II SA/Op 433/12
WyrokWSA w Opolu2012-12-03
Skład orzekający: Teresa Cisyk, Elżbieta Naumowicz, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, która nie jest aktem prawa miejscowego, może zostać zaskarżona do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, a jeśli tak, to jakie warunki musi spełnić skarżący, aby wykazać naruszenie swojego interesu prawnego?Ratio decidendi
Sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania skargi na uchwałę rady gminy w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, ponieważ dotyczy ona spraw z zakresu administracji publicznej. Skarga wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wymaga nie tylko wykazania interesu prawnego, ale przede wszystkim jego naruszenia. Samo posiadanie prawa własności do nieruchomości objętej studium nie jest wystarczające; skarżący musi udowodnić, że uchwała bezpośrednio naruszyła jego interes prawny, np. poprzez pozbawienie uprawnień lub nałożenie obowiązków. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał takiego naruszenia, ponieważ uchwała nie zmieniła dotychczasowego przeznaczenia jego nieruchomości, a wszelkie pisma T. S. (spadkodawczyni skarżącego) były prawidłowo kwalifikowane i rozpatrywane w kontekście procedury uchwalania planu miejscowego, a nie studium.Stan faktyczny
Skarżący S. S. zaskarżył uchwałę Rady Gminy Łubniany dotyczącą zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Zarzucił naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez nierozpoznanie wniosków i uwag zgłoszonych przez jego spadkodawczynię, T. S., do projektu studium. Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności uchwały. Gmina Łubniany wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że pisma T. S. dotyczyły planu miejscowego, a nie studium, i zostały w tym kontekście rozpatrzone. Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie wykazał naruszenia swojego interesu prawnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz – spr, Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 listopada 2012 r. sprawy ze skargi S. S. na uchwałę Rady Gminy Łubniany z dnia 27 czerwca 2011 r., Nr VII/49/11 w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oddala skargę.
S. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na uchwałę Rady Gminy Łubniany Nr VII/49/11 z dnia 27 czerwca 2011 r. w sprawie uchwalenia zmiany w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Łubniany w zakresie obszaru wsi Kępa. Powyższa skarga, zawarta w piśmie z dnia 27 lipca 2012 r., które wpłynęło do Urzędu Gminy Łubniany w dniu 30 lipca 2012 r., na co wskazuje data prezentaty.
Przed wniesieniem skargi, skarżący pismem z dnia 13 czerwca 2012 r., powołując się na przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, wezwał Radę Gminy Łubniany do usunięcia - poprzez uchylenie zaskarżonej uchwały - naruszenia prawa, tj. art. 11 pkt 4 i pkt 12, art. 12 ust. 1 i 2 oraz art. 17 pkt 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, na skutek nierozpoznania wniosków i uwag zgłoszonych do Studium przez T. S., której jest spadkobiercą, w przedmiocie zmiany przeznaczenia nieruchomości gruntowej położonej przy ul. [...] w miejscowości [...]. Podniósł, że wnioski zgłoszone przez jego spadkodawczynię do Studium nie zostały uwzględnione ani przedstawione Radzie na liście nieuwzględnionych uwag, stanowiących załącznik do projektu Studium. Rada Gminy nie rozstrzygnęła następnie o sposobie rozpatrzenia uwag. W wyniku tego doszło do naruszenia interesu właściciela gruntów objętych wnioskami. Uchwalenie Studium nastąpiło zatem z naruszeniem prawa strony do zgłaszania uwag i w konsekwencji - z naruszeniem ochrony prawa własności. Podjęcie kwestionowanego aktu nastąpiło też z naruszeniem zasad i trybu sporządzania studium, gdyż z kierunków rozwoju [...], określonych w powyższej uchwale wynika, że zmianie ulega charakter tej miejscowości, którą uznano za "sypialnię miasta Opola". Poza tym, obszar objęty uchwałą jest w znacznym stopniu przeznaczony na cele mieszkaniowe i usługowo-mieszkalne, a z uwagi na złą jakość gruntów, prowadzenie gospodarki rolnej ma charakter wyłącznie incydentalny. Studium narusza również wymagania ładu przestrzennego, gdyż wokół nieruchomości objętej wnioskiem znajdują się nieruchomości zabudowane budynkami mieszkalnymi lub przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową.
Pismem z dnia 29 czerwca 2012 r. Przewodniczący Rady Gminy Łubniany poinformował S. S., że powyższe wezwanie zostało przedstawione na sesji Rady w dniu 25 czerwca 2012 r., która przyjęła stanowisko, że kwestionowane Studium, uchwalone w dniu 27 czerwca 2011 r., zostało wykonane zgodnie z zapisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wojewoda Opolski stwierdził zgodność tej uchwały z przepisami i nie zakwestionował dokumentacji planistycznej. W wymaganym terminie wpłynęła tylko jedna uwaga do Studium, którą rozpatrzono negatywnie i przedstawiono Radzie, natomiast podejmując uchwałę Nr VII/49/11, Rada rozstrzygnęła o sposobie wniesionych uwag. W wezwaniu nie sprecyzowano natomiast, jakich wniosków i uwag Wójt nie rozpatrzył i nie przekazał Radzie celem rozstrzygnięcia. Ponadto, zdaniem Rady, nieruchomości skarżącego pod względem uwarunkowań środowiskowych, ekofizjograficznych nie nadają się pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, gdyż są położone w obszarze dolinnym rzeki [...], gdzie z uwagi na zaleganie warstw geologicznych nieprzepuszczalnych tworzą się zastoiska wód przy intensywniejszych opadach atmosferycznych (teren narażony na podtopienia), zaś z uwagi na bliskie sąsiedztwo obwodnicy północnej Opola przyszła zabudowa mieszkaniowa narażona byłaby na działanie hałasu komunikacyjnego. Przedmiotowe działki nie posiadają też odpowiedniej infrastruktury technicznej. Poza tym przepis art. 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uprawnia Radę do określenia kierunków i wskaźników dotyczących zagospodarowania oraz użytkowania terenów, a żaden przepis prawa nie tworzy obowiązku uwzględnienia żądania co do sposobu przeznaczenia określonego gruntu. W związku z uchwaleniem Studium, a także planu miejscowego, nie nastąpiło ograniczenie korzystania z nieruchomości w dotychczasowy sposób, zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem, a także nie uległa zmianie jej wartość.
We wniesionej skardze S. S. wyjaśnił, że odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa doręczona została w dniu 2 lipca 2012 r. Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. Zarzucił naruszenie szeregu przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym art. 11 pkt 4 poprzez nierozpoznanie wniosków T. S. do Studium; art. 11 pkt 4 w zw. z § 9 pkt 4 i pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy poprzez sporządzenie wadliwej dokumentacji prac planistycznych, tj. wykazu wniosków złożonych do projektu Studium oraz rozstrzygnięć organu sporządzającego projekt Studium w sprawie rozpatrzenia wniosków z pominięciem wniosków T. S.; art. 11 pkt 12 poprzez nieprzedstawienie Radzie - w ramach listy uwag nieuwzględnionych - uwag składanych przez T. S.; art. 11 pkt 12 w zw. z § 9 pkt 13 i 14 powyższego rozporządzenia poprzez sporządzenie wadliwej dokumentacji prac planistycznych, tj. wykazu uwag zgłoszonych do wyłożonego do publicznego wglądu projektu Studium oraz rozstrzygnięcia organu sporządzającego projekt Studium w sprawie rozpatrzenia uwag - z pominięciem uwag T. S.; art. 12 ust. 1 poprzez nierozpoznanie uwag T. S. do Studium oraz art. 1 ust. 2 pkt 7 w zw. art. 11 pkt 4 oraz pkt 12 polegające na naruszeniu ochrony prawa własności poprzez nierozpoznanie wniosków i nieprzedstawienie Radzie Gminy uwag T. S. w treści listy uwag nieuwzględnionych. W uzasadnieniu skarżący powtórzył i rozwinął zarzuty podnoszone wcześniej w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Wskazał, że kilkakrotnie nie zostały rozpoznane wnioski składane przez jego spadkodawczynię na etapie uchwalania Studium i były one wadliwie kwalifikowane przez organ, który w wypadku wątpliwości odnośnie charakteru pisma był zobowiązany wezwać do uzupełnienia braków formalnych pisma poprzez wskazanie istoty żądania, czego nie wykonał. Skarżący sprecyzował, że dotyczy to wniosku złożonego przez T. S. w kwietniu 2009 r. Zdaniem skarżącego, z pisma Wójta Gminy Łubniany z dnia 16 sierpnia 2010 r. wynika, że uwagi wnoszone przez T. S. zostaną ponownie wnikliwie rozpatrzone. Natomiast z treści pism wnoszonych przez T. S. wynikało, iż składała ona wnioski i uwagi na każdym etapie postępowania w sprawie uchwalenia Studium. Wójt Gminy Łubniany pominął też uwagi wniesione przez T. S., w szczególności uwagi zgłoszone w piśmie z dnia 3 listopada 2010 r., złożonym w terminie wyłożenia projektu zmiany Studium do publicznego wglądu, który był wyznaczony do dnia 23 listopada 2010 r. Stanowiło to istotne naruszenie trybu postępowania i odebrało przysługujące skarżącemu prawo, aby uwagi były rozpoznane. Uchybienia te pozbawiły skarżącego możliwości realizacji jego uprawnień oraz zmiany kształtu Studium i stanowią jednocześnie istotne naruszenie trybu sporządzania Studium, skutkujące nieważnością uchwały. Nawiązując do treści odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, skarżący zakwestionował prawdziwość wskazywanych w przez Radę Gminy okoliczności faktycznych i zarzucił niekonsekwencję w stwierdzeniu, że żadne wnioski lub uwagi T. S. nie wpłynęły, podczas gdy jednocześnie Rada wskazuje, że grunty nie spełniają wymogów dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, co oznacza, że taka ocena musiała być dokonana, choćby nieformalnie, tj. bez ujawniania jej w dokumentacji prac planistycznych. Skarżący wskazał, że wbrew twierdzeniom organu, nieruchomość jest w całości położona poza granicą obszaru dolinnego rzeki [...] i nie stanowi terenu narażonego na podtopienia, co wynika z graficznej części Studium. Z kolei, ocena w zakresie narażenia na działanie hałasu jest ogólnikowa i nie została oparta na wynikach badań akustycznych, zaś pogląd o braku odpowiedniej drogi dojazdowej jest sprzeczny z opinią techniczną rzeczoznawcy PZTTB z dnia 3 października 2010 r. Skarżący podniósł także sprzeczność stanowiska Rady z charakterystyką gminy oraz z kierunkami zmian w strukturze przestrzennej i w przeznaczeniu terenów, określonych w załączniku nr 2 do zaskarżonej uchwały. Wynika z nich, że zasoby mieszkaniowe obejmują głównie zabudowę mieszkaniową w zabudowie zagrodowej i jednorodzinnej, której rozwój spowodowany jest bliskim sąsiedztwem miasta Opola. W zakresie zagrożeń rzeźby i powierzchni ziemi ujawniono wyłącznie zagrożenia wynikające z rzeki [...], a w zakresie zagrożenia hałasem i wibracjami - pas drogi powiatowej [...]. Nie ujawniono natomiast terenów, na których znajduje się nieruchomość skarżącego. Poza tym, większość obszaru wsi [...] posiada generalnie jednakowe warunki fizjograficzne, korzystne dla realizacji zabudowy i rozwoju mieszkalnictwa związanego z chęcią osiedlania się ludności spoza gminy, co uzasadnia przyjęcie rozwoju funkcji mieszkalno-rolniczej, z tym, że funkcja mieszkaniowa sukcesywnie wypierać będzie funkcję rolniczą.
W odpowiedzi na skargę, stanowiącą załącznik nr 1 do uchwały Nr XIX/134/12 Rady Gminy Łubniany z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie odpowiedzi na skargę wniesioną na uchwałę Nr VII/49/11 z dnia 27 czerwca 2011 r. w sprawie uchwalenia zmiany w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Łubniany w zakresie obszaru wsi Kępa, Gmina Łubniany, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o oddalenie skargi. Wskazała, że przed przystąpieniem do sporządzania zmiany Studium dla obszaru wsi Kępa i sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Kępa przedmiotowe nieruchomości objęte były ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Łubniany oraz miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy Łubniany, a oznaczone były w planie symbolami "R" - teren upraw polowych i ogrodniczych oraz "RZ" - teren łąk i pastwisk. W zmianie Studium, jak i nowym miejscowym planie zagospodarowania wsi Kępa, ze względu na uwarunkowania środowiskowe zostały one pozostawione nadal w dotychczasowym użytkowaniu - jako działki o przeznaczeniu rolniczym. Odnośnie zasadniczego zarzutu skargi, dotyczącego nierozpoznania wniosków i uwag T. S. w procesie uchwalania zmiany w Studium, Gmina podniosła, że nie budzi wątpliwości, iż T. S. składając wnioski wyraźnie w nich wskazywała, że odnoszą się one do zmiany przeznaczenia działek w planie zagospodarowania przestrzennego. Wynika to zarówno z tytułu wniosku, jak i treści tego pisma dotyczącego zmiany przeznaczenia działek o numerach A i B w miejscowości [...] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Tak też wnioski te były kwalifikowane. Zgodnie z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym informacja o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzenia zmiany w Studium zamieszczona została przez Wójta Gminy w prasie miejscowej (NTO), na tablicach ogłoszeń Urzędu Gminy w Łubnianach oraz sołectwa Kępa, a także na stronie internetowej BIP, wraz z określeniem formy, miejsca i terminu składania wniosków dotyczących zmiany w Studium. W wyznaczonym terminie, tj. od 7 września 2009 r. do 12 października 2009 r., nie wpłynął żaden wniosek T. S. dotyczący zmiany w Studium. Również po ogłoszeniu o wyłożeniu projektu Studium do publicznego wglądu, w wyznaczonym terminie do składania uwag, tj. w okresie od 20 października 2010 r. do 23 listopada 2010 r., nie został złożony przez T. S. żaden wniosek dotyczący zmiany w Studium. Gmina wywiodła, że T. S. składała natomiast szereg wniosków i uwag dotyczących planu zagospodarowania przestrzennego wsi Kępa, co wynika ewidentnie z ich treści, począwszy od wniosku z dnia 24 stycznia 2006 r. We wniosku z dnia 20 kwietnia 2009 r., złożonym w dniu 22 kwietnia 2010 r., T. S. wskazała, że dotyczy on zmiany przeznaczenia działek w planie zagospodarowania przestrzennego. Poza tym nie wpłynął on w terminach wskazanych w ogłoszeniach i obwieszczeniu do zgłaszania wniosków, tj. w okresie od 7 września 2009 r. do 12 października 2009 r. Także wnioski zawarte w pismach T. S. z dnia 18 lutego 2010 r. i z dnia 16 marca 2010 r. dotyczyły planu zagospodarowania przestrzennego wsi Kępa. Z kolei, w piśmie z dnia 2 sierpnia 2010 r., złożonym wspólnie z J. P., zawarte były wnioski do wyłożonego projektu zmiany planu miejscowego dla miejscowości wsi Kępa, które były przedmiotem rozpoznawania i jedna z tych uwag została uwzględniona, a druga nie. Rozpoznawane i częściowo uwzględnione były też uwagi zawarte w kolejnych pismach T. S. z dnia 26 sierpnia 2010 r. i z dnia 27 sierpnia 2010 r., które dotyczyły projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Kępa. Tak samo planu miejscowego dotyczyły uwagi zawarte w piśmie z dnia 3 listopada 2010 r., wniesionym wspólnie z T. P., w którym odwołano się do wcześniejszych wystąpień. Uwagi te zostały rozpoznane i nieuwzględnione. Natomiast uwaga T. S., zawarta w piśmie z dnia 8 lipca 2011 r., również wyraźnie określona jako uwaga do projektu planu w związku z jego wyłożeniem do publicznego wglądu, została rozpoznana i odrzucona. Uwzględniona zaś została przez Wójta Gminy uwaga do projektu planu, wniesiona na podstawie art. 18 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a zawarta w piśmie T. S. z dnia 21 listopada 2011 r. Gmina podkreśliła, że w toku postępowania, w tym również podczas publicznych dyskusji nad projektem zmiany planu, ani przez T. S. ani przez skarżącego nie był kwestionowany sposób kwalifikacji wniosków i pism T. S., jako dotyczących miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W dalszej części odpowiedzi na skargę powtórzono argumentację podawaną w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, dotyczącą uprawnień do ograniczania sposobu wykonywania prawa własności w ramach władztwa planistycznego gminy. Dodano, że sporządzając projekt zmiany Studium Wójt rozpatrywał całościowo kierunkowy rozwój wsi Kępa, z uwzględnieniem istniejących niezabudowanych terenów działek budowlanych wyposażonych w podstawową infrastrukturę techniczną oraz uwarunkowania środowiskowe i społeczne wsi. Podkreślono też, że pierwotna i nowa edycja Studium nie przewidywały rozwoju zabudowy wsi Kępa w kierunku [...], gdzie położone są działki skarżącego. Skutkowało to brakiem przeznaczenia terenów pod zabudowę w tej części wsi w planie miejscowym. Do odpowiedzi na skargę dołączono dokumentację planistyczną dotyczącą uchwalenia Studium, kserokopie pism wskazanych w treści odpowiedzi na skargę, wnosząc o dopuszczenie dowodów z tych dokumentów, jak również o dopuszczenie dowodów z dokumentacji planistycznej dotyczącej uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie pism i wniosków składanych przez T. S.
Na wezwanie Sądu skarżący przedłożył akt poświadczenia dziedziczenia po T. S. zmarłej w dniu 22 grudnia 2011 r. oraz odpisy ksiąg wieczystych, w których T. S. ujawniono jako właścicielkę działek nr C, D, E i B. Przedłożył także wnioski o dokonanie w tych księgach wieczystych wpisu prawa własności na jego rzecz. Natomiast organ, wraz z pismem procesowym z dnia 21 listopada 2012 r., przesłał kserokopie pism T. S. z dnia 2 sierpnia 2010 r., informując, że dokumentacja planistyczna dotycząca uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego wsi Kępa stanowi dowód w zawisłej przez Sądem sprawie II SA/Op 544/12.
Na rozprawie sądowej skarżący podtrzymał skargę oraz wnioski i argumentację w niej zawartą. Zaakcentował, że Gmina przekroczyła władztwo planistyczne, a materiał planistyczny, stanowiący podstawę opracowania zaskarżonego Studium, był nierzetelny. Skarżący oświadczył, że skarga dotyczy jego działki o numerze B, znajdującej się na terenie użytków rolnych, której lokalizacja jest błędnie wskazywana przez Gminę w dolinie rzeki [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., zakres przedmiotowy sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 (akty prawa miejscowego), podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Przepis ten koresponduje z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), wedle którego każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostało naruszone uchwałą podjętą przez organy gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Odnośnie dopuszczalności skargi opartej o przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, dodać ponadto przyjdzie, że w odniesieniu do tego rodzaju skarg ma zastosowanie przepis art. 53 § 2 P.p.s.a., który stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenie prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
W świetle przytoczonych przepisów, przesłanki skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego są zatem uwarunkowane następującymi okolicznościami: po pierwsze – zaskarżony akt musi dotyczyć sfery administracji publicznej, po drugie – wniesienie skargi do sądu wymaga wcześniejszej remonstracji, czyli wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a nadto zachowania terminu do wniesienia skargi. a po trzecie – legitymacja skargowa zależy nie tylko od ustalenia istnienia interesu prawego w zaskarżeniu aktu, ale uzależniona jest od wykazania naruszenia interesu prawnego albo uprawnienia skarżącego.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że ze względu na materię podlegającą regulacji, uchwały w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, a także w sprawie zmiany studium, podejmowane – tak jak zaskarżona uchwała Rady Gminy Łubniany Nr VII/49/11 z dnia 27 czerwca 2011 r. w sprawie uchwalenia zmiany w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Łubniany w zakresie obszaru wsi Kępa – na podstawie art. 12 ust. 1 w zw. z art. 27 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowania przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), dotyczą niewątpliwie spraw z zakresu administracji publicznej. Z tego względu rozpoznanie skargi wniesionej przez S. S. pozostaje w kompetencji sądu administracyjnego.
Zachowane zostały także formalne warunki wniesienia skargi, gdyż na wezwanie skarżącego do usunięcia naruszenia prawa Rada Gminy Łubniany udzieliła odpowiedzi w piśmie z dnia 29 czerwca 2012 r., doręczonym w dniu 2 lipca 2012 r., co nie jest kwestionowane, wobec czego złożenie skargi w Urzędzie Gminy w dniu 30 lipca 2012 r. nastąpiło z zachowaniem 30-dniowego terminu wynikającego z art. 53 § 2 P.p.s.a.
Powyższe ustalenia pozwalają na przystąpienie do badania skargi w aspekcie oceny legitymacji skarżącego do jej wniesienia. W związku z tym stwierdzić przyjdzie, że zgodnie z art. 9 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, studium nie jest aktem prawa miejscowego. Zapis ten przesądza o charakterze normatywnym studium, który jest odmienny od tego, jaki posiada miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, będący z mocy art. 14 ust. 8 tej ustawy aktem prawa miejscowego. Studium nie ma zatem mocy powszechnie wiążącej i jest aktem kierownictwa wewnętrznego, wiążącego jedynie organy gminy. Nie można jednak nie dostrzegać, że studium jest jednak drugim – obok planu – podstawowym aktem planistycznym, określającym politykę przestrzenną gminy. Pomiędzy studium i planem istnieje wzajemna relacja, gdyż w myśl art. 9 ust 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych, natomiast przepis art. 20 ust. 1 tej ustawy obliguje radę gminy do stwierdzenia, przed uchwaleniem planu, że nie narusza on ustaleń studium.
W związku z powyższym, wskazać w tym miejscu trzeba, że wnioskowane w skardze stwierdzenie przez Sąd nieważności zaskarżonej uchwały, niebędącej aktem prawa miejscowego, a podjętej w dniu 27 czerwca 2011 r., jest wykluczone przepisami prawa. Zgodnie bowiem z art. 147 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Takim przepisem szczególnym jest uregulowanie zawarte w art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. W tych okolicznościach, zważywszy na upływ ponad rocznego okresu od podjęcia zaskarżonej uchwały niebedącej aktem prawa miejscowego, w razie uwzględnienia skargi w rozpoznawanej sprawie mogło dojść wyłącznie do stwierdzenia przez Sąd, na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 147 § 1 P.p.s.a., że zaskarżona uchwała wydana została z naruszeniem prawa.
Dokonując oceny legitymacji procesowej skarżącego należy mieć na uwadze, że w przeciwieństwie do postępowania administracyjnego, w którym legitymację procesową wiąże się jedynie z faktem posiadania interesu prawnego, w postępowaniu na podstawie art. 101 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym nie wystarczy posiadanie interesu prawnego, ale musi wystąpić przesłanka naruszenia tego interesu. W orzecznictwie podkreśla się, że źródłem interesu prawnego lub uprawnienia, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jest norma prawa materialnego (najczęściej prawa cywilnego lub administracyjnego), stanowiąca podstawę konkretnych uprawnień skarżącego, a naruszenie tego interesu następuje wówczas, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący (por. wyrok NSA z 19 czerwca 2009 r., II OSK 205/09, dostępny na stronie internetowej – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Źródłem takiego interesu są zatem z całą pewnością prawa rzeczowe, jak własność czy użytkowanie wieczyste, służące do nieruchomości znajdujących się na terenie objętym zaskarżonym aktem samorządu terytorialnego (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2010 r., II OSK 522/10, Lex nr 597664). W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego. Wskazuje się, że musi to być interes aktualnie a nie tylko potencjalnie naruszony, własny a nie wywodzony z sytuacji prawnej innego podmiotu, a skarga nie ma charakteru actio popularis (por. wyroki NSA: z 11 czerwca 2001 r., II SA 3157/00 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz z 18 września 2003 r., II SA 2637/02, Lex nr 80699; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 listopada 2003 r., SK 30/02, opubl. OTK-A 2003 nr 8, poz. 4 oraz J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95, OSP 1997 r. nr 4, poz. 83A).
Na gruncie powołanych wyżej regulacji, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, że chociaż - co do zasady - naruszenie interesu prawnego musi być bezpośrednie oraz realne i z tego względu może nastąpić przede wszystkim zapisami planu miejscowego, a nie ustaleniami studium, które nie mają charakteru prawa miejscowego, to jednak, w sytuacji związania rady gminy postanowieniami studium przy uchwalaniu planu, nie można a priori wykluczać naruszenia czyjegoś interesu prawnego ustaleniami studium, będącymi niejako pierwotnym źródłem tego naruszenia. Determinuje to z kolei możliwość zaskarżania uchwały rady gminy w sprawie studium na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, co czyni realnym konstytucyjne prawo do sądu realizowane na podstawie tego przepisu. Dopuszczając skargę sądowoadministracyjną na uchwałę w sprawie studium, nie można jednak tracić z pola widzenia różnicy pomiędzy studium a planem w zakresie bezpośredniości i realności naruszenia interesu prawnego, które jest łatwe do wykazania na tle zapisów planu, natomiast na gruncie ustaleń studium znacznie trudniejsze i wymaga badania w odniesieniu do każdego odrębnego przypadku. W sytuacji zaskarżenia w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym uchwały w sprawie studium trzeba zatem ustalić, czy zaskarżona uchwała, której zapisy wiążą radę gminy przy uchwalaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jako aktu prawa miejscowego i przez to wpływają na sposób i wykonywanie prawa własności, narusza interes prawny skarżącego. W konsekwencji, podmiot wnoszący skargę w trybie omawianego przepisu musi wykazać, że skarżona uchwała, naruszając prawo - w tym również w sposób określony w art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, czyli zasady bądź tryb sporządzania studium, albo właściwość organów w tym zakresie - jednocześnie bezpośrednio narusza jego interes prawny lub uprawnienie, czyli negatywnie wpływając na jego sferę prawno-materialną, pozbawia go np. pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Tylko wówczas można mówić w przypadku studium o nadużyciu władztwa planistycznego (por. wyroki NSA: z 19 kwietnia 2012 r., II OSK 302/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl, z 26 sierpnia 2011 r., II OSK 1027/11, Lex nr 969575, z 26 lutego 2008 r., II OSK 1765/07, Lex nr 437511 oraz z 2 lipca 2009 r., II OSK 414/09, Lex nr 555876).
Nie ulega wątpliwości, że skarżący jest spadkobiercą T. S., której przysługiwało prawo własności w odniesieniu działek nr C, D, E i B, położonych w miejscowości [...], na terenie objętym zaskarżoną uchwałą, co wynika z zapisów w księgach wieczystych nr [...] i nr [...], których odpisy przedłożył skarżący. Jak wskazano jednak wyżej, sam fakt wykazania istnienia interesu prawego, wynikający w rozpoznawanej sprawie z prawa własności skarżącego jako następcy prawnego zmarłej T. S., nie jest wystarczający jako przesłanka legitymacji skargowej dla zaskarżenia uchwały w przedmiocie studium. Niezbędne jest natomiast wykazanie naruszenia tego interesu prawnego, co ma miejsce w sytuacji, gdy dojdzie do naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów dotyczących procedury przyjmowania studium i gdy prowadzi to do naruszenia władztwa planistycznego gminy. Naruszenie takie może mieć miejsce m.in. w sytuacji, gdy skutkiem naruszeniem procedury lub innego wymogu formalnego jest brak rozpatrzenia przez organ uwag zgłaszanych przez właścicieli nieruchomości.
Naruszenia swego interesu skarżący upatruje w naruszeniu przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, dotyczących procedury sporządzania Studium, w toku której nie uwzględniono, czy też błędnie kwalifikowano, wnioski i uwagi wnoszone przez zmarłą T. S. - matkę skarżącego. Kontrowersja ta, jak wyjaśnił skarżący, dotyczy w istocie tylko działki o numerze B. W związku z tym podkreślić trzeba, że przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zawierają sformalizowaną procedurę sporządzania i uchwalania studium. W szczególności sprecyzowana jest forma ogłoszenia o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzania studium i o wyłożeniu jego projektu do publicznego wglądu, jak również terminy składania wniosków i uwag (art. 11 pkt 10 i 11). Uregulowania zawarte w art. 11 pkt 3 i 11 tej ustawy, przewidujące możliwość składania wniosków oraz uwag, a następnie obowiązek ich rozstrzygnięcia przewidziany w art. 11 pkt 12 i w art. 12 pkt 1 omawianej ustawy, gwarantują udział właścicieli nieruchomości w procedurze sporządzania studium i stwarzają jedną z możliwości wpływania na treść studium. Dopuszczenie udziału podmiotów w kształtowaniu treści studium uzasadnione jest omówionymi już wyżej skutkami prawnymi, jakie uchwała ta wywołuje w odniesieniu do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Aktywne uczestnictwo w tworzeniu studium, w tym zgłaszanie uwag i wniosków, jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem, tak samo jak i udział w dyskusji publicznej nad rozwiązaniami przyjętymi w projekcie studium. Zaznaczyć trzeba, że w świetle powołanych regulacji, za skutecznie złożone mogą zostać uznane tylko te wnioski i uwagi, które wniesione zostały w terminach określonych w poszczególnych obwieszczeniach. Natomiast żaden z przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie odsyła (za wyjątkiem art. 24 ust. 1 dotyczącego trybu uzgodnień) do stosowania w toku tej procedury przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a. Postępowanie w przedmiocie uchwalenia studium nie jest wszak postępowaniem administracyjnym, do którego stosuje się przepisy procedury administracyjnej, gdyż nie prowadzi do rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Tym samym, nie są trafne te argumenty skargi, które dotyczą wadliwego kwalifikowania przez organy Gminy pism składanych przez T. S. i zaniechania wezwania o sprecyzowanie ich treści w trybie art. 64 § 2 K.p.a., który – jak wskazano wyżej – nie mógł mieć zastosowania. Poza tym, jak wynika z dokumentacji planistycznej, zawartej w aktach o sygn. II SA/Op 544/12 i dopuszczonej jako dowód w niniejszej sprawie, sposób kwalifikowania przez organ wnoszonych pism nie był kwestionowany przez T. S.
Również pozostałe argumenty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Z lektury akt rozpoznawanej sprawy wynika, że kolejne etapy procedury – wszczętej uchwałą Rady Gminy Łubniany Nr XXIV/124/09 z dnia 20 kwietnia 2009 r. o przystąpieniu do sporządzenia zmiany Studium warunków i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Łubniany, dotyczącej obszaru wsi Kępa w jej granicach administracyjnych (§ 2 uchwały) – przeprowadzono zgodnie z art. 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zostały one prawidłowo udokumentowane, stosownie do wymogów wynikających z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Podjęto wszystkie następujące po sobie, a przewidziane w przepisach prawa czynności, polegające na uchwaleniu uchwały o przystąpieniu do sporządzenia zmiany Studium i ogłoszeniu o tym w BIP w dniu 7 września 2009 r. i w prasie lokalnej w dniu 9 września 2009 r., ze wskazaniem terminu składania wniosków do dnia 12 października 2009 r., zawiadomieniu właściwych organów i dokonaniu uzgodnień oraz zaopiniowania. Ogłoszono też w dniu 12 sierpnia 2010 r. na BIP, a w dniu 9 sierpnia 2010 r. w prasie lokalnej, o wyłożeniu Studium w okresie od 8 września 2010 r. do 20 października 2010 r., ze wskazaniem prawidłowego terminu do zgłaszania uwag i poinformowano o terminie dyskusji publicznej wyznaczonej na dzień 4 października 2010 r. Jak wynika z przedłożonej dokumentacji, w toku procedury uchwalania zaskarżonej uchwały w sprawie zmiany Studium T. S. w okresach od 7 września 2009 r. do 12 października 2009 r. i od 20 października 2010 r. do 23 listopada 2010 r., czyli w terminach zakreślonych przez Gminę w obwieszczeniach, nie złożyła żadnych pism, które mogłyby zostać zakwalifikowane jako wnioski do projektu zmiany Studium albo uwagi do wyłożonego do publicznego wglądu projektu zmiany Studium. W obwieszczeniach, wydanych na podstawie art. 11 pkt 1 i pkt 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wyraźnie zastrzeżono formę pisemną składania uwag i wniosków. Poza tym, z protokołu z dyskusji publicznej w dniu 4 października 2010 r. wynika, że uczestniczący w niej S. S. poruszył sprawę drogi do ulicy [...] oraz przedstawił opinię rzeczoznawcy. Na zakończenie dyskusji biorący w niej udział zostali ponadto poinformowani o wyłożeniu projektu Studium oraz o terminie składania uwag. Z wykazu uwag wynika, że były one wnoszone przez inne osoby i zostały rozpatrzone przez Wójta Gminy, a następnie przez Radę Gminy w załączniku nr 3 do zaskarżonej uchwały z dnia 27 czerwca 2011 r.
Ponadto, jak wskazują akta administracyjne w sprawie o sygnaturze II SA/Op 544/12, dotyczące procedury uchwalenia planu zagospodarowania Gminy Łubniany, dopuszczone przez Sąd jako dowód w rozpoznawanej sprawie, równolegle do uchwalania zmiany Studium prowadzona była przez Radę Gminy Łubniany procedura planistyczna w przedmiocie planu zagospodarowania przestrzennego, zainicjowana uchwałą Nr XXIV/225/09 z dnia 20 kwietnia 2009 r. o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Kępa, o czym ogłoszono w dniu 11 września 2009 r., zakreślając termin składania wniosków do dnia 14 października 2009 r. Odnotować należy, że w toku procedury uchwalania planu doszło do wyłożenia wstępnej koncepcji projektu planu do publicznego wglądu w okresie od 10 do 19 lutego 2010 r., a następnie do czterokrotnego wyłożenia do publicznego wglądu projektu planu w terminach: od 14 lipca do 11 sierpnia 2010 r., od 14 października do 17 listopada 2010 r., od 23 maja do 20 czerwca 2011 r. oraz od 10 października do 8 listopada 2011 r. Według obwieszczeń uwagi mogły być wnoszone odpowiednio: do 31 sierpnia 2010 r., do 8 grudnia 2010 r., do 11 lipca 2011 r. i do 29 listopada 2011 r. Procedura ta została zakończona podjęciem przez Radę Gminy Łubniany w dniu 30 stycznia 2012 r. uchwały Nr XII/86/12 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Kępa. W toku tejże procedury T. S. składała pisemne wnioski (z dnia 18 lutego 2010 r. w okresie wyłożenia wstępnego projektu planu do publicznego wglądu) oraz uwagi (z dnia 2, 27 i 28 sierpnia 2010 r. – w okresie I wyłożenia projektu planu; z dnia 3 listopada 2010 r. – w okresie II wyłożenia; z dnia 8 lipca 2011 r. – w okresie III wyłożenia oraz z dnia 21 listopada 2011 r. – w okresie IV wyłożenia). Wszystkie te pisma T. S., których kserokopie zostały dołączone przez Gminę do odpowiedzi na skargę w niniejszej sprawie, jak również odpowiedzi udzielane przez Wójta Gminy Łubniany w wyniku ich rozpatrzenia, znajdują się w dokumentacji planistycznej dotyczącej uchwalenia planu miejscowego. Jednoznacznie wynika z nich, że dotyczyły procedury uchwalania planu, odnosiły się do działek o numerach A, C, E i B i w toku tej procedury zostały uwzględnione – z wyjątkiem uwag i wniosków w dotyczących działki nr B. Wskazywane w skardze pismo Wójta Gminy Łubniany z dnia 16 sierpnia 2010 r. stanowi odpowiedź na uwagi T. S. zgłoszone w piśmie z dnia 2 sierpnia 2010 r., a dotyczące uwag do wyłożonego projektu zmiany planu. Tak samo pismo T. S. z dnia 20 kwietnia 2009 r. wyraźnie stanowiło wniosek o zmianę przeznaczenia działki nr E. Natomiast wskazywane przez skarżącego pismo z dnia 3 listopada 2010 r., wniesione przez T. S. wspólnie z J. P., ewidentnie w treści nawiązuje do "wcześniejszych wystąpień w sprawie uwzględnienia w nowo opracowywanym planie miejscowym zagospodarowania przestrzennego dla wsi Kępa" przeznaczenia pod zabudowę jednorodzinną działek nr B i F. W piśmie tym autorki wyraziły też nadzieję na "uwzględnienie wniosku w bieżącym planie", co przesądza o charakterze pisma i intencjach osób je wnoszących. Wniosek ten został złożony w okresie II wyłożenia projektu planu do publicznego wglądu i został zakwalifikowany zgodnie z zawartą w nim treścią, a następnie rozpatrzony. Z całą pewnością pismo to nie mogło zostać potraktowane jako wniosek do projektu zmiany Studium, a nie planu.
W przedstawionych wyżej okolicznościach faktycznych sprawy wykluczone jest założenie, że T. S. nie była świadoma dwutorowości postępowania planistycznego prowadzonego przez Gminę i nie była poinformowana o możliwości składania wniosków oraz uwag do zmiany Studium. Skarżący S. S. nie przedłożył natomiast innych pism T. S., które stanowiłyby wnioski albo uwagi do projektu zmiany Studium, złożone w trybie art. 11 pkt 1 lub 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w terminach wyznaczonych w obwieszczeniach, a które nie zostały rozpatrzone albo pominięte w toku procedury planistycznej. Tym samym nie wykazał, żeby doszło do naruszenia jego interesu prawnego, jako następcy prawnego T. S., w sposób wskazywany w skardze. Sąd z urzędu również nie dopatrzył się tego rodzaju naruszenia.
Dokonując nadal oceny naruszenia interesu prawnego skarżącego w kontekście naruszenia prawa własności, wynikającego z norm prawa cywilnego, nie można też abstrahować od właściwości nieruchomości, które mają wpływ na wykonywanie prawa własności, czyli na zakres korzystania z niej i rozporządzania nią. Należy też dodać, że według art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w studium uwzględnia się uwarunkowania wynikające w szczególności z dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu. Wartością, którą rada gminy obowiązana jest uwzględnić w studium jest zatem dotychczasowe przeznaczenie terenu. Jak wskazuje się w literaturze, "uwarunkowania" to okoliczności faktyczne już istniejące w chwili sporządzania studium oraz wymagania prawne dla polityki przestrzennej, niezależne od woli gminy w chwili sporządzania stadium (por. Z. Niewiadomski [w:] Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, Warszawa 2011, Wyd. C. H. Beck, s. 99, 103 i 104). "Uwarunkowania" gmina uwzględnia w studium, natomiast ich nie "ustala". Z treści zaskarżonej uchwały nie wynika, aby jej zapisy kształtowały w sposób odmienny od dotychczasowego przeznaczenie terenów, na których położone są działki skarżącego, w tym działka nr B, przewidziane dotąd jako użytki rolne. Skarżący również nie kwestionuje tej okoliczności. Dotychczasowe przeznaczenie działki nr B w Studium stanowi kontynuację polityki planistycznej w odniesieniu do tego obszaru. Natomiast samo sprzeciwianie się rozwiązaniom przyjętym w studium, które nie są zgodne z oczekiwaniami właściciela nieruchomości, nie wystarczy do uznania, że doszło do naruszenia jego interesu prawnego. Jak już wyżej wskazano, istnienie związku między zaskarżoną uchwałą a własną, indywidualną sytuacją prawną skarżącego musi być aktualne, rzeczywiste, a nie tylko hipotetyczne, już dokonane uchwałą organu gminy, a nie tylko ewentualnie zagrażające naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę. Dodać jeszcze przyjdzie, że w orzecznictwie precyzuje się, iż art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie odnosi się do stanów faktycznych, gdyż ustawodawca nie wskazuje, aby naruszenie interesu prawnego miało następować w wyniku stosowania uchwały. Przeciwnie - naruszenie interesu prawnego ma być związane z samym istnieniem uchwały, nie zaś z jej stosowaniem. W przepisie tym nie ma wyrazów "stosowanie uchwały", jest mowa tylko o uchwale (por. wyrok NSA z 18 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1806/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz powołana tam glosa do wyroku NSA z 28 czerwca 2005 r., OSK 1733/04, Samorząd Terytorialny 2010 r., nr 10, s. 71).
Ponadto, istnienie związku między zaskarżoną uchwałą a sytuacją prawną skarżącego musi też powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia właściciela konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków. Jak wskazuje się w orzecznictwie, postanowienia studium mogą wprawdzie oddziaływać na interes prawny lub uprawnienie właścicieli nieruchomości, jednak tylko pośrednio (bo nie wprost, z uwagi na wewnętrzny charakter norm studium). Taką kształtującą rolę mają jedynie postanowienia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Bezpośrednie kształtowanie przez studium sytuacji prawnej właścicieli nieruchomości może mieć miejsce jedynie w wyjątkowych przypadkach, trudnych do wykazania. Także art. 9 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, stanowiący, że ustalenia studium są wiążące dla rady gminy przy sporządzaniu planów miejscowych nie kształtuje sytuacji właścicieli nieruchomości, sam przez się nie może zatem stanowić o naruszeniu ich interesu prawnego. Przepis art. 20 ust. 1 tej ustawy stanowi, że rada musi jedynie badać czy ustalenia projektu planu nie naruszają ustaleń studium (por. wyrok NSA z 6 marca 2012 r., II OSK 2687/11, Lex nr 1138193).
W ocenie składu orzekającego, takie bezpośrednie ukształtowanie zaskarżoną uchwałą sytuacji prawnej skarżącego jako właściciela nieruchomości nie nastąpiło w rozpoznawanej sprawie. Wbrew twierdzeniom skargi, nie doszło do bezpośredniego naruszenia uprawnień właścicielskich skarżącego. Według zapisów Studium dotyczących kierunków rozwoju przestrzennego (Dział III pkt 3 zaskarżonej uchwały), działka nr B jest położona na terenie obszarów rolniczych, należącym do strefy funkcji ekologicznych i oznaczonym na rysunku Studium kolorem żółtym oraz odpowiadającym mu symbolem "R" – użytki rolne (grunty orne). Ustalenia dotyczące kierunków i wskaźników zagospodarowania oraz użytkowania tych terenów (Dział III pkt 4.8), przewidują dla obszarów rolniczych uzupełniające i dopuszczalne zagospodarowanie m.in. w postaci budynków i urządzeń służącym prowadzeniu działalności rolniczej, jak silosy rolnicze, płyty gnojowe, obiekty i urządzenia hydrotechniczne związane z ochroną przeciwpowodziową, zalesianie gruntów niskich klas i zdegradowanych, sieci urządzeń i obiektów infrastruktury technicznej, dróg lokalnych oraz transportu rolnego, a także ograniczenia zagospodarowania – zakaz zabudowy obiektami nie związanymi z produkcją rolną, w tym budynków mieszkalnych, jak również ochronę zmeliorowanych i drenowanych użytków rolnych, utrzymanie i konserwację urządzeń melioracji szczegółowych i odtworzenie dawnych miedz śródpolnych. Ustalenia te korespondują z dotychczasowym przeznaczeniem gruntów.
Ponieważ w żaden sposób nie wykazano, że zaskarżoną uchwałą doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącego, należało tym samym uznać, że nie posiadał on legitymacji skargowej w rozumieniu art. 101 ustawy o samorządzie gminnym.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło