organu administracji (stanie na straży praworządności; rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, udzielenie stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnienie stronom, na ich żądanie, czynnego udziału w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwienie im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań); 2) wyłączeniu stosowania w tym postępowaniu art. 81 k.p.a.; 3) skierowanie do stron i innych osób uczestniczących w postępowaniu obowiązku przedstawienia dowodów oraz wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; 4) ustanowienie zasady, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne (art. 3 ust. 2-3 ustawy).
Nadto istotną cechą omawianego postępowania jest wysoki stopień jego sformalizowania, przejawiający się w ujednoliconym formularzu wniosku, którego złożenie wszczyna postępowanie i który stanowi podstawową formę składania oświadczeń woli i wiedzy w sprawach o przyznanie pomocy oraz szybkość, która ma zapewnić sprawność działania organów, jak i stron. Podstawowym elementem zapewniającym sprawność postępowania jest niewątpliwie termin ustawowy odnoszący się do czasu podejmowania konkretnych działań lub czynności, warunkujących skuteczność ubiegania się o pomoc i jej udzielenie. Jest on adresowany w szczególności do beneficjentów przyznawanych płatności (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2012 r., sygn. akt I GSK 1810/11, baza orzeczeń nsa.gov.pl).
Jak wynika z art. 25 ust. 1 ustawy, rolnik składa wnioski w sprawach dotyczących płatności obszarowych, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do krów i owiec i zgody, o której mowa w art. 28 ust. 1, na formularzach opracowanych i udostępnionych przez Agencję. Z kolei w myśl art. 18 ust. 1 ustawy płatności obszarowe oraz płatności do krów i owiec są przyznawane na wniosek rolnika. Wniosek o przyznanie tych płatności – jak wynika z art. 18 ust. 2 ustawy - składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu (art. 18 ust. 3 ustawy).
Z kolei w art. 7 ustawy zostały określone materialnoprawne przesłanki, które musi spełnić rolnik ubiegający się o płatności wymienione w tym przepisie. W art. 7 ust. 3a-3c ustawy wskazane zostały przesłanki materialnoprawne niezbędne do uzyskania przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich.
Zgodnie z art. 7 ust. 3c ustawy kopię umowy o przetwórstwo albo zobowiązania do realizacji dostawy, o których mowa w art. 32 rozporządzenia nr 1121/2009, wnioskujący o płatność do owoców miękkich składa do kierownika biura powiatowego Agencji w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.
Sąd I instancji odwołując się pośrednio lub wprost do powyższych regulacji uznał, że brak umowy o przetwórstwo nie mógł być uznany za brak formalny wniosku, gdyż w momencie jego złożenia nie upłynął ustawowy termin do złożenia przedmiotowej umowy. Wskazując wprost na treść art. 98 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, z którego wynika, iż przejściowa płatność z tytułu owoców miękkich jest przyznawana w odniesieniu do obszarów, których produkcja jest objęta umową dotyczącą przetwarzania oraz art. 7 ust. 7c ustawy, Sąd I instancji stwierdził, że termin określony w tym przepisie, do złożenia kopii umowy o przetwórstwo, jest terminem prawa materialnego, czyli jest nieprzywracalny. Przyjęcie takiego stanowiska w zaskarżonym wyroku oznacza, że Sąd I instancji uznał, iż uchybienie terminowi do złożenia kopii umowy o przetwórstwo, określonemu w art. 7 ust. 7c ustawy wywołuje skutek prawny w postaci wygaśnięcia uprawnienia do przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich.
Strona skarżąca w ramach podstaw kasacyjnych zawartych w skardze kasacyjnej tego poglądu nie zakwestionowała. Nie sformułowano bowiem zarzutu błędnej wykładni bądź też niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, do których odwołał się Sąd I instancji. Nie wskazano przy tym na inne przepisy prawa, które w ocenie strony skarżącej stanowiły podstawę prawną do skutecznego twierdzenia, iż wymóg złożenia kopii umowy o przetwórstwo jest brakiem formalnym wniosku o płatność.
Z tych też powodów nie sposób wywieść, że kopia umowy o przetwórstwo jest brakiem formalnym w rozumieniu art. 63 § 2 k.p.a., który to brak podlegałby usunięciu w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Wskazać bowiem trzeba, że termin materialny do dokonania określonej czynności ogranicza w czasie dochodzenie praw podmiotowych, a jego bezskuteczny upływ powoduje wygaśnięcie prawa. Konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności. Jest to tzw. termin zawity prawa materialnego. Oznaczenie daty końcowej terminu zawitego prawa materialnego z reguły następuje przez podanie czasu trwania danego terminu. Jednocześnie przepisy mogą też określać ten termin przez wskazanie konkretnej daty. Takie terminy orzecznictwo określa jako szczególne rodzaje terminów zawitych, to jest terminy kalendarzowe, charakteryzujące się najdalej idącym rygoryzmem (por. orzeczenie SN z dnia 30 stycznia 1961 r. sygn. I CR 196/60, publ. OSN 1962/2/58). Jak już wyżej wskazał Naczelny Sąd Administracyjnych, strona skarżąca nie zakwestionowała skutecznie poglądu Sądu I instancni, który legł u podstaw zaskarżonego wyroku, że określony w art. 7 ust. 7c ustawy termin do 31 lipca, w którym rolnik był zobowiązany złożyć kopię umowy o przetwórstwo jest terminem prawa materialnego.
W konsekwencji nie sposób przyjąć, że kopia umowy o przetwórstwo stanowiła braki formalne wniosku w rozumieniu art. 63 § 2 k.p.a.
Nie jest trafne odwoływanie się przez stronę skarżącą, na poparcie prezentowanej w skardze kasacyjnej argumentacji, do poglądów zaprezentowanych w wyroku WSA w Łodzi z dnia 2 czerwca 2010 r.(sygn. akt II SA/Łd 209/10, a dalej wyrok NSA z dnia 25 października 2011 r. sygn. akt II GSK 1108/10), WSA w Olsztynie z dnia 6 maja 2009 r. sygn. akt I SA/Ol 239/09 (II GSK 624/09 z dnia 6 stycznia 2010 r.), a także w wyroku NSA z dnia 8 lipca 2009 r. (sygn. akt II GSK 1115/08). Powołane orzeczenia odnosiły się do zupełnie odmiennych stanów faktycznych i dotyczyły rzeczywiście sytuacji, gdy w treści samego wniosku wystąpiły nieścisłości w oznaczeniu działek określających poszczególne grupy upraw bądź też braków w wypełnieniu wszystkich stron formularza wniosku. Zastosowanie w tych sytuacjach trybu z art. 64 § 2 k.p.a. nie budziło wątpliwości. Jednakże w rozpoznawanej sprawie problem nie dotyczył tego rodzaju braków formalnych. Nie jest przy tym trafne odwoływanie się do regulacji określających wymogi wniosku zawartych w rozporządzeniu MRiRW z dnia 14 marca 2007 r., gdy ten akt prawny utracił moc z dniem 15 marca 2008 r. na podstawie § 7 rozporządzenia MRiRW z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 44, poz. 269).
Nie są trafne pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej.
W sytuacji, gdy w przepisie prawa powszechnie obowiązującego został w sposób wyraźny – poprzez wskazanie daty kalendarzowej – określony termin do złożenia kopii umowy o przetwórstwo, nie sposób zarzucać organowi naruszenie art. 8 k.p.a. przez to, iż zdaniem strony skarżącej winien był zastosować tryb z art. 64 § 2 k.p.a. Skarżący w toku postępowania nie wykazał, aby po stronie organów ARiMR wystąpiły działania lub zaniechania, które dawałyby podstawę do uznania, iż w tym postępowaniu naruszona została zasada z art. 8 k.p.a. Strona skarżąca w uzasadnieniu zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. podnosi, iż w ocenie skarżącego w terminie złożony został nie tylko wniosek o płatności na rok 2011 r., ale też załącznik do wniosku w postaci kopii umowy o dostawę owoców. Jednakże w żaden sposób skarżący nie podjął nawet próby wykazania kiedy, w jakim terminie i w jaki sposób dokonanie takiej czynności w ustawowym terminie miałoby nastąpić.
Jak trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, wykazanie tej okoliczności z mocy art. 3 ust. 3 ustawy obciążało skarżącego.
Jak już wyżej wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, postępowanie w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ma charakter postępowania szczególnego. W związku z tym, z uwagi na ekonomikę prowadzonych postępowań, ustawodawca ograniczył stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej zawartej w art. 9 k.p.a. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy organ ma obowiązek udzielić stronom niezbędnych pouczeń wyłącznie na ich żądanie. Jak słusznie podkreślił Sąd I instancji, akta administracyjne sprawy nie dają podstaw do przyjęcia, że skarżący zwrócił się do organu z żądaniem udzielenia tego rodzaju informacji.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło