I GSK 415/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło – Chlabicz (spr.) Sędzia NSA Czesława Socha Sędzia NSA Janusz Zajda Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 21 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Op 308/12 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania w podatku akcyzowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] na rzecz Dyrektora Izby Celnej w O. 318 (słownie: trzysta osiemnaście) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Op 308/12 oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji – w wyniku wznowienia postępowania – w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. I Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] , Naczelnik Urzędu Celnego w O. określił [...] – prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą [...] zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego marki [...] o numerze nadwozia [...], rok prod. 2008 i pojemności silnika 2231 cm3 - w kwocie [...] zł . Decyzja ta stała się ostateczna. Wnioskiem z dnia [...] marca 2012 r. pełnomocnik [...] (dalej: strona lub skarżący) - byłego wspólnika spółki cywilnej [...] wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] kwietnia 2011 r. Zgłaszając powyższe żądanie wnioskodawca odwołał się do przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej O.p.), jaką jest ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Według [...] nowym dowodem w sprawie jest przedłożona wraz z wnioskiem ekspertyza wydana przez [...] na zlecenie dealera sprzedającego samochód. Dowód ten nie był brany uprzednio pod uwagę przez Naczelnika Urzędu Celnego w O. przy wydawaniu pierwotnej decyzji, o czym świadczy jego brak w wyliczeniu dokumentów, na których oparto ówcześnie podjęte rozstrzygnięcie. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w O. wznowił postępowanie podatkowe zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 2011 r. Następnie decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] odmówił uchylenia w całości własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2011 r. z uwagi na niestwierdzenie istnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Orzekając na skutek odwołania skarżącego Dyrektor Izby Celnej w O. decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] maja 2012 r. Organ odwoławczy stwierdził, że nowy dowód w postaci ww. ekspertyzy nie podważa ustaleń dokonanych przez organ podatkowy, które stanowiły podstawę podjęcia decyzji ostatecznej objętej wnioskiem o wznowienie. Przedłożony obecnie nowy dokument zawiera takie same dane, jakie zawierał dowód rejestracyjny pojazdu znajdujący się już w aktach sprawy, przy czym znane były organowi okoliczności z niego wynikające. Zatem, ujawnienie nowego dokumentu zawierającego te same dane nie miało żadnego wpływu na wynik decyzji ostatecznej, gdyż nawet jeśli dokument ekspertyzy byłby znany organowi na ówczesnym etapie postępowania, przed wydaniem decyzji, to i tak nie zapadłaby decyzja innej treści niż decyzja ostateczna objęta wnioskiem o wznowienie. Uzasadniając oddalenie skargi wyrokiem z dnia 21 listopada 2012 r. WSA w Opolu, w pierwszej kolejności wskazał, że tożsamość zagadnień prawnych i stanu faktycznego leżących u podstaw zaskarżonej decyzji z zagadnieniami powstałymi w sprawie I SA/Op 309/12 tut. Sądu (która to sprawa dotyczyła wniosku drugiego z byłych wspólników spółki cywilnej będącej nabywcą tego samego pojazdu), zasadne jest posłużenie się w niniejszej sprawie argumentacją zawartą w wyroku Sądu z dnia 14.11.2012 r., sygn. akt I SA/Op 309/12. W tamtej sprawie, podobnie jak w przedmiotowej, przedmiotem zawisłego z wniosku strony przed organami podatkowymi postępowania i wydanych w jego ramach rozstrzygnięć organu I i II instancji była kwestia wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją, w oparciu o wskazywaną przez stronę przesłankę wznowienia (w obydwu sprawach była to ww. ekspertyza wydana na zlecenie dealera sprzedającego przedmiotowy pojazd), przewidzianą w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Chodziło zatem o tę podstawę wznowienia, zgodnie z którą wznawia się postępowanie zakończone decyzją ostateczną, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, nieznane organowi, który ją wydał. Zdaniem Sądu I instancji w zaskarżonej decyzji nie stwierdzono naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W toku kontroli nie stwierdzono również naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania , tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej: p.p.s.a.). Nie stwierdzono również naruszenia prawa będącego podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). II Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył [...], zaskarżając orzeczenie w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniósł też o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 18 §1 pkt 6a p.p.s.a., polegające na tym, iż przy rozpoznaniu niniejszej sprawy brał udział sędzia, który brał udział w wydaniu wyroku kończącego postępowanie w innej, tożsamej przedmiotowo sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że w rozpoznaniu sprawy przed WSA w Opolu o sygn. akt I SA/Op 309/12 brał udział Sędzia WSA Anna Wójcik, przy czym sędzia ta była również członkiem składu w niniejszej sprawie. Obie ww. sprawy były tożsame przedmiotowo oraz identyczne merytorycznie. Z kolei ich rozdzielenie wynikało z tego, że zostały złożone przez byłych wspólników [...]. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie art. 18 §1 pkt 6a p.p.s.a. Jak podnosi jej autor, naruszenie tego przepisu polegało na tym, że przy rozpoznaniu niniejszej sprawy brał udział sędzia, który brał udział w wydaniu wyroku kończącego postępowanie w innej, tożsamej przedmiotowo sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Bowiem, sędzia WSA w Opolu – Anna Wójcik brała udział w wydaniu wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/Op 309/12 oraz była również członkiem składu orzekającego w niniejszej sprawie. Jak podnosi autor skargi kasacyjnej obie te sprawy były tożsame przedmiotowo oraz identyczne merytorycznie. Zaś ich rozdzielenie wynikało z tego, że zostały złożone przez byłych wspólników [...] Odnosząc się do tak skonstruowanego zarzutu, należy stwierdzić, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., a więc, czy sędzia WSA w Opolu Anna Wójcik orzekała wcześniej w tej samej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Na wstępie należy zaznaczyć, że poza sporem pozostaje fakt, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w O. określił [...] – prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą [...] zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego marki [...] w kwocie [...] zł. Bezspornym jest również, że w dacie wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o wznowienie powyższego postępowania – spółka cywilna [...] już nie istniała, zaś skarżący jest jednym z jej dwóch byłych wspólników. Ponadto Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadome jest z urzędu, że drugi z byłych wspólników ww. spółki [...] – odrębnym wnioskiem wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] kwietnia 2011 r. Sprawa z wniosku [...] została prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 listopada 2012 r. o sygn. akt I SA/Op 309/12. Nie jest również kwestionowane, że zarówno w składzie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Oplu z dnia 21 listopada 2012 r., przed którym zapadł zaskarżony niniejszą skargą kasacyjną wyrok, jak również w składzie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, przed którym zapadł wyrok z dnia z dnia 14 listopada 2012 r. o sygn. akt I SA/Op 309/12, która to sprawa dotyczyła wniosku drugiego z byłych wspólników spółki cywilnej, orzekała ta sama sędzia WSA Anna Wójcik. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie powyższa sytuacja nie wyczerpuje dyspozycji art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Dla wskazania zakresu wyłączenia podstawowym czynnikiem jest ustalenie zakresu pojęcia "sprawy", o której mowa w analizowanym przepisie, w jej znaczeniu materialnym. W doktrynie podkreśla się, że na "sprawę administracyjną" w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy (B. Adamiak, glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., I SA/GD 654/96, OSP 1999, z. 1, s. 51). Innymi słowy chodzi tu o tożsamość skonkretyzowanego w decyzji administracyjnej stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność obu jego podstaw (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 2244/11). Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Przy badaniu tożsamości sprawy istotne jest zatem, czy wydane decyzje dotyczyły tych samych podmiotów oraz identycznego przedmiotu, stanu faktycznego i podstawy prawnej (por. uchwała 7 sędziów NSA w W. z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt FPS 12/99, publ. ONSA 2001 Nr 1, poz. 7, wyroki NSA: z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1865/10 i z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 755/10, a także postanowienia NSA: z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1513/11 i z dnia 8 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GZ 471/13). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że nie zachodzi tożsamość spraw w znaczeniu materialnoprawnym pomiędzy postępowaniem prowadzonym w sprawie objętej niniejszą skargą kasacyjną i postępowaniem prowadzonym pod sygnaturą akt I SA/Op 309/12 - zakończonym wyrokiem z dnia 14 listopada 2012 r. Postępowania te bowiem dotyczą kontroli legalności rozstrzygnięć wydanych w stosunku do różnych podmiotów. Należy bowiem podkreślić, że na skutek dwóch odrębnych wniosków wniesionych przez byłych wspólników spółki cywilnej o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] kwietnia 2011 r. – zostały wszczęte dwa samodzielne i odrębne postępowania administracyjne. W każdej z tych spraw adresatem praw lub obowiązków była inna osoba. Zatem jakkolwiek żądanie każdego ze wspólników związane było z próbą wznowienia tego postępowania zakończonego tą samą ostateczną decyzją, to w sensie podmiotowym wnioski każdego z nich wygenerowały dwa odrębne postępowania administracyjne, a w konsekwencji sądowoadministracyjne, a zatem - wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie - nie mamy tu do czynienia z jedną sprawą. W tym stanie rzeczy uznać należało, że sędzia WSA Anna Wójcik nie podlegała wyłączeniu z mocy prawa na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., a zatem nie wystąpiła określona w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. przesłanka nieważności postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt I SA/Op 308/12. Wobec tego zarzut naruszenia art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. nie mógł odnieść zamierzonego skutku. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach znajduje swoje podstawy w treści art. 204 pkt 1 p.p.s.a.