II SA/Go 504/13
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2013-09-05
Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Marek Szumilas, Michał Ruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo stwierdziło niedopuszczalność odwołania w sytuacji, gdy strona, która pierwotnie wniosła odwołanie, nie została uznana za stronę w postępowaniu administracyjnym, a następnie organ odwoławczy wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Pomimo że organ odwoławczy uznał, iż decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna, nie uwzględnił on faktu, że strona skarżąca posiadała interes prawny w udziale w postępowaniu, co zostało potwierdzone późniejszymi ustaleniami. Nierozpatrzenie odwołania wniesionego przez uprawniony podmiot narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Spółka "L" Sp. z o.o. wniosła odwołanie od decyzji Wójta Gminy ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla budowy stacji paliw, twierdząc, że posiada interes prawny jako właściciel sąsiedniej działki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając spółkę za stronę nieposiadającą przymiotu strony. WSA uchylił tę decyzję, wskazując na konieczność zbadania interesu prawnego spółki. Następnie SKO postanowieniem stwierdziło niedopuszczalność odwołania, uznając decyzje za ostateczne. Spółka wniosła skargę na to postanowienie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą je decyzję SKO, stwierdził, że postanowienie nie podlega wykonaniu i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2013 r. sprawy ze skargi "L" Spółki z o.o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...], III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej "L" Spółki z o.o. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...] Wójt Gminy, po rozpoznaniu wniosku M.J., określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji paliw płynnych wraz z pawilonem handlowym i zapleczem socjalnym na działce nr ewid. [...].
W dniu 12 lipca 2010 r. odwołanie od powyższej decyzji wniosła "L" Sp. z o.o., reprezentowana przez adwokata T.K.. Pełnomocnik Spółki zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj.: art. 10 § 1, art. 28 i art. 61 § 4 K.p.a., poprzez pozbawienie spółki możności udziału w tym postępowaniu i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że spółka "L" nie brała udziału w przedmiotowym postępowania pomimo faktu, że posiada działkę w sąsiedztwie działki, na której inwestor planuje zrealizować zamierzenie. W ocenie Spółki, jako właściciel nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością M.J., na której planowana jest realizacja inwestycji, posiada ona interes prawny w udziale w spornym postępowaniu.
W tej samej dacie od powyższej decyzji Wójta Gminy wpłynęło odwołanie wniosła P S.A..
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania "L" Sp. z o.o., umorzyło postępowanie odwoławcze. Organ uznał, że skarżąca spółka nie posiada przymiotu strony w danej sprawie. Jednocześnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P S.A. Kolegium utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Wójta Gminy.
Spółka "L" sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] o umorzeniu postępowania odwoławczego. Wyrokiem z dnia 9 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Go 862/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...].
Sąd dokonał oceny zagadnienia interesu prawnego strony oraz warunków dopuszczenia podmiotu do postępowania administracyjnego w charakterze strony. Powołując się na utrwalone stanowisko doktryny oraz orzecznictwa, Sąd zwrócił uwagę, że w badanej sprawie organ w istocie nie przeprowadził dokładnej analizy i nie wyjaśnił czy "L" sp. z o.o. istotnie nie legitymuje się interesem prawnym uzasadniającym uznanie jej za stronę postępowania. Wskazał, że organ nie przeprowadził w tym zakresie w sposób wyczerpujący postępowania wyjaśniającego, a w aktach sprawy brak jest dokumentów, które pozwoliłby na ocenę, czy odwołujący się ma interes prawny uzasadniający uznanie go za stronę postępowania.
W ocenie Sądu z uwagi na charakter i cel postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia, nie może budzić wątpliwości, że szczególnie istotne jest ustalenie przez organ kręgu podmiotów, którym przysługuje przymiot strony w konkretnym postępowaniu. Zasadnicze znaczenie w jego ocenie będą miały zawsze okoliczności danej sprawy, w tym charakter planowanego przedsięwzięcia, rodzaj i zasięg jego oddziaływania oraz ukształtowanie i zagospodarowanie terenów sąsiednich. W nauce przyjmuje się bowiem, że co do zasady przymiot strony w sprawach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach będą miały podmioty mające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, gdyż będą narażone na jego oddziaływanie (M. Bar, J. Jendrośka "Proces inwestycyjny a ochrona środowiska; decyzje o uwarunkowaniach środowiskowych i inne wymagania prawne. Praktyczny podręcznik, Wrocław 2005 str. 45). Jednakże oprócz posiadaczy nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie stronami w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych będą również inni, których nieruchomości mieszczą się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. W orzecznictwie zasadnie przyjmuje się, że pojęcie "działka sąsiednia" w postępowaniach inwestycyjnych musi być rozumiane szeroko, jako działka położona w pobliskim, okolicznym sąsiedztwie działki, na której ma być realizowane zamierzenia inwestycyjne i może obejmować ono zarówno działki bezpośrednio przylegające do działki podlegającej zainwestowaniu (na której planowane jest przedsięwzięcie), jak i działki ościenne, np. oddzielone od danej działki drogą. O interesie prawnym właścicieli nie decyduje bowiem fakt, że dwie działki ze sobą bezpośrednio graniczą lecz to, że jedna z nich znajduje się w strefie oddziaływania inwestycji lokalizowanej na drugiej działce (wyrok NSA z 23.04.2008r. sygn. akt II OSK 467/07 LEX nr 466155). Mówiąc o oddziaływaniu konkretnego przedsięwzięcia należy mieć na uwadze również te miejsca, gdzie uciążliwości związane z przedsięwzięciem mieszczą się w granicach norm określonych przez przepisy prawa lub decyzjach na ich podstawie wydanych. Gdyby bowiem intencją ustawodawcy było ograniczenie oddziaływania tylko do tego przekraczającego określone normy, to w omawianych przepisach ustawy byłaby mowa o terenach, na których zachodzi konieczność wyznaczenia na podstawie art. 135-136 ustawy Prawo ochrony środowiska obszaru ograniczonego oddziaływania.
Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt okoliczności rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wyjaśniło w wystarczającym i wymaganym normami procedury administracyjnej zakresie wątpliwości co do przysługiwania skarżącej Spółce przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu.
Sąd stwierdził w konsekwencji, że organ zaniechał dokonania własnej analizy i wyjaśnień w tym istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy zakresie, a tym samym uznał, że zaskarżona decyzja, którą organ drugiej instancji umorzył postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem "L" Spółki z o.o., została wydana przedwcześnie, bez wnikliwego rozważania powyższych okoliczności sprawy w wyniku dowolnego stwierdzenia, że Spółka nie jest stroną tego postępowania.
Ponownie rozpatrując sprawę organ postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania, powołując się przy tym na przepis art. 134 K.p.a.
Organ wyjaśnił, że zarówno zaskarżona odwołaniem decyzja z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Wójta Gminy, jak również utrzymująca ją w mocy decyzja Kolegium z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], są już decyzjami ostatecznymi i prawomocnymi. Stwierdził, że bezsporna w sprawie jest okoliczność, iż L Sp. z o.o. w toczącym się ówcześnie przedmiotowym postępowaniu administracyjnym nie została uznana za stronę postępowania. W ocenie Kolegium podmiotowi wnoszącemu odwołanie przysługiwał przymiot strony postępowania. Jednakże w chwili obecnej, rozpoznając odwołanie wniesione przez L Sp. z o.o., należy uwzględnić stan faktyczny i prawny na dzień rozpatrywania sprawy, tym samym trzeba mieć na uwadze, że decyzja organu I instancji utrzymana w mocy przez decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r., weszła do obrotu prawnego i posiada przymiot ostateczny i prawomocny.
Na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego L Sp. z o.o. wniosła skargę, zarzucając mu naruszenie art. 134 K.p.a. poprzez bezpodstawne stwierdzenie niedopuszczalności odwołania, a także art. 138 § 1 K.p.a. przez bezpodstawne nierozpatrzenie jej odwołania. Jednocześnie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. oraz stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...].
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując swoje stanowisko, wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z regulacją wynikającą z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej, przy czym zasadą jest że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) wskazuje, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny są wyznaczone przez kryterium legalności działań administracji publicznej. Sąd badając sprawę administracyjną winien podjąć środki prawne w celu eliminacji stwierdzonych w jej toku naruszeń prawa. W myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Przedmiotem badania Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], którym na podstawie art. 134 K.p.a., organ stwierdził niedopuszczalność odwołania.
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa.
Stosownie do treści art. 134 kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
W piśmiennictwie wskazuje się, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym jak i podmiotowym. Niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Odwołanie jest niedopuszczalne, jeżeli decyzja nie weszła do obrotu prawnego ( a więc pomimo że została wydana, nie została stronie doręczona lub ogłoszona), albo gdy czynność organu nie jest decyzją administracyjną, a stanowi np. czynność materialno – techniczną. Postępowanie administracyjne oparte jest na zasadzie dwuinstancyjności, której treścią jest dopuszczalność dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Wyczerpanie tej możliwości powoduje niedopuszczalność odwołania. Od tej zasady dwuinstancyjności przepisy prawa wprowadzają wyjątki na rzecz jednoinstancyjnego postępowania. Decyzje wydane w jednoinstancyjnym postępowaniu nie podlegają zaskarżeniu w toku instancji.
Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez jednostkę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia albo też wniesienia odwołania przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnych (por. B. Adamiak/J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2008, str. 609).
W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy stwierdził, że skarżącej przysługiwał przymiot strony. Zdaniem organu fakt, że w danej sprawie wyczerpany już został administracyjny tok instancji, gdyż decyzja Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2010 r., mocą decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r., utrzymana została w mocy, powoduje że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna i prawomocna decyzja wydana w tejże sprawie przez organ drugiej instancji. Stan ten, który ma miejsce na datę rozpatrywania odwołania przez organ drugiej instancji (odwołania wniesionego przez podmiot, który w ocenie organu, posiadał legitymację procesową strony) skutkuje niemożnością rozpatrzenia odwołania z powodu jego niedopuszczalności z przyczyn przedmiotowych.
Stanowisko organu wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest słuszne, ale jedynie co do zasady, nie uwzględnia bowiem jednak podstawowych reguł postępowania administracyjnego, nadto wydane zostało z pominięciem okoliczności faktycznych, które mają istotne znaczenie dla danej sprawy.
W wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr [...], która stanowi własność skarżącej spółki, ustanowiona jest nieodpłatna i nieograniczona w czasie służebność gruntowa, polegająca na prawie przechodu i przejazdu celem wybudowania instalacji kanalizacji deszczowej wraz ze zbiornikiem retencyjnym, niezbędnej do odprowadzania wód deszczowych do zbiornika retencyjnego znajdującego się na działce nr [...] ( na której planowana jest inwestycja objęta wskazaną na wstępie decyzją Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]), jak również w zakresie niezbędnym do korzystania z tego zbiornika i instalacji oraz polegająca na prawie dostępu do korzystania w każdym czasie i bez ograniczeń, w tym na potrzeby usuwania awarii, konserwacji, wymiany lub modernizacji oraz polegająca na prawie odprowadzania wód deszczowych, objętych kanalizacją deszczową prowadzoną przez działki nr [...] do zbiornika retencyjnego. Nadto na działce nr [...] funkcjonuje już stacja paliw prowadzona przez L sp. z o.o., co może powodować kumulację oddziaływań obydwu inwestycji.
Powyższe okoliczności, w ocenie organu przemawiają za przyjęciem, że L sp. z o.o. posiada interes prawny, wywodzący się normy prawa materialnego, w postępowaniu którego przedmiotem jest ustalenie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji paliw płynnych wraz z pawilonem handlowym i zapleczem socjalnym na działce nr ewid. [...].
Stanowisko w tym zakresie należy uznać za prawidłowe. Strona jest instytucją postępowania administracyjnego, a to oznacza, że uregulowanie jej statusu trzeba wywodzić nie z jednego przepisu, lecz z wielu przepisów prawa materialnego administracyjnego, finansowego czy też prawa pracy, wspierać je przepisami prawa cywilnego, jak również z przepisów ustrojowych dotyczących administracji publicznej i repartycji w niej właściwości oraz kompetencji i wreszcie z przepisów procedury stosowanej do sprawy (por. tamże str. 228).
Skarżąca interes prawny w uczestniczeniu w charakterze strony wywodzi z prawa własności działki gruntu [...]. Ze względu na ustanowioną służebność gruntową, którą obciążona jest działka nr [...], sposób zagospodarowania tejże nieruchomości może mieć dla skarżącej znaczenie istotne.
A zatem, podsumowując powyższe rozważania należy stwierdzić, że odwołanie od wskazanej na wstępie decyzji Wójta Gminy, wniesione zostało przez uprawniony podmiot, nie ulega również wątpliwościom, że odwołanie to wniesione zostało w ustawowo zakreślonym terminie.
Stosownie do treści art. 15 kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Zasada dwuinstancyjności jest zasadą konstytucyjną ustanowioną w art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Istota zasady dwuinstancyjności sprowadza się do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej. Z zasady dwuinstancyjności wynika prawo odwołania strony od każdej decyzji nieostatecznej. Prawo do wniesienia odwołania przysługuje każdej ze stron postępowania administracyjnego. Odwołanie nie jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, wystarczy że strona wyrazi swoje niezadowolenie z wydanej decyzji (art. 128 kpa) . Brak szczególnych wymogów co do formy odwołania stanowi jedną z gwarancji poszanowania zasady dwuinstancyjności. Ustawodawca zmierza w ten sposób do zapewnienia wszystkim stronom ochronę ich słusznych praw, jak również - poprzez ponowne rozpatrzenie sprawy – do eliminacji rozstrzygnięć nieodpowiadających przepisom prawa. Wniesienie odwołania obliguje organ odwoławczy do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Odnosząc powyższe uwagi do analizowanej sprawy administracyjnej, przyjdzie zauważyć, że wbrew stanowisku wyrażonemu przez organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu, to właśnie nierozpatrzenie odwołania wniesionego przez skarżącą stanowi pogwałcenie zasady dwuinstancyjności. Skarżąca, podobnie jak strona postępowania - P S.A., złożyła odwołanie w terminie, co jednocześnie oznacza, że w tym czasie w obrocie prawnym nie funkcjonowała decyzja ostateczna w danej sprawie administracyjnej. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadzi do pogwałcenia przysługujących stronie praw związanych z prawem każdej strony do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy administracyjnej. Błędny pogląd organu wyrażony w decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego nie może pociągać tak dalece niekorzystnych dla strony konsekwencji prawnych. Nie stanowi ochrony praw strony odwołującej się odesłanie jej w tej sytuacji do instytucji wznowienia postępowania administracyjnego. W analizowanej sprawie podstawą wznowienia mogłaby być przesłanka wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Należy przypomnieć, że w świetle art. 147 kpa wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony. Natomiast w myśl art. 148 § 2 termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Badając warunki formalne wniosku o wznowienie postępowania organ administracyjny w pierwszym rzędzie obowiązany jest ustalić, czy wniosek złożony został w ustawowym terminie. Strona mogłaby zatem w tej sytuacji napotkać na przeszkody natury formalnej.
Trzeba również zwrócić uwagę na inny aspekt rozpatrywanej sprawy. Wyrokiem z dnia 9 lutego 2011 r. w sprawie sygn. akt II SA/Go 862/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010r. o umorzeniu postępowania administracyjnego. Sąd wskazał na konieczność wnikliwego zbadania kwestii przymiotu strony skarżącego w postępowaniu administracyjnym. Wyrokiem z dnia 5 pażdziernika 2012 r. sygn. II OSK 1063/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na powyższy wyrok Sądu pierwszej instancji. Obydwa wyroki zapadły w sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonowała ostateczna decyzja organu odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wydana po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez P S.A. Okoliczność ta, w ocenie Sądów obydwu instancji, nie stanowiła przeszkody prawnej do przeprowadzenia dalszych czynności wyjaśniających w celu ustalenia czy skarżącej przysługuje legitymacja procesowa strony w danym postępowaniu. Uzupełniony materiał dowodowy, zdaniem organu, dawał podstawy do uznania że skarżącej przysługuje przymiot strony postępowania, a zatem w tej sytuacji odwołanie powinno być rozpatrzone merytorycznie.
Sąd uchylił również decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Orzeczenie o tej treści było konieczne dla prawidłowego, zgodnego z prawem zakończenia postępowania administracyjnego. Trzeba bowiem wskazać, że od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] odwołanie wniosła skarżąca oraz P S.A., przy czym odwołanie wniesione przez skarżącą nie zostało rozpoznane. Pomimo nierozpatrzenia odwołania wniesionego przez jedną ze stron postępowania organ drugiej instancji wydał decyzję merytoryczną, która posiada walor ostateczności, dopuszczając się tym samym naruszenia podstawowej zasady postępowania administracyjnego, czyli zasady dwuinstancyjności. Możliwość wydania orzeczenia o tej treści Sąd upatrywał w normie wynikającej z art.135 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tegoż przepisu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się szeroką interpretację powyższego przepisu. Sąd rozpatrujący sprawę administracyjną, aby spełnić ustawowo zakreśloną mu kognicję polegającą na kontroli administracji publicznej, winien podejmować wszelkie możliwe środki prawne zapewniające zgodne z prawem zakończenie postępowania administracyjnego. Analiza przepisu art. 135 p.p.s.a. doprowadziła do wniosku, że dawał on podstawę prawną do objęcia kontrolą również powyższej decyzji SKO z [...] sierpnia 2010 r. Decyzja ta podjęta została w granicach danej sprawy administracyjnej, na którą składa się jej charakter, przedmiot oraz strony postępowania. Przedmiotem sprawy są środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji paliw płynnych wraz z pawilonem handlowym i zapleczem socjalnym na działce nr ewid. [...]. Sprawa ma zatem charakter indywidualnej sprawy z zakresu administracji publicznej, podlega załatwieniu przez organ administracyjny w formie decyzji (art. 1 pkt 1 kpa). W postępowaniu występują te same strony.
Analizując orzecznictwo sądowe wypracowane na tle art. 135 p.p.s.a., przykładowo należy wskazać na następujące orzeczenia. W wyroku z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 1199/11 (Lex nr 1138769) Sąd stwierdził, że przepis art. 135 p.p.s.a. pozwala na objęcie kontrolą wszystkich rozstrzygnięć wydanych w sprawie niezależnie od tego, w jakiej fazie postępowania administracyjnego zapadło, jeżeli mieszczą się one w granicach stosunku administracyjnego wyznaczającego daną sprawę. Rozpoznaniem tym mogą być więc objęte wszystkie decyzje dotyczące tej samej sprawy, czyli dotyczące konkretyzacji danego stosunku materialnoprawnego.
W wyroku z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1507/11 Naczelny Sąd Administracyjny orzekł: cyt. "Zwrot "we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga", użyty w art. 135 p.p.s.a., oznacza zarówno postępowania zaliczane do trybu zwyczajnego, czyli toczące się przed organami administracyjnymi pierwszej i drugiej instancji, jak i postępowania nadzwyczajne, a więc w sprawie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji, jak też w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej czy też stwierdzenia jej wygaśnięcia. W konsekwencji oraz w związku z uregulowaniem zawartym art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd administracyjny jest władny objąć swą kontrolą również akt (czynność) wydany (podjętą) w postępowaniu wszczętym po zaskarżeniu tego aktu (czynności) do sądu administracyjnego oraz zastosować wobec nich przewidziane przez ustawę środki w celu usunięcia naruszenia prawa".
Prezentowane powyżej stanowisko Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela.
Wobec powyższego objęcie kontrolą sądową również wskazanej powyżej decyzji SKO z dnia [...] sierpnia 2010 r. Sąd uznał za niezbędne dla prawidłowego zakończenia postępowania administracyjnego w danej sprawie, a przepis art. 135 p.p.s.a upoważniał do zajęcia takiego stanowiska.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" i art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł tak jak w punktach I i II sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w punkcie III zostało oparte na podstawie art. 152 tej ustawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a., w punkcie IV sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło