II FSK 829/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-05-15

Skład orzekający: Tomasz Kolanowski, Stefan Babiarz, Bogdan Lubiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wydatki udokumentowane fakturami wystawionymi na inny podmiot gospodarczy, mimo zmiany formy prawnej prowadzenia działalności, mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów przez nowy podmiot, jeśli płatności dokonał poprzedni podmiot?
Ratio decidendi
Wydatki udokumentowane fakturami wystawionymi na inny podmiot gospodarczy, nawet w sytuacji zmiany formy prawnej prowadzenia działalności, nie mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów przez nowy podmiot, jeśli płatności dokonał poprzedni podmiot. Brak jest podstaw do uznania takiej sytuacji za błąd w nazwie; jest to zmiana osoby zobowiązanej do zapłaty podatku. Nierzetelne dowody księgowe, w tym faktury wystawione na inny podmiot i zapłacone przez ten podmiot, uniemożliwiają zaliczenie wydatków do kosztów uzyskania przychodów zgodnie z art. 15 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz przepisami ustawy o rachunkowości.
Stan faktyczny
Spółka K. [...] sp. z o.o. wniosła o zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów za 2010 r. wydatków związanych z leasingiem samochodu, zakupem paliwa, usługami telekomunikacyjnymi oraz odsetkami. Organy podatkowe zakwestionowały te wydatki, ponieważ faktury były wystawione na poprzedni podmiot gospodarczy (Biuro Rachunkowe "I." I. J.), a płatności dokonywało to biuro, a nie spółka. Spółka argumentowała, że nastąpiła jedynie zmiana formy prawnej działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów. Spółka wniosła skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Bogdan Lubiński (sprawozdawca), Protokolant Agnieszka Sułkowska, po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Bd 869/12 w sprawie ze skargi K. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 3 sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2010 rok 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy kwotę 1800 (słownie: jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 869/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę K. [...] Sp. z o.o. w W. (zwanej dalej "Spółką") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 3 sierpnia 2012 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2010 r. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że decyzją z dnia 14 maja 2012 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. określił Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010 r. w kwocie 23.381 zł. Rozpoznając odwołanie, decyzją z dnia 3 sierpnia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej naruszenie art. 15 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r., nr 54, poz. 654 ze zm. – zwanej dalej "u.p.d.o.p."), poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i przyjęcie, że tylko dowody księgowe wskazane w ustawie o rachunkowości mogą dokumentować podatkowe koszty uzyskania przychodów; art. 22 ustawy o rachunkowości w zw. z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., poprzez utożsamienie kosztów w ujęciu rachunkowym z pojęciem kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób prawnych; art. 122 w zw. z art. 180 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm. – zwanej dalej "ord. pod."), poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla sprawy oraz nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków; art. 191 ord. pod., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów; art. 127 w zw. z art. 229 ord. pod., poprzez brak pełnego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy oraz ograniczenie się przez organ drugiej instancji do kontroli decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd pierwszej instancji – oddalając skargę – wskazał, że przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia możliwości zaliczenia przez Spółkę do kosztów uzyskania przychodów w 2010 r. wydatków w łącznej kwocie 32.741,62 zł z tytułu leasingu samochodu osobowego, zakupu paliwa do tego samochodu, usług telekomunikacyjnych oraz odsetek z tytułu nieterminowych wpłat należności za usługi telekomunikacyjne. Dokonując wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów Spółki wydatków z tytułu leasingu samochodu osobowego oraz usług telekomunikacyjnych, organ podatkowy powołał się na art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że ustawodawca nakazuje zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wszelkie wydatki poczynione przez podatnika, o ile są one dokonane w celu osiągnięcia przychodów, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów i nie zostały ujęte w katalogu zamieszczonym w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p. Sąd podkreślił, że sam fakt uzyskania przychodu nie jest warunkiem, aby zaliczyć wydatek do kosztów uzyskania przychodów. Dla uznania danego wydatku za koszt podatkowy wystarczy, żeby wydatek będzie wiązał się z samą możliwością uzyskania w przyszłości przychodu, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów. Ocena pojęcia "celu", o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. wymaga wzięcia pod uwagę nie tylko celu wskazanego przez podatnika, ale także obiektywnej analizy okoliczności, które były następstwem poniesionego wydatku. Skutek w postaci potrącenia z przychodów wydatków może nastąpić jedynie wtedy, gdy podatnik przedstawi lub wskaże źródła lub środki dowodowe, które umożliwią organowi podatkowemu przeprowadzić dowód na okoliczność ich faktycznego poniesienia w celu osiągnięcia przychodu, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów. Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika, iż do dnia 21 października 2009 r. I. J. prowadziła działalność gospodarczą pod nazwą Biuro Rachunkowe "I.". Dalsza działalność gospodarcza była prowadzona przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością – K. [...], utworzoną na podstawie umowy z dnia 7 października 2009 r. Organ podatkowy, powołując się na art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., zakwestionował wskazane wyżej wydatki z uwagi na to, że faktury je dokumentujące, mimo że odnosiły się do 2010 r., zostały wystawione na inny podmiot gospodarczy – Biuro Rachunkowe "I." I. J., a także z tego powodu, że zapłata zobowiązań za usługi telekomunikacyjne (na rzecz operatorów sieci "Orange" i "Era") oraz z tytułu leasingu została dokonana gotówką przez Biuro Rachunkowe "I.", a nie przez Spółkę. W skardze strona neguje stanowisko organu podatkowego. Uważa, że błąd w nazwie nie dyskwalifikuje rachunku jako dowodu w postępowaniu podatkowym. Zdaniem skarżącej, stwierdzenie braku tożsamości podmiotowej, będącej następstwem zmiany formy organizacyjnej prowadzenia działalności gospodarczej, nie oznacza, że wydatek opisany na fakturze nie zaistniał w rzeczywistości i nie może być kosztem uzyskania przychodów w spółce. Zdaniem Sądu, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie można wiarygodnie i przekonująco stwierdzić, że Spółka była w 2010 r. faktycznym podmiotem korzystającym z usług leasingu i usług telekomunikacyjnych. Brak jest dowodu na zawarcie umowy leasingu samochodu osobowego o podanym numerze rejestracyjnym ze Spółką. Ponadto, kolejne raty z tytułu leasingu według umowy leasingowej zawartej z "Pekao" Leasing sp. z o.o. były regulowane gotówką nie przez stronę, lecz przez Biuro Rachunkowe "I.". Z kolei umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych z operatorem sieci "Orange" (dla jednego numeru telefonicznego) została zawarta przez skarżącą dopiero w dniu 27 października 2010 r., a z operatorem sieci "Era" (dla czterech numerów telefonicznych) – w dniu 28 września 2010 r. Umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych zostały zatem zawarte prawie po upływie roku od zakończenia działalności przez Biuro Rachunkowe "I." I. J. Zapłata za te usługi również była dokonywana gotówką przez powyższe Biuro. W trakcie postępowania podatkowego wielokrotnie zwracano się do Spółki o wyjaśnienie przyczyn ewidencjonowania w księgach dowodów wystawionych na inny podmiot gospodarczy oraz zasad użytkowania samochodu na podstawie umowy leasingu. Otrzymywano bardzo lakoniczne odpowiedzi w wymienionych pismach. Sąd podzielił stanowisko strony, że samo ujawnienie wadliwości dokumentu księgowego nie przesądza tego, że podatnik nie poniósł kosztu podatkowego, jednakże w rozpatrywanej sprawie z uwagi na to, że dowody źródłowe były nierzetelne, a wpłaty gotówkowe były dokonywane przez Biuro Rachunkowe "I." I. J., obowiązkiem podatnika było wykazanie w toku postępowania, zarówno faktu dokonania wydatku oraz tego, że usługa, której faktura dotyczy wystawiona na inny podmiot gospodarczy, została faktycznie wykonana na rzecz Spółki. Strona mimo wielokrotnych wezwań organu podatkowego nie przedstawiła w toku postępowania podatkowego przekonujących dowodów, z których wynikałoby, że wydatki na usługi leasingowe i telekomunikacyjne zostały poniesione w celu osiągnięcia przez Spółkę przychodów. Także w skardze strona ograniczyła się jedynie do stwierdzenia, że wydatki z tytułu leasingu samochodu osobowego o numerze rejestracyjnym [...] oraz usług telekomunikacyjnych służyły osiągnięciu przychodów. W konsekwencji zasadnie, zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., organ podatkowy wyłączył powyższe wydatki z kosztów uzyskania przychodów. Dla uzasadnienia swoich racji skarżąca podnosi, że stanowisko organu jest sprzeczne pod względem logicznym, gdyż pomimo nieprawidłowego udokumentowania zaliczył do kosztów uzyskania przychodów wydatki na najem pomieszczeń biurowych od spółki z o.o. "Oferta", natomiast odmawia zaliczenia innych wydatków obarczonych tym samym błędem. Sąd zauważył, że w zastrzeżeniach do protokołu skarżąca wyjaśniła, iż zwróciła się do wynajmującego o stosowną korektę faktur. Ponadto przedłożyła oświadczenie spółki "Oferta" potwierdzające, że Kancelaria Podatkowa "I." jest najemcą pomieszczeń od października 2009 r. Na tej podstawie organ skarbowy uznał wydatki za najem za koszty uzyskania przychodów. W odniesieniu zaś do usług leasingowych i telekomunikacyjnych strona nie przedłożyła stosownych oświadczeń - leasingodawcy oraz operatorów sieci. W ocenie WSA, zasadnie organ podatkowy zakwestionował wydatki na zakup paliwa do samochodu osobowego o numerze rejestracyjnym [...]. Wydatki na używanie samochodów osobowych na podstawie umowy leasingu nie mogą przekroczyć kwoty określonej w art. 16 ust. 1 pkt 51 u.p.d.o.p. W rozpatrywanej sprawie strona nie przedłożyła ani tytułu prawnego do wyżej wymienionego samochodu, ani ewidencji przebiegu pojazdu. W myśl art. 16 ust. 5 u.p.d.o.p., w razie braku ewidencji, wydatki z tytułu używania samochodu nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. W zakresie nieuznania za koszt podatkowy kwoty 51.546,22 zł, stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą kosztów wykazaną w zeznaniu podatkowym za 2010 r. a kwotą wynikająca z ksiąg rachunkowych, strona zarzuca organom podatkowym, że nie uwzględniły korekty jej zeznania. Zdaniem Sądu, zasadnie organ podatkowy nie dał wiary, że skarżąca w dniu w dniu 16 lipca 2011 r. złożyła korektę zeznania podatkowego za 2010 r. Pismem z dnia 1 czerwca 2012 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. zwrócił się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. o przekazanie informacji, czy strona faktycznie złożyła korektę zeznania CIT-8 za 2010 r. W odpowiedzi Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego stwierdził, że w wyniku czynności wyjaśniających ustalono, iż w przesyłce z dnia 16 lipca 2011 r. o numerze nadawczym [...] znajdowała się jedynie informacja podsumowująca o dokonanych wewnątrzwspólnotowych transakcjach VAT-UE za II kwartał 2011 r., która wpłynęła do Urzędu Skarbowego w dniu 19 lipca 2011 r. Na kopercie o powyższym numerem nadawczym brak jest adnotacji o innych dokumentach, niż wskazana informacja VAT-UE. Zgodnie natomiast z zarządzeniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. w sprawie instrukcji kancelaryjnej, osoba otwierająca przesyłkę obowiązana jest do opisania na kopercie jakie deklaracje są w środku, kogo dotyczą, przystawienia pieczęci (datownika), w której wpisuje się numer listu poleconego i datę nadania przesyłki. Chybiony jest zatem zarzut skarżącej, że w kwestii złożonej korekty nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego. W trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji Spółka nie informowała o złożeniu korekty zeznania CIT-8 za 2010 r. W sporządzonej w postępowaniu kontrolnym analizie całości materiału dowodowego z dnia 11 kwietnia 2012 r. Inspektor Kontroli Skarbowej podał dane ze złożonego w dniu 31 marca 2011 r. zeznania podatkowego za 2010 r. Danych tych strona nie kwestionowała. Na marginesie Sąd zauważył, że w rzekomej korekcie, strona zwiększyła koszty uzyskania przychodów o kwotę 32.741, 62 zł, tj. o wielkość kosztów zakwestionowanych przez organy podatkowe. W ocenie WSA, zasadność ocen i wniosków poczynionych przez organ podatkowy na podstawie zebranego materiału dowodowego, w świetle zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, nie budzi wątpliwości. Dokonana przez organ ocena dowodów nie wykracza poza granice wynikające z art. 191 ord. pod. Postępowanie było prowadzone z uwzględnieniem zasady dwuinstancyjności postępowania. Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 122 w zw. z art. 180, art. 187 § 1, a także art. 191 ord. pod., art. 127 w zw. z art. 229 ord. pod. Organy podatkowe nie naruszyły także art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjna Spółki, która wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm prawem przewidzianych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzuciła na podstawie: - art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a.") wydanie z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 187 § 1 ord. pod., poprzez oddalenie skargi na decyzję, w sytuacji, gdy Sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję jako nie uwzględniającą stanu faktycznego, w którym doszło do rzeczywistej zmiany formy prowadzenia działalności gospodarczej z indywidualnej działalności w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością; - art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie art. 15 ust. 1 w związku z art. 9 ust. 1 u.p.d.o.p., poprzez przyjęcie, że dowody źródłowe w sprawie były nierzetelne oraz utrzymanie w mocy decyzji stwierdzającej, że tylko dowody źródłowe wskazane w ustawie o rachunkowości mogą dokumentować podatkowe koszty uzyskania przychodów i w związku z tym naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz o zasadzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw. Skarżąca, formułując zarzuty naruszenia przepisów postępowania, zarzuciła WSA w Bydgoszczy błędną oceną stanu faktycznego sprawy, "jako nie uwzględniającą stanu faktycznego, w którym doszło do rzeczywistej zmiany formy prowadzenia działalności gospodarczej z indywidualnej działalności w spółkę z ograniczona odpowiedzialnością". Formułując zarzuty naruszenia prawa materialnego, zarzuciła naruszenie art. 15 ust.1 w zw. z art. 9 ust.1 u.p.d.o.p., poprzez przyjęcie, że "tylko dowody źródłowe wskazane w ustawie o rachunkowości mogą dokumentować podatkowe koszty uzyskania przychodów". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty oparte na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania są chybione. Dla potrzeb ceny stanu faktycznego, ustalonego przez organy podatkowego i ocenionego w postępowaniu sądowym, nie mogą mieć bowiem znaczenia okoliczności wskazane przez autora skargi kasacyjnej, że przy rozpatrywaniu sprawy "Nie wzięto (...) pod uwagę twierdzeń samej strony, która podniosła, że dotychczasowe Biuro Rachunkowe I. I. J. dokonało zmiany formy organizacyjnoprawnej celem dalszego prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Świadczą o tym również aneksy do umów...jak również skład organu zarządu spółki – prezes I. J. – dotychczas prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą" (s. 7)". Zgodnie z treścią art. 7 § 1 ord. pod., podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu. Ponadto, w myśl art. 7 § 2 ord. pod., ustawy podatkowe mogą ustanawiać podatnikami inne podmioty niż wymienione w § 1. O tym więc, czy dany podmiot będzie podatnikiem określonego podatku decyduje treść przepisów prawa materialnego, które określają krąg podmiotów, na których ciąży obowiązek podatkowy w danym podatku. W oparciu o powyższe wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.p.d.o.p., ustawa reguluje opodatkowanie podatkiem dochodowym dochodów osób prawnych i spółek kapitałowych w organizacji, zwanych dalej "podatnikami". Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.), osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy). Jednocześnie podkreślenia wymaga, mając na uwadze stan faktyczny ustalony w rozpatrywanej sprawie, że polskie przepisy prawa podatkowego nie przewidują konstrukcji prawnej, w której zmiana "formy organizacyjnej" – jak to ujął autor skargi kasacyjnej - rodzi skutki prawnopodatkowe z mocą wsteczną. Skoro wiec od dnia 21 października 2009 r. strona skarżąca stała się podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych, to obowiązywały ją zasady rozliczania unormowane w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych. Nie mamy zatem do czynienia, z "błędem w nazwie" – jak to ujął autor skargi kasacyjnej (s. 5), lecz ze zmianą "osoby zobowiązanej do zapłaty podatku", mimo że miejsce i zakres wykonywanych usług nie uległ zmianie. Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego należało wskazać, że przyjęta (zarówno w piśmiennictwie, jak i judykaturze) wykładnia art. 15 ust. 1 u.p.d.p.p pozwala na przyjęcie, iż warunkiem uznania danego wydatku za koszt uznania przychodu jest łączne spełnienie następujących warunków: 1) faktycznego (rzeczywistego) poniesienia wydatku przez podatnika; 2) istnienia związku z prowadzoną przez podatnika działalnością; 3) poniesienie go w celu uzyskania przychodu, jego zwiększenia bądź zachowania źródła przychodu, 4) właściwe jego udokumentowanie. Nie każdy zatem wydatek, nawet związany z prowadzoną działalnością gospodarczą jest kosztem podatkowym, zmniejszającym podstawę opodatkowania, ale tylko taki, który realizuje cel wskazany w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Z kolei w myśl art. 9 ust. 1 u.p.d.o.p., podatnicy są zobowiązani do prowadzenia ewidencji rachunkowej, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający ustalenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i należnego podatku. W związku z tym przepisem, określenie podstawy opodatkowania następuje na podstawie ksiąg rachunkowych, prowadzonych stosownie do wymogów określonych w ustawie o rachunkowości. W myśl art. 20 i art. 21 ustawy o rachunkowości podstawą wpisu do księgi jest dowód księgowy, który jako warunek konieczny musi wskazywać m.in. przedmiot operacji gospodarczej, wiarygodne określenie stron uczestniczących w tej operacji, określenie jej wartości i innych danych, pozwalających na zidentyfikowanie zdarzenia gospodarczego. Z zestawienia wyżej wskazanych przepisów obu ustaw wynika, że nieudokumentowanie wydatków zgodnie z przepisami dotyczącymi zasad prowadzenia rachunkowości prowadzi do naruszenia art. 9 ust. 1 u.p.d.o.p., skutkiem czego wydatki takie nie mogą być uznane za koszt uzyskania przychodów. W sprawie należy zgodzić się z tezą orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 1995 r., SA/Po 3730/94 (POP 1997, Nr 4, poz. 135), że art. 9 ust. 1 u.p.d.o.p. nie decyduje o elementach technicznych podatku, lecz jedynie o sposobie dokumentowania stanów faktycznych. Wymaganie zgodności prowadzonych ewidencji z przepisami rachunkowymi determinuje także kwestie dowodowe. Dowodami w postępowaniu zmierzającym do ustalenia podstawy opodatkowania będą zatem prawidłowo wystawione dowody księgowe. Aczkolwiek nie oznacza to zakazu przygotowania przez podatnika innych dowodów uzasadnionych przepisami podatkowymi w zakresie dowodzenia określonych zdarzeń gospodarczych (art. 180 § 1 ord. pod.). Brak prawidłowo wystawionego dowodu księgowego nie eliminuje bowiem możliwości dowodzenia innymi dowodami. Jednakże należy stwierdzić, że w sytuacji, kiedy przepis prawa materialnego wprost uzależnia zaistnienie określonego skutku od zachowania określonej formy dowodowej, odstępstwa od tak sformułowanej zasady nie mogą mieć miejsca. W takiej sytuacji, wbrew temu co uważa strona skarżąca, dowody z "przesłuchania świadków, czy z wyjaśnień samej strony" (s. 5 skargi kasacyjnej) nie mogą zastąpić dowodu w wymaganej formie. Przede wszystkim przypomnieć wypada, że wprawdzie podatnicy mają zgodnie z art. 9 ust.1 u.p.d.o.p obowiązek prowadzenia ewidencji rachunkowej, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu, podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, a prowadzone na podstawie ustawy o rachunkowości księgi rachunkowe są zarazem księgami podatkowymi w rozumieniu art. 193 § 1 ord. pod., to jednak według jednolitych utrwalonych poglądów orzecznictwa o uznaniu danego przysporzenia czy wydatku (zobowiązania do jego poniesienia) za przychód, dochód czy koszt podatkowy decydują wyłącznie przepisy prawa podatkowego (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1731/08, publ. CBOSA). Przepisy o rachunkowości mają zatem znaczenie dla powstania, czy wysokości zobowiązania podatkowego tylko w zakresie, jaki wynika jednoznacznie z przepisów ustaw podatkowych. Z tych powodów wydatek w kwocie 22 241,96 zł wynikający z faktur wystawionych na rzecz innego podatnika tj., Biura Rachunkowego "I." oraz zapłata zobowiązań w kwocie 6 831, 84 zł i odsetek w kwocie 0,18 zł przez ten podmiot nie mógł stosownie do treści art. 15 ust.1 u.p.d.o.p. stanowić kosztów uzyskania przychodów K. [...] sp. z o.o. za 2010 r. W konsekwencji, w rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do zastosowania przez organy podatkowe art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Nie zostały bowiem spełnione przez Spółkę wymogi przewidziane przez art. 9 u.p.d.o.p. oraz ww. przepisy ustawy o rachunkowości. Mając zatem na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na art. 204 pkt 1 p.p.s.a.[pic]

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło