IV SA/Wr 122/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant asystent sędziego Sylwia Zdyb, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 maja 2013 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania E. B., dalej skarżąca, od decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] 2012 r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 6 września 2012 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem – K. B. Decyzją z dnia [...] 2012 r. organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji podał, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalił, iż skarżąca sprawuje opiekę nad 36-letnim mężem, który zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] 2012 r. jest całkowicie niezdolny do pracy. Całkowita niezdolność do pracy pozostaje w związku z wypadkiem przy pracy i stanem narządu ruchu. Orzeczenie wydano do dnia 31 lipca 2013 r. Ponadto, mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] 2012 r. Orzeczenie wydano na czas określony do dnia 31 stycznia 2013 r. Skarżąca pozostaje w związku małżeńskim od dnia 3 stycznia 1998 r., co wynika z odpisu skróconego aktu małżeństwa. Organ I instancji wskazał, że postępowanie wyjaśniające miało na celu ustalenie, czy opieka nad mężem powoduje, że skarżąca jest zmuszona do rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia. Postępowanie wykazało, że mąż skarżącej w dniu 10 grudnia 2011 r. uległ wypadkowi w kopalni, na skutek czego stracił obie nogi na wysokości podudzi. W związku z tym był hospitalizowany, a następnie zaopatrzony w protezy tymczasowe systemu TSB. Organ powołał się na zaświadczenie lekarskie wydane w dniu 5 września 2012 r. przez lekarza chorób wewnętrznych, specjalistę medycyny pracy A. M., z którego wynika, że mąż skarżącej jest po amputacji obu podudzi i jest całkowicie niezdolny do pracy. W związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji wymaga pomocy osoby drugiej. Zaświadczeniem z dnia 27 września 2012 r. ten sam lekarz potwierdził, że ze względu na stan zdrowia pacjent wymaga całodobowej pomocy osoby drugiej przy pielęgnacji protez i kikutów, w czynnościach pielęgnacyjnych całego ciała (kąpiel), przy zaopatrywaniu kikutów. W kolejnym zaświadczeniu z dnia 4 września 2012 r. inny lekarz stwierdził, że mąż skarżącej jest nadal niesprawny, wymaga okresowej opieki i nie może sprawować opieki nad synem S. W trakcie wywiadu przeprowadzonego w dniu 6 września 2012 r. ze skarżącą ustalono, że mąż wymaga pomocy w przygotowywaniu i podawaniu posiłków oraz kąpieli. Nie wymaga pomocy w utrzymaniu higieny osobistej, w zakresie porannej i wieczornej toalety, ubieraniu się, rozbieraniu, a także załatwianiu potrzeb fizjologicznych. Nie wymaga również pomocy i asekuracji w przemieszczaniu się w obrębie mieszkania. Samodzielnie przyjmuje leki. Niezbędna jest mu natomiast pomoc osoby drugiej w poruszaniu się poza mieszkaniem, w dotarciu do lekarza, załatwianiu spraw urzędowych, robieniu zakupów, płaceniu rachunków. W toku przesłuchania skarżąca podała, że jej mąż będzie musiał poddać się kolejnej operacji, bowiem cierpi na bóle fantomowe w związku z czym przyjmuje leki przeciwbólowe. Wówczas leży i nie jest w stanie zająć się małym dzieckiem. Podniosła też, że mieszkanie nie jest przystosowane do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Wysokość mebli kuchennych powoduje, że mąż nie jest w stanie samodzielnie przygotować posiłków, jedynie samodzielnie je spożywa. W miarę możliwości stara się chodzić wykorzystując protezy. Obecnie, co drugi dzień, sam chodzi na basen. Skarżąca swój dzień podając, że rano przygotowuje śniadanie dla całej rodziny, następnie pomaga mężowi w codziennej toalecie, a w szczególności dostać się z wózka do kabiny prysznicowej. Po śniadaniu mąż idzie na basen, bądź wspólnie wychodzą na spacer, gdyż ruch jest dla niego formą rehabilitacji. Później robi zakupy, przygotowuje obiad, sprząta całe mieszkanie, pierze, prasuje, pomaga mężowi w wieczornej toalecie. Dodatkowo organ I instancji ustalił, że skarżąca nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy, nie posiada gospodarstwa rolnego, nie ma zarejestrowanej działalności gospodarczej i nie posiada źródła dochodu. Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uznał, że w sprawie występują negatywne przesłanki warunkujące nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż osoba wymagająca opieki nie jest obłożnie chora i jest w stanie funkcjonować przy wsparciu najbliższych, a opieka nad nią nie jest stała i ciągła. Zdaniem organu I instancji, zakres opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym mężem nie pozbawia wnioskodawczyni możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a powodem jej niepodejmowania wydaje się być konieczność sprawowania opieki nad dwuletnim dzieckiem. Dodatkowo organ stwierdził, że w sytuacji skarżącej występuje także negatywna przesłanka przyznania świadczenia w postaci pozostawania przez osobę niepełnosprawną w związku małżeńskim. Podkreślił, że zgodnie z zasadą ogólną wyrażoną w art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Wszystkie zasady ogólne k.p.a. mają dla państwa prawa niezaprzeczalne znaczenie, które należy chronić. W konsekwencji nakłada to na organ administracji publicznej obowiązek przestrzegania zasady praworządności. Obowiązkiem organu I instancji nie jest natomiast badanie zgodności obowiązujących przepisów z Konstytucją. W polskim konstytucyjnym porządku prawnym orzekanie w sprawach zgodności ustaw z Konstytucją należy zgodnie z art. 188 pkt 1 do kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Możliwość kontroli konstytucyjności prawa mają również sądy stosujące prawo. Takiej możliwości nie mają jednak organy administracji publicznej zwłaszcza organ I instancji. Nie było zatem możliwe uwzględnienie wniosku strony i przyznanie świadczenia za okres od miesiąca złożenia wniosku przez okres sprawowania opieki, gdyż takie rozstrzygnięcie organu I instancji stanowiłoby naruszenie przepisu art. 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej: ustawa. Mogłoby to prowadzić w przyszłości do kwestionowania zasadności stosowania się do innych przesłanek negatywnych. W związku z tym, że wnioskodawczyni ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne na małżonka i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ani niezdolnością do samodzielnej egzystencji organ I instancji uznał, że brak było podstaw prawnych jego do przyznania. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że materialnoprawną podstawę orzeczenia w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego stanowią przepisy ustawy. Przy czym, na podstawie ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. nr 205, poz. 1212), została ona znowelizowana. Nowe brzmienie, obowiązujące od dnia 14 października 2011 r., uzyskał art. 17 ustawy określający zasady przyznawania prawa do świadczeń pielęgnacyjnych. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w wysokości 520,00 zł miesięcznie (ust. 3 powołanego przepisu). Stosownie do art. 17 ust. 5 ustawy, świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli: osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; 1a) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inną osobę w rodzinie lub poza rodziną; osoba wymagająca opieki: pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzystania w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej; osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko; osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną; na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń o których mowa w art. 9 i art. 14-17. W przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności i ponownego ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jeżeli osoba spełnia warunki do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie: niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w terminie miesiąca od dnia utraty ważności poprzedniego orzeczenia i prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia (ust. 3a powołanego przepisu). Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w myśl art. 24 ust. 4 ustawy, ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Z powyższych przepisów wynika, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje m.in. osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli przy tym nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy czym, nie mogą wystąpić przesłanki negatywne wyłączające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 5 ustawy. Zdaniem organu odwoławczego, rozpatrując sprawę w pierwszej kolejności należało wskazać krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Z treści powołanego art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika, że ustawodawca wskazał osoby uprawnione według kryterium obciążenia ich obowiązkiem alimentacyjnym względem osoby wymagającej opieki. Z przepisu art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: k.r.o.) wynika, że obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Za krewnych w linii prostej Kodeks uznaje zstępnych (dzieci, wnuki) i wstępnych (rodzice, dziadkowie). W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, który podzielił skład orzekający Kolegium, że wskazany w treści art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy obowiązek alimentacyjny nie może być wywodzony jedynie z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 k.r.o. Wynika on również z treści art. 23 i art. 27 k.r.o., w świetle których małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli oraz co istotne, do wzajemnej pomocy, pod pojęciem której należy rozumieć pomoc w sytuacjach wyjątkowych, jaką stanowi choroba, czy niepełnosprawność. W tej sytuacji należy uznać, że również małżonek należy do kręgu osób obciążonych powinnością o cechach obowiązku alimentacyjnego, z którym łączy się prawo do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyroki WSA we Wrocławiu z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wr 657/07, z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wr 279/09 i wyroki NSA z dnia 26 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 533/08, z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt. I OSK 115/10, z dnia 9 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1000/10, w CBOSA). O tym, że obowiązek małżonka przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny ma charakter alimentacyjny przesądzają także poglądy doktryny (por. Tadeusz Smyczyński, "Prawo rodzinne i opiekuńcze", Warszawa 2001, s. 373). Cytowany wyżej przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, ustanawia negatywną przesłankę wyłączającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Należy wskazać, że na interpretację tego przepisu ma wpływ wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt. P 27/02 (Dz.U. nr 138, poz. 872). W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny po rozpatrzeniu połączonych pytań prawnych WSA w Łodzi i WSA w Gdańsku orzekł, iż art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 i nr 222, poz. 1630, z 2007 r. nr 64, poz. 427, nr 105, poz. 720, nr 109, poz. 747, nr 192, poz. 1378 i nr 200, poz. 1446 oraz z 2008 r. nr 70, poz. 416) w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wskazane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego odnosi się do treści art. 17 ust. 1 ustawy sprzed nowelizacji tego przepisu dokonanej ustawą z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 223, poz. 1456) i kolejną ustawą z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz.U. nr 219, poz. 1706), jednakże wywody tam zawarte pozostają aktualne w odniesieniu do właściwej interpretacji zapisów ustawy dotyczących nabywania uprawnień do świadczeń pielęgnacyjnych, w tym do właściwego odczytywania ograniczeń wynikających z jej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a. Należy bowiem zauważyć, że w końcowej części powołanego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że: "orzeczenie o niekonstytucyjności dotyczy wyłącznie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Do organów stosujących przepisy o świadczeniu pielęgnacyjnym należeć będzie ocena skutków stwierdzenia niekonstytucyjności zaskarżonego art. 17 ust. 1 ustawy w konfrontacji z innymi przesłankami określającymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunał Konstytucyjny zwraca w szczególności uwagę na znaczenie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy dla sprawy będącej przedmiotem postępowania przed WSA w Łodzi - Wydział II, w związku z którą zostało postawione Trybunałowi pytanie prawne". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w sprawie, w której z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła żona w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in., że "w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, będącym przedmiotem zaskarżenia, mamy do czynienia z pominięciem legislacyjnym, zawężającym - w sposób niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji - krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżony art. 17 ust. 1 ustawy pomija bowiem możliwość nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby rezygnujące z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego obciążone są obowiązkiem alimentacyjnym". Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 814/08, wydanym w sprawie, której dotyczył omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego (podobnie też m.in. wyroki: WSA w Łodzi z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 223/09, WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 7/09, WSA w Gliwicach z dnia 7 września 2009 r., sygn. akt IV SA/G1 52/09, publ. CBOSA), które to stanowisko podziela skład orzekający Kolegium: "Literalne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy może być podstawą do twierdzenia, że w przypadku osoby wymagającej stałej opieki, która zawrze związek małżeński, wyłączone jest prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne dla osoby, która tę opiekę sprawuje, rezygnując z pracy zarobkowej. Wykluczałoby to przyznanie świadczenia osobie sprawującej opiekę nad małżonkiem. Taka interpretacja omawianego przepisu, w szczególności w kontekście orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, zdaniem składu sądu orzekającego w niniejszej sprawie, nie zasługuje na aprobatę. Przede wszystkim należy wskazać, że jeżeli prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z istnienia obowiązku alimentacyjnego, to literalne odczytywanie normy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a) ustawy o świadczeniach rodzinnych niweczyć będzie skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim, nad którymi opiekę sprawują małżonkowie. Uprawniona jest zatem taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy, w myśl której osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 k.r.o., traci prawo do świadczenia z uwagi na zawarcie przez osobę wymagającą opieki związku małżeńskiego, jako że obowiązek sprawowania opieki ciążyć będzie na małżonku, który uzyska w konsekwencji prawo do ubiegania się o świadczenie w przypadku rezygnacji z pracy zarobkowej." Sąd wskazał przy tym, że: "Należy pamiętać, że rzeczywiste znaczenie normy prawnej zawartej w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 2 wymienionej ustawy, przed orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, odczytywać należało w kontekście treści art. 17 ust. 1 ustawy. Zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało matce, ojcu albo opiekunowi faktycznemu, którzy rezygnowali z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. W przypadku zawarcia związku małżeńskiego przez dziecko, umieszczenia go w rodzinie zastępczej, czy też placówce zapewniającej całodobową opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, uprawnienie rodziców albo opiekuna faktycznego do świadczenia pielęgnacyjnego, z woli ustawodawcy, wygasło. Odpadała bowiem konieczność sprawowania przez te osoby opieki. Wyrażone to zastało w przepisie art. 17 ust. 5 ustawy przez użycie sformułowania "świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują", a następnie wymienienie określonych zdarzeń prawnych dotyczących osoby, nad którą sprawowana była opieka, których zaistnienie powodowało wygaśnięcie, a także uniemożliwiało ubieganie się o nabycie uprawnienia do świadczenia przez wymienione podmioty. Po wydaniu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny, tak rozumiana istota i znaczenie omawianego unormowania nie uległy zmianie. Poszerzony został jedynie krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, w stosunku do których omawiany przepis także będzie miał zastosowanie w razie zaistnienia przesłanek w nim określonych." Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że w aktualnym stanie prawnym, przy uwzględnieniu treści powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, uzasadnione jest przyjęcie, że żona, czy mąż sprawujący opiekę nad niepełnosprawnym współmałżonkiem wypełniają w ten sposób spoczywający na nich ustawowy obowiązek wynikający z faktu zawarcia związku małżeńskiego, który to obowiązek ma charakter alimentacyjny. A zatem, w takiej sytuacji przesłanka negatywna pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, nie możne mieć wpływu na prawo współmałżonka do świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę na nowe brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, nadane przez ustawę z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, które w zasadzie wyraża dotychczasowe poglądy orzecznictwa sądowoadministracyjnego. I tak, w myśl zmienionego przepisu świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle obowiązującej obecnie regulacji prawnej osoba inna niż współmałżonek osoby wymagającej opieki może skutecznie ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, o ile współmałżonek ten posiada znaczny stopień niepełnosprawności udokumentowany stosownym orzeczeniem. Ustawodawca w sposób jednoznaczny przesądził, że jedynie tego rodzaju orzeczenie świadczy o braku możliwości sprawowania przez małżonka opieki nad drugim małżonkiem z uwagi na stan zdrowia. Zatem, w ocenie Kolegium, nie można przyznać racji organowi I instancji, który opierając się tylko na literalnym brzmieniu przepisu twierdzi, że fakt pozostawania w związku małżeńskim niweczy możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazać też trzeba, że w praktyce orzeczniczej stosowane są różne metody wykładni prawa począwszy od literalnej, a skończywszy na funkcjonalnej, czy systemowej. Tym samym, nie można utożsamiać z zasadą legalizmu działania dopuszczającego tylko wykładnię literalną. Wręcz przeciwnie, w niektórych sytuacjach zastosowanie wykładni literalnej może doprowadzić do niewłaściwego odkodowania normy prawnej, co zaprzecza zasadzie praworządności i stanowi naruszenie prawa. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku działania organu I instancji, który jak wykazano niewłaściwie zinterpretował przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy. Niemniej jednak, jak podało Kolegium, należy zgodzić się z organem I instancji, że zakres opieki jaką sprawuje skarżąca nad swoim mężem nie pozbawia jej możliwości podjęcia zatrudnienia, co z kolei wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą bowiem świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom zobowiązanym alimentacyjnie wobec swoich małżonków i krewnych, w przypadku, gdy osoby te są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia, w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Opieka ta musi być przy tym na tyle intensywna i absorbująca, że wyklucza to możliwość aktywności zawodowej osoby ją sprawującej. W sprawie bezspornie ustalono, że zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] 2012 r. mąż skarżącej jest całkowicie niezdolny do pracy. Całkowita niezdolność do pracy pozostaje w związku z wypadkiem przy pracy uszkadzającym jego narząd ruchu. Orzeczenie to wydano do dnia 31 lipca 2013 r. Ponadto mąż strony legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] 2012 r. Orzeczenie wydano na czas określony, tj. do dnia 31 stycznia 2013 r. Ustalono też, że strona pozostaje w związku małżeńskim od dnia 3 stycznia 1998 r., co wynika z odpisu skróconego aktu małżeństwa. Niewątpliwym jest także to, że mąż odwołującej się ze względu na swój stan zdrowia wymaga wsparcia i pomocy innych osób. Jak wynika z ankiety dotyczącej zakresu sprawowanej opieki potrzebuje on pomocy w przygotowywaniu posiłków, w poruszaniu się poza mieszkaniem, w kąpieli oraz w dotarciu do lekarza. Wymaga również pomocy w załatwianiu spraw urzędowych, przy robieniu zakupów jak też płaceniu rachunków. Mąż strony jest jednak samodzielny w spożywaniu posiłków, nie wymaga pomocy w przemieszczaniu się w obrębie mieszkania, w wykonywaniu porannej i wieczornej toalety, w załatwianiu potrzeb fizjologicznych, w przygotowaniu leków czy też ich aplikacji. Okoliczności te potwierdza także dowód z przesłuchania strony, która określiła ograniczenia męża w codziennym funkcjonowaniu, wskazując zarazem na znaczny stopień jego samodzielności (samodzielne wyjścia na basen, możliwość pozostawienia męża samego w domu na czas zakupów, czy też załatwiania innych spraw). Tych ustaleń nie podważają zaświadczenia lekarskie znajdujące się w aktach sprawy. W zaświadczeniu z dnia 4 września 2012 r. lekarz S. M. stwierdził, że mąż skarżącej jest niesprawny, wymaga okresowej opieki i nie może sprawować opieki nad synem. Natomiast lekarz A. M. w dwóch zaświadczeniach wskazała, że mąż skarżącej wymaga całodobowej pomocy osoby drugiej, tj. pomocy w kąpieli i pielęgnacji protez oraz kikutów. Z powyższego wynika, że mąż skarżącej wymaga stosownej opieki osoby drugiej. Zakres tej opieki nie wyklucza jednak podjęcia przez stronę zatrudnienia. Przygotowanie posiłku, czy też pomoc w kąpieli mogą być z powodzeniem wykonywane przez osobę, która pracuje. Podkreślić zdaniem Kolegium należy, że wypadek męża skarżącej spowodował, iż to na niej spoczął znaczący ciężar związany z opieką nad dziećmi, czy prowadzeniem domu, jednakże okoliczności te nie mogą uzasadniać przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ nie wiążą się bezpośrednio z opieką nad mężem. W tej sytuacji Kolegium podzieliło ustalenia organu I instancji co do zakresu opieki sprawowanej przez skarżącą nad mężem, oraz że opieka ta nie wyklucza możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia. Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o jej uchylenie jako wadliwej. Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie art. 75, 77 i 80 k.p.a. w związku z art. 6, 7 i 8 k.p.a. - poprzez stwierdzenie istnienia negatywnych przesłanek do nabycia prawa na podstawie wybiórczo potraktowanego stanu faktycznego; art. 138 k.p.a. w związku z art. 136 k.p.a. - poprzez nieprzeprowadzenie postępowania i postępowania uzupełniającego zmierzającego do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy; art. 84 k.p.a. - poprzez niezasięgnięcie opinii biegłego lekarza potwierdzającego lub zaprzeczającego możliwość samodzielnej egzystencji jej męża. Jak podniosła skarżąca, przeprowadzone postępowanie dowodowe bezspornie wykazało jej prawo do świadczenia oparte zarówno na uznaniu całkowitej niepełnosprawności jej męża oraz konieczności opieki i wsparcia innych osób, jak i fakcie uprawnienia żony do otrzymania świadczenia w sytuacji sprawowania opieki nad mężem. Podkreśliła, że organ II instancji winien był ustalić, czy organ I instancji szczegółowo i poprawnie przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia codziennego rytmu życia jej męża. Wskazała, że w sprawie koniecznym było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, gdyż poza kilkoma ogólnikowo określonymi czynnościami dnia codziennego męża, w stanie faktycznym sprawy nie znalazły się żadne inne materiały dowodowe, co przy istniejących dowodach z dokumentów wymagało od organu rozstrzygającego szczególnej staranności. Zdaniem skarżącej sytuacja, w jakiej znalazł się jej mąż, stanowi drastyczną zmianę stylu życia młodego człowieka i nie pozostaje bez wpływu na jego stan psychiczny, który ulegać może częstym zmianom. Dowodem na to jest fakt rozpoczęcia przez męża leczenia psychiatrycznego, które znacząco wpływa na stan jego zdrowia fizycznego. W opinii skarżącej, organ orzekający nienależycie rozpatrzył zgromadzone w sprawie dowody. Pomimo istnienia w materiale dowodowym szeregu wątpliwości co do poprawności rozstrzygnięcia organu I instancji polegających z jednej strony na przytaczaniu dowodów z dokumentów potwierdzających spełnienie wszelkich przesłanek do nabycia prawa do świadczenia, z drugiej zaś na swobodnej ich ocenie, organ podjął decyzję, naruszając art. 80 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wskazało, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji był pełny i nie wymagał uzupełnienia. Działania organów administracji nie sprowadzały się tylko do ustalenia, że mąż skarżącej samodzielnie przyjmuje leki i nie wymaga pomocy przy porannej i wieczornej toalecie ale został ustalony w sposób o wiele bardziej szczegółowy, co skarżąca pominęła. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), a w szczególności przepis art. 17 ust. 1. Z przepisów tych wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu (pkt 1), innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 2) oraz opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 3), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami; konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na wstępie Sąd chciałby skonstatować, że należy podzielić pogląd organu odwoławczego, iż fakt pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim nie stanowi – wbrew literalnemu brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy – negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad taką osobą i że o takie świadczenie może ubiegać się również małżonek osoby wymagającej opieki. W motywach decyzji utrzymującej w mocy orzeczenie organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego organ odwoławczy stwierdził, że nie kwestionuje, iż skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem, jednak zakres niezbędnej opieki jakiej wymaga mąż skarżącej nie uzasadnia przyznania wnioskowanego świadczenia. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżąca łączy opiekę nad niepełnosprawnym mężem i małoletnim dzieckiem. W konsekwencji, zdaniem tego organu, zakres czynności świadczonych wobec niepełnosprawnego członka rodziny nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia, zatem z tego punktu widzenia opieka sprawowana przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie mając nieprzerwanego, całodobowego charakteru, nie spełnia warunków określonych w art. 17 ust. 1 ustawy. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] 2012 r. zaliczono męża skarżącej do grona osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wyjaśnić należy, że "niepełnosprawność" ("stopień niepełnosprawności") jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm.). Zgodnie z ustępem 1 wskazanego unormowania, do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. W myśl art. 4 ust. 4 cytowanego aktu prawnego, niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie uprawnionej: 1) jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, 2) w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zaliczenie męża skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności jest równoznaczne z potwierdzeniem, że jest on osobą z naruszoną sprawnością organizmu, zasadniczo niezdolną do pracy i wymagającą stałej lub długotrwałej opieki innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji uniemożliwiającą bez pomocy innych osób zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych w zakresie samoobsługi, poruszania się i komunikacji. Orzeczenie lekarskie o niepełnosprawności wydane w trybie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Nie podlega ono weryfikacji przez organ administracji publicznej w prowadzonym przez niego postępowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Dokument urzędowy, który spełnia wymogi określone w przepisach ma szczególną moc dowodową w postępowaniu. Polega ona na przyjęciu dwóch domniemań, tzn. prawdziwości oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych. W konsekwencji, organ nie może odrzucić – bez przeprowadzenia przeciwdowodu – istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym. W orzecznictwie podkreśla się, że skoro dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi, to dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywające (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 389/10, LEX nr 1080261). Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, organowi nie udało się obalić tych domniemań przez przeprowadzenie dowodu przeciwko treści orzeczenia z dnia [...] 2012 r. przyznającego mężowi skarżącej znaczny stopień niepełnosprawności. W zaświadczeniu lekarskim z dnia 5 września 2012 r. podpisanym przez lekarza A. M. stan chorego określono jako wymagający pomocy osoby drugiej z dopiskiem "na podst. orzeczenia o niepełnosprawności". Natomiast w zaświadczeniu wystawionym przez lekarza S. M. w dniu 4 września 2012 r. stwierdzono, że pacjent jest nadal niesprawny i wymaga okresowej opieki oraz nie może sprawować opieki nad synem. Trudna sytuacja zdrowotna rodziny skarżącej została również podniesiona w wywiadzie przeprowadzonym przez pracownika organu pomocy społecznej. Przeciwdowodu w sprawie nie dostarczyły również zeznania przesłuchanych świadków oraz skarżącej, z których wynika w miarę spójny obraz rodzaju i charakteru czynności opiekuńczych, jakich w ciągu doby wymaga mąż skarżącej. W opinii Sądu, sposób dokonanej przez organ oceny tych dowodów oraz wyprowadzone z niej wnioski narusza zasadę swobodnej oceny dowodów. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy nie zawiera upoważnienia dla organu decyzyjnego stosującego prawo do badania rodzaju niepełnosprawności w jej wymiarze medycznym, zakresu niezbędnej dla niepełnosprawnego opieki, kategoryzowania rodzaju wykonywanych wobec niego czynności opiekuńczych w kontekście znaczenia tych działań dla decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Organ decyzyjny stwierdzając, że zakres opieki sprawowanej nad mężem skarżącej "nie wyklucza podjęcia przez stronę zatrudnienia", jak i to, że "przygotowanie posiłku czy też pomoc w kąpieli mogą być z powodzeniem wykonywane przez osobę, która pracuje", a także, iż "wypadek męża strony spowodował, że to na niej spoczął znaczący ciężar związany z opieką nad dziećmi czy też prowadzeniem domu, jednakże okoliczności te nie mogą uzasadniać przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ nie wiążą się one bezpośrednio z opieką jaka jest wykonywana w stosunku do K. B." wykroczył poza granice unormowania ustalone przez ustawodawcę. Po pierwsze, bez należytych motywów przeciwstawił swoją wiedzę wiadomościom specjalnym posiadanym przez lekarzy orzeczników Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności i uzewnętrznionym w treści urzędowego orzeczenia o niepełnosprawności. Po drugie, w nieuprawniony sposób uznał, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym w warunkach pełnej dyspozycyjności, tzn. nieprzerwanie, przez całą dobę, z zupełnym i całkowitym poświęceniem mu czasu uniemożliwiającym opiekunowi podejmowanie jakichkolwiek innych, dodatkowych czynności, np. doglądaniu dzieci, prowadzeniu domu itp. Rozumienie takie nie znajduje podstawy w normie art. 17 ust. 1 ustawy, który wymaga, by opieka była "stała" lub "długotrwała". Obydwa rodzaje opieki oznaczają pieczę o charakterze ciągłym sprawowaną w zakresie koniecznym i niezbędnym w celu przystosowania niepełnosprawnego do pełnienia ról społecznych, nie wykluczając przy tym możliwości prowadzenia bieżących spraw życia codziennego. Taki właśnie obraz opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawnym mężem wyłania się z analizy akt przedmiotowej sprawy. Z treści art. 3 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wynika, że orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności stanowi podstawę do przyznania ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów. Przepisy takie zawarte są również w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Z treści jej art. 17 ust. 1 wynika, że warunkiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie wskazanych w nim przesłanek: dezaktywacji zawodowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pogląd zaprezentowany powyżej wyraził też Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku wydanym w sprawie sygn. akt IV SA/Wr 178/13, który to pogląd Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela. Z prawidłowych i niekwestionowanych ustaleń faktycznych niniejszej sprawy wynika, że mąż skarżącej uległ wypadkowi w dniu 10 grudnia 2011 r. Skarżąca do dnia 15 grudnia 2011 r. była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Urzędu Pracy potwierdzające okoliczność, że na dzień 29 sierpnia 2012 r. skarżąca nie posiada statusu osoby bezrobotnej. Zdaniem Sądu, porównanie podanych dat wskazuje na istnienie związku przyczynowego między rezygnacją z gotowości podjęcia zatrudnienia przez skarżącą, a zamiarem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. Inaczej mówiąc, rezygnacja skarżącej z gotowości podjęcia zatrudnienia wynikała z celu, jakim było podjęcie opieki nad niepełnosprawnym mężem. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku. Z uwagi na odmowny charakter zaskarżonej decyzji Sąd nie orzekł w przedmiocie jej wykonania (art. 152 p.p.s.a.). Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni zalecenia zawarte w niniejszym wyroku.