I SA/Gl 268/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, , , po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. w przedmiocie odmowy wpisu zastawu skarbowego do rejestru zastawów skarbowych p o s t a n a w i a odrzucić skargę. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wnioskiem z dnia 2 października 2012 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. Inspektorat T.(zwany dalej ZUS) zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. o dokonanie wpisu zastawu skarbowego na majątku ruchomym będącym współwłasnością dłużnika R. Z. do rejestru zastawów skarbowych. W odpowiedzi na wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. w piśmie z dnia 18 października 2012 r., nr [...] stwierdził brak możliwości dokonania wpisu zastawu skarbowego na ruchomości nie będącej własnością podatnika lub współwłasnością łączną podatnika i jego małżonka. Powyższe pismo doręczone zostało w dniu 22 października 2012 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych. W odpowiedzi na pismo z dnia 18 października 2012 r., ZUS w piśmie z dnia 25 października 2012 r., nr [...], złożonym w kancelarii Urzędu Skarbowego w B. w dniu 26 października 2012 r., podniósł, że nie podziela stanowiska organu. Nadto dodał, że odmowa wpisu zastawu skarbowego powinna nastąpić w formie decyzji. Jego zdaniem przyjęcie tezy przeciwnej pozbawia wnioskodawcę prawa do odwołania się od orzeczenia o odmowie wpisu zastawu skarbowego. Wskazane wyżej pismo ZUS zostało uznane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w sprawie odmowy dokonania wpisu do rejestru zastawów skarbowych, co wynika z pisma z dnia 28 listopada 2012 r., nr [...]. W piśmie tym organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w sprawie, a także zwrócił uwagę, że "odmowa wpisu zastawu do rejestru nie podlega rozstrzygnięciu decyzją, bo dla takiej sytuacji art. 41 do 46 Ordynacji podatkowej nie przewiduje uprawnienia organu do wydania decyzji". Ponadto pouczył, że odmowa wpisu zastawu jest poddana sądowej kontroli legalności na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. zwana dalej "ppsa") i w następstwie podlega zaskarżeniu na zasadach przewidzianych w art. 52 § 3 i art. 53 § 2 ww. ustawy. Pismo to zostało doręczone w dniu 30 listopada 2012 r. Następnie pismem z dnia 21 grudnia 2012 r., nr [...], nadanym w dniu 27 grudnia 2012 r. (koperta w aktach administracyjnych przy wniosku z dnia 21 grudnia 2012 r., nr [...]), ZUS w odpowiedzi na pismo z dnia 28 listopada 2012 r. nr [...] powołując się na art. 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270) wezwał Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie wnoszącego wezwanie Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. naruszył art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz art. 41 § 1 i art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 749). ZUS oświadczył, że nie podziela stanowiska wyrażonego w piśmie z dnia 18 października 2012 r., a następnie uzasadnił swoje stanowisko. Powtórzył również, że "odmowa wpisu zastawu skarbowego do Rejestru Zastawów Skarbowych powinna nastąpić w formie decyzji, o której mowa w art. 207 ordynacji podatkowej". Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. pismem z dnia 29 stycznia 2013 r., nr [...] poinformował, że wcześniejsze pismo ZUS z dnia25 października 2012 r. uznał za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w sprawie odmowy dokonania wpisu zastawu skarbowego i udzielił na to wezwanie odpowiedzi pismem z dnia 28 listopada 2012 r. Biorąc powyższe pod uwagę organ podtrzymał swój pogląd o odmowie dokonania żądanego wpisu zastawu skarbowego, a następnie powtórzył uwagi zawarte w piśmie z dnia 28 listopada 2012 r. Powyższe pismo zostało doręczone w dniu 31 stycznia 2013 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych. W dniu 6 lutego 2013 r. ZUS złożył w siedzibie organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach "na odmowę wpisu do rejestru zastawów skarbowych zastawu skarbowego na udziałach w części ułamkowej ruchomości należących do dłużnika funduszy obsługiwanych przez ZUS". Powtarzając zarzuty zawarte pismach złożonych do organu, wniósł o "uchylenie względnie stwierdzenie bezskuteczności zaskarżanej (...) czynności Naczelnika Urzędu Skarbowego w B.". Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie lub odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 (tj. decyzje lub postanowienia) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W orzecznictwie przyjęto, że akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, charakteryzują się tym, że są podejmowane w sprawie indywidualnej, skierowane do oznaczonego podmiotu, dotyczą uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt lub czynność dotyczy, jest określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Nadto akty te i czynności charakteryzuje element władztwa administracyjnego, rozumiany jako jednostronność działania organu wykonującego administrację publiczną, a także muszą być one z zakresu administracji publicznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Po 114/11, publ. nr 1132363, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt II FSK 1608/10, publ. LEX nr 742299). W doktrynie wyrażono też pogląd, że czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, są działaniami faktycznymi, które najczęściej określa się jako tzw. czynności materialno-techniczne. Zalicza się do nich m.in. czynności rejestracji polegające na wpisie, odmowie wpisu, jak i zmianie treści wpisu (por. J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 60). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności należy odnotować, że z treści skargi wynika, iż została ona wniesiona na odmowę wpisu zastawu skarbowego na udziałach w części ułamkowej ruchomości należących do dłużnika funduszy obsługiwanych przez ZUS do rejestru zastawów skarbowych. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., że w obowiązującym stanie prawnym brak jest podstaw prawnych do wydawania decyzji w sprawie odmowy wpisu zastawu skarbowego. W świetle zaś powyższych uwag i na tle obowiązujących rozwiązań normatywnych należy więc stwierdzić, że odmowa wpisu ma charakter czynności materialno-technicznej (por. T. Brzezicki, W. Morawski, Wpis i odmowa wpisu zastawu skarbowego na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, PPLiFS 2011, nr 2, str. 21-24). Nie ulega zatem wątpliwości, że podstawę kontroli legalności odmowy wpisu stanowi cytowany wyżej art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. Pogląd taki został wyrażony w orzecznictwie, który Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 października 2010 r. sygn. akt I SA/Lu 704/10, publ. Lex nr 763459, por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Op 210/06, publ. Lex nr 945744). Przechodząc zatem do rozpoznania skargi na tak oznaczoną czynność, należy odnotować, że zgodnie z art. 53 § 2 ppsa, w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 (tj. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa) skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Nadto w myśl art. 83 § 2 ppsa jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. W omawianej sprawie wyjaśnić także należy, które z pism ZUS, tj. z dnia 25 października 2012 r., czy z dnia 21 grudnia 2012 r., stanowi wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie Sądu zasadnie organ uznał, że to pismo z dnia 25 października 2012 r. Skoro organ pismem z dnia 18 października 2012 r. stwierdził brak możliwości dokonania żądanego wpisu do rejestru zastawów skarbowych, to pismo z dnia 25 października 2012 r., którym ZUS kwestionuje tę odmowę, można uznać tylko jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, tak jak uczynił to organ. Powyższy wniosek dodatkowo wzmacnia okoliczność, że pismo to zostało wniesione w 14-dniowym terminie, jak tego wymaga art. 52 § 3 ppsa. Bez znaczenia w tym zakresie pozostaje to, w jaki sposób zakwalifikował ZUS kolejne pismo skierowane do organu. Wobec powyższego, w niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi, liczony od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia prawa, czyli od dnia 30 listopada 2012 r., upłynął zatem w dniu 31 grudnia 2012 r. Jest tak dlatego, że ostatni dzień terminu przypadł na dzień wolny od pracy, tj. niedzielę 30 grudnia 2012 r., a zatem za ostatni dzień terminu należy uznać najbliższy dzień powszedni, tj. poniedziałek 31 grudnia 2012 r. Skarga została zaś wniesiona w dniu 6 lutego 2013 r., a zatem z uchybieniem terminu. Na marginesie wyjaśnić należy, że skarga podlegałaby odrzuceniu nawet gdyby uznać za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa pismo z dnia 21 grudnia 2012 r., jak chce tego ZUS. Skarga byłaby wówczas niedopuszczalna z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia. Pismo to zostało bowiem wniesione po upływie 14-dniowego terminu do wezwania do usunięcia naruszenia prawa, określonego w art. 52 § 3 ppsa. Skoro strona dowiedziała się o odmowie dokonania żądanego wpisu w dniu 22 października 2012 r. (tj. w dacie otrzymania pisma z dnia 18 października 2012 r.), to 14-dniowy termin do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa upływał w dniu 5 listopada 2012. Tymczasem pismo z dnia 21 grudnia 2012 r. strona wniosła w dniu 27 grudnia 2012 r. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa złożone po terminie należy uznać za bezskuteczne, co oznacza niewyczerpanie środków zaskarżenia. Takie wadliwe wezwanie do usunięcia naruszenia prawa traktować bowiem należy na równi z brakiem wezwania. Upływ czternastodniowego terminu dla dokonania wezwania wyłącza więc możliwość skutecznego zaskarżenia do sądu czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; LexisNexis; Warszawa 2006, str. 149, teza 6). Wyjaśnić przy tym należy, że nieprawidłowo strona skarżąca w piśmie tym przywołała art. 52 § 4 ppsa. Skoro bowiem zaskarżona czynność stanowi czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, to nie ulega wątpliwości, że termin na wniesienie omawianego wezwania został określony wprost w art. 52 § 3 ppsa i wynosi 14 dni. Z kolei unormowanie zawarte w art. 52 § 4 ppsa, na które powołuje się strona skarżąca, dotyczy pozostałych aktów, którymi w rozumieniu tego przepisu są akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 5-7 ppsa (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt II GSK 387/08, publ. LEX nr 505330, z dnia 29 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 15/07, publ. Lex nr 351169). Reasumując - skarga została wniesiona po upływie ustawowego terminu do dokonania tej czynności. Stosownie z kolei do art. 58 § 1 pkt 2 ppsa taką skargę należy odrzucić i dlatego na podstawie tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.