III SA/Gd 279/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 29 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. III SA/Gd 279/12 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia 29 lutego 2012 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...], powołując przepisy art.5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (j. t .Dz. U z 2011 r. Nr 212, poz.1263 ) i art. 138 § 1 pkt. 1 KPA oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 105, poz.869), po rozpatrzeniu odwołania "A" sp. z o. o. w [...], utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 4 stycznia 2012 r. o stwierdzeniu choroby zawodowej – astmy oskrzelowej u I. F. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzję organu I instancji podjęto w oparciu o orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] nr [...] z dnia 17 listopada 2011 r. oraz – informacje zawarte w karcie narażenia zawodowego sporządzonej w dniu 1 grudnia 2011 r. Z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że I. F. w czasie od 6.10.2004 r. do 30.04.2011 r. zatrudniona była jako pracownik produkcji i portier w "A" sp. .z o. o. w [...]. Narażenie zawodowe na czynniki chemiczne (dymy/pary polipropylenu) występowało na stanowisku pracy pracownika produkcji i dotyczyło okresu od 6.10.2004 r. do 6.07.2008 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia 17 listopada 2011 r. stwierdził, że wystąpienie dolegliwości astmatycznych w okresie narażenia na czynnik potencjalnie uczulający oraz stwierdzone dodatnim testem uczulenie pacjentki na czynnik występujący na stanowisku pracy, pozwala z wysokim prawdopodobieństwem rozpoznać chorobę zawodową. Mając powyższe na uwadze organ I instancji orzekł o stwierdzeniu choroby zawodowej u I. F. W odwołaniu "A" sp. .z o. o. w [...], podniesiono, że w decyzji nie wykazano związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy astmą oskrzelową, a warunkami pracy I. F. proces przetwórstwa polipropylenu w zakładzie odbywa się w wysokiej technologii eliminującej szkodliwe czynniki chemiczne w powietrzu poniżej NDS oraz poniżej metody oznaczalności, zaś zastosowane systemy wentylacji i klimatyzacji minimalizują zagrożenie związane z wydzielaniem dymów/oparów z rozgrzanego surowca, wykonane u I. F. testy budzą wątpliwość, gdyż informacje toksykologiczne zawarte w karcie charakterystyki polipropylenu typu Moplen (żadne działanie uczulające nie jest znane) przeczą informacjom Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...]. W czasie od 6.10.2004r. do 6.07.2008 r., gdy I. F. pracowała na stanowisku pracownika produkcji w bezpośrednim kontakcie z granulatem polipropylenu typu Moplen, przełożeni nie zaobserwowali negatywnego wpływu warunków pracy na zdrowie pracownicy, nie było także przeciwwskazań lekarskich do wykonywania pracy na danym stanowisku. Skoro pracodawca spełnił wszelkie wymagania dla zapewnienia bezpiecznych warunków pracy, to choroba I. F. nie ma związku z warunkami jej pracy. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...], po rozpatrzeniu odwołania stwierdził, że: Orzeczenie lekarskie zostało wydane przez lekarza upoważnionego do rozpoznawania chorób zawodowych i nie budzi zastrzeżeń; Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] w wydanym orzeczeniu stwierdził, ze I.F. była narażona w czasie pracy u odwołującej się Spółki na czynnik potencjalnie uczulający oraz, że wystąpienie dolegliwości astmatycznych w okresie narażenia i uczulenie pacjentki na czynnik występujący na stanowisku pracy, stwierdzone dodatnim testem, pozwala z wysokim prawdopodobieństwem rozpoznać chorobę zawodową pod postacią astmy oskrzelowej. Karta oceny narażenia zawodowego została sporządzona przez instytucję upoważnioną i nie budzi zastrzeżeń. Wynika z niej, ze I. F. w czasie od 6.10.2004 r. do 6.07.2008 r., pracowała na stanowisku pracownika produkcji w narażeniu na czynnik chemiczny o potencjalnym działaniu uczulającym (polipropylen typu Moplen). [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...], nie będąc organem właściwym do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, rozpatrując zarzuty podniesione w odwołaniu, zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z prośbą o wyjaśnienie (uzupełnienie) orzeczenia. W odpowiedzi z dnia 27 grudnia 2011 r. ( w uzasadnieniu omyłkowo inna data) WOMP w [...] wyjaśnił, że w przypadku czynników o potencjalnym działaniu alergizującym jakimi są np. tworzywa sztuczne, do wywołania uczulenia u osoby narażonej, wystarczy kontakt okresowy czy nawet sporadyczny i nie ma znaczenia, czy czynnik występuje w postaci pary, dymu czy pyłu. Informacja zawarta w odwołaniu o spostrzeżeniach przełożonych, iż brak było negatywnego wpływu warunków pracy na zdrowie I. F. stoi w sprzeczności z informacjami zawartymi w uzasadnieniu orzeczenia WOMP w [...] z dnia 17 listopada 2011 r., stwierdzającym, że: "pacjentka podaje, że w czasie pracy odczuwała takie dolegliwości jak suchy kaszel i uczucie duszności i z tego powodu od stycznia 2008 r. leczona ambulatoryjnie i szpitalnie z rozpoznaniem: astma oskrzelowa /dokumentacja medyczna/; przy przyjęciu do pracy w przedsiębiorstwie "A" zdrowa, bez dolegliwości ze strony układu oddechowego". Warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych i wykazanie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi w środowisku pracy i ten warunek w niniejszej sprawie został spełniony. Organy inspekcji sanitarnej są bezwzględnie związane orzeczeniem lekarskim w zakresie rozpoznania choroby zawodowej wydanym w danej sprawie, zatem w ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy zebrany w sprawie nie budzi wątpliwości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "A" Spółka z o.o. w [...] zarzuciło, że decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w tym – art. 7. 77, 80 i 84 § 1 kpa poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w stopniu pozwalającym na obiektywną ocenę oraz naruszenia prawa materialnego, w tym – art. 235¹ KP oraz § 8 ust. 2 i § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zdaniem strony skarżącej, mimo zgłoszenia w toku postępowania sugestii o potrzebie przeprowadzenia dodatkowych badań u I. F., jednostka orzecznicza lekarska poprzestała na wykonaniu alergologicznych testów skórnych i na tej podstawie wydano decyzje o stwierdzeniu choroby zawodowej. Strona Skarżąca uważa, że orzeczenie lekarskie, na którym oparły swe decyzje organy Inspekcji sanitarnej, winno zostać poprzedzone tzw. testem prowokacyjnym u pacjentki, co pozwoliłoby na rozróżnienie źródła choroby I. F. W danym przypadku istnieje duże prawdopodobieństwo, że przeprowadzone badania nie odzwierciedlają stanu zdrowia I. F. Powołano się na ogólnie dostępne stanowisko krajowych autorytetów lekarskich w tej sprawie. Strona skarżąca dodała, że należy również zwrócić uwagę na fakt, iż zastosowane przez pracodawcę działania ochronne i zapobiegawcze, podjęte w celu ograniczenia i wyeliminowania zagrożeń (proces przetwórstwa wysokiej technologii, wentylacja i klimatyzacja) pozwoliły niemalże w stopniu zupełnym zminimalizować narażenie pracowników produkcji. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ) Sąd, rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie mogła zostać uwzględniona. W niniejszej sprawie zaskarżeniu do sądu administracyjnego poddano decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...], utrzymującą w mocy decyzję [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...], który stwierdził u I. F. chorobę zawodową pod postacią astmy oskrzelowej (poz. 6 załącznika do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych – Dz. U. Nr 105 z 2009 r., poz.869). Sąd wyjaśnia, że aby uznać określoną chorobę za chorobę zawodową muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki: po pierwsze choroba taka musi być wymieniona w wykazie chorób zawodowych (warunek formalny), po drugie musi zostać spowodowana czynnikami szkodliwymi dla zdrowia, występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Ponadto osoba zainteresowana, której dotyczy podejrzenie, winna być skierowana na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do stosownej jednostki orzeczniczej. Następstwem przedmiotowego badania jest wydanie przez lekarza zatrudnionego w w/w jednostce orzeczniczej orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, przy czym, co istotne, jedynie pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Orzeczenie wydane w wyniku ponownego badania jest ostateczne. Bez wskazanych wyżej opinii bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji sanitarnej nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Oczywiście nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny orzeczenia lekarskiego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej o lakonicznej treści, nie zawierającej przekonywającego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Mając taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. W przedmiotowej sprawie organy inspekcji sanitarnej uzyskały od upoważnionej placówki medycznej jasne i jednoznaczne orzeczenie, rozpoznające chorobę zawodową – astmę oskrzelową u I. F. Orzeczenie lekarskie przedstawiało przeprowadzone badania pacjentki i ich wyniki i zostało wyczerpująco uzasadnione. W związku z podniesionymi w odwołaniu zarzutami, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wystąpił w dniu 20 grudnia 2011 r. do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] o uzupełnienie wydanego w dniu 17 listopada 2011 r. orzeczenia lekarskiego przedstawiając podniesione w odwołaniu zarzuty. W uzupełnieniu orzeczenia WOMP w [...] w dniu 27.12.2011 r. wyjaśnił zgłaszane zarzuty i podtrzymał wcześniejsze orzeczenie. W takiej sytuacji brak było podstaw do kwestionowania wydanego orzeczenia lekarskiego bądź istnienia potrzeby jego kolejnego uzupełniania. Reasumując powyższe podnieść należy, iż warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest jej uprzednie, lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze. Tym samym orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej jest wiążące dla organów administracji orzekających w przedmiocie choroby zawodowej i prowadzić musi do stwierdzenia choroby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dn. 11.08.2011r. w sprawie sygn. akt II OSK 800/11: "2. Organy administracji są związane orzeczeniami jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia pracownika/byłego pracownika kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich." LEX nr 1069070). W niniejszej sprawie Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] jednoznacznie orzekł o rozpoznaniu u I. F. choroby zawodowej – astmy oskrzelowej. Dodatkowo, w związku z zrzutami podniesionymi w skardze wyjaśnić należy, że: stosownie do § 1 i 2 omawianego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmowany jest również pogląd, że przepisy rozporządzenia w sprawach chorób zawodowych stanowią lex specialis w stosunku do przepisów kpa w sprawach normowanych rozporządzeniem ( np. w kwestii związania organu inspekcji sanitarnej treścią orzeczenia lekarskiego bądź możliwości odwołania się od jego treści jedynie przez pracownika). Istnieją również poglądy przeciwne ( por. wyrok wsa w Warszawie z dnia 26.10.2010r., sygn. akt VII SA/Wa 1318/10 :" Rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) nie modyfikuje przepisów k.p.a. i obowiązującej na jego gruncie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), lecz jedynie uszczegóławia i stanowi funkcjonalne uzupełnienie regulacji ustawowej pod kątem specyfiki spraw administracyjnych danego rodzaju" . LEX nr 621629), niemniej jednak powszechnie przyjmuje się, że organy sanitarne nie mogą orzekać wbrew treści orzeczenia lekarskiego. Zatem zarzuty o naruszeniu zasad przeprowadzania postępowania dowodowego, a w szczególności z art. 80 i 84 § 1 kpa, sformułowane w skardze, nie są w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu w składzie orzekającym, uzasadnione. Skoro w orzeczeniu lekarskim WOMP w [...] z dnia 17 listopada 2011 r. wyjaśniono, ze "przeprowadzone w WOMP w [...] alergologiczne testy skórne zawodowe z polipropylenem /moplen/ i barwnikiem niebieskim, wypadły dodatnio na moplen", a sama strona skarżąca przyznaje, że "stosowana, wysoka technologia pozwala niemalże w stopniu zupełnym zminimalizować narażenie pracowników produkcji ", to oznacza, iż uczulenie pacjentki na czynnik występujący w środowisku pracy pozwalał z wysokim prawdopodobieństwem rozpoznać u I. F. chorobę zawodową: astmę oskrzelową", jak ujął to w orzeczeniu z dnia 17 listopada 2011 r. lekarz-orzecznik. (por. wyrok WSA w w Białymstoku z dnia 25.01.2007 r., w sprawie sygn. akt II SA/Bk 710/06: "1.Organ inspekcji sanitarnej, podejmując decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia, związany jest orzeczeniem lekarskim wydanym w danej sprawie i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzonej do odmiennego rozpoznania schorzenia. 2.Wykaz chorób zawodowych zawarty w rozporządzeniu z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) ma charakter zamknięty. Jedynie jednostki chorobowe tam wymienione mogą być chorobami zawodowymi." LEX nr 620268 i wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17.05.2011 w sprawie II SA/Po 85/11: "1. Orzeczenia lekarzy uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych, wymienionych w § 5 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm.), są dowodami w sprawie w rozumieniu art. 75 § 1 w związku z art. 84 § 1 k.p.a. 2. Organ administracji nie ma obowiązku poszukiwania dowodów wskazywanych przez stronę i ich ewentualnego przeprowadzenia, to jednak winien w takim przypadku wskazać konkretne motywy takiego stanowiska procesowego. 3. W świetle art. 2351 k.p. oraz przepisów rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm.), nie ma żadnych podstaw aby możliwość ustalenia, że w środowisku pracy występują warunki szkodliwe dla zdrowia pracownika uzależniona była od przekroczenia najwyższych dopuszczalnych natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia." LEX nr 795693). Wobec powyższego postępowanie organów administracji było zgodne z prawem, a wydane przez organy rozstrzygnięcia zapadły w sposób prawidłowy. Reasumując powyższe rozważania Sąd uznał, iż skarga nie może zostać uwzględniona. W związku z tym, na postawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.