II SA/Ol 224/13

WyrokWSA w Olsztynie2013-06-06

Skład orzekający: Bogusław Jażdżyk, Ewa Osipuk, Zbigniew Ślusarczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, naruszyło art. 153 PPSA, jeśli jego ustalenia były sprzeczne z oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło art. 153 PPSA, ponieważ w zaskarżonej decyzji nakazało ponowne badanie możliwości zastosowania art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, podczas gdy Naczelny Sąd Administracyjny w poprzednim wyroku przesądził, że skarżąca działała jako następca prawny zmarłego ojca, który uzyskał prawo własności na mocy decyzji z dnia 6 kwietnia 1993 r., co wykluczało zastosowanie wspomnianego przepisu. Związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku oznacza obowiązek podporządkowania się jej w pełnym zakresie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nieodpłatnego przeniesienia własności nieruchomości na podstawie decyzji z 1993 r. Decyzja ta nie została skutecznie doręczona, a następnie została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z powodu śmierci strony. Po serii postępowań, w tym wyroku NSA z 2012 r., który uchylił decyzję Kolegium i wyrok WSA, sprawa wróciła do Kolegium. Kolegium wydało kolejną decyzję uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania, jednakże z ustaleniami sprzecznymi z oceną prawną NSA. S.S. wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie art. 153 PPSA.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 stycznia 2013 r. oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi S. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie nieodpłatnego przeniesienia własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 6 kwietnia 1993 r., Kierownik Urzędu Rejonowego w O., działając na podstawie art. 118 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 z późn. zm.), orzekł o nieodpłatnym przeniesieniu na rzecz J. i J.C. własności działki gruntu wraz z częścią zabudowań mieszkalnych i gospodarskich, do których służyło im prawo użytkowania z tytułu przekazania na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego w zamian za rentę. Decyzja ta nie została prawidłowo doręczona i nie stała się decyzją ostateczną, gdyż została odebrana w dniu 26 kwietnia 1993 r. przez S.S., córkę stron postępowania, bez właściwego umocowania. Z uwagi na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 896/09, Starosta O. doręczył spadkobiercom J.C. (zmarłego dnia 4 czerwca 2006 r.), odpisy powyższej decyzji. Po rozpoznaniu odwołania S.S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia 24 stycznia 2011 r., uchyliło w całości decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia 6 kwietnia 1993 r. i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Kolegium wzięło pod uwagę, że wniosek o nieodpłatne przyznanie własności nieruchomości został złożony w tej sprawie przez J.C., zaś decyzją z dnia 6 kwietnia 1993 r. orzeczono o nieodpłatnym przeniesieniu własności nieruchomości na rzecz J. i J.C. Małżonkowie zmarli w okresie między dniem wydania decyzji, a datą jej doręczenia. Kolegium zauważyło, że osoba fizyczna z chwilą śmierci traci zdolność prawną, dlatego nie może być podmiotem praw czy obowiązków. Powyższe ustalenie stanowiło podstawę do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania, co skutkowało uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji i umorzeniem postępowania pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 178/11, oddalił skargę S.S. wniesioną na powyższą decyzję. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej S.S., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1647/11, uchylił zaskarżony wyrok i decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 stycznia 2011 r. i zasądził na rzecz skarżącej kasacyjnie zwrot kosztów postępowania. NSA, podzielając stanowisko zawarte w wyroku z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt. II OSK 952/07, dotyczące gwarancyjnego charakteru w stosunku do stron postępowania, przepisów regulujących kwestię doręczeń i wiążące z tym faktem obowiązywanie w porządku prawnym indywidualnych aktów stosowania prawa, uznał, że niedoręczenie decyzji stronie, która zmarła, nie może być traktowane jako równoznaczne z brakiem wydania (zaistnieniem) decyzji administracyjnej. Wskazał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak zgody na stwierdzenie, iż strona nie nabyła uprawnień wynikających z decyzji, która nie została jej skutecznie doręczona przed śmiercią uzasadnia to, że J.C. po wydaniu decyzji z dnia 6 kwietnia 1993 r. pozostawał w przekonaniu o jej prawidłowości i mocy obowiązującej. Świadczy o tym w szczególności fakt dysponowania przez niego nieruchomością i uczynienie z niej przedmiotu darowizny, co przesądza, że miał świadomość skutków, jakie wywołała decyzja z dnia 6 kwietnia 1993 r., która została pierwotnie (w świetle wyroku NSA z 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 896/09 - nieprawidłowo i nieskutecznie) odebrana przez córkę S.S. NSA nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego i Sądu pierwszej instancji, że wobec nienabycia z decyzji z dnia 6 kwietnia 1993 r. prawa własności przez J.C., S.S., jako następca prawny, nie ma interesu prawnego, aby wstąpić do postępowania administracyjnego toczącego się w oparciu o art. 118 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, lecz posiada samodzielne roszczenie wywodzone z art. 118 ust. 2a tej ustawy. Zdaniem NSA, z uwagi na w dużej mierze gwarancyjny charakter zdarzenia, jakim jest doręczenie decyzji administracyjnej, należało uznać, że na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy, wobec skutków, jakie wywołało wydanie decyzji i jej pierwotne niezgodne z przepisami doręczenie, brak doręczenia decyzji bezpośrednio stronie, która zmarła, nie może być traktowany jako równoznaczny z brakiem wydania decyzji. W konsekwencji przyjmując, że wydana przed śmiercią J.C. decyzja z dnia 6 kwietnia 1993 r. wywołała skutek w postaci przeniesienia prawa własności, uzasadnione było twierdzenie, że spełnione zostały warunki, o których mowa w art. 30 § 4 k.p.a. i S.S jako następca prawny miała prawo wniesienia odwołania od decyzji, które to odwołanie powinno zostać merytorycznie rozpatrzone przez organ drugiej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił ponadto, że art. 30 § 4 k.p.a. pozostaje w nierozerwalnym związku z art. 28 k.p.a. W sprawach, których przedmiot związany jest z prawem własności, początkowo interes prawny wywodzi się z prawa własności danego podmiotu, a wtórnie - interes prawny uzyskuje następca prawny takiej osoby. Następstwo procesowe jest w tej sytuacji skutkiem sukcesji cywilnoprawnej, a sukcesja taka wpływa na istnienie legitymacji do bycia stroną w określonym postępowaniu administracyjnym. Stwierdził, że na powyższych zasadach w rozpoznawanej sprawie należy opierać interes prawny skarżącej, której przyznać należy prawo do badania legalności decyzji dotyczącej nieruchomości, która została jej przekazana w drodze darowizny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją dnia 21 stycznia 2013 r. uchyliło decyzję, będącą przedmiotem odwołania w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Rozpoznając sprawę, Kolegium uznało za bezsporne, że ojciec skarżącej przekazał nieruchomości wchodzące w skład jego gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w O. z 30 września 1976 r., wydanej na podstawie ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118). Z jej treści wynikało, że na wniosek J.C. orzeczono również o przydzieleniu mu do bezpłatnego użytkowania działki gruntu rolnego o pow. 0,5 ha. Wnioskodawca, stosownie do art. 11 ust. 1 powołanej ustawy, nie zatrzymał budynków wchodzących w skład nieruchomości przekazywanych Państwu. Mocą powyższej decyzji przydzielono mu jednak do bezpłatnego użytkowania lokal mieszkalny składający się z pokoju z kuchnią i pomieszczenie gospodarskie. Kolegium podkreśliło, że z powyższej decyzji wynikają dwa tytuły: do bezpłatnego użytkowania gruntu rolnego o powierzchni 0,5 ha i do bezpłatnego użytkowania lokalu mieszkalnego i pomieszczenia gospodarskiego. Kolegium stwierdziło, że art. 118 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, są skorelowane z wymienionymi wyżej tytułami prawnymi do gruntu, lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich. Zarzuciło organowi pierwszej instancji, że w toku postępowania nie wyjaśnił dostatecznie istoty żądania wnioskodawcy. Stwierdziło również, że z decyzji nie wynika, pod kątem którego z zawartych w art. 118 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników trybów przyznania własności prowadził postępowanie, co jest istotne w kontekście przeszkód do ich zastosowania, zawartych w art. 118 ust. 3 tej ustawy. Kolegium zaleciło organowi pierwszej instancji, aby w zależności od wyniku wyjaśnienia żądania, w toku ponownego rozpatrzenia sprawy rozważył wpływ uprawnień właścicielskich osób trzecich na wynik postępowania i istotę sprawy. Ponadto, w przypadku stwierdzenia interesu prawnego tych podmiotów w sprawie, zobowiązał organ do zapewnienia im czynnego udziału w postępowaniu. Kolegiom wywiodło ponadto, że okoliczność śmierci osoby, której z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu przysługiwało prawo użytkowania działki gruntu, prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich nakazuje prowadzenie postępowania w kierunku ewentualnego zastosowania art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Powyższe stwierdzenia rzutują także na wykładnię tego przepisu, a przez to na przedmiot postępowania wyjaśniającego. Faktycznie władanie daną nieruchomością w zakresie odpowiadającym użytkowaniu jest istotnie zróżnicowane od faktycznego władania daną nieruchomością w zakresie odpowiadającym korzystaniu. Kolegium zwróciło także uwagę na stwierdzenie pracownika organu pierwszej instancji, że przydzielone pomieszczenie gospodarskie na opał - 1/2 obory w rzeczywistości obejmowało tylko ¼ tego budynku i nakazało wyjaśnić tę okoliczność, uwzględniając ustalenia z decyzji z dnia 30 września 1976 r. Ponadto wskazało, że w przypadku, gdyby podstawą nieodpłatnego przyznania własności miałby być art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, niezbędne będzie dokonanie dodatkowych ustaleń w przedmiocie faktycznego władania nieruchomością i kwestii woli w tym zakresie. Ponadto, w ocenie Kolegium, wyjaśnienia wymagał krąg osób uprawnionych. Osobą, której przysługiwało prawo użytkowania działki gruntu oraz prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, zgodnie z decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w O. z 30 września 1976 r., był J.C. Natomiast zaskarżoną decyzją nastąpiło nieodpłatne przeniesienie własności nieruchomości na rzecz J. i J.C. Zdaniem Kolegium, zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalał na ustalenie, że J.C była małżonką rolnika uprawnionego do renty w zamian za przekazane gospodarstwo. Powyższe wpływa natomiast na legitymację procesową osób, którym doręczono zaskarżoną decyzję jako następcom prawnym J.C. Organ odwoławczy nakazał także wyjaśnienie, dlaczego niezbędna do obsługi budynków powierzchnia działki wynosi odpowiednio "[...]" m². W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze S.S. zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej powoływanej jako: "K.p.a.", polegające na wydaniu decyzji niekorzystnej dla strony. Skarżąca nabyła bowiem na mocy tej decyzji określone uprawnienia, uchylając natomiast decyzję organu pierwszej instancji Kolegium zniweczyło wszelkie skutki prawne, jakie wywołała ta decyzja, w tym przeniesienie prawa własności nieruchomości na skarżącą. Zarzuciła ponadto, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." W ocenie skarżącej, ustalenia organu odwoławczego są bowiem rażąco sprzeczne z ustaleniami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2012 r. Za nie do zaakceptowania uznała rozważania organu odwoławczego dotyczące zastosowania w sprawie art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja naruszyła także jej prawa jako nabywcy w dobrej wierze. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Kolegium podniosło ponadto, że w powołanym wyżej wyroku NSA zobowiązał organ do merytorycznego rozpoznania odwołania skarżącej. Konsekwencją powyższego było wydanie zaskarżonej decyzji. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwagi na stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, którego organ odwoławczy nie mógł usunąć we własnym zakresie, nie mogło, w ocenie Kolegium stanowić naruszenia art.153 p.p.s.a. Za niezasadny Kolegium uznało także zarzut naruszenia art. 139 K.p.a., w sytuacji gdy przedmiotem skargi była decyzja kasacyjna. Zakaz reformationis in peius naruszyć może bowiem tylko rozstrzygnięcie merytoryczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Niniejsza sprawa była już przedmiotem orzekania w tutejszym Sądzie i przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 2 października 2012 r. (sygn. akt I OSK 1647/11), uchylił zaskarżony wyrok tut. Sądu z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 178/11 oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 24 stycznia 2011 r. i zasądził od organu odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Stosownie zaś do art. 153 p.p.s.a. - ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Stwierdzenie, że "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże w sprawie ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa jest przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, jest on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 358). Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. oznacza więc, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą, w tej samej sprawie, w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wyrażonym wcześniej w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci bowiem moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia, zawierającego ocenę prawną. Kontrolując zaskarżoną decyzję, Sąd nie mógł więc dokonać jej oceny z pominięciem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2012 r. W uzasadnieniu wskazanego wyroku NSA przesądził, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia 6 kwietnia 1993 r., którą orzeczono o nieodpłatnym przeniesieniu na rzecz J. i J.C. własności działki gruntu wraz z częścią zabudowań mieszkalnych i gospodarskich, do których służyło im prawo użytkowania z tytułu przekazania na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego w zamian za rentę, mimo, iż nie została skutecznie doręczona stronie, wywołała skutki prawne. W konsekwencji powyższego, nie zgodził się ze stanowiskiem prezentowanym w tej sprawie przez organ odwoławczy i sąd pierwszej instancji, że J. C. nie nabył prawa własności z decyzji z dnia 6 kwietnia 1993 r., wobec czego SS., jako następca prawny, nie ma interesu prawnego, aby wstąpić do postępowania administracyjnego toczącego się w oparciu o art. 118 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, lecz posiada samodzielne roszczenie wywodzone z art. 118 ust. 2a tej ustawy. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przyjął natomiast, że w okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne jest wyłącznie nabycie przez ojca skarżącej prawa bezpłatnego użytkowania: działki gruntu rolnego (o pow. 0,5 ha), lokalu mieszkalnego (składającego się z pokoju z kuchnią) oraz pomieszczenia gospodarskiego. Za wymagające powtórnego zbadania, Kolegium uznało natomiast treść żądania wnioskodawcy oraz ustalenie, w jakim trybie - art. 118 ust. 1 czy ust. 2 - ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników prowadzone było postępowanie. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 118 ust. 1 powołanej ustawy osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki, zgodnie natomiast z ust. 2 osobie, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność działki obejmującej budynki, w których znajduje się ten lokal i te pomieszczenia, o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków. W konsekwencji przyjętych ustaleń, organ odwoławczy nakazał również zbadanie istnienia w sprawie przesłanek negatywnych przyznania prawa własności nieruchomości, zawartych w art. 118 ust. 3 powoływanej ustawy, zgodnie z którym przepisów ust. 1-2a nie stosuje się, jeżeli działka nie jest przedmiotem własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, albo jeżeli przyznanie własności naruszałoby prawa osób trzecich do działki lub budynków, o których mowa w tych przepisach. Z zaskarżonej decyzji wynika ponadto, że śmierć osoby, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w ocenie Kolegium, obligowała organ pierwszej instancji do zbadania, czy w sprawie nie ma zastosowania art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, przewidujący, że z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością; jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków. Kolegium zobowiązało też organ pierwszej instancji do prowadzenia postępowania w celu ustalenia zakresu faktycznego władania nieruchomością i kwestii woli w tym zakresie. Jak już wyżej wskazano, NSA przesądził, że art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż skarżąca działała w niniejszej sprawie jako następca prawny zmarłego ojca, który uzyskał prawo własności działki gruntu rolnego, lokalu mieszkalnego i pomieszczenia gospodarskiego na mocy decyzji z dnia 6 kwietnia 1993 r. Wobec tego zasadny jest zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a., skoro wbrew jednoznacznemu stanowisku sądu, organ odwoławczy nakazał zbadanie możliwości zastosowania w tej sprawie przepisu ust. 2a art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2008 r., sygn. II GSK 452/07 (dostępne w bazie orzeczeń NSA), niewypełnienie wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w prawomocnym wyroku sądowym jest uchybieniem procesowym, mającym wpływ na wynik sprawy i zawsze uzasadnia uchylenie decyzji wydanych w takim wadliwie prowadzonym postępowaniu. Dodać należy, iż stwierdzenie przez NSA, że spełnione zostały warunki, o których mowa w art. 30 § 4 k.p.a. i skarżąca jako następca prawny miała prawo wniesienia odwołania od decyzji, a odwołanie winno zostać merytorycznie rozpatrzone przez organ drugiej instancji, który winien rozważyć i ocenić, czy w świetle dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych zachodziły podstawy do wydania decyzji z dnia 6 kwietnia 1993 r. - nie uprawniało organu odwoławczego do pominięcia wyrażonych w powołanym wyżej wyroku ocen prawnych, dotyczących zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego. W związku z powyższym, ponownie rozpoznając sprawę, organ administracji uwzględni powyższe rozważania oraz wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarte w wyroku z dnia 2 października 2012 r. i rozstrzygnie sprawę co do istoty, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Uwzględniając powyższe, Sąd rozpoznając niniejszą sprawę uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, Sąd nie podzielił zarzutu skarżącej o naruszeniu art. 139 K.p.a., poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. Zakaz reformationis in peius nie może mieć bowiem zastosowania do decyzji kasacyjnej, ponieważ prowadziłoby to do uniemożliwienia realizacji celu, jakiemu ma służyć kompetencja kasacyjna organów odwoławczych. Ponadto, nie można przyjmować, że decyzja kasacyjna może być niekorzyścią dla strony, nie zamyka drogi do uzyskania nowej decyzji i nie powoduje uszczerbku w sferze prawnej odwołującego (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK1270/06, LexPolonica nr 2554260). Decyzja kasacyjna jest decyzją o charakterze procesowym i nie rozstrzyga sprawy materialnej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 152 powołanej ustawy. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło