II SA/Bk 754/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej w B. S.A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w P. z dnia [...].05.2012 r. nr [...], 2. stwierdza, że wymienione decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. na rzecz Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej w B. S.A. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności. W wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli drogowej, pojazdu marki Volvo o nr rej. [...], przeprowadzonej w dniu 13 marca 2012 r. i udokumentowanej protokołem kontroli nr [...], W. Wojewódzki Inspektora Transportu Drogowego wydał w dniu [...] maja 2012 r. decyzję o nr [...] o nałożeniu na Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w B. S.A. kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł za wykonywanie przewozu autobusem, który nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym (stwierdzono brak tablicy bocznej kierunkowej oraz bak miejsca do jej zamocowania) ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego. W odwołaniu od tej decyzji Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w B. S.A. podniosło, że kara pieniężna za naruszenie określone w lp. 2.5.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, może być nałożona wyłącznie w przypadku niespełnienia wymaganych warunków technicznych przez pojazd, przy czym w ocenie odwołującego, czym innym są warunki techniczne pojazdu, a czym innym jest wyposażenie autobusu. Brak tablicy kierunkowej nie może być kwalifikowany jako warunek techniczny pojazdu, bowiem tablica nie wpływa na sprawność techniczną pojazdu, a tylko stanowi jego dodatkowe wyposażenie. Strona w tym zakresie powołała się na pogląd wyrażony przez WSA w Warszawie w wyroku z 26 maja 2010 r., VI SA/Wa 628/10. Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z [...] lipca 2012 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 92a ust. 1, 2, 6 ustawy z 6 września 2011 r. o transporcie drogowym (Dz.U. nr 125, poz. 874 ze zm.), lp. 2.5.1 załącznika nr 3 do ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 13 i § 21 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (DZ.U. nr 32, poz. 262 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wywiódł, powołując się na treść wyroku WSA w Warszawie z 10 grudnia 2009 r., VI SA/Wa 1394/09, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia nie rozróżnia pojęć "warunki techniczne" i "niezbędne wyposażenie". Dział III, który zawiera uregulowania dotyczące tablic kierunkowych zatytułowany jest: "Warunki techniczne pojazdu samochodowego i przyczepy przeznaczonej do łączenia z tym pojazdem". W dziale tym w różnych rozdziałach zawarte są uregulowania dotyczące budowy pojazdu, jego wyposażenia, świateł, hamulców, a w rozdziale 5 zawarte są "Warunki dodatkowe dla autobusu". W ocenie organu, mając na uwadze systematykę ww. rozporządzenia należy stwierdzić, że warunki dodatkowe autobusu należą do warunków technicznych pojazdu. W rozdziale 5 rozporządzenia w § 18 określone są liczne wymagania dotyczące warunków technicznych jakie powinien spełniać autobus jak np. ilość drzwi, uchwyty, poręcze, wyjścia awaryjne, zasłona za miejscem kierowcy, urządzenie do oświetlania wnętrza, bagażnik a także posiadanie gaśnicy, apteczki, ogumionego koła zapasowego, tablic kierunkowych. Zdaniem organu z powyższego zestawienia wynika, że warunki dodatkowe, jakie musi spełniać autobus nie są jednorodne: jedne dotyczą ściśle jego budowy a inne konieczności wyposażenia w niezbędne urządzenia i przedmioty. Całość tych warunków dodatkowych składa się na warunki techniczne, jakim musi odpowiadać autobus. Nie ma żadnego uzasadnienia dla rozróżnienia "warunków technicznych" od "wyposażenia", bowiem ustawodawca tego nie czyni i w jednej jednostce redakcyjnej umieszcza wszystkie warunki jakie musi spełniać autobus. Wśród tych warunków wymienia konieczność posiadania tablicy kierunkowej, przy czym § 21 ust. 1 rozporządzenia precyzuje, że autobus regularnej komunikacji publicznej powinien posiadać tablice kierunkowe czołową i boczną. Odnosząc się do przedstawionego przez stronę wyroku w którym zawarty jest odmienny pogląd, organ wskazał, że został on uchylony przez NSA wyrokiem z 24 listopada 2011 r., II GSK 1173/10. Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożyło Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w B. S.A. i zarzuciło naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 92a ust. 1, 2, 6 ustawy o transporcie drogowym oraz § 18 ust. 1 pkt 13 w zw. z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, poprzez bezpodstawne zakwalifikowanie braku bocznej tablicy kierunkowej jako naruszenia warunków technicznych autobusu przeznaczonego dla danego rodzaju przewozu osób, 2. przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i pominięcie okoliczności, że przedmiotowy autobus nie zosta fabrycznie wyposażony w miejsce do zamocowania bocznej tablicy kierunkowej. Wskazując na powyższe naruszenia strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga została uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja została wydana - w ocenie składu orzekającego Sądu - z naruszeniem prawa materialnego, i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Spór pomiędzy skarżącym Przedsiębiorstwem a organem inspekcji transportu drogowego dotyczy okoliczności, jak zakwalifikować brak tablicy kierunkowej na autobusie regularnej komunikacji publicznej. Według skarżącego Przedsiębiorstwa tablice kierunkowe to element wyposażenia autobusu, natomiast zdaniem organu odwoławczego brak tablicy oznacza, iż autobus nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym, ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu drogowego. Prawdą jest, iż terminologia, którą posługuje się obowiązująca regulacja prawna nie jest zbyt precyzyjna. Przepisy § 18 oraz § 21 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.) zamieszczone są w dziale III "Warunki techniczne pojazdu samochodowego", co pozwala twierdzić, iż wyposażenie to niejako część warunków technicznych. Sam tytuł rozporządzenia Ministra Infrastruktury – w sprawie "warunków technicznych pojazdów" oraz "zakresu ich niezbędnego wyposażenia" pozwala twierdzić, iż należy rozgraniczać "warunki techniczne" od "wyposażenia" pojazdu. I właśnie przepisy § 18 oraz § 21 rozporządzenia dotyczące tablic kierunkowych stwierdzają wyraźnie, że autobus powinien być "wyposażony" w tablice kierunkowe, a zatem należą one do wyposażenia pojazdu, a nie stanowią elementu warunków technicznych pojazdu. W orzecznictwie Sądów administracyjnych istnieje rozbieżność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 1.03.2010 r. (VI SA/Wa 2132/09) sformułował tezę, iż zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 13 i § 21 ust. 1 w/w rozporządzenia z 31 grudnia 2002 r. posiadanie tablic kierunkowych: czołowej i bocznej należy do warunków technicznych autobusu. Z tego wynika, że wykonywanie regularnego transportu publicznego autobusem nieposiadającym bocznej tablicy kierunkowej kwalifikuje się jako wykonywanie transportu autobusem, który nie odpowiada warunkom technicznym autobusu przeznaczonego dla regularnego przewozu osób (Lex nr 607007). Odmienne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26.05.2010 r. (sygn. akt VI SA/Wa 628/10). Podkreślając, że zarówno art. 18 "b" ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, jak również regulacje rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002 r., a także przepis art. 66 prawa o ruchu drogowym, nie precyzują czym są "warunki techniczne" autobusu wymagane dla danego rodzaju przewozu osób, Sąd stwierdził, iż należy przyjąć, że termin "warunki techniczne pojazdu" dotyczy sprawności samego pojazdu jako całości oraz jego części składowych. Natomiast termin ten nie dotyczy jego dodatkowego wyposażenia, na które składają się rzeczy odrębne (niebędące częściami składowymi pojazdu), a przez to nie rzutujące na warunki techniczne samego pojazdu. W konkluzji Sąd stwierdził, iż nieuprawnione jest zrównanie braku umieszczenia tablic kierunkowych z naruszeniem warunków technicznych pojazdu w drodze wykładni celowościowej albo funkcjonalnej (Lex nr 675914). Opowiadając się za wykładnią wyrażoną w pierwszym z przytoczonych orzeczeń, organ odwoławczy stwierdza w uzasadnieniu decyzji, że: "Całość tych warunków dodatkowych składa się na warunki techniczne, jakim musi odpowiadać autobus. Nie ma żadnego uzasadnienia dla rozróżnienia "warunków technicznych" od "wyposażenia", bowiem ustawodawca tego nie czyni i w jednej jednostce redakcyjnej tj. w § 18 rozdziału 5 "warunki dodatkowe dla autobusu" umieszcza wszystkie warunki, jakie musi spełnić autobus". Powyższa konstatacja zawiera dwa błędy. Po pierwsze, nie jest prawdą, że ustawodawca w jednej jednostce redakcyjnej tj. w § 18 rozdziału 5 umieszcza wszystkie warunki, jakie musi spełnić autobus. Rozdział 5 rozporządzenia zatytułowany "warunki dodatkowe dla autobusu" zawiera więcej niż jedną jednostkę redakcyjną, albowiem składa się z sześciu paragrafów (§ 17-22). Niektóre z tych paragrafów określają jak "autobus powinien być wyposażony" (§ 18 oraz § 21), niektóre zaś określają, jak powinien być autobus "zbudowany" (§ 22 rozporządzenia). Po drugie, i bardziej istotne, nie jest prawdą, że ustawodawca nie czyni rozróżnienia między "warunkami technicznymi" a "wyposażeniem" autobusu. Organ odwoławczy nie dostrzegł, że norma prawna określająca rodzaj naruszenia przepisów o wykonywaniu przewozu drogowego osób oraz wysokości kary pieniężnej wymierzanej za to naruszenie uregulowane zostały w załącznikach do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1265). Załączniki te stanowią integralną część ustawy. W załączniku nr 3 wyszczególniającym m.in. naruszenia przepisów o wykonywaniu przewozu drogowego osób, pod liczbą porządkową 2.5. ustawodawca wymienia: Wykonywanie przewozu autobusem, który: 2.5.1. – nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego, 2.5.2. – nie spełnia wymagań w zakresie wyposażenia i oznakowania w związku z przewozem określonej kategorii pasażerów. A zatem w przepisie będącym bezpośrednią podstawą wymierzenia kary pieniężnej ustawodawca czyni rozróżnienie pomiędzy "warunkami technicznymi", a "wyposażeniem i oznakowaniem" autobusu. Przy takim rozróżnieniu zarówno wykładnia językowa, jak i wykładnia logiczna nakazuje uznać, iż tablice kierunkowe informujące o trasie przejazdu autobusu należy zaliczyć do jego wyposażenia i oznakowania, a nie do warunków technicznych. Dlatego też w ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została w wyniku błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisu załącznika nr 3 (l.p. 2.5.1.) do ustawy z 6 września 2001r. o transporcie drogowym. Naruszenie prawa materialnego stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit "a" w/w ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku – art. 152 ppsa oraz orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego poniesionych przez niego kosztów postępowania sądowego – art. 200 w zw. z art. 210 § 1 ppsa. Do kosztów zaliczono wpis sądowy, opłatę skarbową od pełnomocnictwa oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru ustalone przy uwzględnieniu charakteru sprawy i niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika - § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).