II OZ 644/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Popowska po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 683/13 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania postanawia oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 maja 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 683/13 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 86 § 1 i 87 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 P.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). W rozpoznawanej sprawie z treści wniosku wynika, że skarżący zachował siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się - zgodnie z orzecznictwem i literaturą przedmiotu - z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu jest zatem uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła ona dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. W orzecznictwie sądowym wskazać można następujące przykłady okoliczności faktycznych, które mogą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu: mylne pouczenie o środkach zaskarżenia (por. post. WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2004 r., sygn. akt III SA 1983/03 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl); awaria systemu informatycznego Krajowego Rejestru Sądowego, uniemożliwiająca stronie uzyskanie brakujących dokumentów w terminie określonym przez sąd (por. post. WSA w Warszawie z dnia 10 lipca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1370/06 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl); obalenie domniemania doręczenia adresatowi pisma (por. post. NSA z dnia 4 września 2001 r., sygn. akt II SA/Po 2646/00); nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001r., sygn. akt I SA/Wr 676/99 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu błąd polegający na tym, że pracownik skarżącej omyłkowo zaadresował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zamiast do organu korespondencję zawierającą skargę, nie spełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy. Postanowienie organu drugiej instancji bowiem, które otrzymała skarżąca zawierało wyczerpujące i jasne pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Błąd tego rodzaju, skutkujący niedotrzymaniem ustawowego terminu, należy uznać za brak należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Obowiązkiem skarżącej jest takie zorganizowanie pracy, aby czynności procesowe były dokonywane prawidłowo i w terminie. Również fakt, że błąd ten został popełniony przez pracownika strony skarżącej nie spełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy i nie może być zaliczony do przeszkód niezależnych od pracodawcy (strony skarżącej). Pracodawca bowiem odpowiada za działania swoich pracowników. W świetle powyższych rozważań skarżąca nie wykazała braku swojej winy w niniejszej sprawie. W zażaleniu na powyższe postanowienie B. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w Warszawie zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 roku (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez jego błędną wykładnię i niezasadne uznanie, iż działanie pracownika, który pod wpływem nagłych zdarzeń nieprawidłowo zaadresował kopertę, przy zachowaniu przez skarżącą Spółkę wszelkich starań w tym polecenie nadania skargi przed upływającym terminem ze wskazaniem w niej wyłącznie adresu organu z pominięciem adresu sądu, nie może być kwalifikowane jako działanie bez własnej winy stanowiące przesłankę przywrócenia terminu do wniesienia skargi i w konsekwencji niezasadne wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2013 roku nr [...]; art. 141 § 4 w zw. z art. 166 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 roku (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak ustosunkowania się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia do podnoszonych przez skarżącą Spółkę argumentów wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z przepisem art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 roku (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z przepisem art. 6 oraz art. 8 Kodeks postępowania administracyjnego poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi, mimo iż skarżąca spełniła przesłanki do orzeczenia o przywróceniu terminu do wniesienia skargi. Skarżąca odniosła się też do stanowiska wyrażonego w treści postanowienia NSA z 24 lipca 2008 r., II OZ 772/08. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270, dalej: P.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania najwyższego stopnia staranności przy dokonywaniu czynności. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Podkreślenia więc wymaga, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. W warunkach niniejszej sprawy należy podzielić ocenę dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z którą strona składająca wniosek o przywrócenie terminu nie uprawdopodobniła braku zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Nie można bowiem uznać, że błędne zaadresowanie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zamiast do organu, nastąpiło bez winy skarżącej, która została prawidłowo pouczona o sposobie i terminie wniesienia skargi. Również fakt, że błąd ten został popełniony przez pracownika strony skarżącej nie spełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy i nie może być zaliczony do przeszkód niezależnych od pracodawcy (strony skarżącej), który odpowiada za działania swoich pracowników. Pracownik działa bowiem pod kierownictwem, na rachunek i ryzyko pracodawcy. (por. post. NSA z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1070/12 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz post. NSA z 22 czerwca 2012 r. sygn. akt II OZ 522/12 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 1 grudnia 2008 r., sygn. akt II OZ 1261/08 wyraził pogląd, iż strona, która mimo prawidłowego pouczenia nie stosuje się do tego pouczenia nie może skutecznie powoływać się na brak winy w uchybieniu terminu, jeśli nie zaistniały przeszkody fizyczne uniemożliwiające dokonanie czynności w przepisanym terminie. W niniejszej sprawie takie przeszkody nie miały miejsca. Natomiast, kwestia stanu psychicznego osoby wykonującej czynność w świetle wskazanych dowodów osobowych nie podlega weryfikacji w postępowaniu sądowym (o czym będzie mowa niżej). W powołanym przez skarżącą, oddalającym zażalenie, postanowieniu NSA z dnia 24 lipca 2008 r., II OZ 772/09 istotnie wskazano na możliwość uwzględnienia faktu opieki męża nad żoną przebywającą w szpitalu, jednak jednocześnie stwierdzono, że brane być winny pod uwagę także pozostałe okoliczności sprawy. Należy zaznaczyć, że w niniejszej sprawie skarżąca nie jest osobą fizyczną a podmiotem zorganizowanym w formie spółki, działającym przez pracowników. Ponadto wskazać należy, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż błędu polegającego na nieprawidłowym zaadresowaniu przesyłki nie można zaliczyć do przeszkód, których nie można przewidzieć i przezwyciężyć (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt II OZ 969/10). W odniesieniu do zarzutu zażalenia dotyczącego braku odniesienia się przez WSA w Warszawie do wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków, na okoliczność działania przez pracownika pod wpływem silnych emocji związanych z chorobą bliskiej osoby, zauważyć należy, iż stosownie do art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów i to wyłącznie wtedy, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Podkreślić należy, że wskazany przepis przewiduje możliwość dopuszczenia jedynie dowodów z dokumentów. Zatem ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości dopuszczenia dowodu w postaci zeznań świadka. Wobec powyższego, uchybienie Sądu polegające na braku odniesienia się do wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków pozostaje bez wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie. Podsumowując, skarżąca nie uprawdopodobniła w wystarczającym zakresie braku swojej winy w błędnym nadaniu skargi bezpośrednio do sądu zamiast do organu. Tym samym zasadnie uznał Sąd I instancji, że okoliczności wskazywane we wniosku o przywrócenie terminu nie mogły stanowić podstawy przywrócenia terminu. Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy oraz poczynione wyżej rozważania stwierdzić należy, że w sprawie nie zostały naruszone wskazywane w zażaleniu przepisy, tj. art. 86 § 1 P.p.s.a., art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 6 oraz art. 8 Kodeks postępowania administracyjnego. Mając powyższe względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie.