II OZ 1245/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 679/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J.J. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 679/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, w sprawie ze skargi J.J. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] września 2012 r. w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych, odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym z dnia 5 września 2013 r. jest już kolejnym wnioskiem w sprawie. Poprzednio prawomocnie odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaś rozpatrując kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy Sąd nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zdaniem Sądu przedmiotowy wniosek stanowił w istocie powtórzenie argumentacji, jaką zawierały wcześniejsze pisma skarżącego o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie. W ocenie Sądu nie sposób uznać za nowe okoliczności zmianę stanu zadłużenia wnioskodawcy, skoro okoliczność ta istniała już podczas rozpoznawania poprzednich wniosków. Co więcej analiza złożonego formularza PPF oraz przedłożonych pism zawierających oświadczenia skarżącego ponownie wykazała, że dane co do jego sytuacji materialnej i rodzinnej są po pierwsze niepełne, a po drugie budzą wątpliwości co do ich zgodności z prawdą. Dalej Sąd wskazał, że złożony formularz PPF nie zawierał żadnych informacji o sytuacji majątkowej skarżącego. Stąd też zarządzeniem z dnia 15 października 2013 r. zwrócono się do wnioskodawcy o jego uzupełnienie wskazując jakie oświadczenia należy w tej materii złożyć. Jednakże udzielonej przez skarżącego w piśmie z dnia 23 października 2013 r. odpowiedzi Sąd nie mógł uznać za czyniącą zadość wezwaniu Sądu. Bowiem skarżący nie podał w jakiej ilości i przed jakimi sądami toczyły się postępowania, w których zapadły orzeczenia w sprawach skarg na przewlekłość postępowania. Zaś Sądowi z urzędu wiadomo jest, że wnioskodawca zainicjował przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego w niniejszej sprawie, składając stosowne skargi w dniach 3 stycznia, 2 kwietnia i 23 sierpnia 2013 r. Nadto wraz ze sprzeciwem z dnia 12 listopada 2013 r. do Sądu wpłynęła kolejna skierowana do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga na przewlekłość postępowania. Mając na uwadze opisane okoliczności faktyczne, Sąd podkreślił, że uchylenie się przez skarżącego od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 P.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zdaniem Sądu ww. okoliczności faktyczne, w zestawieniu z niewiarygodnymi oświadczeniami przemawiają za uznaniem, że wnioskodawca stara się przedstawiać swoją sytuację materialną w sposób niepełny. Skarżący w mnogości prowadzonych postępowań składa bowiem sprzeczne, wykluczające się oświadczenia, które w jego ocenie przemawiać mają za przyznaniem prawa pomocy. Reasumując Sąd uznał, że w kolejnym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy skarżący nie umożliwił dokonania rzetelnej i pełnej oceny swojej sytuacji majątkowej. Ponadto, zdaniem Sądu, należy mieć na uwadze, że po rozpoznaniu poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie miały miejsca okoliczności, które w sposób zasadniczy zmieniły jego sytuację materialną, co uniemożliwia inną ocenę rozpatrywanego żądania. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a., Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, domagając się jego zmiany zgodnie z treścią złożonego wniosku. Zdaniem skarżącego wydane postanowienie Sądu pierwszej instancji narusza przepis art. 246 i dalsze P.p.s.a. Podniósł także, że w oświadczeniach wskazał nowe okoliczności umożliwiające uwzględnienie złożonego wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie bezsporne jest, że przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym z dnia 5 września 2013 r. (uzupełniony wnioskiem z dnia 19 września 2013 r.) jest już kolejnym wnioskiem w sprawie. Pierwotnie postanowieniem z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 164/13, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na wydane w sprawie postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 16 stycznia 2013 r. odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy. Następnie na skutek kolejnego wniosku skarżącego postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OZ 629/13, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 6 czerwca 2013 r. wydane w sprawie, którym ponownie odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wynika z uzasadnienia kontrolowanego postanowienia Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., albowiem uznał, że z uwagi na niewyczerpujące wyjaśnienia skarżącego nie można było rzetelnie ocenić jego sytuacji majątkowej. Jednocześnie Sąd ten rozważał kwestię zmiany okoliczności o których mowa w art. 165 P.p.s.a., wskazując, że rozpoznawany przez niego wniosek jest już kolejnym w sprawie, a skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które w sposób zasadniczy zmieniałyby jego sytuację materialną. Przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika, że przyznanie prawa pomocy zależne jest od wykazania przez wnioskodawcę, iż spełnia on ustawowe przesłanki niezbędne do zwolnienia od kosztów sądowych czy ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Zaś w sytuacji, gdy informacje podane przez stronę sąd uzna za niepełne, bądź budzące wątpliwości to, na podstawie art. 255 P.p.s.a, sąd ten ma możliwość wezwania strony do złożenia dodatkowych wyjaśnień lub oświadczeń. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym niedopełnienie przez wnioskodawcę obowiązku przedstawienia na podstawie art. 255 P.p.s.a. dodatkowych wyjaśnień odnośnie swojej sytuacji majątkowej, gdy ta w oparciu o przedłożone dotychczas informacje jest uznawana za niepełną bądź budzącą wątpliwości, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ocena ta znajduje uzasadnienie w stwierdzeniu, że orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie postępowania prawa pomocy nie może zostać oparte na ustaleniach faktycznych o charakterze fragmentarycznym lub hipotetycznym. Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem (por. postanowienie NSA z dn. 20.01.2006r., sygn. akt I OZ 1551/05, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej cbois.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe podnieść należy, że zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że uchylenie się przez skarżącego od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 P.p.s.a. stanowi przeszkodę do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bowiem brak jest możliwości rzetelnej oceny jego sytuacji majątkowej. Niezależnie od powyższego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ponownie złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy wobec prawomocnego rozstrzygnięcia tej kwestii winien być analizowany przez Sąd pierwszej instancji w aspekcie zmian okoliczności sprawy (sytuacji majątkowej skarżącego) stosownie do regulacji art. 165 P.p.s.a. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie tylko ocenił, czy w sytuacji skarżącego zaszły okoliczności które umożliwiają zmianę prawomocnego orzeczenia w zakresie prawa pomocy, ale i dokonał ponownej analizy stanu majątkowego skarżącego i złożonych przez niego wyjaśnień i oświadczeń, a więc w szerszym zakresie niż było to wymagane w obecnej sytuacji procesowej. Uchybienie to nie było jednak na tyle wadliwe, aby konieczne było uchylenie zaskarżonego postanowienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejsze zażalenie rację ma Sąd pierwszej instancji, iż we wniosku z dnia 5 września 2013 r. uzupełnionym wnioskiem z dnia 19 września 2013 r. skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które pozwalałyby na zmianę prawomocnego już postanowienia Wojewódzkiego Sądu odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W zasadzie jedyną zmianą na jaką powołał się skarżący był wzrost zadłużenia, od początku bowiem skarżący podnosił, że nie osiąga żadnych dochodów, ani nie posiada żadnego majątku za wyjątkiem środków na koncie depozytowym, o których mowa w zaświadczeniach Dyrektora Aresztu Śledczego w W. – z zaświadczenia Dyrektora Aresztu Śledczego w W. z dnia 16 września 2013 r. wynika, że skarżący posiada na koncie depozytowym kwotę 1.235,18 zł oraz iż obciążają go zobowiązania na łączna kwotę 134.659,69 zł. Jednakże kwestię tę przesądził już Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 1 sierpnia 2013 r. wydanym w sprawie (sygn. akt II OZ 969/13), gdzie stwierdził, że nowy wniosek w przedmiocie przyznania prawa pomocy (drugi z kolei – przypomnienie Sądu) nie wskazuje na zmianę okoliczności faktycznych, ani prawnych w stosunku do tych, które stanowiły podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W tej sytuacji okoliczności tej Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający przedmiotowe zażalenie nie może kwestii tej ocenić inaczej (art. 170 P.p.s.a.). Mając zatem na uwadze powyższe wniesione zażalenie, w oparciu o przepisy art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., oddalono.