II GSK 623/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-04-28
Skład orzekający: Zofia Borowicz, Gabriela Jyż, Małgorzata Jużków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cofnięcie wniosku o powołanie na stanowisko komornika sądowego, złożone po wydaniu decyzji administracyjnej, ale przed jej uprawomocnieniem, może być uznane za skuteczne w kontekście zakazu ubiegania się o więcej niż jedno stanowisko komornicze jednocześnie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznając, że uzasadnienie tego wyroku naruszało art. 141 § 4 PPSA, ponieważ nie przedstawiało w sposób zwięzły i jasny ustaleń faktycznych organu oraz przyjętego przez sąd stanu faktycznego. Ponadto, Sąd uznał, że WSA dokonał błędnej wykładni art. 11 ust. 6 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, nie uwzględniając w pełni kontekstu prawnego i procesowego, w tym momentu wszczęcia postępowania i skuteczności cofnięcia wniosku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy powołania kandydatów na stanowisko komornika sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje Ministra Sprawiedliwości, uznając m.in. naruszenie zakazu ubiegania się o więcej niż jedno stanowisko komornicze jednocześnie przez jednego z kandydatów. Minister Sprawiedliwości oraz jeden z kandydatów wnieśli skargi kasacyjne, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania (w tym art. 141 § 4 PPSA) oraz błędną wykładnię prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Małgorzata Jużków Protokolant Marta Podoba po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych Ministra Sprawiedliwości i M. W.-D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 października 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1006/13 w sprawie ze skarg P. T. i R. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy powołania na stanowisko komornika sądowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od P. T. i R. M. po 50 (pięćdziesiąt) złotych na rzecz Ministra Sprawiedliwości tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3. oddala wniosek M. W.-D. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 7 października 2013 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1006/13), wydanym w sprawie ze skarg P. T. i R. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] września 2012 r., stwierdził niewykonalność obu decyzji i zasądził od organu zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy.
W Monitorze Polskim z 5 marca 2010 r.( Nr 12, poz. 128) ukazało się obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z 24 lutego 2010 r. o wolnym stanowisku komornika sądowego w rewirze przy Sądzie Rejonowym w B., po odwołanym komorniku P. Ś.
Decyzją z [...] lipca 2010 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją z [...] października 2010 r. Minister Sprawiedliwości powołał M. W.-D. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. po odwołanym komorniku P. Ś., odmawiając powołania na to stanowisko dziesięciu innym kandydatom, m.in. skarżącym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 24 maja 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 2670/10 uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] października 2010 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. oraz stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Zdaniem Sądu, Minister Sprawiedliwości nie wykazał dostatecznie jasno okoliczności przekonywujących o trafności swojego rozstrzygnięcia. Ponadto, wydanie decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez upoważnioną przez ministra osobę, która rozpoznała sprawę w pierwszej instancji, stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zakwestionowanej decyzji.
Po wykonaniu zaleceń Sądu, organ decyzją z [...] września 2012 r. powołał M. W.-D. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B., odmawiając jednocześnie powołania na ww. stanowisko trzem pozostałym kandydatom. Decyzją z [...] stycznia 2013 r. organ utrzymał w mocy ww. decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 10 i 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm. – dalej u.k.s.e.).
W ocenie organu zaskarżone decyzje zostały wydane zgodnie z prawem. Stwierdzono, że M. W.-D. był stroną postępowania w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. W postępowaniu tym uczestniczyło 8 osób. Po połączeniu w trybie art. 62 k.p.a. ich wniosków do wspólnego rozpoznania w dniu [...] marca 2010 r. została wydana decyzja rozstrzygająca o powołaniu na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. Decyzja powyższa została doręczona M. W.-D. w dniu [...] marca 2010 r. Termin do wniesienia przez niego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał w dniu [...] marca 2010 r. Takiego wniosku M. W.-D. nie złożył, mógł więc uważać, że to postępowanie w stosunku do niego zostało zakończone. W dniu [...] kwietnia 2010 r. nadał w urzędzie pocztowym wniosek o powołanie na stanowisko komornika sądowego w B. Jednocześnie z ostrożności, nie mogąc wiedzieć, w jaki sposób skorzystają ze swoich praw inne strony postępowania o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w C., pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r., nadanym dnia [...] kwietnia 2010 r., które wpłynęło do organu [...] kwietnia 2010 r. M. W.-D. cofnął skutecznie swój wniosek o powołania na stanowisko komornika przy Sądzie Rejonowym w C.. W dacie wpływu tego pisma do organu postępowanie w sprawie obsady stanowiska komorniczego w C. nie toczyło się, bowiem dopiero w dniu [...] kwietnia 2010 r. do organu wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie tej sprawy. Zdaniem organu M. W.-D. nie ubiegał się równocześnie o dwa stanowiska komornicze. Z tych względów organ uznał za całkowicie bezzasadny zarzut skarżących dotyczący rażącego naruszenia art. 11 ust. 6 i 7 u.k.s.e.
W ocenie organu na dzień złożenia wniosku o powołanie na stanowisko Komornika przy Sądzie Rejonowym w B. wniosek o powołanie na stanowisko Komornika przy Sądzie Rejonowym w C. był niejako "skonsumowany" poprzez wydanie decyzji z [...] marca 2010 r. Organ nie miał wątpliwości odnośnie strony postępowania. Zdaniem organu kwestie dotyczące spełnienia przez M.W.-D. przesłanki wskazanej w art. 10 ust. 1 pkt 10 u.k.s.e., tj. stażu asesorskiego, zostały wyjaśnione na stronie 6 decyzji z dnia [...] września 2012 r., a rozważone na stronie 12 tej decyzji. Istotne jest, że przepis ten wymaga udokumentowania przez kandydatów co najmniej dwuletniego okresu wykonywania obowiązków asesora komorniczego, a nie faktu bycia asesorem komorniczym w dacie podejmowania decyzji przez organ.
Organ wskazał, że nie są zasadne zarzuty skarżących dotyczące uwzględnienia przy ocenie doświadczenia zawodowego kandydatów faktu, iż M. W.-D. przez cztery miesiące wykonywał obowiązki komornika sądowego, gdyż przy ocenie materiału dowodowego te okoliczności także podlegały ocenie. Organ wskazał, że dogłębnie ocenił posiadanie przez kandydatów nieposzlakowanej opinii oraz wysokiego poziomu przygotowania do wykonywania zawodu komornika sądowego zarówno od strony merytorycznej, jak i posiadanych cech charakteru. Przy wyborze kandydata uwzględnił cały zebrany materiał dowodowy, a wybrany kandydat daje największą rękojmię wykonywania funkcji komornika.
Skargi na decyzję ostateczną złożyli P. T. oraz R. M.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględniając skargi wywiódł, że ustawodawca w art. 10 u.k.s.e. wymienił obligatoryjne przesłanki, jakie musi spełniać kandydat na stanowisko komornika sądowego, nie wskazując hierarchii ich ważności, co oznacza, że wszystkie są równoważne.
W ocenie Sądu I instancji w pierwszej kolejności należało dokonać analizy spełniania przesłanek, w oparciu o art. 80 k.p.a., tj. analizy ocen uzyskanych przez poszczególnych kandydatów w związku z ukończeniem studiów oraz z egzaminu komorniczego i innych opisanych w przepisie kryteriów. Sąd wskazał, że trzech kandydatów ukończyło wyższe studia prawnicze, uzyskując tytuł magistra prawa, z przebiegu których uzyskali oceny – R. M. - dobrą plus, M. W.-D. - dobrą, P. T. - dostateczną plus. A. S. ukończyła uzupełniające studia magisterskie na kierunku administracja z wynikiem dobrym. Także R. M. legitymuje się tytułem magistra administracji, a studia te ukończył z oceną dobrą. Spośród wszystkich kandydatów M. W.-D. uzyskał ocenę bardzo dobrą z egzaminu komorniczego. Przedłożone opinie potwierdzają, że kandydaci cieszą się nieposzlakowaną opinią, mają wysoki stopień przygotowania do wykonywania zawodu komornika sądowego i mieli możliwości zdobycia praktycznych umiejętności i doświadczenia do wykonywania funkcji komornika sądowego.
Sąd wskazał, iż jego zdaniem kandydat M. W.-D. ubiegając się o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. po odwołanym komorniku P. H. Ś., jednocześnie pozostawał stroną wcześniej wszczętego postępowania o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. po odwołanym komorniku B. C. Kandydat ten pismem z [...] kwietnia 2010 r. nadanym w Urzędzie Pocztowym [...] kwietnia 2010 r. oświadczył, że cofa swój wniosek o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. po odwołanym komorniku B. C. Oświadczenie to kandydat złożył w czasie, gdy już od [...] kwietnia 2010 r. ubiegał się o wolne stanowisko komornika sądowego w B. Oświadczenie to złożył wyłącznie pod warunkiem, że którykolwiek z uczestników postępowania po odwołanym komorniku B. C. złoży wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem Sądu cofnięcie wniosku o powołanie na stanowisko komornika powinno być jednoznaczne i w konsekwencji prowadzić do umorzenia postępowania administracyjnego. Sąd I instancji podkreślił, iż do czasu uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania wniosek o jego umorzenie może być skutecznie cofnięty. Biorąc pod uwagę, że termin do złożenia wniosku o powołanie na stanowisko komornika jest terminem prawa materialnego, wszystkie ewentualne sprawy związane ze spełnianiem warunków formalnych winny być zgodne z dyspozycją ustawy na dzień przewidziany jako ostatni do składania wniosków. Zdaniem Sądu dopiero z chwilą uprawomocnienia się decyzji o umorzeniu postępowania wobec M. W.-D. w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w C., kandydat ten mógł ubiegać się o powołanie na inne stanowisko. Wyłącznie umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie powołania na komornika w stosunku do danej osoby, zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron w tym postępowaniu administracyjnym i tym samym kończy bieg postępowania w określonej instancji administracyjnej. Przesłanka umorzenia może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania.
Zdaniem Sądu I instancji decyzje będące przedmiotem skargi zostały wydane wbrew zakazowi ustanowionemu w art. 11 ust. 6 i 7 u.k.s.e. (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektóry innych ustaw (Dz. U. z 2007 r. Nr 112, poz. 769), tj. zakazowi ubiegania się o powołanie na stanowisko komornika sądowego w więcej niż jednym rewirze. Zważywszy na regulacje zawarte w art. 11 ust. 2 i 3 u.k.s.e. obwieszczenie o wolnym stanowisku jest warunkiem sine qua non dla wszczęcia postępowania o powołanie na stanowisko komornika sądowego. Chwila złożenia wniosku o powołanie jest momentem wszczęcia postępowania w stosunku do danego zainteresowanego. Sąd wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2010 r. powołany nadał w placówce pocztowej wniosek o powołanie na komornika w B., a w tym samym czasie był już stroną postępowania o powołanie na komornika sądowego w C.
Zdaniem Sądu I instancji powołany na stanowisko komornika przez blisko dwa lata nie pełnił funkcji asesora komorniczego, co nie zostało przez organ uzasadnione jako przesłanka pozytywna. Elementy te albo całkowicie pominięto, albo błędnie zliczono okresy zatrudnienia.
W ocenie Sądu, istotne dla rozstrzygnięcia istoty sprawy miały opinie o kandydatach złożone do akt sprawy. Ten materiał dowodowy organ winien był rozważyć w stopniu umożliwiającym sądowi administracyjnemu pełną kontrolę legalności zaskarżonej decyzji. Zdaniem sądu, organ naruszył art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 6 i 8 k.p.a.
Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli organ oraz M. W.-D.
Minister Sprawiedliwości zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 61 § 3, 62 i 138 § 1 k.p.a. oraz art. 11 ust. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376 z poźn. zm. - dalej u.k.s.e.) poprzez:
1) błędne przyjęcie przez Sąd, iż organ naruszył prawo uznając, że M. W.-D. nie ubiegał się równocześnie o powołanie na dwa stanowiska komornicze, które to zarzuty Sąd postawił wbrew stanowi faktycznemu sprawy i treści art. 11 ust. 6 u.k.s.e. w związku z art. 7 i art. 61 § 3 k.p.a. wskazujących na sposób wykładni art. 11 ust. 6 u.k.s.e.,
2) bezpodstawne uchylenie prawidłowych decyzji wydanych przez organ w sprawie, spowodowane błędną oceną zgromadzonego materiału dowodowego, a w konsekwencji bezzasadne zakwestionowanie ustaleń organu odnośnie faktu niewypełniania przez M. W.-D. przesłanki z art. 11 ust. 6 u.k.s.e.,
3) uwzględnienie skargi w wyniku wadliwego przyjęcia, że organ administracji naruszył prawo materialne i procesowe, chociaż postępowanie administracyjne nie było dotknięte żadną wadą procesową, a prawo materialne zostało zastosowane prawidłowo, a w szczególności nie doszło do naruszenia przepisów postępowania określonych w art. 77 § 1 k.p.a., jak również ogólnych zasad postępowania określonych w art. 6, 7 i 8 k.p.a., które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem organ zebrał cały, niezbędny materiał dowodowy, dokonał jego racjonalnej oceny, a rozstrzygnięcie wyczerpująco uzasadnił, a nadto naruszenie:
b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe, nieodpowiadające wymogom formalnym uzasadnienie wyroku, polegające na:
1) braku wskazania, jakie elementy stanu faktycznego i w jakim zakresie zostały przyjęte przez Sąd i dlaczego,
2) braku odniesienia się do argumentów prezentowanych przez organ administracji,
3) braku wyjaśnienia dlaczego argumenty skarżących zostały uznane za prawidłowe, a argumenty organu nie, co w konsekwencji uniemożliwia poznanie sposobu argumentacji i rozumowania sądu.
II. Naruszenie prawa materialnego, tj.:
a) art. 11 ust. 6 u.k.s.e. w związku z art. 6, 7, 8, 9, 28, 61 § 3, 62 i 138 § 1 k.p.a. przez jego błędną wykładnię, uwzględniającą jedynie wykładnię językową, a nieuzwględniającą wykładni systemowej i celowościowej,
b) art. 11 ust. 6 u.k.s.e. przez jego niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy i w konsekwencji uznanie, że M. W.-D. ubiegał się równocześnie o dwa stanowiska komornicze.
W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister Sprawiedliwości zarzucił, iż Sąd I instancji dokonując wykładni art. 11 ust. 6 u.k.s.e. nie wziął pod uwagę celu wprowadzenia tego przepisu do ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, jak również nie dokonał jego wykładni w powiązaniu z przepisami art. 7, 8, 9, 28, 61 § 3, 62 i 138 § 1 k.p.a. Wykładnia celowościowa art. 11 ust. 6 u.k.s.e. prowadzi do wniosku, że ubiegać się w tym samym czasie o dwa stanowiska komornicze oznacza jednocześnie aktywnie popierać dwa złożone wnioski, aktywnie uczestniczyć w dwóch postępowaniach. Sąd w sposób wadliwy zinterpretował też moment wszczęcia postępowania o powołanie na stanowisko komornika jako chwilę złożenia wniosku w placówce pocztowej. Sąd nie uwzględnił przy tej wykładni regulacji zawartych w art. 61 § 3 k.p.a. Przy tej wykładni, zdaniem organu, znaczenie ma też procedura składania wniosków o powołanie na stanowisko komornika obowiązująca w momencie złożenia wniosków inicjujących postępowanie w niniejszej sprawie, a określona w art. 11 u.k.s.e. Dopiero bowiem z chwilą zakomunikowania organowi prowadzącemu postępowanie w sprawie obsady stanowiska woli strony ubiegania się o powołanie na stanowisko komornicze, organ może ocenić czy dana osoba ubiega się jednocześnie o więcej niż jedno stanowisko komornicze.
Zdaniem organu takich uprawnień nie miał prezes sądu apelacyjnego, którego rola ograniczała się do zebrania wniosków i przesłania do Ministra Sprawiedliwości.
Organ zarzucił, że w realiach niniejszej sprawy nie można mówić o równoczesnym ubieganiu się przez M. W.-D. o więcej niż jedno stanowisko komornicze, gdyż cofnięcie wniosku o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. wpłynęło do organu [...] kwietnia 2010 r. Natomiast jego wniosek o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. wpłynął do organu [...] kwietnia 2010 r. Tych okoliczności Sąd I instancji nie uwzględnił.
Zdaniem organu, Sąd I instancji błędnie ocenił oświadczenie M.-D. o cofnięcie wniosku, jako złożone pod warunkiem, gdyż nie uwzględnił, że wniosek ten został rozpatrzony negatywnie decyzją z dnia [...] marca 2010 r., a postępowanie w sprawie obsady stanowiska było prowadzone na podstawie art. 62 k.p.a. Przy czym kandydat ten nie skorzystał z przysługującego mu środka zaskarżenia.
Minister Sprawiedliwości wywiódł, iż Sąd I instancji błędnie przyjmuje, że dopiero z chwilą uprawomocnienia się decyzji o umorzeniu postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego, kandydat może ubiegać się o powołanie na inne stanowisko komornicze. Wykładnia przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji dokonana przez Sąd I instancji stanowi wyraz nieusprawiedliwionego normatywnie formalizmu w stosowaniu prawa i nie uwzględnia słusznego interesu strony z art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a.
Kasator zarzucił też, że Sąd I instancji bezzasadnie zakwestionował stanowisko organu odnośnie zbadania przez powołanego kandydata przesłanki pozytywnej dotyczącej stażu asesora komorniczego, gdyż kwestie te zostały szczegółowo uzasadnione w decyzji, tak jak i inne okoliczności niezbędne do oceny poszczególnych kandydatów.
Minister Sprawiedliwości uzasadniając zarzut naruszenia art. 141 § 4 k.p.a. wywiódł, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku przede wszystkim nie spełnia wymogów z tego przepisu odnośnie przedstawionego stanu faktycznego (co nastąpiło w sposób wybiórczy i chaotyczny), a także bez wskazania jakie elementy stanu faktycznego i w jakim zakresie zostały przez Sąd oraz dlaczego przyjęte. Bak w części prawnej uzasadnienia odniesienia się do argumentów organu uniemożliwia poznanie argumentacji i rozumowania sądu.
M. W.-D. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił rażące naruszenie art. 11 ust. 6 i 7 u.k.s.e. (w brzmieniu z 2010 r.) poprzez niewłaściwą jego wykładnię polegającą na bezzasadnym uznaniu, iż M. W.-D. naruszył zawarty w art. 11 ust. 6 u.k.s.e. (w brzmieniu z 2010 r.) zakaz ubiegania się o dwa stanowiska komornicze równocześnie.
Mając na uwadze powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania, a w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 188 p.p.s.a., merytoryczne rozpoznanie skargi poprzez powołanie M. W.-D. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, na rzecz skarżącego, według norm przypisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucił, że Sąd I instancji przyjmując, iż organ naruszył wskazane przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w przypadku decyzji ostatecznych nie uwzględnił prezentowanego w doktrynie stanowiska odnośnie decyzji, od których nie służyło odwołanie lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie w momencie złożenia wniosku o powołanie na stanowisko komornika sądowego.
Nie jest więc trafny pogląd Sądu I instancji, iż dopiero uprawomocnienie się decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania o powołanie na stanowisko komornika sądowego powoduje ziszczenie się przesłanki o nierównoczesnym ubieganiu się przez kandydata o dwa stanowiska komornicze.
Odwołując się do orzecznictwa sądowego wskazano, że to jednostka podejmując decyzję o wszczęciu postępowania administracyjnego staje się tego postępowania gospodarzem i dysponentem, zatem to od wnioskodawcy zależy czy będzie zmierzał do rozpatrzenia przez organ administracji publicznej sprawy administracyjnej, w której jest stroną. W sytuacji, gdy jednostka posiada wyłączne uprawnienia do zainicjowania postępowania administracyjnego, tym bardziej służy jej uprawnienie do rezygnacji z jego dalszego prowadzenia. Tych argumentów prawnych Sąd I instancji nie uwzględnił w prezentowanym stanowisku co do wykładni art. 11 ust. 6 u.k.s.e.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono ponadto, że art. 10 ust. 1 pkt 10 u.k.s.e. nie wymaga dla spełnienia przewidzianej w tym przepisie przesłanki faktu bycia asesorem w dacie podejmowania decyzji przez organ, lecz wymaga udokumentowania co najmniej dwuletniego okresu wykonywania obowiązków asesora komorniczego. Zatem stanowisko Sądu I instancji co do pełnienia przez kandydata funkcji asesora komorniczego nie jest prawidłowe.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organu R. M. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. W.-D. organ wskazał, że skargę tę popiera i wnosi o jej uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli kasacyjnej jest wyrok Sądu I instancji, którym uchylono decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu o powołaniu M. W.-D. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B., odmawiając jednocześnie powołania R. M., P. T. i A. S. na to stanowisko. Sąd I instancji swoje rozstrzygnięcie oparł o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a., co oznacza, iż stwierdził, że decyzje te naruszają prawo materialne, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W skardze kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości sformułowano m.in. zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zważywszy zatem na podstawę prawną rozstrzygnięcia Sądu I instancji zarzut ten wymagał oceny w pierwszej kolejności.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
W uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09 (opubl. ONSAiWSA 2010/3/39) przyjęto, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu tej uchwały podkreślono, że w świetle konstytucyjnego modelu sądowej kontroli działalności administracji publicznej sąd administracyjny nie posiada co do zasady kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego, gdyż są to obowiązki organu administracji publicznej. Natomiast obowiązkiem sądu administracyjnego pierwszej instancji jest zbadanie, czy organ ten dokonując ustalenia stanu faktycznego nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz zajęcie stanowiska, jaki stan faktyczny został przez sąd przyjęty. Zajęcie stanowiska (wyeksponowanie, opisanie) co do stanu faktycznego przyjętego przez sąd jest niezbędne również wtedy, gdy sąd uchylając zaskarżoną decyzję uznaje ustalony stan faktyczny tylko w części za wadliwy. Naczelny Sąd Administracyjny ani tym bardziej strony postępowania nie mogą się domyślać, jakie ustalenia faktyczne zostały przyjęte przez sąd pierwszej instancji, a jakie nie. Rodzi to przede wszystkim trudności w prawidłowym formułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej przez strony postępowania, a także w znacznej mierze uniemożliwia pełną kontrolę instancyjną wskazanego orzeczenia.
W uzasadnieniu powołanej wyżej uchwały przyjęto, że przez stan sprawy, o którym mowa w art. 141 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a., należy rozumieć nie tylko zwięzłe (krótkie, lakoniczne) przedstawienie dotychczasowego przebiegu postępowania przed organami administracji, ale także, jako wyodrębniony element, stan faktyczny sprawy przyjęty przez sąd. Ta część uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego nie powinna łączyć się z oceną pod względem zgodności z prawem. Ocena prawna ustaleń faktycznych z punktu widzenia ich zgodności z właściwymi przepisami postępowania administracyjnego dokonywana już jest w ramach wyjaśniania podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Natomiast podstawa prawna rozstrzygnięcia (wyroku) obejmuje wskazania zastosowanych przepisów prawnych oraz wyjaśnienie przyjętego przez sąd sposobu ich wykładni i zastosowania.
Uwzględniając powyższe, za usprawiedliwiony należało uznać zarzut skargi kasacyjnej organu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu skutkującym uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.
Co istotne, Sąd I instancji w tzw. części sprawozdawczej uzasadnienia, relacjonując dotychczasowy przebieg postępowania, zobowiązany był m.in. przedstawić w oparciu o jakie przesłanki jakie ustalenia faktyczne zostały przez organ poczynione w sprawie. Z tego obowiązku Sąd I instancji nie wywiązał się. Relacjonując bowiem przebieg dotychczasowego postępowania, Sąd jedynie wskazał kiedy ukazało się obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości o wolnym stanowisku komornika sądowego, jakie decyzje zostały wydane w sprawie przed rozpoznaniem sprawy przez WSA w W., który wyrokiem z dnia 24 maja 2011 r., sygn. VI SA/Wa 2670/10 uchylił obie decyzje. Następnie natomiast Sąd I instancji jedynie stwierdził, z jaką datą Minister Sprawiedliwości wydał obie decyzje i kogo powołał na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B., odmawiając powołania pozostałym kandydatom. W tej części sprawozdawczej uzasadnienia obowiązkiem Sądu było przedstawić w sposób zwięzły, jakich ustaleń faktycznych i w oparciu o jaki materiał dowodowy dokonał organ ponownie rozpoznając sprawę. Innymi słowy, Sąd był zobowiązany zrelacjonować stanowisko zawarte w wydanych przez Ministra Sprawiedliwości decyzjach z dnia [...] września 2012 r. oraz z dnia [...] stycznia 2013 r. Natomiast analiza motywów zaskarżonego orzeczenia wskazuje, że Sąd I instancji w tym fragmencie uzasadnienia przedstawił stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę do WSA. Sąd wprost cytuje: "W ocenie organu zaskarżone decyzje zostały wydane zgodnie z prawem" (str. 2 uzasad.). Następnie Sąd przywołuje stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę, w którym organ ustosunkowuje się do poszczególnych zarzutów sformułowanych w skardze.
Co istotne, także w dalszej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku brak stanowiska odnośnie tego, czy i jaki stan faktyczny ustalony przez organ Sąd przyjął do przeprowadzenia kontroli legalności zaskarżonego aktu. Nie sposób uznać, że ten wymóg z art. 141 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a. został spełniony w sposób należyty przez to, że Sąd I instancji wskazał jedynie, jaki rodzaj studiów oraz z jakim wynikiem ukończyli poszczególni kandydaci, a nadto, że spośród wszystkich kandydatów M. W.-D. uzyskał ocenę bardzo dobrą z egzaminu komorniczego. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika jakie właściwie ustalenia poczynił organ co do spełnienia przez poszczególnych kandydatów wymogów, o których mowa w art. 10 ust. 1 u.k.s.e., a także czy i jakie ustalenia zawarł organ w wydanej decyzji co do zbadania okoliczności wynikających z art. 11 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 11 ust. 6 u.k.s.e. W szczególności w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie przedstawiono ustalonego przez organ ani też przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego co do spełnienia przez kandydatów przesłanki określonej w art. 10 ust. 1 pkt 10 u.k.s.e. Zgodnie z tym przepisem na stanowisko komornika może zostać powołana osoba, która pracowała w charakterze asesora komorniczego co najmniej 2 lata. Sąd I instancji nie dokonał żadnej wykładni tej normy prawnej, nie przedstawił dokonanych w tym zakresie ustaleń faktycznych przez organ jednocześnie stwierdzając: "że powołany przez blisko dwa lata nie pełnił funkcji asesora komorniczego, co nie zostało przez organ uzasadnione jako przesłanka pozytywna". Sąd zarzuca, że okoliczność ta narusza zasadę podejmowania decyzji w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy. Stanowisko to nie poddaje się kontroli kasacyjnej, gdyż brak jakiegokolwiek odniesienia do stanowiska organu wyrażonego w tej kwestii w uzasadnieniach wydanych decyzji.
Takie same zarzuty należy sformułować wobec twierdzeń Sądu I instancji, iż organ nie dokonał rozważań dotyczących złożonych do akt przez kandydatów opinii, w stopniu umożliwiającym sądowi administracyjnemu pełną kontrolę legalności zaskarżonej decyzji. Sąd trafnie zauważył, iż na konieczność uwzględnienia opinii złożonych przez kandydatów zwrócił uwagę WSA w W. w wydanym uprzednio w tej sprawie wyroku z dnia 24 maja 2011 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2670/10). Zatem tym bardziej przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd I instancji był zobowiązany zrelacjonować jakie stanowisko w tej materii zaprezentował organ w motywach wydanych rozstrzygnięć. Sąd jednakże kwestie te w motywach pisemnych przedstawił w bardzo wysokim stopniu ogólności, nie wskazując na żadne fakty. Nie można zaś nie zauważyć, że m.in. na str. 8-9 decyzji z dnia [...] września 2012 r. organ odwoływał się do poszczególnych opinii złożonych przez każdego z kandydatów. Oceny w tym zakresie zawarł też na str. 3-4 decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. Stosowne ustalenia poczynił też organ w kwestii dotyczącej odbytych przez kandydatów szkoleń, a także dokumentów potwierdzających uzyskiwanie przez nich doświadczenia zawodowego. Zatem te elementy stanu faktycznego powinny być poddane wnikliwej weryfikacji przez Sąd I instancji, której jednakże zabrakło. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie ma możliwości ocenienia tak zaprezentowanego stanowiska Sądu I instancji, co czyni zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w pełni usprawiedliwionym.
Sąd I instancji uchylając zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Sprawiedliwości przyjął ponadto, że zostały one wydane wbrew zakazowi ustanowionemu w art. 11 ust. 6 i 7 u.k.s.e. Zdaniem Sądu z treści art. 11 ust. 6 u.k.s.e. wynika, iż zakaz ubiegania się o powołanie na więcej niż jedno stanowisko komornika sądowego aktualizuje się z chwilą złożenia przez zainteresowanego pierwszego wniosku o powołanie na wybrane stanowisko komornika sądowego i trwa bądź to do czasu uprawomocnienia się decyzji o powołaniu, bądź to do czasu uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 2 k.p.a.
Odnosząc się do takiego stanowiska wpierw trzeba zwrócić uwagę, że niezrozumiałe jest odwoływanie się przez Sąd I instancji do pojęcia prawomocności decyzji. Kodeks postępowania administracyjnego nie posługuje się pojęciem decyzji prawomocnej. Jedyny przepis tej kwestii dotyczący, to art. 269 k.p.a. stanowiący, że decyzje określone w innych przepisach prawnych jako prawomocne uważa się za ostateczne, chyba że z przepisów tych wynika, iż dotyczą one takiej decyzji, która została utrzymana w mocy w postępowaniu sądowym bądź też nie została zaskarżona w tym postępowaniu z powodu upływu terminu do wniesienia skargi.
Walor prawomocności doktryna przypisuje tym decyzjom, co do których sąd administracyjny oddalił skargę, bądź co do których upłynął termin do wniesienia skargi. Należy więc odróżnić kwestie ostateczności decyzji od prawomocności decyzji. Sąd I instancji stanowiska w tej materii bliżej nie wyjaśnił, gdyż nie odwołał się do żadnych poglądów doktryny ani też nie wskazał przepisu, z którego wywodzi konieczność uprawomocnienia się decyzji oraz co pod tym pojęciem rozumie. Zatem także w kwestii dotyczącej wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia stanowisko Sądu I instancji nie poddaje się kontroli kasacyjnej.
Sąd I instancji pogląd o naruszeniu przez organ art. 11 ust. 6 i 7 u.k.s.e. wywodzi z faktu, że powołany na stanowisko komornika sądowego kandydat jednocześnie był stroną wcześniej wszczętego postępowania o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. Sąd dokonując wykładni art. 11 ust. 6 u.k.s.e. stwierdził, że momentem decydującym, czy osoba ubiegająca się w tym samym czasie o więcej niż jedno stanowisko komornicze jest moment złożenia wniosku o powołanie, gdyż z tą chwilą następuje wszczęcie postępowania w stosunku do danego zainteresowanego. Sąd za tę chwilę przyjął datę nadania wniosku w placówce pocztowej. Aczkolwiek Sąd I instancji zwrócił uwagę na treść art. 11 ust. 2 i ust. 3 u.k.s.e., to jednakże nie wyciągnął właściwych wniosków z tych regulacji w kontekście art. 61 § 3 k.p.a. Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Stosownie natomiast do treści art. 11 ust. 2 zd. 1 u.k.s.e. (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie z uwagi na treść art. 2 ustawy z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych, Dz. U. z 2010 r., Nr 40, poz. 228), Minister Sprawiedliwości informuje, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", o wolnym stanowisku komornika oraz wskazuje rewir, w którym ma nastąpić powołanie, i prezesa sądu apelacyjnego, do którego w terminie jednego miesiąca od daty wskazanej w obwieszczeniu, należy składać wnioski o powołanie. Dopiero w późniejszym terminie prezes sądu apelacyjnego, po uprzednim zasięgnięciu opinii właściwej izby komorniczej (art. 11 ust. 3), przesyła Ministrowi Sprawiedliwości wniosek o powołanie wraz z opinią izby komorniczej oraz załącznikami (art. 11 ust. 4). W świetle tych uregulowań nie sposób uznać, że momentem wszczęcia postępowania w stosunku do zainteresowanego kandydata jest chwila nadania przez niego wniosku w placówce pocztowej. Na tle regulacji z art. 11 ust. 2 i ust. 3 u.k.s.e. (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) w orzecznictwie sądowym prezentowano pogląd, iż datą przesądzającą o wszczęciu postępowania administracyjnego jest data wpływu wniosku z załącznikami do właściwego organu, a organem tym był odpowiedni prezes sądu apelacyjnego (por. wyroki NSA z dnia 7 lutego 202 r., sygn. akt II GSK 1130/10, z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II GSK 929/12, baza orzeczeń nsa.gov.pl).
Sąd stwierdzenie naruszenia przez organ art. 11 ust. 6 i 7 u.k.s.e. wywodził też z tego, że M. W.-D. oświadczenie o cofnięciu wniosku o powołanie na stanowisko komornika przy Sądzie Rejonowym w C. złożył po nadaniu wniosku o powołanie na stanowisko komornika przy Sądzie Rejonowym w B. Nadto, że oświadczenie to było złożone pod warunkiem, a powinno być jednoznaczne.
Otóż ocena Sądu I instancji w tym zakresie jest tak chaotyczna, iż nie poddaje się wnikliwej kontroli kasacyjnej. W swej ocenie Sąd I instancji nie odwołuje się do żadnych regulacji prawnych, ani też nie dokonuje pełnej kontroli ustaleń związanych z okolicznościami faktycznymi sprawy mającymi istotne znaczenia dla jej rozstrzygnięcia.
W związku z tym wskazać należy, że zgodnie z art. 11 ust. 6 u.k.s.e. w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, w tym samym czasie zainteresowany może ubiegać się o powołanie na stanowisko komornika tylko w jednym rewirze komorniczym. Natomiast w myśl art. 11 ust. 7 u.k.s.e. Minister Sprawiedliwości pozostawia bez rozpoznania wszystkie wnioski zainteresowanego w przypadku złożenia wniosków o powołanie w więcej niż jednym rewirze komorniczym.
Sąd I instancji dokonując wykładni art. 11 ust. 6 u.k.s.e. wskazał, że zwrot "w tym samym czasie" oznacza jednoczesne staranie się zainteresowanego o powołanie na więcej niż jedno stanowisko komornika sądowego. Aczkolwiek Sąd tego wprost nie wyraził, to wydaje się, że użyty termin: "staranie" utożsamił ze zwrotem "ubiegać się" użytym przez ustawodawcę w art. 11 ust. 6 u.k.s.e. Termin "ubiegać się" w języku polskim oznacza: "starać się, zabiegać o coś" (por. Słownik Języka Polskiego pod red. M. Szymczaka, wyd. PWN, W-wa 1983, t. III, str. 569). Z kolei zwrot "starać się" oznacza: "dążyć do otrzymania, załatwienia czegoś, starać się o posadę, o pracę" (Słownik, op. cit., str. 319). Natomiast termin "zabiegać o coś" to inaczej: "dążyć do osiągnięcia, uzyskania czegoś" (Słownik, op. cit., str. 886). Zważywszy na takie rozumienie w języku powszechnym zwrotu "ubiegać się" wydaje się trafna argumentacja, że na gruncie art. 11 ust. 6 u.k.s.e. "ubiegać się w tym samym czasie" oznacza jednoczesne dążenie (staranie się czynne) o powołanie na więcej niż jedno stanowisko komornika sądowego. To zaś oznacza, że ustalenie czy zainteresowany kandydat ubiegał się jednocześnie o powołanie go na więcej niż jedno stanowisko komornicze wymaga bardzo wnikliwej i wszechstronnej oceny zarówno działań organu jak i samego zainteresowanego kandydata. W szczególności wymaga to kompleksowej oceny skuteczności prawnej czynności kandydata, które podejmował w konkretnym postępowaniu o powołaniu na stanowisko komornika sądowego. Zatem ocena działań podejmowanych przez M. W.-D. w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika przy Sądzie Rejonowym w C. powinna uwzględniać, że postępowanie to było prowadzone w trybie art. 62 k.p.a.
W doktrynie na gruncie tego przepisu zwraca się uwagę, że pomiędzy żądaniami współuczestników konkurujących o reglamentowane uprawnienie (dobro) nie występują więzi materialne, a źródłem zależności jest obiektywny brak możliwości zaspokojenia żądań wszystkich zainteresowanych, tj. okoliczność stricte faktyczna. Jest to "współuczestnictwo konkurencyjne", będące rodzajem współuczestnictwa formalnego. Te kwestie były całkowicie poza zakresem rozważań Sądu I instancji, a charakter prawny uczestnictwa procesowego w tych sprawach ma istotne znaczenie (pro. A. Skóra, glosa do wyroku NSA z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II GSK 263/06, GSP PN.Orz. 2008/4/17;. Z.R. Kmiecik "Interes prawny stron w postępowaniu administracyjnym", PiP 2013/1 str. 19-35).
Identyczne uwagi należy odnieść do oceny charakteru prawnego skutków oświadczenia o cofnięciu wniosku o powołanie na stanowisko komornika przy Sądzie Rejonowym w C. złożonego przez M. W.-D. po wydaniu decyzji przez Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2010 r. w sprawie powołania komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. W tej ocenie należy uwzględnić, że odwołanie oświadczenia procesowego może być zbędne, niemożliwe lub niedopuszczalne.
Odwołanie oświadczenia jest zbędne, gdy nie wywołuje ono skutków prawnych, a więc gdy jest ono nieważne. Zbędne jest więc np. cofnięcie oświadczenia, które zostało złożone przed lub po upływie czasu przewidzianego dla jego złożenia. Odwołanie oświadczenia jest niemożliwe (niewykonalne), gdy w wyniku jego złożenia powstał stan nieodwracalny. W przypadku gdy w wyniku oświadczenia strony organ podejmie ciąg czynności procesowych, nieodwracalność stanu spowodowanego oświadczeniem strony zachodzić będzie wtedy, gdy organ wyda finalne rozstrzygnięcie. W przypadku, gdy cofnięcie oświadczenia zostało dokonane po wydaniu (uzewnętrznieniu) przez organ rozstrzygnięcia, ale przed jego uostatecznieniem się, cofnięcie należy traktować jak środek zaskarżenia, wniesiony przeciwko takiemu rozstrzygnięciu. Natomiast o niedopuszczalności odwołania oświadczenia procesowego można mówić wtedy, gdy mimo teoretycznej możliwości unicestwienia skutków oświadczenia, uznajemy taki zabieg za zabroniony z powodów prawnych albo aksjologicznych (por. Z.R. Kmiecik, "Niedopuszczalność odwołania oświadczenia procesowego [w] Strona jako podmiot oświadczeń procesowych w postępowaniu administracyjnym", Oficyna 2008).
Istotne zatem jest zbadanie przez Sąd I instancji przebiegu zdarzeń i podejmowanych przez strony czynności po wydaniu decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2010 r. oraz ich prawnej skuteczności. Trafnie też zarzuca skarżący M. W.-D., że w stanie prawnym obowiązującym w dacie upływu terminu do złożenia wniosku o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. na tle regulacji z art. 16 § 1 oraz art. 127 § 3 k.p.a., w doktrynie jak i w części orzecznictwa, za decyzję ostateczną była uznawana decyzja, od której przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego oraz (...), Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18) zmieniającej m.in. treść art. 16 § 1 k.p.a.a wprost wskazano, iż "ta nowelizacja ma na celu rozstrzygnąć istniejące wątpliwości w tym zakresie, gdyż w praktyce powodowało to szereg wątpliwości co do skutków prawnych, jakie wywierała decyzja jednego z organów wymienionych w art. 127 k.p.a." (por. Sejm VI Kadencji, uzasadnienie proj. 2987, a także uzasadnienie wyroku NSA z dnia 21 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 1795/12 oraz powołane tam orzecznictwo i literatura na ten temat, baza orzeczeń nsa.gov.pl). Zatem także i te poglądy należy uwzględnić przy ocenie podejmowanych przez tegoż skarżącego czynności w związku z wydaną przez Ministra Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] marca 2010 r.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku wskazuje, że Sąd I instancji swoje stanowisko w powyższych kwestiach oparł na argumentacji przedstawionej przez skarżących w złożonych do WSA w W. skargach i odnosił się jedynie do pewnych stwierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na te skargi. Natomiast Sąd I instancji nie przedstawił, jak ta zasadnicza dla rozstrzygnięcia sprawy kwestia została ustalona przez organ i przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W szczególności Sąd nie wyjaśnił, czy i w oparciu o jakie okoliczności i dowody organ uznał, iż w jego ocenie M. W.-D. nie ubiegał się w tym samym czasie o powołanie na stanowisko w więcej niż jednym rewirze komorniczym.
Z przyczyn wyżej wskazanych poza zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należało też uznać za trafny zarzut błędnej wykładni art. 11 ust. 6 u.k.s.e. zawarty w istocie rzeczy w obu skargach kasacyjnych. Zarzuty te są trafne z tej przyczyny, że przy wykładni tej normy prawnej Sąd I instancji nie uwzględnił powyżej przedstawionych zagadnień dotyczących unormowań zawartych w innych przepisach prawa materialnego i procesowego.
Z uwagi na skuteczność zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz błędnej wykładni art. 11 ust. 6 u.k.s.e. odnoszenie się do pozostałych zarzutów skarg kasacyjnych należało uznać za przedwczesne. Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę uwzględni powyższe wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dlatego na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło