II OSK 1841/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-02-18
Skład orzekający: Zbigniew Ślusarczyk, Andrzej Jurkiewicz, Anna Żak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku ogłoszenia upadłości spółki, syndyk masy upadłości jest jedyną stroną postępowania administracyjnego i sądowo-administracyjnego dotyczącego masy upadłości, a upadła spółka nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia skargi?Ratio decidendi
W przypadku ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku, syndyk masy upadłości staje się jedyną stroną postępowania administracyjnego i sądowo-administracyjnego dotyczącego masy upadłości, działając we własnym imieniu, lecz na rzecz upadłego. Upadła spółka, choć pozostaje stroną materialnoprawną, traci legitymację procesową do samodzielnego występowania w tych postępowaniach. Doręczenie pisma procesowego powinno nastąpić do syndyka, a pominięcie go skutkuje wadliwością postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego. Syndyk masy upadłości spółki złożył odwołanie po terminie, tłumacząc to pobytem za granicą. Organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu, uznając, że syndyk nie dochował terminu do złożenia wniosku o przywrócenie. WSA oddalił skargę syndyka, uznając, że uchybił on terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że kluczowe było prawidłowe doręczenie decyzji syndykowi, a nie upadłej spółce.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 18 lutego 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk /spr/ sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. NSA Anna Żak Protokolant starszy asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Syndyka Masy Upadłości "[...]" sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2766/12 w sprawie ze skargi "[...]" sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w P. na postanowienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania
Wyrokiem z dnia 28 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2766/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę "[...]" Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w P. na postanowienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 27 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Marszałek Województwa Małopolskiego decyzją z dnia 26 marca 2012 r. stwierdził wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie oczyszczonych ścieków, udzielonego "[...]" Sp. z o.o., a ponadto zobowiązał syndyka masy upadłości "[...]" Sp. z o.o. – w dniu wydania decyzji w upadłości likwidacyjnej do usunięcia elementów oczyszczalni ścieków, znajdujących się na terenie nieruchomości wskazanej w decyzji. Odwołanie od tej decyzji wniósł w dniu 24 kwietnia 2012 r. syndyk masy upadłości oświadczając przy tym, że nie dotrzymał przepisanego terminu z powodu wyjazdu do [...], który trwał od 6 kwietnia 2012 r. do 14 kwietnia 2012 r. Powołując się na powyższe, syndyk wniósł o rozpatrzenie wniesionego ze zwłoką odwołania od decyzji.
Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2012 r. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej – organ odwoławczy w sprawie objętej przedmiotem decyzji, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uznał, że decyzja została doręczona syndykowi w dniu 28 marca 2012 r., przez co termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 11 kwietnia 2012 r. Wnosząc odwołanie w dniu 25 kwietnia 2012 r. syndyk uchybił przepisanemu terminowi do wniesienia odwołania.
Pismem z dnia 28 czerwca 2012 r. syndyk wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania argumentując ponownie, że przyczyną zwłoki był pobyt syndyka w [...].
Postanowieniem z dnia 27 września 2012 r. organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uznając że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu powrotu syndyka z zagranicy i zgodnie z treścią przepisu art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.), powinien on był wystąpić z prośbą o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia powrotu. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wniesiono zaś w dniu 28 czerwca 2012 r., a więc z uchybieniem terminu. W ocenie organu okoliczności przywołane przez syndyka nie pozwalały przyjąć, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, bowiem syndyk mógł zaradzić przeszkodom, na które się powoływał.
Skargę na w/w postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie syndyk masy upadłości "[...]" Sp. z o.o. w upadłości w P., zarzucając organowi odwoławczemu odmowę uznania wyjaśnień syndyka dotyczących rozporządzania majątkiem nie przejętym przez syndyka od skarżącego. W ocenie skarżącego, uchybił on terminowi, bowiem był zajęty równie ważną sprawą windykacji długów skarżącego, ponadto "otrzymał za późno wiadomość o nadejściu korespondencji i dopiero po zapoznaniu się odpowiedział również za późno na decyzję Marszałka Województwa Małopolskiego z pominięciem wniosku o przywrócenie terminu do odwołania - czym przyznaje się do popełnienia zaniedbania w tym względzie". Jednocześnie wskazał na skutki utrzymania w obrocie prawnym kwestionowanej w odwołaniu decyzji.
W odpowiedzi na skargę Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej jako p.p.s.a. ( t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) wskazał, że zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a przy tym jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W treści pkt 1 odwołania, skarżący wskazał jako przyczynę zwłoki pobyt syndyka w [...] w dniach od 6 kwietnia do 14 kwietnia 2012 r. Tym samym, uznając powyższe za uprawdopodobnione, Sad pierwszej instancji przyjął, że przyczyna zwłoki ustała w dniu powrotu syndyka do Polski. Wprawdzie prośba o przywrócenie terminu została wniesiona łącznie z odwołaniem, na co wskazuje jego treść pkt 1, a czego nie dostrzegł organ odwoławczy, jednak uchybienie to pozostawało bez wpływu na rozstrzygnięcie, skoro prośbę o przywrócenie terminu syndyk winien był wnieść w terminie siedmiu dni po ustaniu wskazanej przez stronę przyczyny uchybienia (21 kwietnia 2012 r.), tymczasem uczyniono to dopiero w dniu 25 kwietnia 2012 r. Tym samym, w ocenie Sądu I instancji, uchybił on tym przepisowi art. 58 § 2 k.p.a.
Sąd pierwszej instancji stwierdził również, że na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie może mieć też wpływu przywołana w skardze okoliczność, że syndyk wiadomość o nadejściu korespondencji otrzymał za późno. Twierdzenie to nie zostało uprawdopodobnione, nie wykazano, że dostarczenie Decyzji syndykowi nastąpiło z opóźnieniem w przekazywaniu poczty na terenie spółki, a ponadto, że nie było przezeń zawinione.
W skardze kasacyjnej Syndyk Masy Upadłości "[...]" sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w P. zaskarżył powyższy wyrok w całości i zarzucił Sądowi Instancji naruszenie przepisów postępowania tj. art. 32 w zw. z art. 138 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wydanie wyroku w stosunku do strony niebędącej w sprawie skarżącym i pozbawionej samodzielnej zdolności procesowej, oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., polegającego na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, a także naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo wydania przez organ administracji publicznej zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 58 § 2 k.p.a. poprzez ich wadliwe niezastosowanie i przyjęcie, iż pomimo doręczenia decyzji upadłemu, nie zaś jego przedstawicielowi, termin 7 dniowy, do złożenia wniosku o przywrócenie terminu winien być liczony od daty kiedy syndyk mógł podjąć czynności po powrocie do kraju - pomimo nieprzekazania mu korespondencji we wskazanym terminie. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Bezspornym w sprawie jest, że Sąd Rejonowy dla [...] w K. postanowieniem z dnia [...] lipca 2011r. (sygn. akt [...]) ogłosił upadłość [...] spółki z o.o. w P. obejmującą likwidację majątku upadłego i powołał syndyka masy upadłości. Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty związane z tym faktem, wymagają przedstawienia szerszych wywodów dotyczących statusu syndyka masy upadłości i spółki z o.o. będącej w upadłości likwidacyjnej. W razie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego (art. 156 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego), ustanawia się syndyka masy upadłości. Zadania syndyka polegają na niezwłocznym objęciu majątku upadłego, zarządzaniu nim, zabezpieczeniu go przed zniszczeniem, uszkodzeniem czy zabraniem przez osoby postronne lub przystępujące do likwidacji (art. 173 Prawa upadłościowego i naprawczego), z możliwością użycia przymusu (art. 174 ust. 1) i nałożeniem na upadłego odpowiednich obowiązków w tym zakresie (art. 57). Odrębnie także określono rolę syndyka w odniesieniu do postępowań sądowych i administracyjnych dotyczących masy upadłości. Stosownie do treści art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Natomiast zgodnie z art. 160 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego w sprawach dotyczących masy upadłości syndyk dokonuje czynności na rachunek upadłego lecz w imieniu własnym. Nie budzi wątpliwości, że niniejsza sprawa dotyczy masy upadłości [...] spółki z o.o. w P..
Wynikająca z powyższych przepisów konstatacja, że syndyk jest stroną w postępowaniach dotyczących masy upadłości, jest jednoznaczna ze stwierdzeniem, iż syndykowi przysługuje legitymacja do występowania w tych postępowaniach. Legitymację syndyka określa się w nauce jako tzw. legitymację formalną lub jako podstawienie (substytucja) procesowe. Syndyk jest więc stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), tzn. działa w postępowaniu we własnym imieniu. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. On bowiem jest podmiotem stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór. Prowadzenie sporu przez syndyka odbywa się więc na rzecz upadłego. Użyte w art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego wyrażenie, iż postępowania dotyczące masy mogą być wszczęte i dalej prowadzone "jedynie" przez syndyka lub przeciwko niemu, oznacza, że upadły, będąc stroną w znaczeniu materialnym, pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. Podstawienie syndyka w miejsce upadłego ma więc bezwzględny charakter. Brak legitymacji formalnej upadłego w postępowaniach dotyczących masy upadłości nie może być jednak utożsamiany z brakiem po jego stronie zdolności procesowej. Ogłoszenie upadłości nie pozbawia nigdy upadłego zdolności procesowej. Zdolność procesowa nie jest bowiem uprawnieniem do występowania w charakterze strony w konkretnym procesie (np. w niniejszej sprawie), lecz ogólną kwalifikacją podmiotu polegającą na tym, że może on osobiście podejmować czynności procesowe. Jej wyznacznikiem w odniesieniu do osób fizycznych jest posiadanie zdolności do czynności prawnych a w odniesieniu do osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej - wyłącznie zdolności sądowej. Brak zdolności procesowej osoby fizycznej oznacza, że za stronę działa w procesie jej przedstawiciel ustawowy. W orzecznictwie dotyczącym szeroko rozumianych postępowań cywilnych przyjmuje się też, że "syndyk traci legitymację procesową w sprawach dotyczących praw upadłego z dniem uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania upadłościowego" (orz. SN z dnia 18 października 2004 r., I PZ 22/04, OSNP 2005, nr 10, poz. 146). W jego miejsce w postępowaniach cywilnych wchodzi wówczas upadły (art. 367 ust. 2 wskazanej ustawy), który odzyskuje legitymację procesową w sprawach dotyczących swego majątku, objętego wcześniej masą upadłości. Podobnie ma się rzecz w razie zakończenia postępowania upadłościowego (art. 368 ust. 3 tej ustawy), z tym że wstąpienie upadłego do postępowań cywilnych jest w tym przypadku możliwe tylko wtedy, gdy wskutek zakończenia postępowania upadłościowego nie utracił on zdolności sądowej (i prawnej). Ponadto należy dodać, że art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego odnosi się do wszelkich postępowań dotyczących masy upadłości, nie tylko postępowań rozpoznawczych, ale także postępowań egzekucyjnych
W analogiczny sposób przedstawia się status syndyka jako strony postępowania administracyjnego. Także w tej dziedzinie w nauce akceptację znalazło pojęcie strony postępowania w znaczeniu formalnym, tj. takiej, która prowadzi postępowanie we własnym imieniu, ale w interesie innej osoby (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego., Komentarz s. 226 i n.). Przedstawione stanowisko dotyczące wpływu upadłości obejmującej likwidację majątku na procesy cywilne zachowuje aktualność co do postępowań sądowoadministracyjnych (tak M. Niezgódka-Medek (w:) B. Dauter, B. Gruszyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2005, s. 296).
Także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że wejście do sprawy syndyka na miejsce upadłego jest szczególnym (bezwzględnym) podstawieniem procesowym. Z dniem ogłoszenia upadłości upadły traci legitymację do występowania w sprawach dotyczących masy, pozostaje natomiast stroną w znaczeniu materialnoprawnym jako podmiot stosunku prawnego, z którego wyniknął spór. Brak legitymacji formalnej upadłego nie jest równoznaczny z brakiem jego zdolności prawnej, to jest zdolności bycia podmiotem praw i obowiązków. Takie stanowisko wyrażono m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2536/12 i z dnia 11 października 2005 r. sygn. akt FSK 2449/04 oraz postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 2327/11 i z dnia 19 lutego 2008 r. sygn. akt I FSK 1736/07.
Rekapitulując w świetle art. 144 ust. 1 i art. 160 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego mających zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, w postępowaniach dotyczących masy upadłości [...] spółki z o.o. z dniem ogłoszenia upadłości, upadła spółka utraciła legitymację do występowania w sprawach dotyczących masy upadłości. Legitymację tę z mocy prawa nabył natomiast syndyk masy upadłości. Syndyk jako podmiot postępowania upadłościowego działa w niniejszym postępowaniu w imieniu własnym i z mocy własnego prawa. Nie zmienia to jednak faktu, że czynności syndyka wchodzące w zakres zarządu masą upadłości dotyczą upadłego. W konsekwencji w niniejszym postępowaniu sądowoadmnistracyjnym (a wcześniej administracyjnym), jako dotyczącym masy upadłości, stroną postępowania jest syndyk, a nie upadła spółka [...]. Syndykowi więc przysługuje legitymacja do występowania w niniejszym postępowaniu przed sądem administracyjnym. Upadła spółka [...] będąc stroną w znaczeniu materialnym pozbawiona jest legitymacji formalnej do występowania w postępowaniu sądowym. Brak legitymacji formalnej upadłej spółki [...] w postępowaniu sądowym nie może jednak być utożsamiany z brakiem po jej stronie zdolności procesowej. W niniejszej sprawie nie występuje zatem problem zdolności sądowej. Zdolność sądowa jako kategoria obiektywna oznacza bowiem ogólną kwalifikację podmiotu do zajmowania stanowiska strony, niezależnie od charakteru sprawy. Wobec powyższego nie zaistniała przesłanka nieważności postępowania z tego powodu, że strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej.
Skoro masę upadłości powinien reprezentować syndyk, to on też powinien być powiadomiony o toczącym się w niniejszej sprawie postępowaniu administracyjnym i o podejmowanych w nim czynnościach. Tymczasem syndykowi masy upadłości nie doręczono decyzji organu pierwszej instancji, w konsekwencji czego nie mógł wnieść odwołania w terminie. Także Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku jako skarżącą wskazał [...]" Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w P., jednak ta będąc upadłą nie była uprawniona do reprezentacji masy upadłości przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Prawo wniesienia skargi na ostateczną decyzję organu administracji przysługuje w takiej sytuacji jedynie syndykowi. Także z samej skargi wynika, że wniósł ją syndyk masy upadłości tej spółki. Zatem Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo określił w zaskarżonym wyroku stronę skarżącą.
Co do zasady należy przyjąć, co słusznie podniósł skarżący kasacyjnie, że zgodnie z art. 40 § 1 i 2 k.p.a. organ w postępowaniu administracyjnym, w sytuacji, gdy strona działa przez przedstawiciela lub ustanowiła pełnomocnika, zobligowany jest - zgodnie z przyjętą zasadą oficjalności doręczeń – doręczać temu przedstawicielowi lub pełnomocnikowi wszystkie kierowane do strony, którą reprezentuje, pisma procesowe w sprawie, w tym decyzje i postanowienia. Należy wskazać, iż przepis ten ma pełnić funkcję gwarancyjną dla ochrony interesów strony, która mając przedstawiciela lub ustanowionego pełnomocnika i którzy dokonują na jej rzecz określonych czynności procesowych, nie może ponosić ujemnych konsekwencji prawnych z powodu braku doręczenia konkretnego rozstrzygnięcia w sprawie jej przedstawicielowi lub ustanowionemu pełnomocnikowi. Ta teza znajduje chociażby potwierdzenie w postanowieniu NSA z 10 lutego 1987 r., sygn. akt SA/Wr 875/86 (ONSA 1987, Nr 1, poz. 13), w którym Sąd wskazał, iż "pominięcie przez organ administracji w przeprowadzonych czynnościach pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym i uzasadnia wznowienie postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Postanowienie to należy odnieść do doręczeń, mając na uwadze fakt, iż dokonanie czynności procesowej pod nieobecność pełnomocnika, przy braku dowodu doręczenia mu zawiadomienia, stanowi rażące naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. (tak. NSA w wyroku z dnia 9 października 1986 r., sygn. akt SA/Kr 799/86, GAP 1988, Nr 22, s. 43).
Należy też zauważyć, że wykładnia art. 40 § 2 k.p.a. wskazująca, iż doręczenie decyzji stronie z pominięciem pełnomocnika jest bezskuteczne, miała na celu ochronę strony przed negatywnymi, arbitralnymi działaniami organów administracji publicznej w tym, przed pozbawieniem strony prawa do rozpoznania odwołania i prawa do sądu. Strona ustanawiając pełnomocnika chce się ustrzec przed skutkami nieznajomości prawa, więc jeżeli organ pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to w ten sposób niweczy skutki wspomnianej staranności strony w dążeniu do ochrony jej praw i interesów oraz zapewnienia sobie ochrony, jaką powinna uzyskać w państwie prawa. W celu tak rozumianych praw strony, gdy pominięcie pełnomocnika prowadziło do tego, że albo odwołanie do organu administracji publicznej, albo skarga do sądu administracyjnego były uznane za spóźnione, sądy stawały w obronie zagwarantowania przewidzianego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu lub wynikającego z art. 78 konstytucji RP prawa do zaskarżenia decyzji wydanej w pierwszej instancji. Należy także podzielić prezentowane w judykaturze stanowisko, z którego wynika konieczność wzięcia pod rozwagę kwestii zaistnienia lub niezaistnienia negatywnych skutków, w sytuacji doręczenia decyzji stronie, nie zaś ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 stycznia 2007 r., II OSK 136/06, LEX nr 319187 oraz z 8 stycznia 2013 r., II GSK 1937/11, LEX nr 1341518).
Przedstawione wyżej stanowisko w kwestii doręczania decyzji znajduje w pełni zastosowanie w niniejszej sprawie. W sytuacji oczywistego niedoręczenia decyzji syndykowi a tylko upadłej spółce, to nie syndyk jak twierdzi Sąd pierwszej instancji ma wykazywać, kiedy upadła spółka przekazała mu o tym fakcie informację aby wykazać zachowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, lecz organy administracji. Syndyk będący stroną postępowania nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego postępowania organu administracji. Zatem wbrew stanowisku Sądu Wojewódzkiego nie można uznać, że dostarczenie decyzji przez pracownika upadłej spółki syndykowi z opóźnieniem, było zawinione przez syndyka.
Charakter udziału syndyka w postępowaniu upadłościowym statuuje jego rolę jako przedstawiciela strony będącym wyłącznie uprawnionym do odbioru korespondencji kierowanej w postępowaniu administracyjnym zgodnie z art. 40 § 1 k.p.a. W sprawie niniejszej jest bezsporne, że przyczyną niewniesienia odwołania przez syndyka masy upadłości w terminie, był fakt pozostawania przez niego we wskazanym okresie poza granicami kraju. Całkowicie jednak poza zakresem rozważań organów administracji, jak i Sądu znalazł się fakt, iż korespondencja zawierająca decyzję nie została odebrana przez syndyka, ale przez pracownika upadłego uprawnionego do odbioru korespondencji do upadłej kierowanej. Nie ulega wątpliwości, iż syndyk sprawuje funkcję przedstawiciela upadłego i to jemu jak już wskazano wyżej, nie zaś upadłemu podlegały doręczeniu wszelkie pisma w postępowaniu administracyjnym. Jak twierdzi syndyk upadły nie przekazał w terminie syndykowi stosownej decyzji ani nie poinformował go o jej wydaniu czym doprowadził do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.
Rolą organów administracji jak i sądu rozpoznających sprawę, pozostawało zatem ustalenie nie kiedy pismo otrzymał upadły, ale kiedy pismo powyższe przekazane zostało syndykowi. Tylko bowiem takie ustalenie mogło doprowadzić do niewadliwego ustalenia okoliczności z art. 58 § 2 k.p.a. W sprawie niniejszej okoliczności powyższych w ogóle nie badano pomimo, że osobą która podpisała się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji był pracownik upadłej spółki, nie zaś osoba upoważniona przez syndyka do odbioru w jego imieniu korespondencji urzędowej. Wskazanym byłoby zweryfikowanie okoliczności podanych przez syndyka poprzez przesłuchanie tej osoby co do daty przekazania korespondencji syndykowi, ewentualnie przyczyn jej przetrzymania.
Z uwagi na przedstawione wyżej stanowisko należy uznać za uzasadnione zarzuty naruszenia art. 32 p.p.s.a., art. 40 § 1 k.p.a., art. 58 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 § k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło