II SA/Ke 504/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 września 2013r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz D. K. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uchylono decyzję I i II instancji Uchylono decyzję I i II instancji Decyzją z dnia [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego w Warszawie utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 27 listopada 2012r. na drodze krajowej [...] miała miejsce kontrola autobusu [...], którym wykonywano przewóz regularny osób na trasie [...]na podstawie zezwolenia nr [...]. W rezultacie przeprowadzonych czynności Inspekcja Transportu Drogowego ustaliła, że ww. pojazd nie spełnia wymogów technicznych określonych rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia – ze względu na brak wyposażenia w boczną tablicę kierunkową. Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia [...] organ I instancji nałożył na D. karę pieniężną w wysokości 5.000 zł. W podstawie prawnej powołano art. 92a ust. 1, 6, 7, art. 18b ust. 1 pkt 1, art. 18b ust. 2 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007r. nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz lp. 2.5.1 załącznika nr 3 do tej ustawy, jak również § 18 ust. 1 pkt 13 oraz § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003r. nr 32, poz. 262 ze zm.). W odwołaniu od ww. decyzji D. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, argumentując że przyczyną nieumieszczenia na kontrolowanym autobusie tablicy bocznej była duża ilość pasażerów wsiadających do pojazdu oraz konieczność odjazdu z przystanku o godzinie wynikającej z rozkładu jazdy. Okoliczności te potwierdził kierowca B. S. w oświadczeniu, które zostało załączone do odwołania, stwierdzając jednocześnie że w momencie rozpoczęcia wykonywania przewozu ww. pojazd był wyposażony we wszelkie wymagane części wyposażenia, w tym również tablice kierunkowe. Główny Inspektor Transportu Drogowego, utrzymując w mocy ww. decyzję, podzielił w całości ustalenia faktyczne i podstawę prawną powołane przez organ I instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazano, że konieczność stosowania się do postanowień zezwolenia oraz rozkładu jazdy nie wyłącza odpowiedzialności za niewłaściwe wyposażenie autobusu. W tym zakresie organ, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2008r. (OTK-A 2008/2/30, Dz. U. RP 2008/57/349), podkreślił, że przedsiębiorca nie dołożył staranności celem uniknięcia popełniania naruszeń przez swojego pracownika, za którego ponosi odpowiedzialność. Z kolei złożone wraz z odwołaniem oświadczenie kierowcy uznano – w zestawieniu z całokształtem materiału dowodowego – za niewiarygodne wobec faktu, że kierujący podpisał protokół kontroli bez wniesienia do niego zastrzeżeń. Niezależnie od powyższego organ stwierdził, że podane w odwołaniu powody nieumieszczenia na szybie bocznej tablicy kierunkowej w związku z koniecznością odjazdu z przystanku zgodnie z rozkładem jazdy nie są nadzwyczajnymi okolicznościami, uzasadniającymi zastosowanie przepisu art. 92 c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach D. K. zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie: 1. prawa procesowego, to jest art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego przyczyn braku zamocowania bocznej tablicy kierunkowej; 2. prawa materialnego, to jest art. 92a ust. 1, 2, 6 ustawy o transporcie drogowym oraz § 18 ust. 1 pkt 13 w związku z § 21 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002r. poprzez bezpodstawne zakwalifikowanie nieumieszczenia bocznej tablicy kierunkowej jako naruszenie warunków technicznych autobusu przeznaczonego dla danego rodzaju przewozu osób. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i podkreślając, że brak tablicy kierunkowej oznacza niezachowanie wymaganych warunków technicznych pojazdu samochodowego. W tym zakresie powołano się na wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011r. o sygn. akt II GSK 1173/10 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2013r. o sygn. akt II SA/Gl 1312/12. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek jedynie część z podniesionych w jej treści zarzutów odniosła skutek. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Na wstępie odnieść się należy do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem należycie ustalony stan faktyczny może stanowić punkt wyjścia do dalszych rozważań dotyczących prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Analizując zebrany w aktach administracyjnych materiał dowodowy, w szczególności protokół z przeprowadzonej w dniu [...] kontroli należącego do skarżącego autobusu, stwierdzić trzeba, że wbrew zarzutom skargi, w niniejszym postępowaniu zabezpieczono realizację zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) oraz podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Ustalenia poczynione przez organ znajdują pełne oparcie w materiale zebranym w aktach sprawy. Z protokołu przeprowadzonej w dniu [...] kontroli, oraz dołączonego do niego materiału fotograficznego jednoznacznie wynika, że przedmiotowy pojazd nie był wyposażony w boczną tablicę kierunkową. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w pkt 1 skargi wskazać trzeba, że organ odwoławczy prawidłowo ocenił podnoszone przez stronę przyczyny nieumieszczenia w pojeździe bocznej tablicy kierunkowej. W tym zakresie, odnosząc się do złożonego wraz z odwołaniem oświadczenia kierowcy – który wskazaną nieprawidłowość usprawiedliwiał dużą ilością pasażerów wsiadających do pojazdu oraz koniecznością odjazdu z przystanku o godzinie wynikającej z rozkładu jazdy – zasadnie uznano je za niewiarygodne, podkreślając, że kierujący kontrolowanym pojazdem podpisał protokół kontroli bez wniesienia do niego zastrzeżeń. Niezależnie od powyższego Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że podnoszone przez stronę okoliczności nie uzasadniają zastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W tym miejscu podkreślić trzeba, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym prezentowane jest stanowisko, które skład orzekający podziela, zgodnie z którym przedsiębiorca obowiązany jest do takiego zorganizowania działalności przedsiębiorstwa, aby nie dochodziło do naruszeń prawa (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 stycznia 2013r. o sygn. akt III SA/Wr 498/12, LEX nr 1274820). Jak trafnie wskazuje WSA w Krakowie w wyroku z dnia 9.10.2012r. o sygn. akt III SA/Kr 9/12, LEX nr 1234635 "przedsiębiorca ma bowiem wpływ na to, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń. Wpływ ten polega nie tylko na prowadzonych szkoleniach, czy odbieraniu oświadczeń od kierowców o zobowiązaniu do przestrzegania przepisów itp. Wpływ ten polega przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło". Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wbrew zarzutom skargi, organy nie naruszyły przepisów postępowania tj.: art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia prawa materialnego tj.: art. 92a ust. 1, 2, 6 ustawy o transporcie drogowym oraz § 18 ust. 1 pkt 13 w związku z § 21 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002r. poprzez bezpodstawne zakwalifikowanie nieumieszczenia bocznej tablicy kierunkowej jako naruszenie warunków technicznych autobusu przeznaczonego dla danego rodzaju przewozu osób – należy stwierdzić, że jest on zasadny. W tym zakresie spór pomiędzy stronami dotyczy okoliczności, jak zakwalifikować brak tablicy kierunkowej na autobusie, którym wykonywany jest regularny przewóz osób. Skarżący D. K. prezentuje bowiem pogląd, że tablica kierunkowa stanowi element wyposażenia autobusu, podczas gdy zdaniem organów obu instancji brak tablicy kierunkowej oznacza, iż autobus – ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu drogowego – nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym. W orzecznictwie sądowo - administracyjnym istnieje rozbieżność. W powołanym w odpowiedzi na skargę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2013r. o sygn. akt II SA/Gl 1312/12, wskazano, że "naruszenie wymogów przewidzianych w zakresie obowiązkowego wyposażenia autobusu stanowi tym samym, zgodnie z tytułem ww. Działu III niezachowanie wymaganych warunków technicznych pojazdu samochodowego". Z kolei w wyroku z dnia 1.03.2010r. o sygn. akt VI SA/Wa 2132/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sformułował tezę, iż zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 13 i § 21 ust. 1 ww. rozporządzenia posiadanie tablic kierunkowych: czołowej i bocznej należy do warunków technicznych autobusu. Z tego wynika, że wykonywanie regularnego transportu publicznego autobusem nieposiadającym bocznej tablicy kierunkowej kwalifikuje się jako wykonywanie transportu autobusem, który nie odpowiada warunkom technicznym autobusu przeznaczonego dla regularnego przewozu osób. Odmienne stanowisko zajęły Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku z dnia 24.01.2013r. o sygn. akt II SA/Bk 754/12) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26.05.2010r. o sygn. akt VI SA/Wa 628/10. W ostatnim z powołanych orzeczeń wskazano, że zarówno art. 18 b ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, jak również regulacje ww. rozporządzenia, a także przepis art. 66 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym, nie precyzują czym są "warunki techniczne" autobusu wymagane dla danego rodzaju przewozu osób. Sąd stwierdził, że należy przyjąć, iż termin "warunki techniczne pojazdu" dotyczy sprawności samego pojazdu jako całości oraz jego części składowych. Natomiast termin ten nie dotyczy jego dodatkowego wyposażenia, na które składają się rzeczy odrębne (niebędące częściami składowymi pojazdu), a przez to nie rzutujące na warunki techniczne samego pojazdu. W rezultacie Sąd stwierdził, że "nieuprawnione jest zrównanie braku umieszczenia tablic kierunkowych z naruszeniem warunków technicznych pojazdu w drodze wykładni celowościowej albo funkcjonalnej". Sąd - w składzie rozpoznającym niniejszą skargę - w całości podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 24.01.2013r., sygn. akt II SA/Bk 754/12 oraz w wyroku WSA w Warszawie z dnia 26.05.2010r., sygn. akt VI SA/Wa 628/10. Niewątpliwie terminologia, którą posługuje się ustawodawca w przepisach powołanych w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, nie jest precyzyjna. Przepisy § 18 oraz § 21 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia zamieszczone są bowiem w dziale III "Warunki techniczne pojazdu samochodowego", co uzasadnia stanowisko, że wyposażenie to niejako część warunków technicznych. Jednocześnie sam tytuł ww. rozporządzenia – w sprawie "warunków technicznych pojazdów" oraz "zakresu ich niezbędnego wyposażenia" pozwala rozgraniczyć "warunki techniczne" od "wyposażenia" pojazdu. Przepisy § 18 ust. 1 pkt 13 oraz § 21 ust. 1 ww. rozporządzenia, jednoznacznie stwierdzają, że autobus powinien być "wyposażony" w tablice kierunkowe – co uzasadnia wniosek, że należą one do wyposażenia pojazdu. Wymaga również wskazania, że w załączniku nr 3 do ustawy wyszczególniającym m.in. naruszenia przepisów o wykonywaniu przewozu drogowego pod L.p. 2.5. ustawodawca wymienia: Wykonywanie przewozu autobusem, który: 2.5.1. – nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego – za co przewidziana jest kara pieniężna w wysokości 5.000 zł, 2.5.2. – nie spełnia wymagań w zakresie wyposażenia i oznakowania w związku z przewozem określonej kategorii pasażerów – za co przewidziana jest kara pieniężna w wysokości 2.000 zł. Przy tak dokonanym przez ustawodawcę rozróżnieniu ww. naruszeń zarówno wykładnia językowa, jak i wykładnia logiczna cyt. przepisów nakazuje uznać, że tablice kierunkowe informujące o trasie przejazdu autobusu należy zaliczyć do jego wyposażenia i oznakowania, a nie do warunków technicznych. Rozpoznając sprawę ponownie organ, uwzględni przedstawioną powyżej wykładnię przepisów ustawy, eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. Ze względu na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak pkt I sentencji wyroku – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy P.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku znajduje oparcie w art. 152 ustawy P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy P.p.s.a.