II OZ 893/13

II OZ 893 / 13 POSTANOWIENIE Dnia 22 października 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 37/13 w zakresie odmowy przyznania skarżącemu częściowego prawa pomocy w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. II OZ 893 / 13 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu J. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż z treści złożonego na urzędowym formularzu przez J. S. wniosku wynika, że jest on osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, w chwili obecnej oczekuje na leczenie szpitalne, dlatego korzysta ze stałego wsparcia finansowego rodziny i przyjaciół. Z żoną pozostaje w faktycznej separacji poprzedzonej ustanowieniem rozdzielności majątkowej i nie mieszkają razem. Wnioskodawca wskazał, że miesięczne wydatki, które pomaga mu pokrywać rodzina i przyjaciele to: opłata za gaz – 51,45 zł, opłata za prąd – 40,69 zł, opłata za czynsz – 296,79 zł, odstępne – 600 zł, leki – 150 zł, wyżywienie i inne – 289 zł. Do wniosku załączono kopię zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w Chojnicach potwierdzające, iż wnioskodawca zarejestrowany jest jako osoba bezrobotna od dnia 2 kwietnia 2013 r. oraz skierowania do szpitala, kopię umowy małżeńskiej, kopię protokołu Sądu w sprawie wysokości alimentów na N. S. oraz oświadczenie małżonki M. S. – S. o braku potrzeby przedkładania dokumentów związanych z jej sytuacja materialną, oraz że od pewnego czasu małżonkowie nie mieszkają razem i że są w trakcie przygotowań do rozwodu. Odmawiając skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na treść art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.). W ocenie Sądu pierwszej instancji wnioskodawca nie wykazał dostatecznie, jak wymaga tego powyższy przepis, że jego sytuacja świadczy o spełnieniu przesłanek do przyznania prawa pomocy. Wprawdzie w nadesłanych wyjaśnieniach wskazano, iż skarżący obecnie jest osobą bezrobotną, ale wnioskodawca nie udzielił żadnych szczegółowych informacji dotyczących sytuacji swojej małżonki (poza tym, iż nie prowadzi z małżonką wspólnego gospodarstwa domowego, mieszkają obecnie oddzielnie i planowany jest rozwód). Powyższe okoliczności nie zwalniają wnioskodawcy od wykazania szczegółowej sytuacji finansowej własnej oraz sytuacji finansowej małżonki. Wnioskodawca powinien wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny- domowników, którzy pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym bądź są zobowiązani do alimentacji (art. 252 P.p.s.a). Jak wskazał Sąd, niewątpliwie skarżący jest z małżonką w relacji powinności alimentacyjnych. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego określają stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 k.r.o). Wskazując na treść art. 27, Sąd uznał, że nawet rozdzielność majątkowa małżonków nie zwalnia drugiego małżonka z obowiązku udzielenia pomocy (art. 23 k.r.o.). Do obowiązków tych zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.o.) i orzeczenia separacji (art. 614 § 1 k.r.o.). Twierdzenie skarżącego o planowanym rozwodzie nie może wpłynąć na przyznanie mu prawa pomocy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie wnioskodawca nie podał żadnych informacji dotyczących sytuacji finansowej i materialnej małżonki. Z podanych danych w sprawach (m.in. sygn. VII SO/Wa 68/12 i VII SO/Wa 69/12, w których wnioskodawca występował już do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wynika, że małżonka uzyskiwała dochody, posiadała z wnioskodawcą wspólne konto, na którym posiadali środki finansowe). Tym samym, Sąd przyjął, że wnioskodawca wybiórczo przedstawia okoliczności świadczące o jego sytuacji materialnej, rodzinnej akcentując przy tym te z nich, które mają podkreślać jego trudną sytuację materialną, nie podając (choćby w przybliżeniu) wysokości dochodów uzyskiwanych przez małżonkę, wysokości ewentualnie posiadanych oszczędności. Tymczasem przesłanki przyznania prawa pomocy odnoszą się jedynie do udokumentowanej sytuacji finansowej i rodzinnej wnioskodawcy. W ocenie Sądu dane przedstawione przez wnioskodawcę są niepełne nie przedstawiają wyczerpująco jego sytuacji majątkowej oraz małżonki, która pozostaje ze skarżącym w relacji powinności alimentacyjnych. Z powyższych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wnioskodawca, korzystający z usług profesjonalnego pełnomocnika nie dał podstaw do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, o czym orzeczono na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J. S. Zdaniem skarżącego przedstawił on dokładnie swój stan majątkowy, załączając stosowne dokumenty na poparcie swoich twierdzeń. Pomoc rodziców i siostry udzielana jest mu na pokrycie niezbędnych i koniecznych wydatków i nie otrzymuje przy tym jako osoba bezrobotna dodatkowych środków finansowych. Nadto nie ma prawnych możliwości zmuszenia swojej małżonki do wyjawienia danych dotyczących jej majątku. Odmówiła ona mu udzielenia informacji w przedmiocie posiadania konta bankowego i wysokości otrzymywanych zarobków, na potwierdzenie, czego przedstawił oświadczenie M. S.- S., którym nie stwierdziła ona potrzeby przedkładania dokumentów związanych z jej sytuacją majątkową. Nadto skarżący za oderwane od rzeczywistości uznał domaganie się przez Sąd, by dochodził alimentów od swojej małżonki, bowiem tego typu postępowania trwają znacznie dłużej niż rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, nie zostało wykazane przez wnioskodawcę, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, szczególnie z tego powodu, iż nie wyjaśnił on w pełni swojej sytuacji finansowej. Nawiązując do argumentacji zażalenia uznać należało, iż słusznie eksponuje Sąd pierwszej instancji fakt pozostawania skarżącego w związku małżeńskim, którego jedną z konsekwencji jest wzajemna pomoc i obowiązek alimentacyjny. Istnienie tego obowiązku pozostaje przy tym bez związku z małżeńskim ustrojem majątkowym. Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, do ww. obowiązków zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r. sygn. akt II CZ 80/89, LEX nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r. sygn. akt I CZ 37/67, LEX nr 6155 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA z 2005 r., nr 1, poz. 8 oraz z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 196/11, LEX nr 948873). Tym samym brak ujawnienia sytuacji materialnej żony, nie pozwala na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego pod kątem spełniania przesłanek koniecznych do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 463/08 oraz z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 104/09- orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji stwierdzić trzeba, iż w rozpoznawanym zażaleniu strona skarżąca nie przedstawiła żadnych takich okoliczności, które by podważyły zasadność kontrolowanego postanowienia. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.