I FSK 1680/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-11-25

Skład orzekający: Artur Mudrecki, Barbara Wasilewska, Wojciech Stachurski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podmiot, który nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług, ale nabył towary lub usługi, w których cenie zawarty był VAT, może domagać się zwrotu tego podatku jako nadpłaty na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej?
Ratio decidendi
Podmiot, który nie jest podatnikiem, płatnikiem ani inkasentem podatku od towarów i usług, nie jest uprawniony do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku VAT na podstawie art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej. Podatek VAT naliczony przez dostawcę towarów lub usług stanowi jego zobowiązanie podatkowe, a nabywca, który nie jest podatnikiem, nie może odliczyć ani domagać się zwrotu tego podatku jako nadpłaty.
Stan faktyczny
Spółka N. sp. z o.o. (następca prawny Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej) zwróciła się do organów podatkowych o stwierdzenie nadpłaty podatku VAT, twierdząc, że podatek ten został nienależnie zapłacony przez jej kontrahentów w cenie nabytych towarów i usług związanych z opieką medyczną. Organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że spółka nie jest podmiotem uprawnionym do złożenia takiego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi spółki, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od N. sp. z o.o. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędzia NSA Barbara Wasilewska (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Wojciech Stachurski, , Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej N. sp. z o. o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Kr 334/13 w sprawie ze skargi N. sp. z o. o. z siedzibą w K. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 9 stycznia 2013 r. nr [...], [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od N. sp. z o. o. z siedzibą w K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Wyrokiem z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 334/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi N. Sp. z o.o. w K. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 9 stycznia 2013 r. Nr [...], [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Stan sprawy przedstawiony przez Sąd I instancji Pismami z dnia 31 lipca 2012 r. i 3 sierpnia 2012 r. N. Sp. z o.o. z siedzibą w K. – następca prawny Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej N. – K. & S. Spółka Jawna w K., zwróciła do Naczelnika Urzędu Skarbowego (odpowiednio w ...) o stwierdzenie nadpłaty podatku na podstawie art. 75 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., zwana dalej "O.p."). Nadpłata miała powstać w związku z nienależną zapłatą przez skarżącą podatku od towarów i usług zawartego w fakturach wystawionych przez jej kontrahentów. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że nabyte towary były związane z opieką medyczną, którą skarżąca świadczy w ramach prowadzonej działalności. Strona uzasadniała, że pobrany przez kontrahentów podatek od towarów i usług, stanowił nienależnie zapłacony podatek w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 O.p. Zwrot nadpłaty należał się więc podmiotowi, który nienależnie poniósł ciężar podatkowy. Naczelnik Urzędu Skarbowego K.(oba wnioski o stwierdzenie nadpłaty zostały mu przekazane jako organowi właściwemu w sprawie), działając na podstawie art. 165a § 1 O.p., postanowieniami z dnia 24 września 2012 r. [...] i z dnia 28 września 2012 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowań w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług, z uwagi na brak w przepisach podatkowych podstawy prawnej do rozpatrzenia wniosku skarżącej w trybie postępowania podatkowego. W postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniami z dnia 9 stycznia 2013 r. nr [...] i [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć wskazał, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca w związku z nabyciem, udokumentowanym fakturami VAT, nie zapłaciła żadnego podatku (ani nie nadpłaciła podatku, jak też nie zapłaciła podatku nienależnie) na rzecz organu podatkowego. Podatek zawarty w cenie nabywanych towarów i usług - mimo że zapłacony przez nabywcę (skarżącą), nie mógł być więc traktowany jako zobowiązanie podatkowe na rzecz Skarbu Państwa. Obowiązek naliczenia i zapłaty podatku spoczywał bowiem, co do zasady, na dostawcy towarów lub usług. Wobec tego brak było podstaw prawnych do występowania do organu podatkowego z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty podatku. Podatek ten, wynikający z faktur dokumentujących nabycia nie był przy tym podatkiem nadpłaconym, jak też nienależnie zapłaconym. Ponadto organ zaznaczył, że podatnicy zwolnieni od podatku od towarów i usług zostali zrównani z konsumentami, gdyż ich działalność jest neutralna podatkowo. W związku z tym, że nie obciążają oni swojej sprzedaży podatkiem, nie mają również prawa do odliczenia podatku naliczonego od należnego. Odnosząc się do kwestii odmowy uznania podmiotowości prawnopodatkowej w podatku od towarów i usług poszczególnych oddziałów skarżącej, organ podał, że była ona rozpatrywana już w odrębnych postępowaniach, w których sądy orzekły, że zakłady i oddziały spółki jawnej nie są podatnikami podatku od towarów i usług - jest nim natomiast spółka jawna. Skoro stroną postępowania była skarżąca, a nie jej oddziały, to również względem niej należało ustalać właściwość miejscową organów podatkowych. Na ww. postanowienia zostały wniesione skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w których skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa, tj. art. 3 pkt 7, art. 6, art. 7, art. 8, art. 15 z zw. z art. 16 art. 72, art. 75 § 1, art. 133, art. 165a, art. 170a O.p., art. 108 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r. nr 177 poz. 1054 ze zm., zwanej dalej "U.p.t.u."). oraz art. 132 ust. 1 lit. b Dyrektywy 2006/112/WE. Skarżąca wniosła o uchylenie tych postanowień. W uzasadnieniu powtórzone zostało m.in. stanowisko, że jeżeli czynność ścisłe związana z opieką szpitalną i medyczną jest zwolniona z podatku od towarów i usług, to oznacza, że dla tej czynności nie ma obowiązku podatkowego, a tym samym podatek od towarów i usług wykazany w cenie nabycia jest podatkiem nienależnym, nie jest podatkiem w rozumieniu art. 6 O.p. i nie jest podatkiem VAT w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług, jak również Dyrektywy 2006/112/WE. W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skarg, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. Rozważania Sądu I instancji Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że nabywca towarów lub usług, kwestionujący zasadność lub wysokość opodatkowania podatkiem od towarów i usług nabywanych dóbr, nie jest uprawniony do wniesienia wniosku w trybie art. 75 O.p. o stwierdzenie nadpłaty. Zgodził się z tezą, że skarżąca na podstawie art. 72 § 1 i art. 75 § 1 O.p. nie jest podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o zwrot nadpłaty w podatku od towarów i usług. Skarżąca nie jest bowiem w przedstawionym stanie faktycznym podmiotem stosunku podatkowoprawnego (tzn. podatnikiem, płatnikiem, inkasentem, spadkobiercą podatnika lub osobą trzecią), będąc jedynie podmiotem, który realizował świadczenie na tle stosunku cywilnoprawnego łączącego go z podatnikiem z tytułu nabycia od tegoż podatnika opodatkowanych towarów i usług. Na poparcie swojego stanowiska Sąd odwołał się do orzeczeń wydanych przez WSA w Krakowie (wyrok z dnia 22 maja 2012 r., I SA/Kr 373/12; z dnia 20 lipca 2013 r., I SA/Kr 810/12 i 811/12; z dnia 13 marca 2013 r., I SA/Kr 114/13 ) . Jednocześnie za niecelowe uznał rozpatrywanie tego czy wykonywane przez kontrahentów skarżącej usługi lub sprzedawane towary są opodatkowane czy też zwolnione z opodatkowania. W jego ocenie, tego typu rozstrzygnięcia mogłyby zapadać jedynie w postępowaniach dotyczących tych podatników. Odnosząc się natomiast do uwag skarżącej co do odrębności i samodzielności jej oddziałów, Sąd I instancji wskazał, że kwestia ta nie miała znaczenia dla rozpatrywanej sprawy. Skarga kasacyjna Powyższy wyrok został zaskarżony przez S.S. Sp. z o.o. (podmiot wyodrębniony z N. Sp. z o.o.). Pełnomocnik S.S. Sp. z o.o. zwrócił się o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, a ponadto zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto wniósł o zawieszenie postępowania i wystawienie do poszerzonego składu NSA z pytaniem czy podmiot leczniczy jest przedsiębiorstwem w znaczeniu podmiotowym, przedmiotowym i funkcjonalnym, jeżeli podmiot leczniczy nie świadczy usług medycznych bezpośrednio lecz w tym celu powołuje przedsiębiorstwa, które podlegają wpisowi do rejestru Zakładów Opieki Zdrowotnej. Zwrócił się również o zawieszenie postępowania i wystawienie do ETS w trybie prejudycjalnym z pytaniem do ETS, czy Rzeczpospolita Polska uchybia art. 132 ust. 1 lit. b/ dyrektywy, odmawiając podmiotom szpitalnym i medycznym świadczącym opiekę szpitalna i medyczna zwolnioną z podatku od wartości dodanej (VAT) w interesie publicznym nakazując w drodze interpretacji indywidualnej dostawcą czynności ściśle związanych z ta opieka opodatkować dostawę podatkiem VAT, a następnie odmawiając zwrotu tego podatku podmiotom świadczącym opiekę szpitalna i medyczną, naruszając tym samym podstawową zasadę podatku VAT, tj. neutralności czyli art. 131 dyrektywy 2006/112/WE? Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach, wymienionych w art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. zarzucono naruszenie: a) przepisów o postępowaniu, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 3 § 1, 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ i lit. c/ P.p.s.a., poprzez niezauważenie przez WSA w Krakowie, że strona przeciwna poprzez błędną ocenę stanu faktycznego odmawia zastosowania w sprawie art. 15 ust. 1, ust. 2, i ust. 3 U.p.t.u., art. 1, art.2 art. 22 Kodeksu spółek handlowych, art. 55 (1) k. c, art. 4, art. 5 art. 6, art.7, art. 8, art. 133, art. 165, art. 165a O.p., art. 9 i art. 10, art. 11 dyrektywy 2006/112/WE, art. 170 P.p.s.a., poprzez odmowę ich zastosowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem obowiązkiem WSA w Krakowie było uwzględnienie skargi. Zdaniem strony WSA w Krakowie nie zauważa błędnego zastosowania art. 5 pkt 4 o swobodzie działalności gospodarczej, który nie ma zastosowania w sprawie, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. b) przepisów prawa materialnego, tj.: art. 3 § 1, 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ P.p.s.a., poprzez niezauważenie przez WSA w Krakowie, że strona przeciwna wadliwie stosuje przepisy prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1, ust. 2 ust. 3 U.p.t.u., art. 4, art. 5 art. 6, art.7, art. 8, art. 133, art. 165, art. 165 a Ordynacji podatkowej, art. 9 i art. 10, art. 11 dyrektywy 2006/112/WE, art. 2 ust. 1 pkt 8, art. 24 ust. 1 pkt 3 i pkt 7, art. 100 ust. 1 pkt 4, pkt 6 ustawy o działalności leczniczej, co miało wpływ ha wynik sprawy, bowiem obowiązkiem WSA w Krakowie było uwzględnienie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone we wcześniejszym orzecznictwie tego Sądu, zgodnie z którym niepubliczny zakład opieki zdrowotnej będący zakładem (oddziałem) spółki jawnej nie jest podatnikiem VAT. Jak słusznie zauważył m.in. NSA w wyrokach: z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I FSK 498/10; z dnia 21 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 256/11; z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt I FSK 1991/11; z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt I FSK 38/12; z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 1659/12, (publ. CBOSA) w obrocie gospodarczym podmiotem prawnym jest spółka jawna. Spółka ta nie posiada osobowości prawnej, jest spółką osobową a nie kapitałową (art. 4 § 1 pkt 1 k.s.h.). Zgodnie z art. 8 § 1 k.s.h., spółka jawna może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Zdolności takiej nie posiada natomiast utworzony przez tę spółkę zakład (oddział). Z tej regulacji wynika także, że zaciąganie zobowiązań odbywa się bezpośrednio na rachunek spółki. Nie ma żadnych wątpliwości, że spółka jawna posiada podmiotowość prawnopodatkową w rozumieniu art. 15 ust. 1 U.p.t.u. Przymiotu takiego nie ma natomiast zakład, czy też oddział takiej Spółki, który w obrocie gospodarczym nie występuje samodzielnie. Podejmując działania, zakład - jako jednostka organizacyjna - korzysta z podmiotowości spółki. Działania te są prowadzone na ryzyko i odpowiedzialność spółki jawnej, a w konsekwencji na odpowiedzialność wspólników tej spółki. Dla kontrahentów stroną tych czynności jest spółka. Wspólnicy będą podejmować działania w imieniu i na rzecz spółki jawnej. Zatem wydzielenie organizacyjne zakładu i wpisanie do Księgi Rejestrowej Niepublicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej nie oznacza, że taki podmiot staje się samodzielnym i niezależnym od spółki jawnej przedsiębiorcą. Wniosek ten jednoznacznie wynika z art. 22 k.s.h., zważywszy, że to spółka prowadzi pod własną firmą przedsiębiorstwo, a nie jej zakład. Również za zobowiązania całej spółki jawnej, w tym za długi powstałe z działalności jakiejś części tego przedsiębiorstwa, np. zakładu, ponoszą odpowiedzialność wspólnicy bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. W rezultacie wydzielenie przez spółkę jawną w ramach prowadzonego przez tę spółkę przedsiębiorstwa zakładu (oddziału) nie oznacza, że ta część przedsiębiorstwa staje się samodzielnym i odrębnym od spółki przedsiębiorcą, a tym samym odrębnym od spółki podatnikiem VAT. Powyższemu stanowisku nie przeczy również powoływane przez autora skargi kasacyjnej orzecznictwo TSUE. W tym miejscu wskazać należy, że wyrok z dnia 23 marca 2006 r. w sprawie C-210/04 Ministero dell'Economia e delle Finanze i Agenzia delle Entrate przeciwko FCE Bank plc, (Zb. Orz. 2006 s. I-2803) dotyczył kwestii zasadniczo odmiennej niż rozstrzygana albowiem opodatkowania VAT czynności wykonywanych pomiędzy spółką a jej oddziałem, działającym w innym państwie członkowskim, jednak stwierdzenia w nim zawarte mogą być pomocne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zauważono w nim bowiem, że oddział banku nie ponosi sam ryzyka gospodarczego związanego z działalnością instytucji kredytowej. Ryzyko to ponosi bank jako osoba prawna i z tego powodu podlega kontroli stabilności finansowej i wypłacalności w państwie członkowskim swego pochodzenia (pkt 36). Oddział, nie został wyposażony w wyodrębniony kapitał. Dlatego też ryzyko związane z działalnością gospodarczą spoczywało w całości na banku. W konsekwencji uznano, że oddział banku jest zależny od banku i stanowi wraz z nim jednego podatnika (pkt 37). Odnosząc się do wskazanego w środku zaskarżenia wyroku TSUE z dnia 7 września 1999 r. w sprawie C-216/97, Jennifer Gregg i Mervyn Gregg przeciwko Commissioners of Customs and Excise, Zb. Orz. 1999 s. I-4947 odnotować należy, że dotyczył on interpretacji przepisu art. 13 część A ust. 1 Szóstej dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EWG – Dz. Urz. UE z dnia 13 czerwca 1977 r. Nr L 145 s. 1 i nast.; odpowiednik obecnie obowiązującego art. 131 Dyrektywy 2006/112/We). W wyroku tym Trybunał uznał, że użyte pojęcia w ww. przepisie lit. b) tj. "inne oficjalnie uznane placówki o podobnym charakterze" oraz lit. g) tj. "inne organizacje uznane za charytatywne przez zainteresowane Państwa Członkowskie" nie wyłączają możliwości skorzystania ze zwolnienia przez osoby fizyczne prowadzące przedsiębiorstwo (obecnie art. 132 ust. 1 lit. b) i g) dyrektywy 2006/112/WE). Wprawdzie Trybunał stwierdził, że pojęcia "instytucja" i "organizacja" nie określają jedynie osób prawnych, co jest zgodne szczególnie z zasadą neutralności podatkowej stanowiącą nieodłączny element systemu VAT. Jednakże nie można zapominać, że zastosowanie przedmiotowego zwolnienia jest możliwe w odniesieniu do podmiotów, które mogą być uznane za podatników VAT. Zgodnie zaś z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Jak to zostało wyżej udowodnione cechy samodzielności (niezależności) nie posiada oddział spółki jawnej lecz spółka jawna. Tym samym zasadnie organy podatkowe wniosek o stwierdzenie nadpłaty przekazały, zgodnie z właściwością do Urzędu Skarbowego właściwego dla spółki jawnej. Zaś podjęte rozstrzygnięcia skierowano do spółki jawnej. Kolejnym zagadnieniem, które wymaga wyjaśnienia jest kwestia czy S. sp. z o.o. jest stroną niniejszego postępowania. Jak wynika z akt sprawy w dniu 2 stycznia 2013 r. doszło do podziału spółki z o.o. N. przez wydzielenie w rozumieniu art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h. Przeniesiono bowiem część majątku dzielonej spółki (N. sp. z o.o.) na spółkę nowo zawiązaną (S. sp. z o.o.). Zgodnie z art. 93c § 1 O.p. osoby prawne przejmujące lub osoby prawne powstałe w wyniku podziału wstępują, z dniem podziału lub z dniem wydzielenia, we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki osoby prawnej dzielonej pozostające w związku z przydzielonymi im, w planie podziału, składnikami majątku. Przepis § 1 stosuje się, jeżeli majątek przejmowany na skutek podziału, a przy podziale przez wydzielenie - także majątek osoby prawnej dzielonej, stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa (art. 93c § 2 O.p.). Z powyższego wynika, że art. 93c O.p. łączy następstwo prawne jedynie z tymi składnikami majątku, które osobom prawnym przydzielono w planie podziału. Nie jest to więc pełna sukcesja uniwersalna, ale można mówić raczej o sukcesji uniwersalnej częściowej. Plan podziału jest pisemnym uzgodnieniem między spółką dzieloną a spółką przejmującą (por. R. Dowgier, Komentarz do art.93(c) ustawy - Ordynacja podatkowa, [w:] Brolik Jacek, Dowgier Rafał, Etel Leonard, Kosikowski Cezary, Pietrasz Piotr, Popławski Mariusz, Presnarowicz Sławomir, Stachurski Wojciech, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX 2013). Podnieść ponadto należy, że zgodnie z pkt 8.1. Planu podziału z dnia 15 października 2012r. (Zasady ogólne podziału składników majątku N.) do spółki nowo zawiązanej przeniesione zostaną wszystkie składniki majątku oraz zezwolenia, związane z działalnością szpitalną prowadzoną w oparciu o szpital spółki w S. Złożony przez Spółkę (której następcą prawnym był N. sp. z o.o.) w dniu 2 listopada 2011 r. (przed wydzieleniem z niej spółki nowopowstałej) wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku z faktury dokumentującej nabycie towarów związanych z opieką medyczną, a więc całą działalnością N. sp. z o.o. przed podziałem. Zatem z uwagi na fakt, że niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne dotyczy praw i obowiązków pozostających w związku z przydzielonymi w planie podziału składnikami majątkowymi zarówno spółki dzielonej – N. sp. z o.o. , jak i spółki nowo powstałej – S.S. sp. z o.o., zatem za stronę niniejszego postępowania należy uznać N. sp. z o.o. Podstawą prawną rozstrzygnięcia organów podatkowych był art. 165a § 1 O.p., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zdaniem NSA trafnie organy podatkowe wywiodły, co zostało zaakceptowane przez Sąd I instancji, że skarżąca na podstawie art. 72 § 1 i art. 75 § 1 O.p. nie jest podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o zwrot nadpłaty w VAT albowiem nie jest podmiotem stosunku prawnopodatkowego. Nie można również zapominać, że z punktu widzenia art. 72 § 1 O.p. istotne jest przede wszystkim ustalenie czy wnioskodawca uiścił podatek nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej. Wszelkiego rodzaju inne przypadki niż wymienione w Ordynacji podatkowej, powodujące nienależne zapłacenie podatku lub nadpłacenie podatku, które nie zostały wymienione w art. 72, art. 73 oraz art. 74 O.p. nie stanowią nadpłaty w rozumieniu przepisów tej ustawy, co powoduje że tryb i zasady zwrotu takiej wpłaty nie odbywają się zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej o zwrocie nadpłaty. Niezbędnym jest zatem odniesienie się do systemu VAT, zgodnie z którym podatnikiem VAT jest, co do zasady, dostawca towarów i usług i na nim spoczywa obowiązek naliczenia i zapłaty podatku. System VAT daje możliwość odzyskania podatku naliczonego zapłaconego przy nabyciu towarów i usług poprzez odliczenie go od podatku należnego (art. 86 ust. 1 i art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a) U.p.t.u.). Powyższe uprawnienie może zostać zrealizowane przez podatnika VAT poprzez ujęcie podatku naliczonego w deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy. Jednakże prawo to przysługuje wyłącznie w przypadku podatku naliczonego związanego ze sprzedażą opodatkowaną. Zaś podatnicy dokonujący działalności zwolnionej przedmiotowo nie będą mieli możliwości odliczenia rzeczonego podatku. Wynika to bowiem z faktu, że podatnicy zwolnieni z podatku zostali zrównani z konsumentami, gdyż ich działalność jest podatkowo neutralna. Stąd też zwolnienie określonego rodzaju transakcji w ramach wymienionych w art. 132 ust. 1 lit. b) Dyrektywy 2006/112/WE nie oznacza, że podatnik, którego to zwolnienie dotyczy, ma prawo do odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego zawartego w cenie towarów lub usług służących wykonywaniu czynności zwolnionych. Jak to już zostało powiedziane prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony związane jest bowiem wyłącznie ze sprzedażą opodatkowaną (art. 168 Dyrektywy 2006/112/WE). W związku z tym nie ma potrzeby kierowania sugerowanego przez skarżącą pytania prejudycjalnego do TSUE, dotyczącego wykładni art. 132 ust. 1 lit. b) Dyrektywy 2006/112/WE. Ponadto, wbrew temu co twierdzi skarżąca, pojęcie nadpłaty, o którym mowa w ww. przepisach, wiąże się z podatkiem w rozumieniu art. 6 O.p., nienależnie zapłaconym przez podatnika na rzecz wymienionych w tym przepisie jednostek: Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, a nie z podatkiem naliczonym, do którego ten ostatnio wymieniony przepis się nie odnosi (por. wyroki NSA: z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt FSK 1537/04 oraz z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt I FSK 1468/11, opubl. CBOSA). Błędnie też skarżąca stosuje instytucję płatnika przewidzianą w art. 8 O.p. do dostawcy towarów, który w istocie jest podatnikiem VAT. Powyższe potwierdza również orzecznictwo TSUE, które zwrot podatku niesłusznie zafakturowanego łączy z osobą wystawcy takiej faktury nie zaś z osobą jej nabywcy (por. min. wyroki TSUE: z dnia 18 czerwca 2009r. w sprawie C-566/07, Staatssecretaris van Financiën przeciwko Stadeco BV, Zb. Orz. 2009 s. I-5295 i z dnia 11 kwietnia 2013r. w sprawie C-138/12, Rusedespred OOD przeciwko Direktor na Direktsia "Obzhalvane I upravlenie na izpalnenieto" - Varna pri Tsentralno upravlenie na Natsionalnata agentsia za prihodite, dotychczas nie publ. w Zb. Orz.). Skoro w rozpatrywanej sprawie nie miała zastosowania instytucja płatnika, to nie mógł mieć również zastosowania § 16 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz. U. z 2005 r., nr 165 poz. 1371) w zakresie w jakim przepis ten odnosi się do właściwości organu w przypadku podatku od towarów pobieranego przez płatnika, tj. § 16 ust.2 tego rozporządzenia. W konsekwencji stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki stwierdzenia nieważności, o których mowa art. 247 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 3 O.p. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło