II GSK 1248/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Jan Bała Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 4 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. Sz. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 21 marca 2013 r. sygn. akt III SA/Wr 634/12 w sprawie ze skargi T. Sz. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T. Sz. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Wr 634/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalił skargę T. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (w skrócie: GITD) z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na T. S. (dalej strona, skarżący) prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: Przedsiębiorstwo Transportowe "[...]", karę pieniężną w wysokości 5.000 zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przewozu regularnego pojazdem innym niż autobus. Powyższe stwierdzono podczas przeprowadzonej w dniu 14 maja 2012 r. na ul. S. w W. kontroli pojazdu marki Ford Transit o nr rej. [...]. W chwili kontroli wykonywany był przewóz regularny osób na trasie W. – Ś. w oparciu o zezwolenie nr [...]. Pojazd oznaczony był tablicą kierunkową z nazwą linii oraz nr linii: "30". W ocenie organu strona naruszyła obowiązki i warunki przewozu regularnego osób, o których mowa w art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm., dalej: "u.t.d."), które sankcjonowane są karą pieniężną zgodnie z l.p. 2.4 załącznika nr 3 do tego aktu. W odwołaniu od decyzji strona podniosła, że przejazd wykonywany był busem z uwagi na awarię autobusu przeznaczonego do wykonywania przewozów na linii regularnej. Skarżący twierdził, że na chwilę wykonywania przewozu nie dysponował większym pojazdem, a jednocześnie chciał zapewnić pasażerom dowóz. Wskazał, że przewóz pojazdem innym niż autobus podyktowany był słusznym interesem społecznym. Podniósł również, że nałożona kara jest nieadekwatna do popełnionego naruszenia. Po rozpoznaniu odwołania powołaną na wstępie decyzją GITD, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 18b ust 2. pkt 1 lit. a) u.t.d., podczas wykonywania przewozów regularnych zabrania się używania do przewozu innych pojazdów niż autobusy. Z kolei, zgodnie z art. 2 pkt 41 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. .908 z późn. zm.), autobus to pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą. Odpowiadając na zarzuty podniesione w odwołaniu GITD wskazał, że jeżeli strona chciała wykonywać przewóz regularny, to w miejsce pojazdu, który uległ awarii powinien zostać podstawiony inny autobus, a nie samochód osobowy. W przypadku, gdy strona nie miała możliwości podstawienia autobusu w ogóle, powinna zaniechać wykonania przejazdu. Wskazano, że skarżący nie powinien powoływać się na słuszny interes społeczny, ponieważ to w interesie społecznym leży, aby przewoźnicy przestrzegali obowiązujących przepisów prawa, w tym regulacji zawartych w ustawie o transporcie drogowym dotyczących przewozów regularnych, których celem jest nie tylko zapewnienie wygody pasażerom, ale przede wszystkim zapewnienie im bezpieczeństwa. Ponadto w sprawie nie ma możliwości zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. stanowiącego o możliwości umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Skarżący nie powołał okoliczności i nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na to, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia ani nie mógł przewidzieć zdarzeń i okoliczności, które do naruszenia doprowadziły. Natomiast przedsiębiorca winien dochować należytej staranności w każdym z aspektów prowadzonej działalności, przede wszystkim winien pamiętać o powinnościach, jakie nakładają na niego obowiązujące regulacje prawne. Ponadto organ wskazał, że nie ma możliwości miarkowania kary w zależności od konkretnych okoliczności. T. S. wystąpił ze skargą na powołaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., który zaskarżonym wyrokiem ją oddalił. Sąd I instancji wskazał, że nie są trafne zarzuty skarżącego, co do konieczności zastosowania w sprawie możliwości miarkowania wysokości kary pieniężnej. Organy nie mają prawnej możliwości miarkowania jej wysokości z uwagi na przyczyny zaistnienia zdarzenia wywołującego tę karę. Podobnie należało ocenić zarzut naruszenia interesu społecznego. To dla realizacji tego interesu bowiem wprowadzono obowiązek przestrzegania ustawowych wymagań i konsekwencję w postaci kary pieniężnej. Odnosząc się do kwestii spornej w sprawie, jaką jest możliwość odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, stosownie do art. 92c u.t.d., zdaniem Sądu, organy trafnie uznały, że do okoliczności nieprzewidzianych dla przeciętnego nawet przedsiębiorcy, zajmującego się zawodowo świadczeniem usług transportowych, nie można zaliczyć awarii autobusu przeznaczonego dla wykonywania przewozu drogowego. Przedsiębiorca winien się liczyć niewątpliwie z możliwością zaistnienia takiej sytuacji, być na nią przygotowany i przewidzieć jej rozwiązanie, zgodne z wymogami ustawy o transporcie drogowym. Ciężar dowodu w zakresie zaistnienia okoliczności, które zwalniają przedsiębiorcę z odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z przepisu 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przedsiębiorca zatem, powołując się na okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność, powinien udowodnić ich zaistnienie przez wykazanie, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia oraz że nie mógł przewidzieć zdarzeń i okoliczności, które do powstania naruszenia doprowadziły. W sprawie skarżący tego nie uczynił. Kwestię awarii autobusu podniósł dopiero w odwołaniu. Skarżący nie powołał okoliczności i nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na to, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia oraz że jako profesjonalny przedsiębiorca, przy zachowaniu staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć tego rodzaju zdarzenia. Zatem Sąd I instancji uznał za nieuzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy: art. 7, 8 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), w szczególności w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego, jak i zarzut naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., poprzez jego niezastosowanie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego poprzez jego niezastosowanie, a konkretnie naruszenie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez niezastosowanie tego przepisu i brak odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej w sytuacji, gdy okoliczności sprawy wskazują, że skarżący nie miał wpływu na to, że przewóz realizowany był innym pojazdem zastępczym, bo dotychczasowy pojazd uległ awarii, a podmiot wykonujący przewozy działał w dobrej wierze i w interesie publicznym chcąc zrealizować przewóz pasażerów na linii regularnej do czego był zobowiązany; 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a konkretnie art. 7, 8 i 77 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności motywów i okoliczności jakimi kierował się skarżący podstawiając zastępczy transport w miejsce autobusu, który awarii. Główny Inspektor Transportu Drogowego nie zajął stanowiska w formie odpowiedzi na skargę kasacyjną. Obecny na rozprawie w dniu 4 września 2014 r. pełnomocnik GITD wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna T. S. nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), a więc w tych granicach, jakie strona wnosząca ten środek odwoławczy sama nakreśli w ramach podstaw, o których mowa w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie. Wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w środku prawnym podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Wobec takich regulacji nie ulega wątpliwości, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy co do meritum w jej całokształcie, lecz uzasadnione jest odniesienie się jedynie do zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna została w sprawie oparta na podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., chociaż skarżący stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, powołał omyłkowo jako podstawę - art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Jednak, zdaniem Sądu, omyłka ta nie miała wpływu na ocenę zarzutu jako takiego. Przede wszystkim należy podnieść, że pozostaje niesporne, że skarżący na trasie W. – Ś. w ramach linii nr 30 w dniu 14 maja 2012 r. wykonywał przewóz regularny osób samochodem osobowym marki Ford Transit a nie autobusem. Zastrzeżenia skarżącego odnoszą się do braku ustaleń organów czy zmiana pojazdu została spowodowana awarią właściwego pojazdu (autobusu) i jakie były powody podstawienia pojazdu zastępczego oraz niezastosowania wobec strony art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przepis ten stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Na tle powyższego przepisu i przepisów: art. 92a ust. 4 oraz art. 93 ust. 7 u.t.d. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2012 r. (które to przepisy zastąpił z tą datą właśnie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.) w orzecznictwie jest przyjmowane, że to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek przedłożenia dowodów na okoliczności dotyczące wyłączenia odpowiedzialności administracyjnej za naruszenia warunków lub obowiązków przewozu drogowego (por. wyroki NSA z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt II GSK 897/12, z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 215/13, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący dopiero w odwołaniu podniósł, że doszło do awarii autobusu i dlatego podstawiono pojazd – Ford Transit. Jednakże nie wyjaśnił dokładniej kwestii tejże awarii. Wcześniej zaś - ani w postępowaniu przed organem I instancji, ani w trakcie kontroli nie powoływał się na awarię autobusu, mimo że został pouczony o przysługujących mu uprawnieniach. Wobec tego nie skarżący nie wykazał, aby awaria, o której wspominał, miała taki charakter, że należałoby przyjąć, że mieściła się wśród przesłanek wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy z mocy art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Należy zaakceptować stanowisko, że awaria autobusu, w przypadku działalności gospodarczej polegającej na wykonywaniu usług transportowych, nie mieści się wśród okoliczności nie dających się przewidzieć w toku wykonywania transportu drogowego (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący zaś uzyskując zezwolenie na wykonywanie przewozów regularnych osób zaakceptował obowiązek realizowania ich jedynie przy wykorzystaniu autobusów (vide: art. 18b ust. 1pkt 1 u.t.d. oraz zezwolenie nr [...]). Wobec tego, skoro na stronie, a nie organie ciążył obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. i wobec tego przedstawienia dowodów je potwierdzających, to nie można czynić zarzutu organom, a tym bardziej Sądowi, którego zadaniem jest kontrola działalności administracji publicznej, zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., że nie został wyjaśniony w omawianym zakresie stan faktyczny. Motywy, którymi kierował się skarżący, podstawiając w miejsce autobusu samochód osobowy nie miały wpływu na wynik sprawy, skoro przyczyną takiej sytuacji miała być bliżej nieokreślona awaria autobusu. Wobec niepodważenia poczynionych przez organy ustaleń, a prawidłowo zaakceptowanych przez WSA, nie może zostać uznany za prawidłowy zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., skoro w przyjętym stanie faktycznym brak było podstaw do jego zastosowania. O naruszeniu prawa materialnego wskutek niezastosowania przepisu prawa można mówić wówczas, gdy w konkretnym stanie faktycznym istniały podstawy do dokonania subsumcji, a ani organ, ani sąd uregulowania tego nie zastosowały (por. wyroki SN: z dnia 24 stycznia 1997 r., II UKN 68/96, OSNP 1997, nr 18, poz. 351, oraz z dnia 3 lipca 1997 r., I CKN 179/97, LEX nr 81132, wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1554/09, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyższych względów skargę kasacyjną jako nieusprawiedliwioną należało oddalić na mocy art. 184 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 p.p.s.a., a także § 14 ust. 2 pkt pkt 2 lit. c) w zw. § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).