II SA/Wa 988/12
WyrokWSA w Warszawie2012-12-18
Skład orzekający: Eugeniusz Wasilewski, Ewa Grochowska - Jung, Andrzej Góraj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji bez rozstrzygnięcia co do istoty sprawy lub umorzenia postępowania, a także wydanie dwóch odrębnych rozstrzygnięć (decyzji i postanowienia) w sytuacji, gdy właściwe jest jedno rozstrzygnięcie, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności tych decyzji?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji, jest zobowiązany do wydania jednego rozstrzygnięcia, które albo utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, albo uchyla ją i orzeka co do istoty sprawy, albo umarza postępowanie. Wydanie dwóch odrębnych rozstrzygnięć (decyzji i postanowienia) w sytuacji, gdy właściwe jest jedno, stanowi rażące naruszenie prawa i podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Podobnie, stwierdzenie nieważności decyzji jest uzasadnione, gdy organ pierwszej instancji wydał decyzję z naruszeniem przepisów o właściwości.Stan faktyczny
Skarżący A. Z. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej wypłaty części uposażenia. Po szeregu postępowań administracyjnych i sądowych, organy administracji wydały decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, a następnie decyzję uchylającą decyzję organu pierwszej instancji oraz postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Skarżący zaskarżył te rozstrzygnięcia, zarzucając naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd połączył dwie sprawy do wspólnego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] kwietnia 2012 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...] stycznia 2012 r., a także stwierdził nieważność postanowienia Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] maja 2012 r. Zaskarżona decyzja i postanowienie nie podlegają wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Sędziowie WSA Ewa Grochowska - Jung (spr.) Andrzej Góraj Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2012 r. spraw ze skarg A. Z. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] oraz na postanowienie Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] 2. stwierdza nieważność postanowienia Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] 3. zaskarżona decyzja i postanowienie nie podlegają wykonaniu w całości.
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2010 r. A. Z. wystąpił do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], dotyczącej wypłaty części uposażenia, której wypłata została zawieszona na skutek zawieszenia zainteresowanego w czynnościach służbowych w okresie od dnia [...] listopada 2008 r. do dnia [...] lutego 2009 r.
W dniu [...] września 2010 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] wydał decyzję nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] lutego 2009 r., wskazując, że przedmiotowa decyzja została poddana kontroli instancyjnej, w wyniku której Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] utrzymał ją w mocy, następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia [...] lipca 2009 r. o sygn. akt [...] oddalił skargę A. Z. na tę decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 maja 2010 r. sygn. I OSK 1544/09 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...].
Po rozpoznaniu odwołania A. Z. od powyższej decyzji Dyrektor Generalny Służby Więziennej w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania.
Następnie w dniu 20 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A. Z. na powyższą decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w [...], wyrokiem o sygn. akt II SA/Wa 566/11 uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji oraz wskazał, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że w materiale dowodowym brak jest dokumentów, które mają istotne znaczenie nie tylko z punktu widzenia treści rozstrzygnięcia, ale nade wszystko właściwości organu w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...]. Skoro bowiem decyzja ta – jak twierdzi organ – została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], to postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności, jakie skarżący zainicjował, winno obejmować obie decyzje, co w takiej sytuacji nie pozostaje bez wpływu na właściwość organu. Co więcej, jeśli Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia [...] lipca 2009 r. o sygn. akt II [...] oddalił skargę A. Z. na tę ostatnią decyzję, to w kwestii rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zastosowanie znajduje uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. o sygn. akt I OPS 6/09 (publ. ONSAiWSA 2010/2/18, LEX nr 530338), w której uznano, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione poprzez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w trybie art. 157 § 3 kpa.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] działając na podstawie art. 157 § 3, art. 156 § 1 kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] lutego 2009 r., wskazując, że była ona poddana kontroli instancyjnej, w wyniku której Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] utrzymał ją w mocy, następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia [...] lipca 2009 r. o sygn. akt [...] oddalił skargę A. Z. na tę decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 maja 2010 r. sygn. I OSK 1544/09 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...].
W odwołaniu od powyższej decyzji A. Z. wniósł o uchylenie powyższej decyzji.
Po rozpoznaniu powyższego odwołania Dyrektor Generalny Służby Więziennej decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 61a kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu wskazał, że organ w decyzji I instancji powołał się na art. 157 § 3 kpa, który został uchylony ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), z dniem 11 kwietnia 2011 r. Zatem pomimo, że powyższa decyzja nie budzi zastrzeżeń merytorycznych, należy stwierdzić, że organ rozstrzygnął wniosek strony w niewłaściwej formie. W ocenie Dyrektora w sprawie winno być wydane postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jednocześnie organ II instancji wskazał, że rozstrzygając niniejszą sprawę w formie decyzji nie może jednocześnie w tym samym akcie orzec, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 kpa, co do istoty sprawy, bowiem wymaga to zgodnie z dyspozycją cytowanego wyżej art. 61a kpa, wydania przez organ odrębnego postanowienia.
Następnie w dniu [...] maja 2012 r. Dyrektor Generalny Służby Więziennej wydał, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 61a i art. 156 § 1 kpa postanowienie nr [...], którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] lutego 2009 r.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi A. Z. do Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Wa 1275/12, w której skarżący wskazał, że zostało ono wydane rażącym naruszeniem prawa.
Natomiast w niniejszej sprawie przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. Z. uczynił decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] kwietnia 2012 r. W uzasadnieniu skarżący wniósł o stwierdzenie zaskarżonej decyzji w całości. Zarzucił jej naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa, gdyż organ odwoławczy ograniczył się jedynie do uchylenia decyzji I instancji bez rozstrzygnięcia co do istoty sprawy oraz naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 61a kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa, gdyż organ odwoławczy bezpodstawnie przywołał treść art. 61a kpa twierdząc, że w sprawie skarżącego ma on zastosowanie. Zarzucił też naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 139 kpa, gdyż organ wydał decyzję na niekorzyść skarżącego i wbrew zakresowi odwołania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Generalny Służby Więziennej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu [...] grudnia 2012 r. zarządzono połączenie sprawy o sygn. akt II SA/Wa 1275/12 i sprawy II SA/Wa 988/12, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii dopuszczalności skargi w niniejszej sprawie, Sąd obowiązany jest bowiem badać z urzędu swoją właściwość, gdyż ma ona wpływ na ważność tego postępowania. W niniejszej sprawie Sąd związany jest ustaleniami dokonanymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 września 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 566/11, w którym Sąd stwierdził, że jakkolwiek przepis art. 220 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523 ze zm.), obowiązującej od dnia 13 sierpnia 2010 r., wskazuje, że spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy SW w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 tej ustawy (m.in. sprawy dotyczące uposażenia) rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy, niemniej rozpoznawana sprawa dotyczy ważności decyzji organu Służby Więziennej, poddanej kontroli w trybie nadzwyczajnym, podjętej – co istotne – pod rządami ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t. j.: Dz. U. z 2002 r. nr 207, poz. 1761 ze zm.), który to akt w art. 31 ust. 2, 3 i 4 w sposób generalny w sprawach osobowych (w tym także w sprawach dotyczących uposażenia) funkcjonariuszy SW przewidywał kontrolę sądu administracyjnego i to nie tylko w przypadku decyzji wydanych w postępowaniu zwyczajnym, ale również tych podjętych w trybach nadzwyczajnych.
Choć obecnie obowiązująca ustawa o Służbie Więziennej kontroli sądu administracyjnego już nie przewiduje w sprawach uposażeń, to rozstrzygnięcia wydane w trybie nadzwyczajnym, a dotyczące decyzji podjętej na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy o Służbie Więziennej i ocenionej przez organy SW w tym trybie według przepisów dawnej ustawy, podlegają kontroli sądowoadministracyjnej.
Przedstawionego powyżej stanowiska Sądu nie podważa treść art. 268 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy o Służbie Więziennej, albowiem w przedmiotowej sprawie postępowanie prowadzone było w trybie art. 156 § 1 kpa, którego stosowania obecnie obowiązująca ustawa o Służbie Więziennej nie wyłącza w odniesieniu do decyzji podjętych pod rządami dawnych przepisów w sprawach należących do właściwości sądu administracyjnego. Nie powinno bowiem budzić wątpliwości, że czym innym jest kwestia rozstrzygnięcia sporu ze stosunku służbowego na podstawie nowych uregulowań ustawy o Służbie Więziennej, a czym innym ocena ważności aktu administracyjnego, wydanego w oparciu o obowiązujące poprzednio przepisy ustawy o Służbie Więziennej.
Przechodząc natomiast do merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy należy wskazać, że stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Skarga A. Z. analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.
Wyrażona w art. 16 kpa zasada trwałości decyzji ostatecznych oznacza, że decyzje te nie mogą być zmieniane lub uchylane dowolnie, lecz tylko na zasadach i w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jedną z form wzruszenia decyzji administracyjnej jest stwierdzenie jej nieważności, jeżeli została ona dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,
4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Stosownie zaś do art. 157 § 1 kpa właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ.
Z powyżej cytowanych przepisów wynika, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nowym i samodzielnym postępowaniem, prowadzonym na podobnych zasadach jak postępowanie w trybie zwykłym jednak z kilkoma wyjątkami. Jednym z nich jest wskazanie w art. 157 § 1 kpa organu właściwego w sprawie, co wyznacza od razu właściwość instancyjną. W zależności od charakteru decyzji dotkniętej wadą nieważności – ostateczna lub nieostateczna – właściwy jako organ nadzoru będzie inny organ w strukturze administracji (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz., Wyd. C.H.BECK, Warszawa 2012 r. str. 644 i nast.).
Należy jednak mieć na uwadze, że jeżeli wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy sprawa była zakończona decyzją ostateczną w drugiej instancji, to wniosek taki powinien być z urzędu potraktowany przez organ jako wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego w sprawie zakończonej decyzją organu odwoławczego (por. M. Jaśkowska Komentarz aktualizowany do art. 157 Kodeksu postępowania administracyjnego, publ. LEX nr 133659, wyrok WSA z dnia 30 maja 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 253/06, wyrok WSA z dnia 17 października 2011 VII SA/Wa 1026/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Na powyższe zwrócił też uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 września 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 566/11, uchylając poprzednie decyzje wydane w sprawie wniosku skarżącego, wskazując na potrzebę wyjaśnienia, czy od decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] lutego 2009 r. skarżący składał odwołanie i czy była ona poddana kontroli instancyjnej, te ustalenia mają bowiem wpływ na określenie właściwego organu do rozpoznania wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności.
Skoro w niniejszym postępowaniu organ ustalił, co ma też odzwierciedlenie w przedstawionym materiale dowodnym, że od przedmiotowej decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] skarżący złożył odwołanie, w wyniku czego Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] utrzymał ją w mocy, to biorąc pod uwagę powyższe rozważania, organ winien był z urzędu potraktować wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2010 r. jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r. Dopiero takie założenie prowadzi do prawidłowego ustalenia, według reguł określonych w art. 157 § 1 kpa, organu właściwego do rozpoznania przedmiotowego wniosku.
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem właściwość rzeczowa organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności jest oceniana według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu kwestionowanej decyzji.
Mając na uwadze wytyczne Sądu zawarte w wyroku z dnia 20 września 2011 r. sygn. II SA/Wa 566/11, o zastosowaniu w niniejszej sprawie ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t. j.: Dz. U. z 2002 r. nr 207, poz. 1761 ze zm.) obowiązującej w dniu wydania decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. i decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r., stosownie do treści art. 31 ust. 1 tej ustawy, przełożonymi właściwymi w sprawach osobowych funkcjonariuszy są:
1) Minister Sprawiedliwości - w odniesieniu do Dyrektora Generalnego Służby Więziennej i zastępców Dyrektora Generalnego, z zastrzeżeniem art. 4 ust. 3;
2) Dyrektor Generalny Służby Więziennej - w odniesieniu do funkcjonariuszy pełniących służbę w Centralnym Zarządzie Służby Więziennej, dyrektorów okręgowych Służby Więziennej, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 2, zastępców dyrektorów okręgowych Służby Więziennej, dyrektorów zakładów karnych i aresztów śledczych, a także komendantów ośrodków szkolenia i komendantów ośrodków doskonalenia kadr oraz ich zastępców;
3) dyrektorzy okręgowi Służby Więziennej - w odniesieniu do funkcjonariuszy pełniących służbę w okręgowym inspektoracie Służby Więziennej oraz zastępców dyrektorów zakładów karnych i aresztów śledczych położonych na terenie działania tych dyrektorów okręgowych, z zastrzeżeniem art. 43 ust. 1;
4) dyrektorzy zakładów karnych i aresztów śledczych, komendanci ośrodków szkolenia i ośrodków doskonalenia kadr - w odniesieniu do funkcjonariuszy pełniących służbę w tych jednostkach organizacyjnych, z zastrzeżeniem pkt 2 i 3 oraz art. 43 ust. 1.
Ustęp 2 cytowanego przepisu 31 wyjaśnia natomiast, że przez sprawy osobowe, o których mowa w ust. 1, należy rozumieć: mianowanie funkcjonariuszy na stanowiska, przenoszenie i zwalnianie ze stanowisk, zawieszanie w czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, ustalanie uposażenia oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, rozwiązaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy.
Stosownie zaś do art. 31 ust 4 cytowanej ustawy od decyzji w sprawach osobowych służy odwołanie do odpowiedniego wyższego przełożonego, zgodnie z ust. 1, na zasadach i w terminach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez Dyrektora Generalnego Służby Więziennej - odwołanie do Ministra Sprawiedliwości. Wyższy przełożony z urzędu uchyla decyzję wydaną z naruszeniem prawa.
W niniejszej sprawie odwołanie od decyzji dyrektora aresztu śledczego rozpoznał wyższy przełożony, tj. dyrektor okręgowy Służby Więziennej, zatem nie ulega wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. i decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r. był Dyrektor Generalny Służby Więziennej jako organ I instancji, od decyzji którego przysługiwało stronie odwołanie do Ministra Sprawiedliwości.
Tymczasem w niniejszej sprawie decyzję I instancji wydał dyrektor okręgowy Służby Więziennej, a następnie po rozpoznaniu odwołania, decyzję II instancji wydał Dyrektor Generalny Służby Więziennej. Takie działanie organu niewątpliwie wypełnia przesłankę z art. 156 § 1 pkt 1 kpa i stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji I i II instancji.
Dodatkowo należy również zwrócić uwagę na treść rozstrzygnięcia organu II instancji, który w sposób nieprawidłowy, w ocenie Sądu, zamiast jednego aktu wydał dwa różne rozstrzygnięcia – decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. oraz postanowienie z dnia [...] maja 2012 r. Należy bowiem wskazać, że art. 138 w § 1 i 2 kpa zawiera zamknięty katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego, stosownie do którego organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy może także uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (art. 138 § 2 kpa).
Określone powyżej rozstrzygnięcia są bezwzględnie wiążące dla organu odwoławczego w tym znaczeniu, że decyzja, która nie mieści się w ramach tego przepisu stanowi rażące naruszenie prawa (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. I OSK 926/10 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji jest zobowiązany do określenia swego stanowiska w sprawie, co powinno nastąpić poprzez orzeczenie co do istoty sprawy, umorzenie postępowania lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzja organu odwoławczego ograniczająca się tylko do uchylenia decyzji organu administracji I instancji jest nieważna (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1996 r. sygn. akt SA/Łd 1833/95 – LEX Nr 28964; wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2003 r. , sygn. III SA 2585/02 – LEX Nr 148901).
Stąd też w niniejszej sprawie decyzja II instancji orzekająca tylko o uchyleniu decyzji organu I instancji, bez wyrażenia stanowiska organu odwoławczego jest obarczona wadą z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Powyższe rozważania zachowują również aktualność w zakresie postanowienia Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] maja 2012 r. Treść tego rozstrzygnięcia nie mieści się w wymienionym powyżej katalogu rozstrzygnięć organu odwoławczego. Co prawda organ odwoławczy słusznie zauważył, że decyzja organu I instancji została wydana bez podstawy prawnej – została bowiem oparta o nieobowiązujący już w dniu orzekania przepis art. 157 § 3 kpa, jednak zaproponowane przez organ II instancji rozstrzygnięcie nie konwaliduje tego uchybienia, a wręcz wprowadza stronę w błąd.
Reasumując, w ocenie Sądu, zarówno decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] stycznia 2012 r., jak i utrzymująca ją w mocy decyzja Dyrektora Generalnego Służby Więziennej i postanowienie Dyrektora Generalnego Służby Więziennej zawierają wady powodujące ich nieważność.
Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 kpa, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło