VI SA/Wa 932/13
WyrokWSA w Warszawie2013-05-24
Skład orzekający: Dorota Wdowiak, Izabela Głowacka – Klimas, Zbigniew Rudnicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uczestnictwo apteki w programie lojalnościowym, polegającym na gromadzeniu punktów i oferowaniu rabatów na zakup produktów, stanowi niedozwoloną reklamę działalności apteki w rozumieniu art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uczestnictwo apteki w programie lojalnościowym, który polega na informowaniu i zachęcaniu klientów do zakupu produktów poprzez oferowanie rabatów i bonusów, stanowi reklamę działalności apteki. Działanie to jest skierowane do publicznej wiadomości, zwłaszcza poprzez informacje w Internecie i ulotki w aptece, a jego celem jest zwiększenie sprzedaży. W związku z tym, organy prawidłowo nałożyły nakaz zaprzestania prowadzenia takiej reklamy oraz karę pieniężną.Stan faktyczny
Spółka P. S.A. z siedzibą w L. została ukarana przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego za prowadzenie niedozwolonej reklamy apteki poprzez uczestnictwo w programie lojalnościowym "...". Program ten polegał na gromadzeniu punktów przez klientów, które uprawniały do zakupu produktów po niższych cenach. Spółka kwestionowała tę decyzję, argumentując, że program nie stanowi reklamy, a jedynie strategię marketingową i element opieki farmaceutycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant ref. staż. Paulina Dymińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2013 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w L. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia niezgodnej z przepisami reklamy apteki oraz nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny, działając na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. 2008 r., Nr 45, poz. 271 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1, po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez P. S.A.
z siedzibą w [...] (dalej skarżąca spółka, strona skarżąca), od decyzji z dnia [...] października 2012 r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] (dalej Wojewódzki Inspektor), utrzymał w mocy decyzję tego organu w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej [...] i jej działalności, polegającej na uczestnictwie w [...] oraz nałożenia kary pieniężnej w kwocie 1.000 zł.
Decyzję powyższą wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] lipca 2012 r. do Wojewódzkiego Inspektora w [...] wpłynęło zawiadomienie o prowadzeniu w aptece ogólnodostępnej [...] zlokalizowanej w [...] przy ul. [...] działalności, która może naruszać zakaz reklamy aptek określony w art.94 a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne, poprzez stosowanie kart lojalnościowych.
Wojewódzki Inspektor pismem z dnia [...] lipca 2012 r. zawiadomił skarżącą spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia przez ww. aptekę art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne, tj. prowadzenia niedozwolonej reklamy działalności apteki oraz wezwał do złożenia w terminie 7 dni wyjaśnień w przedmiocie prowadzonej reklamy działalności apteki.
W odpowiedzi na powyższe, skarżąca spółka pismem z dnia [...] lipca 2012 r. złożyła wyjaśnienia, w których potwierdziła udział w [...], jednocześnie zaznaczając, że zasady tego programu nie budzą wątpliwości co do zgodności z przepisami prawa, zwłaszcza z art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne. Strona skarżąca dowodziła także, iż sam program jak również uczestnictwo w nim określonych aptek, nie jest przedmiotem jakiegokolwiek upublicznionego komunikatu o charakterze reklamowym. Obniżenie ceny sprzedawanych produktów jest przejawem strategii marketingowej, która zdaniem strony skarżącej nie jest pod względem definicyjnym tożsama z reklamą. Oferta cenowa udostępniana jest wyłącznie dla uczestników programu i wyłącznie w lokalu apteki.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wojewódzki Inspektor wezwał stronę skarżącą do przedstawienia wszelkich dokumentów dotyczących włączenia prowadzonej przez nią apteki do [...] oraz regulujących zasady działania programu.
W odpowiedzi, pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. skarżąca spółka poinformowała organ, iż osobami obsługującymi [...] są wyłącznie osoby posiadające tytuł magistra farmacji. Współpraca apteki z organizatorem ww. programu prowadzona jest na podstawie umowy handlowej, natomiast zasady działania programu wynikają z [...] który określa udział poszczególnych podmiotów w jego realizacji oraz aspekty uczestnictwa pacjenta. Skarżąca spółka podkreśliła, że pacjenci informowani są o ofercie rabatowej w aptece, za pomocą udostępnianego im informatora.
W toku prowadzonego postępowania, Wojewódzki Inspektor uzyskał wyjaśnienia, iż apteka prowadzona przez skarżącą spółkę korzysta - jako podmiot współpracujący z organizatorem [...], z systemu komputerowego którego funkcjonalność pozwala na ustalenie wysokości rabatu,
z którego może skorzystać uczestnik programu, na podstawie rejestrowanej w tym systemie plusów. Rejestracja w ww. programie odbywa się w aptece i w jej rezultacie pacjent otrzymuje na miejscu [...] , Wydawanie kart i broszur jest bezpośrednio zlecane przez organizatora [...] - spółkę [...]. z siedzibą w [...].
Stanowisko w sprawie skarżąca spółka poparła opiniami prawnymi oraz memorandum w przedmiocie oceny uczestnictwa aptek w ww. programie, w świetle przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne.
Wojewódzki Inspektor, działając na podstawie art. 94a ust. 1, 2, 3 i 4, oraz art. 129b ust. 1, 2 i 4 ustawy Prawo farmaceutyczne, jak również art. 104 § 1 k.p.a.
w związku z art. 107 § 1 – 3 k.p.a., w dniu [...] października 2012 r. wydał decyzję nakazującą skarżącej spółce zaprzestania prowadzenia niedozwolonej reklamy działalności apteki [...] polegającej na uczestnictwie
w programie lojalnościowym [...] oraz nałożył karę pieniężną w kwocie 1.000 zł. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Od powyższej decyzji skarżąca spółka złożyła odwołanie, wnosząc
o uchylenie decyzji w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy albo uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, alternatywnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania. Decyzji Wojewódzkiego Inspektora skarżąca spółka zarzuciła naruszenie:
- art. 94a ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy Prawo farmaceutyczne, poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że uczestniczenie w programie lojalnościowym [...] stanowi niedozwoloną reklamę działalności apteki oraz powinno skutkować nakazem zaprzestania prowadzenia takiej reklamy,
- art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, przez ich niezastosowanie i przyjęcie, że zakazane jest uczestniczenie apteki prowadzonej przez skarżącą spółkę w [...]
- art. 107 § 1 k.p.a. i art. 94 ust. 3 ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez ich niezastosowanie polegające na braku wymaganego przepisem art. 107 § 1 k.p.a. rozstrzygnięcia, gdyż wbrew art. 94a ust. 3 ustawy Prawo farmaceutyczne zaskarżona decyzja nie stwierdza expressis verbis naruszenia przepisu ust. 1 art. 94a tej ustawy, zawierając jedynie nakaz zaprzestania prowadzenia niedozwolonej reklamy,
- art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a.,
- art. 129b ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 94a ust.1 - 4 ustawy - Prawo farmaceutyczne poprzez przyjęcie, ze nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 129b ww. ustawy może nastąpić zanim decyzja wydana na podstawie art. 94a ustawy Prawo farmaceutyczne stanie się ostateczna, a strona się do niej nie zastosuje oraz że uczestnictwo apteki prowadzonej przez skarżącą spółkę stanowi niedozwoloną reklamę apteki i jej działalnosci i powinno skutkować nałożeniem kary pieniężnej
w związku z prowadzeniem tej reklamy,
- art. 129b ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 94a ust. 1 - 4 ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez ich błędną wykładnię, niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że kara pieniężna może być elementem decyzji nakazującej zaprzestanie prowadzenia reklamy apteki i jej działalności.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora z dnia [...] października 2012 r. Powołując się na ustalony stan faktyczny zgodził się z oceną organu pierwszej instancji, co do kwalifikacji faktu uczestnictwa apteki, prowadzonej przez skarżącą spółkę w [...] jako prowadzenia niedozwolonej reklamy apteki i jej działalności.
Tak jak organ I instancji ustalił, że apteka korzysta z jednej z form reklamy, jakim jest program lojalnościowy - [...]. Wskazał, że celem programów lojalnościowych jest pozyskanie grupy lojalnych klientów, regularnie nabywających towary lub korzystających z usług organizatora programu lojalnościowego (bądź zleceniodawcy organizacji programu lojalnościowego), kształtowanie jego pozytywnego wizerunku wśród klientów, obniżki kosztów dotarcia do klienta z kolejną ofertą jak również rozpoznanie potrzeb klientów. Podstawą sukcesu programu lojalnościowego jest wywołanie u klienta emocjonalnego zaangażowania. Osiągnięcie tego celu może nastąpić przez zaoferowanie mu takiej usługi lub produktu, które sprawią, że poczuje zarówno korzyści o charakterze emocjonalnym, jak i ekonomicznym.
Czynność klienta, jako przedmiot programu lojalnościowego, może polegać na samym zachowaniu się człowieka (np. pozostawaniu "lojalnym" klientem) albo na zachowaniu zakończonym rezultatem (np. nabyciu towaru lub usługi). Rezultat jest traktowany szeroko: jako cel, do którego prowadzi określone zachowanie się człowieka (“Prawo reklamy i promocji" E. Traple, Lexis Nexis, wydanie 1 2007 r. s. 494-495).
W literaturze programy lojalnościowe definiowane są również jako służące przyciągnięciu nowych klientów i zatrzymaniu starych, mają za zadanie doprowadzenie do wzrostu sprzedaży poprzez budowanie lojalności wśród obecnych najbardziej wartościowych klientów czy jako narzędzia promocji konsumenckiej stosowanej w sprzedaży, w którym konsumenci nagradzani są w zależności od częstotliwości nabywania produktów lub usług danej firmy i wielkości zakupów. Programy lojalnościowe zapewniają nie tylko podniesienie sprzedaży i często osłabienie pozycji konkurencji, ale i bezpłatną reklamę, gdyż przyciągają klientów do konkretnych aptek zachęcając ich w ten sposób do nabywania produktów leczniczych.
Zdaniem organu odwoławczego, [...] ma na celu spowodowanie, aby pacjent wracał do apteki oraz aby rozpoznając logo oraz oznakowanie kolorystyczne apteki kojarzył taką sama ofertę oraz uczestnictwo
w ww. programie. Wynikiem takiego działania będzie nie tylko pozyskanie, ale
i zatrzymanie już posiadanych klientów, którzy stale będą wracać do konkretnej apteki. Konsekwencją będzie zarówno zwiększenie obrotów w aptece jak i osłabienie konkurencji, która nie stosuje takich mechanizmów w swojej działalności.
Organ przytoczył treść przepisu art. 2a ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (Dz. U. z 2008 r. Nr 136, poz. 856, z późn. zm.) stanowiący, że sprawowanie opieki farmaceutycznej polega na dokumentowanym procesie, w którym farmaceuta, współpracując z pacjentem i lekarzem, a w razie potrzeby z przedstawicielami innych zawodów medycznych, czuwa nad prawidłowym przebiegiem farmakoterapii w celu uzyskania określonych jej efektów poprawiających jakość życia pacjenta. Wskazał tym samym na obowiązek każdego farmaceuty, co oznacza, że tworzenie odrębnego programu dla świadczenia ustawowego obowiązku jest zbędne i ma na celu stworzenie w świadomości pacjenta poczucia pewnego rodzaju wyjątkowości czy też rzadkości, gdy tymczasem opieka farmaceutyczna powinna być świadczona przez każdego farmaceutę.
W ocenie organu, kolejną cechą opieki farmaceutycznej jest współpraca pomiędzy farmaceutą pacjentem i lekarzem – której, jak wynika z przedstawionych informacji, nie ma. Współpraca ogranicza się w przypadku [...] do zapisywania kolejnych plusów za dokonanie zakupu
i zapisywanie danych o zakupionych produktach. Ustawodawca nakładając obowiązek sprawowania opieki farmaceutycznej miał na celu innego rodzaju działania. Chociażby takie, jak możliwość kontaktu farmaceuty z lekarzem w celu ustalania jak najlepszej farmakoterapii, poprzez konsultacje i ewentualne modyfikacje przepisywanych produktów leczniczych. Podkreślił, że fakt udzielania informacji na temat sprzedawanych produktów leczniczych jest jedną z usług farmaceutycznych wymienionych w art. 86 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne. Ocenił zatem, że wymienione powyżej działania są zatem normalnym obowiązkiem każdego farmaceuty, który jest on obowiązany spełniać, niezależnie od uczestnictwa w [...]
Odnosząc się do zarzutu, że uczestnictwo w [...] przez aptekę skarżącej spółki nie jest komunikowane publicznie, organ odwoławczy wskazał, że reklamą działalności apteki jest sam fakt uczestnictwa apteki w programie lojalnościowym. Nie jest też tak, że - jak twierdzi skarżąca spółka - fakt prowadzenia programu nie jest komunikowany publicznie. Informację na temat aptek, które uczestniczą w poszczególnych programach można znaleźć na stronie [...], zatem jest publicznie wiadome, że dana apteka uczestniczy w programie. Wskazał jednocześnie, że takie czynności jak: naliczanie punktów czy udzielanie wyjaśnień i informacji dotyczących programu nie mieszczą się w katalogu usług farmaceutycznych z art. 86 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne.
Powołał się na punkt 8 tegoż artykułu który stanowi, że w aptekach ogólnodostępnych na wydzielonych stoiskach można sprzedawać produkty określone w art. 72 ust. 5 ww. ustawy, posiadające wymagane prawem atesty lub zezwolenia, pod warunkiem że ich przechowywanie i sprzedaż nie będą przeszkadzać podstawowej działalności apteki.
Nie zgodził się z również z poglądem prawnym prezentowanym w złożonych opiniach prawnych.
Wskazał ponadto, że karę pieniężną, Wojewódzki Inspektor nałożył zgodnie
z dyspozycją zawartą w art. 129b ust. 1 i ust. 2 ustawy Praw farmaceutyczne na skarżącą spółkę w wysokości 1.000 zł, co zgodnie z art. 94a ww. ustawy było obligatoryjne. Wysokość kary uznał za adekwatną do okoliczności.
Jednocześnie podniósł, że z uwagi na fakt, iż nie stwierdził wadliwości decyzji organu I instancji, dlatego nie znalazł podstaw do wstrzymania wykonalności decyzji.
Od powyższej decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego skarżąca spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę,
w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest:
1) art. 94a ust. 1, 2, 3, 4 ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że uczestniczenie apteki ogólnodostępnej prowadzonej przez skarżącą spółkę w [...], stanowi niedozwoloną reklamę apteki i jej działalności oraz powinno skutkować nakazem, w drodze decyzji z rygorem natychmiastowej wykonalności, zaprzestania prowadzenia takiej reklamy, a w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji;
2) art. 20 i 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez ich niezastosowanie poprzez przyjęcie, że zakazane jest uczestniczenie przedmiotowej apteki w ww. programie, a w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji;
3) art. 129b ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 94a ust. 1, 2, 3, 4 ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że kara pieniężna może zostać nałożona zanim decyzja,
o której mowa w art. 94a ust. 3 ustawy Prawo farmaceutyczne stanie się ostateczna oraz, że uczestnictwo ww. apteki w przedmiotowym programie stanowi niedozwoloną reklamę apteki i jej działalności i powinno skutkować nałożeniem kary pieniężnej
w związku z prowadzeniem tej reklamy, a w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji;
II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a.
W uzasadnieniu skarżąca spółka nie kwestionowała ustalonego stanu faktycznego, jednakże zarzuciła organowi II instancji błędną wykładnię art. 94a ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez przyjęcie, iż uczestnictwo prowadzonej przez nią apteki w [...] narusza ustawowy zakaz reklamy aptek.
Wskazała, że brak jest legalnej definicji pojęcia reklamy. Z orzecznictwa sądów administracyjnych na tle obowiązującego do dnia 31 grudnia 2011 r. brzmienia art. 94a ustawy Prawo farmaceutyczne da się wyłonić dwa sposoby rozumienia reklamy aptek. Według pierwszego za reklamę działalności apteki należy uznać każde działanie skierowane do publicznej wiadomości, niezależnie od sposobu i metody jego przeprowadzenia oraz środków użytych do jego realizacji, jeśli jego celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych oferowanych w danej aptece (np. wyrok WSA w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 1985/07). Według drugiego poglądu za reklamę apteki należy uznać wszelkie działania polegające na informowaniu i zachęcaniu do zakupu produktu leczniczego lub wyrobu medycznego w danej aptece lub punkcie aptecznym mające na celu zwiększenie ich sprzedaży.
Strona skarżąca stwierdziła, że uczestnictwo apteki w [...] nie stanowi reklamy apteki, ani też jej działalności, a za takim stanowiskiem przemawiają następujące okoliczności:
- opieka farmaceutyczna, która stanowi zasadniczą część programu, jest programem regulowanym ustawowo zadaniem związanym z wykonywaniem zawodu farmaceuty;
- prowadzenie programu przez aptekę nie jest komunikowane publicznie;
- udział w programie jest proponowany pacjentowi dokonującemu zakupów w aptece, a informacje o sposobie przystąpienia do programu znajdują się jedynie wewnątrz apteki;
- komunikowanie się z pacjentem poza lokalem apteki dokonuje się albo z inicjatywy pacjenta za pośrednictwem portalu albo poprzez przesyłanie informacji na wyraźne życzenie pacjenta;
- oferta cenowa (rabatowa) jest związana z prawem przedsiębiorcy do swobodnego kształtowania oferowanych warunków cenowych dla uzyskania najlepszych efektów gospodarczych w warunkach konkurencji;
- informacje o aktualnej ofercie cenowej (rabatowej) są przekazywane pacjentowi na jego wyraźne życzenie.
Strona skarżąca zarzuciła także naruszenia art. 129b. ust. 1 i 2 ustawy Prawo farmaceutyczne, wskazując, że do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania w przedmiocie naruszenia art. 94a ust. 1 ustawy – Prawo farmaceutyczne nie ma podstaw do nałożenia kary pieniężnej, bo nie ma jeszcze ostatecznej decyzji nakazującej zaprzestanie prowadzenia reklamy apteki.
Podniesiono także naruszenie art. 20 Konstytucji RP, wskazując, że zakaz wszelkich działań marketingowych apteki (a za takie zostało uznane przez skarżącą spółkę uczestnictwo w [...] byłby sprzeczny
z zasadą swobody działalności gospodarczej. Konstytucyjna zasada wolności działalności gospodarczej nie może być znoszona zwykłą ustawą. Natomiast ograniczenie wolności działalności gospodarczej musi być podyktowane ważnym interesem publicznym (art. 22 Konstytucji). Organ II instancji nie wyjaśnił jednakże, jaki to ważny interes publiczny zakazuje uczestniczenia apteki w ww. programie.
Wskazano także, że decyzja nie stwierdza naruszenia art. 94a ust 1. ww. ustawy, a zawiera jedynie nakaz zaprzestania prowadzenia działalności apteki.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko.
Skarżąca spółka pismem z dnia [...] maja 2013 r., w nawiązaniu do odpowiedzi na skargę, podtrzymała wszystkie zarzuty zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny
w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak
i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 20 i 22 Konstytucji RP, podnieść należy, że przepisy te, z uwagi na zawarte w nich unormowania dotyczące zasad ustroju gospodarczego, są przepisami prawa ustrojowego. Z art. 20 Konstytucji RP (istota społecznej gospodarki rynkowej) wynika m.in. zasada wolności gospodarczej. Natomiast art. 22 Konstytucji RP przewiduje, że ograniczenie wolności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes społeczny. Przykładem takiego ograniczenia jest właśnie obowiązujący w dacie orzekania art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne, który jednoznacznie stanowi, że "zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności". Zdanie 2 mówi zaś, co nie jest reklamą: "Nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego".
Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 20 i 22 Konstytucji RP, bowiem na gruncie niniejszej sprawy zakaz określonych w art. 94a ust. 1 działań wynika z ustawy Prawo farmaceutyczne. Działalność, prowadzona przez stronę skarżącą jest wprawdzie działalnością gospodarczą, ale regulowaną, podlegającą dodatkowym ograniczeniom. Jak już podnoszono w doktrynie, wprowadzenie art. 94a ust. 1 do ustawy Prawo farmaceutyczne nastąpiło w wykonaniu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004r. (2004/27/WE), zmieniającej dyrektywę 2001/83/WE w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi. Polska przystępując do Unii Europejskiej na mocy Traktatu zwanego Traktatem Ateńskim (Dz. U. UE z 2003 r. L 236, poz. 17 ze zm.) od dnia przystąpienia jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich
i aktów przyjętych przez Instytucje Wspólnot (...) przed dniem przystąpienia, jak również stała się adresatem dyrektyw i decyzji w rozumieniu art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską z 25 marca 1957 r. (wersja skonsolidowana Dz. U. WE z 2002 r. C 325 ze zm.). Każde Państwo członkowskie, do którego kierowana jest dyrektywa zobowiązane jest do jej wykonania w drodze ustanowienia przepisów prawa wewnętrznego oraz przestrzegania, zgodnie z celami ustawodawcy wspólnotowego.
Przepis art. 94a został wprowadzony ustawą z dnia 30 marca 2007 r.
o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. 2007r. Nr 75, poz. 492) w konsekwencji implementacji m.in. dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004r. (2004/27/WE), zmieniającej ww. dyrektywę 2001/83/WE w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi i obowiązywał od dnia 1 maja 2007r. Sformułowany w nim zakaz dotyczył reklamy działalności aptek lub punktów aptecznych, skierowanej do publicznej wiadomości, która w sposób bezpośredni odnosi się do produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na wykazach leków refundowanych, lub produktów leczniczych lub wyrobów medycznych o nazwie identycznej z nazwą produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na tych wykazach.
Art. 94a został zmieniony z dniem 1 stycznia 2012 r. przez art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. Nr 122, poz. 696). Obecnie zatem, czyli w dacie wydania obu decyzji, art. 94a ust. 1 ustawy Praw farmaceutyczne stanowi o zakazie reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Zakaz ten nie obejmuje jedynie informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.
Oznacza to, że zakaz ten został rozszerzony w kierunku jakiejkolwiek reklamy aptek, punktów aptecznych oraz – co istotne - ich działalności. W poprzednio wskazanym stanie prawnym, czyli przed datą 1 stycznia 2012 r. był niejako zawężony do spełnienia łącznie trzech przesłanek, tj. działalność ta nosiła cechy reklamy, była skierowana do publicznej wiadomości oraz odnosiła się w sposób bezpośredni do produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na wykazach leków refundowanych lub produktów leczniczych lub wyrobów medycznych, o nazwie identycznej z nazwą produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na tych wykazach.
Zauważyć należy, że w aktualnym w sprawie stanie prawnym także nie zawarto definicji reklamy apteki i jej działalności, tak jak uczyniono w art. 52 ust. 1 ustawy Praw farmaceutyczne – w zakresie reklamy produktu leczniczego.
Posiłkując się definicjami reklamy zawartymi w publikacjach słownikowych wskazać trzeba, że za reklamę uważa się każde działanie, mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (np. Wielki Słownik Wyrazów Obcych pod red M. Bańki, wyd. PWN, Warszawa 2003).
Oznacza to, że na gruncie niniejszej sprawy reklamą apteki może być także każde działanie skierowane do publicznej wiadomości, zmierzające do zwiększenia sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych w niej oferowanych. Objęcie zakazem "każdego działania" wyłącza z tej dyspozycji tylko jeden stan faktyczny, określony w zdaniu 2 art. 94a ust.1 ww. ustawy – kierowanie do publicznej wiadomości informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.
Nie ulega wątpliwości, bowiem powszechnie wiadomo, że reklama może przyjmować różne formy zachęcania: poprzez ulotki, foldery, czy gazetki temu służące, nie tylko wręczane przez farmaceutów klientom apteki, ale w szczególności zachęcające poprzez internet do korzystania z usług "programu", który biorącym w nim udział daje określone bonusy.
Spór w niniejszej sprawie dotyczył kwalifikacji faktu uczestnictwa apteki prowadzonej przez stronę skarżącą w [...] jako prowadzenia niedozwolonej reklamy apteki i jej działalności. Uczestnictwo
w [...] jak wynika z niespornie poczynionych ustaleń faktycznych, polega na korzystaniu przez aptekę prowadzoną przez stronę skarżącą – jako podmiotu współpracującego z organizatorem programu - z systemu komputerowego, którego funkcjonalność pozwala na ustalenie wysokości rabatu,
z którego może skorzystać uczestnik programu, na podstawie rejestrowanej w tym systemie ilości plusów. [...] odbywa się w aptece
i poprzez internet. W aptece klient otrzymuje od farmaceuty kartę programu i jest o nim informowany. Wydawanie kart i broszur jest bezpośrednio zlecane przez organizatora programu - spółkę [...] z siedzibą w [...]. Koszty z tym związane w określonym zakresie ponoszą oba podmioty realizujące program na podstawie umów o współpracy. Produkty o obniżonej cenie nie są wydawane
w ramach programu, lecz sprzedawane jego uczestnikom przez aptekę w ramach prowadzonej przez nią działalności i objęte są jej ofertą rabatową.
Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ocenił, że fakt prowadzenia ww. programu jest komunikowany publicznie. W szczególności następuje to poprzez informację na temat aptek uczestniczących w programie, którą można znaleźć na stronie [...] czy po zalogowaniu na stronie [...] Jest zatem publicznie wiadome, że dana apteka – w tym przypadku apteka prowadzona przez skarżącą spółkę - uczestniczy w [...]. Oprócz tego klient apteki dowiaduje się o tym programie od farmaceuty i z wręczonych mu ulotek zachęcających do uczestnictwa poprzez oferowany system rabatów i obniżania kosztów leczenia.
Jak zauważa się w literaturze - na gruncie poprzedniego stanu prawnego - podstawowym elementem reklamy działalności apteki lub punktu aptecznego jest zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu produktu leczniczego lub wyrobu medycznego w konkretnej aptece, niezależnie od formy
i metody jej przeprowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków, jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży ww. produktów w danej aptece lub punkcie aptecznym. (vide: Marta Koremba w Komentarzu do art. 94 a ustawy Prawo farmaceutyczne, stan prawny na 1 lipca 2009 r.).
Na gruncie niniejszej sprawy i aktualnego stanu prawnego, przy zastosowaniu analogii do ustawowej definicji reklamy produktu leczniczego, określonej w art. 52 ust.1 ustawy Prawo farmaceutyczne, za reklamę działalności apteki skarżącej spółki można uznać działalność polegającą na informowaniu i zachęcaniu do zakupu produktów leczniczych lub wyrobów medycznych w danej aptece poprzez program kierowany do klientów, który dla jego uczestników przewiduje określone bonusy, upusty, rabaty przy nabyciu towarów, co ma na celu zwiększenie ich sprzedaży.
Innymi słowy, reklamą działalności apteki będzie więc zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu towarów sprzedawanych w aptece - niezależnie od form i metod jej prowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków - jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych". Podobne poglądy znaleźć można w orzecznictwie i to na gruncie poprzednich, mniej restrykcyjnych norm: np. w wyrokach WSA w Warszawie z dnia 17 października 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 698/08, (niepubl.), z dnia 1 lutego
2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1960/07, Lex, nr 451165.
Także Sąd Najwyższy prezentował stanowisko, że "Powszechnie przyjmuje się, że reklamą są wszelkie formy przekazu, w tym także takie, które nie zawierając w sobie elementów oceniających ani zachęcających do zakupu, mogą jednak zostać przyjęte przez ich odbiorców jako zachęta do kupna. [...] Przy rozróżnieniu informacji od reklamy trzeba mieć na względzie, że podstawowym wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez podmioty, do których jest kierowany. Wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru - taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana. Wszelkie promocje, w tym cenowe, są reklamą towaru i firmy, która ich dokonuje. Nie są natomiast reklamą m.in. listy cenowe, które zawierają jedynie informację o cenach towarów lub usług i są publikowane wyłącznie po to, by podać do publicznej wiadomości ceny określonych produktów" (wyrok SN z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt II CSK 289/07, Lex, nr 307127; Monitor Prawniczy 2007, nr 20, poz. 1116).
Za reklamę działalności apteki zostały uznane również "czynności polegające na wręczaniu bonów rabatowych" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 października 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 698/08, niepubl.), czy udzielanie bonifikaty za zrealizowanie recepty (D. Biadun, Reklama apteki - bonifikata za zrealizowanie recepty, Serwis Prawo i Zdrowie nr 60801).
Warto przy tym pamiętać, że pewne formy działalności promocyjnej mogą stanowić zarówno reklamę produktu leczniczego zgodnie z art. 52 ustawy Prawo farmaceutyczne, jak i reklamę działalności apteki w opisanym wyżej rozumieniu. W orzecznictwie wskazuje się np., że "stanowi reklamę zarówno leków, jak
i sprzedającej je apteki przedstawienie listy leków o obniżonej, promocyjnej cenie, wykazanej przez porównawcze zestawienie ceny niższej, stosowanej przez aptekę, obok ceny wyższej, określonej jako "cena typowa", "cena stara" lub w inny sposób sugerujący, iż apteka okresowo sprzedaje lek po obniżonej, promocyjnej cenie" (wyrok SN z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt II CSK 289/07, Lex, nr 307127; Monitor Prawniczy 2007, nr 20, poz. 1116).
Oznacza to, że na gruncie niniejszej sprawy organy prawidłowo oceniły, że prowadzona przez farmaceutów wśród klientów zachęta i propozycja uczestniczenia w [...] poprzez wręczanie im ulotek, kierowana do przybywających do apteki klientów, czyli de facto nieokreślonego ich kręgu, tym samym jest skierowana do publicznej wiadomości. W konsekwencji, również poprzez Internet program lojalnościowo - rabatowy trafia do szerszego kręgu potencjalnych klientów, co niewątpliwie ma na celu zwiększenie obrotu w aptece biorącej w niej udział. Reklama apteki i jej działalności następuje zatem poprzez udział
w reklamowanych programach lojalnościowych i ma charakter publiczny. Wszak termin "publiczny" oznacza według Słownika Języka Polskiego pod red prof. M. Szymczaka "ogólny, dostępny dla wszystkich, dotyczący ogółu ludzi" (wyd. PWN, Warszawa 1982, tom II, str.1074).
Sąd podziela ocenę, że [...] jako program lojalnościowy jest jedną z form reklamy. Programy lojalnościowe definiowane są również jako służące przyciągnięciu nowych klientów i zatrzymaniu starych, mają za zadanie doprowadzenie do wzrostu sprzedaży poprzez budowanie lojalności wśród obecnych najbardziej wartościowych klientów czy jako narzędzia promocji konsumenckiej stosowanej w sprzedaży, w którym konsumenci nagradzani są
w zależności od częstotliwości nabywania produktów lub usług danej firmy i wielkości zakupów. Programy lojalnościowe zapewniają nie tylko podniesienie sprzedaży
i często osłabienie pozycji konkurencji, ale i bezpłatną reklamę, gdyż przyciągają klientów do konkretnych aptek zachęcając ich w ten sposób do nabywania produktów leczniczych. Oznacza to, oferowany [...] poprzez zachętę do kupna produktów we wskazanych poprzez Internet aptekach ma na celu zwiększenie obrotów uczestniczących w nim aptek. Adresy tych aptek, jak i adres apteki prowadzonej przez skarżącą spółkę, udostępnione są w Internecie. W samej aptece reklamuje się program lojalnościowy poprzez prowadzenie zachęty do nabywania tańszych leków, korzystnych rabatów w celu pozyskania klientów. Poprzez ww. program otwiera się w Internecie wykaz aptek, przez który można go realizować.
Z tego względu uprawnione jest stanowisko organu, które nie zgadza się
z poglądami zawartymi w opiniach prawnych przedstawionych przez skarżącą spółkę.
Informacja o aptece poprzez jej udział w programie rabatowym jest jednocześnie zachętą do skorzystania z jej usług. Z kolei aprobata dla dopuszczania organizowania programów lojalnościowych poprzez wskazywanie adresów aptek, które biorą w nim udział, byłaby w ocenie Sądu, ominięciem zakazu, o którym mowa w art. art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne.
Podobne stanowisko znaleźć można w opinii prof. [...] i adw. [...], której autorki wskazują, że: "(...) na gruncie art. 94a ustawy Prawo farmaceutyczne niedopuszczalne byłoby reklamowanie apteki z wykorzystaniem zachęt odwołujących się do prowadzonego w aptece programu lojalnościowego/rabatowego. Zatem o ile istnieją istotne argumenty przemawiające za stanowiskiem o "legalności" programów lojalnościowych/rabatowych aptek również po 1 stycznia 2012 r., o tyle niewątpliwie niedopuszczalne byłoby zachęcanie do skorzystania z usług konkretnej apteki poprzez powołanie się na program lojalnościowy/rabatowy, w którym ta apteka bierze udział. Warunkiem zakwalifikowania tego rodzaju komunikacji odnoszącej się do programu lojalnościowego/rabatowego, jako reklamy apteki, jest jednakże spełnienie łącznie następujących warunków: nawiązanie w reklamie do konkretnej apteki/aptek oraz publiczny sposób rozpowszechniania komunikatu. Zatem za reklamę apteki mogą być uznane komunikaty o charakterze publicznym, zawierające zachęty do skorzystania z oferty konkretnej apteki w kontekście jej udziału w programie lojalnościowym" (str. 29/30).
W ocenie Sądu, na gruncie niniejszej sprawy, właśnie poprzez ustalenie udziału skarżącej spółki w programie lojalnościowym/rabatowym, który reklamuje się na zewnątrz - w Internecie, zachęca klientów do udziału poprzez wskazane korzyści rabatowe, leki za złotówkę także reklamuje się apteka/apteki, która/e w tym programie uczestniczy/ą. Reklamowany jest bowiem [...], w którym konkretna apteka, a w niniejszej sprawie strona skarżąca, bierze udział. Oznacza to reklamę apteki i jej działalności jako uczestnika programu lojalnościowego/rabatowego. Oznacza to sytuację, o której mowa w pkt 4.11 opinii (str. 50) "Na gruncie art. 94a PF niedopuszczalne byłoby natomiast reklamowanie się przez aptekę z wykorzystaniem zachęt odwołujących się do prowadzonego w tej aptece programu lojalnościowego".
Sąd w niniejszym składzie podziela zatem utrwalony pogląd – aktualny na gruncie art. 94a ustawy Prawo farmaceutyczne - zawarty w wyrokach WSA
w Warszawie z dnia 17 grudnia 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1707/07; powtórzony
w wyroku z dnia 6 marca 2008 r., w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2216/07; czy
w wyroku z 14 maja 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 2215/07; w wyroku z dnia 20 września 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 838/10 stanowiący, że "za reklamę działalności apteki należy uznać każde działanie, skierowane do publicznej wiadomości, niezależnie od sposobu i metody jego przeprowadzenia oraz środków użytych do jego realizacji, jeżeli jego celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych
i wyrobów medycznych oferowanych w danej aptece". Tym samym wykaz konkretnych aptek, wśród których widnieje apteka skarżącej spółki, a które realizują [...] zachęcający potencjalnych klientów do dokonywania zakupów jest zatem dostępny poprzez publiczny przekaz (Internet). Jest to reklama tej apteki, podaje bowiem dane umożliwiające jej identyfikację.
Ponadto należy przyznać rację organowi, że takie czynności jak: naliczanie punktów (plusów), czy udzielanie wyjaśnień i informacji dotyczących [...] nie mieszczą się w katalogu usług farmaceutycznych określonych w art. 86 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne, który obejmuje:
1. wydawanie produktów leczniczych i wyrobów medycznych, określonych w odrębnych przepisach,
2. sporządzanie leków recepturowych, w terminie nie dłuższym niż 48 godzin od złożenia recepty przez pacjenta, a w przypadku recepty na lek recepturowy zawierający środki odurzające lub oznaczonej "wydać natychmiast" - w ciągu 4 godzin,
3. sporządzenie leków aptecznych,
4. udzielanie informacji o produktach leczniczych i wyrobach medycznych.
Także należy zgodzić się z organem, że opieka farmaceutyczna, niezależnie od udziału w [...] powinna być świadczona przez każdego farmaceutę, co wynika wprost z art. 2a ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich. Na gruncie sprawy niniejszej, sprawowanie opieki farmaceutycznej w dodatkowym i specjalnym programie rabatowym stanowi zachętę do kupna produktów wyłącznie we wskazanych, konkretnych aptekach. Trafna jest także ocena, że [...] de facto sprowadza się do naliczania kolejnych plusów za dokonane zakupy i wynagradzanie pacjenta za dokonanie odpowiedniej liczby transakcji, a to nie mieści się zakresie opieki farmaceutycznej, o której mowa w art. 2a ust. 1 pkt 7 ustawy o izbach aptekarskich.
Nie można zgodzić się także z zarzutem naruszenia art. 129 b ust. 1 i 2 ustawy Prawo farmaceutyczne. Przepis ten stanowi odzwierciedlenie art. 94a ww. ustawy, który zakazuje reklamy działalności aptek i nie ma żadnych przeszkód do jego zastosowania w tej samej decyzji, w której organ nakazuje zaprzestania prowadzenia reklamy apteki, czyli w przypadku, kiedy zakaz zostanie naruszony.
Z kolei art. 129b ww. ustawy stanowi w ust. 1, że karze pieniężnej w wysokości do 50.000 zł podlega ten kto wbrew przepisom art. 94a prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu pozaaptecznego oraz ich działalności. Karę pieniężną, określoną w ust. 1, nakłada wojewódzki inspektor farmaceutyczny w drodze decyzji administracyjnej. Przy ustalaniu wysokości kary uwzględnia się w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów (ust. 2). Oznacza to, że wymiar kary jest ściśle uzależniony od ustaleń faktycznych związanych z naruszeniem zakazu reklamy apteki i jej działalności, jest bezpośrednią konsekwencją tych ustaleń.
W ocenie Sądu, organ prawidłowo objął zaskarżoną decyzją zarówno nakazanie - na podstawie art. 94a ustawy Prawo farmaceutyczne - zaprzestania prowadzenia reklamy działalności apteki ogólnodostępnej prowadzonej przez skarżącą spółkę, jak i nałożenie kary pieniężnej, co znajduje podstawę w art. 129 b ust. 1 i 2 ww. ustawy. Zarzut strony skarżącej, że nałożenie kary jest uzależnione od uprawomocnienia się decyzji nakazującej zaprzestania prowadzenia reklamy działalności apteki jest nietrafny. Okoliczności powyższe zostały w niniejszej sprawie uwzględnione i ocenione w sposób wystarczający.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 6, art. 7, art. 77 §1, art. 80 i art. 107 k.p.a., Sąd stwierdza, że przepisy te nie zostały naruszone. Organ administracji publicznej obowiązany był do działania na podstawie i w granicach przepisów prawa i wydając w niniejszej sprawie administracyjnej decyzję prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i procesowego obowiązujące w dacie jej wydawania. Oznacza to, że wskazana w decyzji podstawa prawna wynika
z obowiązującego prawa materialnego i nie została naruszona zasada praworządności określona w art. 6 k.p.a. Wbrew zarzutom strony skarżącej nie można organom odmówić respektowania wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Przeprowadzone postępowanie administracyjne jednocześnie zakończyło się wydaniem decyzji o nałożeniu kary, ale organ dowiódł w sposób niewątpliwy naruszenia zakazu określonego w art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne.
Zdaniem Sądu, ocena dokonana została po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego i poprzedziło ją wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego związane ściśle z zasadą swobodnej oceny dowodów, która także została zachowana (art. 77 i art. 80 k.p.a.).
Z uzasadnienia decyzji organów obu instancji odpowiadają dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., bowiem wynika z nich ocena faktów, prawa i subsumcji oraz cele i skutki rozstrzygnięcia, co w konsekwencji oznacza, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było prowadzone z poszanowaniem zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a.
Reasumując, w rozpoznawanej sprawie organy Inspekcji Farmaceutycznej prawidłowo ustaliły, że aptece prowadzonej przez skarżącą spółkę klientom udostępniano ulotki informujące, iż apteka uczestniczy w [...] organizowanym przez [...] z siedzibą w [...], z jednoczesnym udostępnieniem formularza zgłoszeniowego. Przystąpienie do ww. programu ściśle wiązało się z konkretnymi korzyściami dla klienta w aptece należącej do strony skarżącej, objętej [...] – gromadził on punkty uprawniające do zakupu w tej aptece po niższych cenach produktów nierefundowanych (m.in. kosmetyków i suplementów diety – vide: wyjaśnienia kierownika apteki znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy). Podkreślenia wymaga, że produkty te mógł kupować z ustalonym rabatem wyłącznie aptece objętej [...] po przystąpieniu do niego. Zatem
w aptece nieobjętej ww. programem nie mógł nabyć produktów po niższej atrakcyjnej cenie, gdyż w innych aptekach owego rabatu nie mógł uzyskać. Jeżeli zatem każdy klient [...] położonej w [...] przy ul. [...], mógł skorzystać z [...], umożliwiającego mu zakup w tej aptece produktów po niższej cenie, zgłaszając się także do tego programu także przez Internet, to nie można mówić, iż tego rodzaju działania faktycznie nie były skierowane do nieograniczonej liczby osób i przez to nie nosiły charakteru publicznego, a co za tym idzie, nie stanowiły komunikatu o charakterze reklamowym.
Należy wskazać również, że powołanych przez stronę skarżącą orzeczeń, różnic w wyrażonych w nich tezach - nie sposób przenieść dosłownie na grunt niniejszej sprawy, co jest oczywiste, bowiem różnice wynikają zarówno
z poprzedniego stanu prawnego, jak i z innych stanów faktycznych.
Sąd nie dopatrzył się zatem ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 6, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a., ani mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia norm prawa materialnego: art. 94a ust. 1, 2, 3, 4 oraz art. 129b ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak
w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło