II GSK 2011/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-01-09

Skład orzekający: Jan Bała, Maria Myślińska, Anna Robotowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Celnej jest właściwym organem egzekucyjnym w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej, gdy Sąd Rejonowy wyznaczył do prowadzenia egzekucji Naczelnika Urzędu Skarbowego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej, gdy Sąd Rejonowy wyznaczył do prowadzenia egzekucji Naczelnika Urzędu Skarbowego, to właśnie ten organ jest właściwy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a nie Dyrektor Izby Celnej. Sąd podkreślił, że postanowienie sądu rejonowego o wyznaczeniu organu egzekucyjnego jest wiążące i zapobiega prowadzeniu egzekucji przez inne organy.
Stan faktyczny
Spółka złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. Organ egzekucyjny początkowo oddalił zarzuty, następnie organ odwoławczy uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu organ egzekucyjny uznał zarzuty za uzasadnione, jednak organ odwoławczy uznał je za nieuzasadnione, powołując się na wiążące stanowisko wierzyciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędzia NSA Anna Robotowska Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 447/13 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w [...] 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 447/13, oddalił skargę [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...] września 2010 r., określił Spółce jawnej [...] zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do grudnia 2005 r. w łącznej kwocie 5.688.559,00 zł. W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., uchylił ww. decyzję organu I instancji w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za sierpień 2005 r. w wysokości 464.574,00 zł i wrzesień 2005 r. w wysokości 1.642.200,00 zł, oraz określił zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za sierpień 2005 r. w wysokości 303.415,00 zł i za wrzesień 2005 r. w wysokości 1.329.616,00 zł, w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. sygn. akt I Co 808/10 Sąd Rejonowy w [...] I Wydział Cywilny wobec zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej wyznaczył do prowadzenia egzekucji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], ustalając jednocześnie, że dokonane już czynności pozostają w mocy. W dniu [...] lutego 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] wystawił wobec [...] tytuły wykonawcze nr [...] i nr [...] stanowiące wymienione na wstępie decyzje. Celem realizacji należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi w dniu 7.02.2011 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] zawiadomił o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. [...] Sp. j. pismem z dnia 2 marca 2011 r., złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w którym wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, uchylenie wszystkich czynności egzekucyjnych i o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów opartych na art. 33 pkt 1, 3, 6 oraz 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] oddalił zarzuty. Na powyższe rozstrzygnięcie Spółka złożyła zażalenie, w wyniku którego postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazał między innymi, że organem właściwym do ponownego rozpatrzenia zarzutów zobowiązanej Spółki będzie Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...]. Pismem z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], zwrócił się do Dyrektora Izby Celnej w [...] o zajęcie stanowiska w sprawie wniesionych zarzutów. Po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. nr [...], uznał zarzuty za uzasadnione. Nie godząc się z wydanym rozstrzygnięciem Spółka złożyła zażalenie, w którym podniosła zarzuty naruszenia art. 33 u.p.e.a. w zakresie pkt 1, 6 i 10. Ponadto na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., wniosła o uznanie zgłoszonych zarzutów za uzasadnione oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie wszystkich czynności egzekucyjnych. W uzasadnieniu wskazała, że tytuły wykonawcze, na podstawie, których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, dotyczą nieistniejących zobowiązań, z uwagi na przedawnienie zobowiązań podatkowych z dniem 31 grudnia 2010 r. Uznając bezzasadność powyższego zażalenia organ odwoławczy podniósł, że w zakresie wskazanym w art. 33 pkt 1 i pkt 3 u.p.e.a., organ egzekucyjny był związany stanowiskiem wierzyciela natomiast w zakresie wskazanym w art. 33 pkt 6 i pkt 10 u.p.e.a. organ egzekucyjny niewiązany stanowiskiem wierzyciela, zobowiązany był do zajęcia własnego stanowiska w postępowaniu wydanym w sprawie zarzutów, chociażby jego stanowisko w tym zakresie było tożsame ze stanowiskiem wierzyciela. Organ przypomniał, że wierzyciel odnosząc się do zarzutu z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. tj. nieistnienia obowiązku w części stwierdził, że argumentacja w tej części jest bezzasadna, bowiem postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec [...] na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...], zostało umorzone z uwagi na uwzględnienie zarzutu zawartego w art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 u.p.e.a. z powodu niespełnienia przez przedmiotowe tytuły wykonawcze wymagań formalnych. W toku prowadzonego postępowania nie doszło do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego z uwagi na niewyegzekwowanie żadnych kwot. Ponadto organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zobowiązany nie przedstawił dowodu zapłaty należności. Odnosząc się do zarzutu określonego w art. 33 pkt 3 u.p.e.a. dotyczącego błędnego określenia kwot należności, wierzyciel wskazał, że tytuły wykonawcze z dnia [...] lutego 2011 r. od nr [...] do nr [...], zostały wystawione na kwoty wynikające z decyzji z dnia [...] września 2010 r. nr [...] i z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...]. Natomiast w zakresie nieuwzględnienia w tytułach wykonawczych przerw w naliczaniu odsetek wskazał na zastosowanie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej. W tej sytuacji Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] jako organ egzekucyjny wydając w trybie art. 34 § 4 u.p.e.a. zaskarżone postanowienie był związany stanowiskiem wierzyciela i w zakresie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 pkt 1 i pkt 3 cyt ustawy i dlatego uznał zarzuty za nieuzasadnione. Poza tym treść art. 34 § 1 u.p.e.a., nie daje organowi egzekucyjnemu prawa do ingerowania w treść stanowiska wierzyciela, dlatego też Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nie był uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i badania stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Podkreślono, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa, na czym polega nadzór nad egzekucją administracyjną, ani nie wskazuje kryteriów, na podstawie których powinien on być wykonywany. W wypadku nadzoru nad egzekucją administracyjną dopuszczalną formą ingerencji w działalność jednostki nadzorowanej jest sprawowanie kontroli przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i nadzorowane organy egzekucyjne (art. 23 § 4 pkt 2 u.p.e.a.). W związku z powyższym wypowiedź wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 ww. ustawy, będąc wiążąca dla organu egzekucyjnego, jest również wiążąca dla organu drugiej instancji, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] nie jest więc uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela, odnośnie do zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 pkt 1 i pkt 3 u.p.e.a. Zarzut naruszenia art. 33 pkt 6 w związku z art. 29 § 1 i 2 u.p.e.a. tj. niedopuszczalności egzekucji administracyjnej z uwagi na to, że przedmiotowe postępowanie prowadzone jest na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez nieuprawnionego wierzyciela uznano za chybiony. Zgodnie z art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz.U. nr 137 z 2003 r. poz. 1302) nowe brzmienie otrzymał art. 19 § 5 u.p.e.a. Zgodnie z tą zmianą Dyrektor Izby Celnej stał się organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w odniesieniu między innymi do należności z tytułu podatku akcyzowego wraz z odsetkami. Organ odwoławczy podkreślił, że na podstawie przepisu art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a., Dyrektor Izby Celnej jest wierzycielem w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez Naczelnika Urzędu Celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych oraz przyjętych przez Naczelnika Urzędu Celnego zgłoszeń celnych, deklaracji albo informacji o opłacie paliwowej. Przepisy tej ustawy wprowadziły również zmiany w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (tekst jednolity dz.U. Nr 8 z 2004 r., poz. 65). Zgodnie z tymi zmianami organ kontroli skarbowej po zakończeniu postępowania kontrolnego i wydaniu decyzji, gdy ustalenia dotyczą podatków, oraz podatku akcyzowego doręcza ją kontrolowanemu oraz właściwemu organowi podatkowemu reprezentującemu Skarb Państwa, który staje się wierzycielem obowiązków wynikających z tej decyzji. W myśl art. 13 ustawy o podatku akcyzowym właściwym organem podatkowym w zakresie akcyzy jest stosownie do swojej właściwości Naczelnik Urzędu Celnego i Dyrektor Izby Celnej właściwi ze względu na miejsce wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu. W związku z tym, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w [...], po wydaniu przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] decyzji z dnia [...] września 2010 r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej w [...] stał się wierzycielem określonego w tej decyzji zobowiązania podatkowego, zaś tytuły wykonawcze spełniają wymagania ustawowe. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 33 pkt 10 u.p.e.a. wyjaśniono, że z art. 27 § 1 pkt 9 cytowanej ustawy wprost wynika, że tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji. W praktyce w związku z wystawianiem tytułów wykonawczych na urzędowych drukach owo pouczenie jest jednym z elementów takiego druku. Tytuły wykonawcze wystawiane przez Dyrektora Izby Celnej w W [...] w dniu [...] lutego 2011 r. od nr [...] do nr [...], zawierały takie pouczenie. Pouczenie to było skuteczne w dniu ich doręczenia Stronie, w związku z czym odnosiło się do Dyrektora Izby Celnej w [...], który w tej dacie był organem egzekucyjnym. Powyższe nie oznaczało jednak, że organ ten był uprawniony do ich rozpatrzenia na co wskazywał Dyrektor Izby Skarbowej w [...] w postanowieniu z dnia [...] września 2011 r. nr [...], wydanym w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się do zarzutu nieistnienia zobowiązań podatkowych z uwagi na ich przedawnienie z dniem 31 grudnia 2010 r. (art. 33 pkt 1 ww. ustawy) zauważono, że w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego zarzut ten nie był podnoszony w zarzutach z dnia 2 marca 2011 r. i nie był rozpatrywany przez organ pierwszej instancji. Z uwagi na powyższe uznano, że zarzut przedawnienia nie może być przedmiotem niniejszego postępowania bowiem nie został podniesiony w siedmiodniowym terminie określonym w art. 27 § 1 pkt 9 ww. ustawy. Skoro więc Strona nie podniosła tego zarzutu przed organem pierwszej instancji, zarzut ten nie może być również przedmiotem postępowania przed organem drugiej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 447/13, oddalił skargę [...] na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (art. 34 § 2 u.p.e.a.). W myśl § 4 ww. artykułu, organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Ponadto w myśl § 5 cytowanego artykułu, na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Zażalenie na postanowienie w sprawie zarzutów podlega rozpatrzeniu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odwoławczemu. Wobec powyższego WSA stwierdził, że organ odwoławczy zasadnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż – zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. – wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Skoro zatem w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia w obiegu prawnym istniało ostateczne stanowisko wierzyciela stwierdzające, że bezzasadny jest zarzut nieistnienia obowiązku i braku wymagalności tegoż obowiązku to organ odwoławczy nie mógł nie uwzględnić tego stanowiska przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w sprawie. Z istoty przyjętego w art. 34 § 1 rozwiązania wynika, że stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów stanowi niezbędną informację dla organu egzekucyjnego oraz, że organ egzekucyjny (w zakresie zarzutów z art. 33 pkt 1-5 ustawy egzekucyjnej), nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 19 § 5 u.p.e.a., Sąd uznał go bezzasadny. Sąd I instancji podkreślił, że z akt postępowania administracyjnego wynika, iż Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. wydanym w sprawie o sygn. akt [...] wyznaczył do łącznego prowadzenia egzekucji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wskazując jednocześnie, że dokonane dotychczas czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Powyższe postanowienie znajdowało oparcie w treści art. 773 § 1 k.p.c. albowiem przy zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego organ egzekucyjny wskazany przez sąd w ww. postępowaniu obowiązany był do prowadzenia obu egzekucji jednocześnie i w całości, nie zaś do prowadzenia egzekucji z konkretnego składnika majątkowego. To zaś oznacza, iż organem właściwym do ponownego rozpatrzenia zarzutów skarżącej spółki (co miało miejsce w niniejszej sprawie) był Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...]. WSA nie podzielił zarzutu skarżącej spółki, którego istotą było twierdzenie jakoby nie istniał obowiązek podatkowy, który ją obciąża albowiem zarówno organ egzekucyjny jak i Dyrektor Izby Skarbowej w [...] związani byli stanowiskiem wierzyciela co oznacza iż obowiązani byli uwzględnić jego stanowisko wyrażone w ostatecznym postanowieniu z dnia [...] lipca 2012 r., z którego wynikało, że nie doszło do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, a to dlatego, że zobowiązany nie przedstawił dowodu zapłaty należności, a poza tym nie wyegzekwowano od niego żadnej należnej kwoty. Ponadto WSA podkreślił, że tytuły wykonawcze z dnia [...] lutego 2011 r. opiewające na wskazane w nich kwoty zadłużenia były związane z decyzjami z dnia [...] września 2010 r. oraz z dnia [...] grudnia 2010 r. Tytuły, o których mowa zostały bowiem wystawione na kwoty wynikające z ww. decyzji. Sąd I instancji za bezzasadny uznał pogląd skarżącej, dotyczący przerw w naliczaniu odsetek związanych ze sporządzonymi tytułami wykonawczymi. Odnosząc się do tej kwestii podniósł, że wierzyciel trafnie wskazał na zastosowanie art. 31 ust 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz.U. nr 8/2004 poz. 65 ze zm.) w brzmieniu obwiązującym do dnia 1 lipca 2010 r. Z przepisu tego wynikało, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania kontrolnego prowadzonego przez organy skarbowe stosowało się przepisy Ordynacji podatkowej (z pewnymi wyłączeniami). Poza tym ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o kontroli skarbowej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. nr 127 poz. 858) stanowiła, iż postępowanie kontrolna wszczęte i niezakończone przez organy kontroli skarbowej przed dniem wejścia w życie tejże ustawy prowadzi się stosownie do przepisów dotychczasowych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła [...] wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w łącznej kwocie 380 zł, w tym opłaty kancelaryjnej za odpis zaskarżonego wyroku z uzasadnieniem w wysokości 100 zł, wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł oraz kosztów zastępstwa procesowego wynoszących 180 zł. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - zwaną dalej p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 2 i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 19 § 5 u.p.e.a. polegającą na błędnym uznaniu, że Dyrektor Izby Skarbowej w [...] prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie organu I Instancji, które zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości organów egzekucyjnych; naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w jego wyniku w obrocie prawnym pozostały akty prawne w postaci postanowienia organu I Instancji i postanowienia organu odwoławczego obarczone wadą nieważności; 2) art. 3 § 2 pkt 3 i art. 141 § 4 p.p.s.a. polegającą na niewyjaśnieniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, dlaczego nieprawidłowy miałby być pogląd strony przedstawiony w skardze oraz poparty orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Lu 431/07 i stanowiskiem doktryny, zgodnie z którymi norma art. 773 § 1 k.p.c. dotyczy jedynie dalszego łącznego prowadzenia egzekucji z konkretnego przedmiotu lub prawa, co do których nastąpił zbieg egzekucji, a nie łącznego prowadzenia całego postępowania egzekucyjnego; naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem WSA nie wyjaśniając podstawy prawnej swego rozstrzygnięcia faktycznie nie dokonał pełnej kontroli postanowienia organu odwoławczego; 3) art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 33 pkt 6 i art. 29 § 1 i § 2 u.p.e.a., polegającą na bezpodstawnym uznaniu, że egzekucja administracyjna była prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez właściwego wierzyciela; naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem w jego wyniku prowadzono postępowanie egzekucyjne, które w świetle art. 34 § 4 u.p.e.a. powinno zostać umorzone. Argumentację na poparcie zarzutów skarżąca spółka przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego objęty został zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazany w pkt 1-3 petitum skargi kasacyjnej. Jego zasadność wykluczałaby bowiem możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych, objętych zarzutami skargi kasacyjnej nieprawidłowości (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II GSK 937/12). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie, brak jest podstaw aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił przebieg postępowania administracyjnego oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę, który zaaprobował, wskazując z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej stanowiska Sądu I instancji w kwestionowanym zakresie. Nieusprawiedliwiony jest również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. podniesiony w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej. Przepis ten określa właściwość sądów administracyjnych i nie został naruszony przez Sąd I instancji, gdyż Sąd ten rozpoznał skargę na zaskarżone postanowienie, dokonał tym samym kontroli administracji publicznej w zakresie legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. Nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 19 § 5 u.p.e.a. sformułowany w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej. Według autora skargi kasacyjnej naruszenie tego przepisu miało polegać na błędnym uznaniu, że Dyrektor Izby Skarbowej w [...] prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie organu I Instancji, które zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości organów egzekucyjnych. Zdaniem strony skarżącej właściwym organem egzekucyjnym dla jej zobowiązań z tytułu podatku akcyzowego powinien być Dyrektor Izby Celnej w [...]. Odnosząc się do tak postawionego zarzutu należy podkreślić, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] I Wydział Cywilny wobec zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej wyznaczył do prowadzenia egzekucji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], ustalając jednocześnie, że dokonane już czynności pozostają w mocy. Powyższe postanowienie znajdowało oparcie w treści art. 773 § 1 k.p.c. albowiem przy zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego organ egzekucyjny wskazany przez sąd w ww. postępowaniu obowiązany był do prowadzenia obu egzekucji jednocześnie i w całości, nie zaś do prowadzenia egzekucji z konkretnego składnika majątkowego. Do zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej dochodzi, jeżeli do tego samego prawa lub rzeczy skierowana jest egzekucja sądowa i administracyjna, a obie egzekucje prowadzone są przeciwko temu samemu dłużnikowi (zobowiązanemu). Należy również podkreślić, że zbieg egzekucji nie oznacza zbiegu prowadzonych postępowań egzekucyjnych (administracyjnego czy sądowego), w ramach których komornik sądowy czy organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, tj. egzekucję do tej samej rzeczy albo prawa i tej samej osoby (dłużnika i zobowiązanego). Zbieg egzekucji to sytuacja odnosząca się do konkretnego, tego samego podmiotu oraz przedmiotu, rzeczy lub prawa, do którego skierowano egzekucję w trybie sądowym i administracyjnym. Aby uniknąć negatywnych skutków tego stanu rzeczy ustawodawca poddał go kontroli, ocenie i rozstrzygnięciu sądowi powszechnemu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 1048/09, LEX nr 579689; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/GL 260/08, LEX nr 513191). W przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej co do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego, administracyjny organ egzekucyjny i komornik wstrzymują czynności egzekucyjne na wniosek wierzyciela, dłużnika lub z urzędu i przekazują akta egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej sądowi rejonowemu, w którego okręgu wszczęto egzekucję, w celu rozstrzygnięcia, który organ egzekucyjny – sądowy czy administracyjny – ma dalej prowadzić łącznie egzekucję w trybie właściwym dla danego organu (art. 773 § 1 zd. 1 k.p.c.). W przypadku wystąpienia dalszych zbiegów egzekucji do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego, łączne prowadzenie egzekucji przejmuje organ egzekucyjny wyznaczony przy pierwszym zbiegu egzekucji (art. 773 § 3 k.p.c.). Z treści cytowanych wyżej przepisów wynika, że sąd rejonowy wskazuje wyłącznie organ egzekucyjny właściwy do dalszego prowadzenia łącznie egzekucji z danej rzeczy lub prawa majątkowego, a nie orzeka o połączeniu postępowań egzekucyjnych – sądowego i administracyjnego, w których doszło do zbiegu egzekucji w rozumieniu art. 773 § 1 k.p.c. i art. 62 u.p.e.a. Organy te w granicach prowadzonego postępowania egzekucyjnego wyznaczonego osobą dłużnika lub zobowiązanego i tytułem wykonawczym podejmują samodzielnie czynności egzekucyjne w zakresie egzekucji z rzeczy lub praw zobowiązanego (dłużnika) nie objętych takim zbiegiem. Rozstrzygnięcie przewidziane w art. 773 § 1 k.p.c. oznacza niedopuszczalność egzekucji z danego prawa lub rzeczy przez inny organ egzekucyjny niż wyznaczony przez Sąd. Wobec powyższego należało uznać, że organem właściwym do prowadzenia egzekucji w stosunku do skarżącej był Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], nie zaś Dyrektor Izby Celnej w [...]. Nie może również odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 33 pkt 6 oraz art. 29 § 1 i § 2 u.p.e.a. formułowany w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej. Według autora skargi kasacyjnej naruszenie tych przepisów miało polegać na bezpodstawnym uznaniu, że egzekucja administracyjna była prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez właściwego wierzyciela. Zgodnie z art.19 § 5 pkt 3 u.p.e.a. w brzemieniu obowiązującym od 1 września 2003 r., tj. reformy terenowej rządowej administracji finansowej (art.2 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów - Dz. U. Nr 137, poz. 1302) - tylko właściwy miejscowo dyrektor izby celnej jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, z tytułu podatku akcyzowego wraz z odsetkami. Na mocy art.13 § 1 Ordynacji podatkowej - również organy administracji celnej (naczelnicy urzędów celnych i dyrektorzy izb celnych) od dnia 1 września 2003 r. uzyskały status organów podatkowych w zakresie niektórych spraw dotyczących podatku od towarów i usług, a także podatku akcyzowego. Naczelnik urzędu celnego stosownie do swej właściwości miejscowej jest organem podatkowym pierwszej instancji w zakresie podatku akcyzowego, a dyrektor izby celnej - podatkowym organem odwoławczym od decyzji w sprawie podatku akcyzowego wydawanych przez podległego mu naczelnika urzędu celnego. Nie może także, wobec jasnego sformułowania przepisu art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a., budzić żadnych wątpliwości to, że od tej samej daty dyrektorzy izby celnych nabyli status wierzyciela w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym - w odniesieniu do wszelkich obowiązków wynikających z wydanych przez podległych im naczelników urzędów celnych decyzji w sprawie podatku akcyzowego. W systemie polskiego prawa podatkowego przepisy dotąd obowiązujące nigdy nie nadały statusu organu podatkowego ani inspektorom kontroli skarbowej, ani od 1 września 2003 r. - dyrektorom urzędów kontroli skarbowej. W doktrynie prawa podatkowego (por. np. E. Ruśkowski, W. Stachurski, J. Stankiewicz, Ustawa o kontroli skarbowej, Warszawa 200, s. 124 i n.; S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 76 i n.) utrwalone też jest stanowisko, iż dyrektorów urzędów kontroli skarbowej nie można traktować jako organów podatkowych, ponieważ ich kompetencje nie dotyczą wszystkich podatków i nie obejmują ogółu czynności, jakie wykonuje rzeczywisty organ podatkowy pierwszej instancji, którymi są zawsze naczelnicy urzędów skarbowych i urzędów celnych. Dyrektorom urzędów kontroli skarbowej przysługują bowiem jedynie niektóre uprawnienia organów podatkowych, w zastępstwie i w zakresie umocowań podatkowych przysługujących właściwym organom podatkowym np. naczelnikom urzędów celnych (por. art. 24 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej - tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 z późn. zm.). Dyrektor urzędu kontroli skarbowej może jedynie niejako w zastępstwie naczelnika urzędu celnego wydać decyzję określającą zobowiązanie w podatku akcyzowym, ale np. nie ma już absolutnie żadnych uprawnień, by rozporządzać kwotą podatku wynikającą z decyzji albo np. rozstrzygać o stosowaniu wobec określonego przez siebie zobowiązania żadnych ulg podatkowych (umorzenia, odroczenia czy rozłożenia na raty). Tego rodzaju pełne kompetencje co do podatku akcyzowego przysługują tylko i wyłącznie właściwemu naczelnikowi urzędu celnego. Ten zastępczy charakter pozycji prawnej dyrektora urzędu kontroli skarbowej w sprawie określenia podatku akcyzowego podkreśla także bardzo wyraźnie zapis art. 26 ust.1 ustawy o kontroli skarbowej w którym przyjęto, iż odwołanie od decyzji dyrektora urzędu kontroli skarbowej w sprawie określenia podatku akcyzowego nie składa się do organu wyższego stopnia jakim jest Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej, lecz do właściwego dyrektora izby celnej, który byłby właściwy w sprawie, gdyby tą decyzję w sprawie podatku akcyzowego wydawał właściwym miejscowo naczelnik urzędu celnego. Dlatego też należy przyjąć, iż w przypadku wydania zamiast naczelnika urzędu celnego decyzji określającej podatnikowi zobowiązanie w podatku akcyzowym przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej na podstawie upoważnienia wynikającego z art.24 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej - właściwy dla naczelnika urzędu celnego dyrektor izby celnej ma nie tylko status organu podatkowego w rozumieniu art.13 Ordynacji podatkowej, ale również na podstawie art. 5 §1 pkt 4 w związku z art.19 § 5 u.p.e.a., ma również status wierzyciela (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2007 r., sygn. akt II FSK 714/08; wyrok WSA w Poznaniu z 13 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1319/07). Wobec powyższego w sprawie nie doszło również do naruszenia art. 135 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a., bowiem Sąd I instancji prawidłowo oddalił skargę [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło