II FZ 1165/13

II FZ 1165/13 POSTANOWIENIE Dnia 21 lutego 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. sp. z o.o. z siedzibą w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 sierpnia 2013 r., I SA/Lu 516/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia 26 marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za miesiąc grudzień 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 26 września 2013 r., I SA/Lu 516/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił G. sp. z o.o. z siedzibą w N. (zwanej dalej spółką) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. 2. Ze stanu sprawy, przedstawionego we wniosku wynikało, że spółka wskazała, iż z uwagi na zmianę przepisów regulujących działalność w sektorze gier i zakładów wzajemnych znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Nowa ustawa spowodowała, że posiadane przez nią automaty stały się rzeczami bez wartości, których w obecnym stanie prawnym obowiązującym w Polsce jak i za granicą nie da się sprzedać. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem o majątku i dochodach spółki - wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 2.500.000,00 zł, zaś wartość jej środków trwałych wynosi 4.657.599,66 zł. Spółka posiada dwa rachunki bankowe, które zostały zajęte w postępowaniu zabezpieczającym odpowiednio do wysokości 8.737.023,95 zł i 8.734.119,33 zł. Stan tych rachunków na dzień złożenia wniosku wynosił 0 zł. Ostatni rok obrotowy spółka zakończyła stratą o wysokości 888.485,30 zł. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny, odwołując się do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej jako: p.p.s.a.), wskazał, że spółka nie przedłożyła wszystkich dokumentów, do których przedłożenia była wezwana. We wniosku wspominała bowiem o dwóch rachunkach bankowych, które zostały zajęte, a z przedłożonych historii operacji wynikało, że spółka posiada jeszcze co najmniej dwa inne rachunki bankowe. Powyższe rodzi domniemanie, że operacje bankowe wykonywane są za pośrednictwem nieujawnionych rachunków bankowych. Sąd zauważył, że sytuację materialną spółki należy oceniać nie tylko na podstawie środków zgromadzonych na rachunkach bankowych, ale również na podstawie realnej możliwości ich zdobycia (np. czynsz z umowy najmu, dzierżawy, egzekucja wierzytelności). Zaznaczył także, że spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, nie zawiesiła jej, co również może stanowić źródło uzyskania środków na uiszczenie wpisu. Podkreślił także, że z art. 166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) wynika, iż za zgodą organu egzekucyjnego mogą być dokonywane wypłaty z zajętego rachunku bankowego, o ile zobowiązany przedstawi wiarygodne dokumenty świadczące o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Dotyczy to również kosztów sądowych, gdyż są one postrzegane jako normalne koszty prowadzonej działalności, które służą do dochodzenia praw przed sądem. Sąd zwrócił uwagę, że w ostatnim roku podatkowym spółka osiągnęła przychód w wysokości 148.551.284,25 zł. Ta kwota wielokrotnie przewyższa wysokość kosztów sądowych w sprawie. Co prawda spółka w 2012 r. poniosła stratę w wysokości - 888.485,30 zł, jednakże strata w rozumieniu przepisów podatkowych, jest tzw. stratą bilansową, wyliczaną na potrzeby tego podatku, która nie odzwierciedla rzeczywistego rezultatu prowadzonej działalności. Zaznaczył, że w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą - miarodajny dla oceny zdolności płatniczych nie jest dochód (rozumiany jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz przychód. Powyższe uwarunkowane jest istnieniem legalnych instrumentów podatkowych pozwalających na równoważenie kosztów i przychodów - tak, by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować lub go całkowicie uniknąć. Sąd pierwszej instancji zwrócił również uwagę, że spółka w 2013 r. osiągnęła znaczny obrót - nieporównanie większy niż kwota wpisu. Tylko z perspektywy miesięcy od czerwca do sierpnia 2013 r. wartość dostaw towarów i usług wykonanych przez spółkę to ponad 6.000.000 zł miesięcznie, we wrześniu 2013 r. dostawa towarów i usług miała wartość rzędu 7.200.000 zł, co potwierdzają złożone deklaracje VAT-7. Przychód spółki za czas od stycznia do końca lipca 2013 r. to kwota ponad 60.000.000 zł, co wynika z rachunku zysków i strat. Na powyżej powołane rozstrzygnięcie spółka wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez odmówienie zastosowania wobec niej dobrodziejstwa zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w sytuacji, gdy spółka obiektywnie nie dysponuje kwota wymaganą od niej do zapłaty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. 4. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle przedstawionych przez spółkę okoliczności należy podzielić stanowisko sądu pierwszej instancji, że w istocie spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając sprawę sąd miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie. Trafnie podniósł, że nieujawniając faktu posiadania dodatkowych rachunków bankowych, spółka uchyliła się od podania stanu tych kont, pomimo iż została zobligowana do przedłożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych. W tych okolicznościach zasadnie sąd pierwszej instancji wskazał, że brak było możliwości zweryfikowania stanu środków pieniężnych posiadanych przez spółkę. Uzasadnienie sądu w tym zakresie świadczy o rozpoznaniu wniosku spółki o przyznanie prawa pomocy w sposób rzetelny i nienaruszający zasad postępowania. Z dyspozycji art. 252 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy winien brać pod uwagę stan majątkowy i dochody wnioskodawcy. Pod pojęciem stanu majątkowego należy przy tym rozumieć nie tylko zasób gotówki, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2013 r., I OZ 772/13, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jedyną przesłanką do przyznania prawa pomocy nie może być strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych skarżącej. Wykazanie w danym okresie podatkowym straty nie musi automatycznie oznaczać utraty płynności finansowej prowadzonej działalności. Z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą generującą znaczny obrót. O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że pomimo pogorszenia warunków prowadzenia działalności gospodarczej i pogorszenia się sytuacji finansowej – spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego, czy naprawczego. Przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym - nawet pomimo trudności finansowych - powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych. Musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do zarzutu zablokowania rachunków bankowych zgodzić należy się z sądem pierwszej instancji, że sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych nie jest wystarczający dla uznania, iż spółka spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2009 r., I FZ 66/09, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W razie zajęcia rachunku bankowego przedsiębiorcy, sąd na wniosek obowiązanego złożony w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu postanowienia o zabezpieczeniu określa, jakie kwoty można pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami - także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej (art.7522 § 1 k.p.c.). Podobna zasada obowiązuje w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym przez organ administracji. Tym samym fakt zabezpieczenia rachunku bankowego nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez obowiązanego z rachunku bankowego. Reasumując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka nie wykazała okoliczności niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Treść oświadczeń złożonych we wniosku i przedstawionych dokumentów nie daje wystarczających podstaw do uznania, że spółka nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, natomiast argumentacja zawarta w zażaleniu nie podważa tej oceny. 5. Z tych względów, uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.